Πέμπτη, Δεκεμβρίου 29, 2005

Mode Plagal, Μάρθα Φριντζήλα, Walter Testa music group ...και οι φίλοι τους

Παίζουν μουσική, τραγουδούν, αυτοσχεδιάζουν, απαγγέλλουν, διασκεδάζουν αφόρητα και προσκαλούν στο πάρτι τους ένα φίλο τους κάθε τριήμερο:
29-30-31 Δεκεμβρίου
«ΛΙΟΥΛΕ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ»
«μια τοιχογραφία μ’ επιστρώσεις διαδοχικές, Φράγκικες ή Σλαβικές»
Οδυσσέας Ελύτης
Mode Plagal- Μάρθα Φριντζήλα -Walter Testa και ο Θανάσης Μωραΐτης Η... γνωστή παρέα τραγουδά διασκεδάζει και διασκευάζει a la Mode Plagal και Walter Testa τα τραγούδια της συντροφιά με τον Θανάση Μωραΐτη που μας ταξιδεύει σ’ άλλους χρόνους και τόπους με αρβανίτικα της Ελλάδας και της Κάτω Ιταλίας.
5-6-7 Ιανουαρίου
«Η ΜΑΡΙΑ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ»
Mode Plagal - Μάρθα Φριντζήλα -Walter Testa και η Μαρία Φαραντούρη Gospel, spirituals , μοιρολόγια και ερωτικά παραδοσιακά τραγούδια με τη Μαρία Φαραντούρη και τη Μάρθα Φριντζήλα στους αυτοσχεδιασμούς, ενώ η υπόλοιπη παρέα δίνει τα ρέστα της ενορχηστρώνοντας, διασκευάζοντας και... τραγουδώντας.
12-13-14 Ιανουαρίου
Mode Plagal- Μάρθα Φριντζήλα -Walter Testa και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου. Οι νότες δε γυρίζουνε ποτέ στις χορδές για πολλούς λόγους... θα το διαπιστώσουν και οι ίδιοι οι ακροατές παρακολουθώντας επί σκηνής τη γνωστή παρέα να διασκεδάζει με τραγούδια δικά της και του Θανάση Παπακωνσταντίνου, διασκευάζοντας τραγούδια ρεμπέτικα, λαϊκά και όχι μόνο.
19-20-21 Ιανουαρίου
«ΤΟΥΤΟΙ ΦΡΟΥΤΟΙ»
Mode Plagal - Μάρθα Φριντζήλα -Walter Testa και ο Αργύρης Μπακιρτζής θα τραγουδήσουν από Elvis μέχρι ρεμπέτικα και ό,τι βγάλει η... τράτα , παρέα με τον Αργύρη Μπαρκιτζή.
INFO: Σταυρός του Νότου, Φραντζή & Θαρύπου 37, Ν. Κόσμος, 2109226975. Εισιτ.: € 10,00.

Τρίτη, Δεκεμβρίου 27, 2005

H λέξη της χρονιάς

Έχει γούστο να βλέπεις τηλεόραση αυτές τις ημέρες. Ως σωστός μετανάστης, το κάνω με συνέπεια. Για να προσαρμοστεί στο κλίμα των ημερών, η TV πρέπει αναγκαστικά να βρει ειδήσεις συγκινητικές, ανθρώπινες, τρυφερές, εν γένει «θετικές». Και το βλέπεις, το νιώθεις ότι ζορίζεται, αλλά δίνει τον καλύτερο εαυτό της. Την υπόθεση της απαγωγής τών Πακιστανών στην Αθήνα τη συνοδεύει πάντα ένας Άγιος Βασίλης που ποζάρει με τα μικρά παιδιά... Την ακρίβεια στην αγορά τη συνοδεύει η τελετουργία του στολίσματος του χριστουγεννιάτικου δέντρου. Τη συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος διαδέχεται η ανιψιά του Μπιν Λάντεν, η οποία είναι Αμερικανίδα και σέξι και ως εκ τούτου δεν έχει καμία σχέση με τον φαλλοκράτη και τρομοκράτη θείο της. H ειρωνεία τής ιστορίας είναι ότι οι καμικάζι της Αλ Κάιντα τινάζονται στον αέρα, όντας σίγουροι πως στον Παράδεισο θα συναντήσουν εβδομήντα τέτοιες ανιψιές του αρχηγού τους... Πάντως, εκείνη τη στιγμή συνειδητοποιείς πως, για όσους ψάχνουν τον Παράδεισο επί της γης, μόνο δύο τρόποι υπάρχουν πλέον για να γίνεις σίγουρα πλούσιος: να κερδίσεις το Τζόκερ ή να είσαι σεξοβόμβα και ταυτόχρονα ανιψιά του Μπιν Λάντεν, του Κάρατζιτς, του Πολ Ποτ ή έστω και του King Kong... Αλλιώς, κινδυνεύεις να μείνεις άνεργος/η για μια ζωή...
Σε κάθε περίπτωση, η πιο θεαματική μετάλλαξη της TV αυτές τις ημέρες έχει να κάνει με την εξαφάνιση της κατσαρίδας και των υπόλοιπων ζωυφίων. Εδώ που τα λέμε, η ανώνυμη κατσαρίδα θα μπορούσε άνετα να θέσει υποψηφιότητα για το πρόσωπο της χρονιάς. Πόσες ώρες συζητήσεων στα δελτία των ειδήσεων, πόσες κρυφές και φανερές κάμερες διαθέσιμες για τη χάρη της; Και να σκεφθείς πως στην εποχή της εικόνας όπου ζούμε, οι άνθρωποι θα «ψοφούσαν» να βγουν στην κάμερα έστω και για δύο δευτερόλεπτα...
Αντί της κατσαρίδας, η TV ψάχνει εξωτικά θέματα. H κάμερα ταξιδεύει στη μακρινή Λαπωνία. «Εδώ», λέει η δημοσιογράφος, «ο χρόνος έχει σταματήσει, οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τι σημαίνει κατανάλωση και ζουν ευτυχισμένοι ανάμεσα στους θεούς και τους ταράνδους...». Ύστερα, ακολουθεί αποκλειστική συνέντευξη του εκπροσώπου Τύπου των πρωτόγονων φυλών. Είναι ένας τύπος που φοράει γυαλιά Versace και μιλάει αγγλικά, προσπαθώντας να μιμηθεί τον Λάρι Κινγκ του CNN... Δεν είναι και τόσο δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι, δυστυχώς, οι πρωτόγονοι δεν υπάρχουν πια. Δεν υπάρχουν πια ούτε οι «βάρβαροι». Και αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της εποχής μας: γιατί πρέπει να τους επινοήσουμε τώρα...
Έπειτα από όλα αυτά, έρχεται η επέτειος του τσουνάμι... Ιστορίες οδύνης πλουσίων Δυτικών και φτωχών Ασιατών. Οι εικόνες του φονικού κύματος βρίσκονται τώρα παντού: σε DVD, σε καπελάκια, σε μπλουζάκια, σε μαγιό... H επέτειος τείνει να μετατραπεί σε τουριστικό ιβέντ: τελικά, σημασία έχουν πάντα αυτοί που μένουν και όχι εκείνοι που φεύγουν. Τώρα, οι περισσότερες τουριστικές ζώνες στο νησί του Πουκέτ διαθέτουν σύστημα προειδοποίησης που «μιλάει» σε πολλές γλώσσες: εκτός από βιρμανικά. Βλέπετε, πολλά από τα θύματα ήταν Βιρμανοί λαθρομετανάστες οι οποίοι δούλευαν για ένα κομμάτι ψωμί στα πολυτελή ξενοδοχεία της περιοχής. Σε αυτόν τον κόσμο όμως, δεν πεθαίνουμε όλοι με τον ίδιο τρόπο και δεν διαθέτουμε όλοι την ίδια θέση στη συμπόνια... Παντού, οι λαθρομετανάστες πεθαίνουν πάντα πιο εύκολα και ξεχνιούνται αμέσως...
Πάντως, «τσουνάμι» πρέπει να είναι και η λέξη της χρονιάς για φέτος. Δεν την ξέραμε πριν από τα προηγούμενα Χριστούγεννα. Φέτος την εμπεδώσαμε: «τσουνάμι αποκαλύψεων», «τσουνάμι ανατιμήσεων», «τσουνάμι ανεργίας», «τσουνάμι επιθέσεων αυτοκτονίας», «τσουνάμι παρακολουθήσεων», «τσουνάμι απαγωγών»... Και ένα μικρό τσουνάμι με ευχές για το νέο έτος. Χρόνια Πολλά...
ΥΓ. Για τους Πακιστανούς μετανάστες στην Ελλάδα, η αποκλειστική ευχή είναι: ευτυχισμένο το νέο (μεσαιωνικό) έτος 1420. Δεν πρόκειται για κάποιο κωδικό της ΕΥΠ, της Σκότλαντ Γιάρντ ή της CIA αλλά για το μουσουλμανικό ημερολόγιο…
ΤΑ ΝΕΑ , 27/12/2005

Τρίτη, Δεκεμβρίου 20, 2005

Σύγχρονος πίνακας επικίνδυνων τύπων

«Επειδή οι πόλεμοι αρχίζουν στο μυαλό των ανθρώπων, εκεί πρέπει να κτίζουμε τις άμυνες της ειρήνης»: είναι το κύριο σύνθημα της UNESCO. Διατυπώθηκε πριν από εξήντα χρόνια, όταν μετά τη φρίκη του B' Παγκοσμίου Πολέμου σπουδαίοι διανοούμενοι αποφάσισαν να συστρατευθούν ενάντια στη μισαλλοδοξία και τον σκοταδισμό. Φέτος, στις 16 Νοεμβρίου, η UNESCO γιόρτασε τα εξήντα χρόνια από την ίδρυσή της. Όλα, λοιπόν, ήταν ωραία και συγκινητικά στην κομψότατη place de Fontenoy στο Παρίσι, όπου γινόταν η διάσκεψη του Οργανισμού. Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα, όμως, στα προάστια του Παρισιού, η οργή των απογόνων των μεταναστών ξεχείλιζε και η μισαλλοδοξία κραύγαζε: όπως κραύγαζε και η αντίθεση ανάμεσα στα συνθήματα υπέρ της συνύπαρξης και την ίδια την πραγματικότητα. Γιατί η πραγματικότητα λέει πως σήμερα ζούμε την έξαρση της μισαλλοδοξίας και την αναβίωση του σκοταδισμού...
Βέβαια, η κάθε εποχή έχει τους δικούς της «βαρβάρους». H στήλη, στηριζόμενη και στα τελευταία στοιχεία του «Ευρωβαρόμετρου» σύμφωνα με τα οποία ένας στους δύο Ευρωπαίους πολίτες δηλώνει ξενόφοβος (δυστυχώς, στην Ελλάδα η αναλογία είναι δύο στους τρεις) επιθυμεί να παρουσιάσει έναν σύντομο, και άκρως ελλιπή, πίνακα σύγχρονων επικίνδυνων τύπων:
Μουσουλμάνος: Σύμφωνα με την επικρατούσα «δοξασία», ο κάθε μουσουλμάνος είναι καμικάζι μέχρι την απόδειξη του αντιθέτου. Σε κάθε περίπτωση, εάν έχετε σκούρο δέρμα, α λα αραβικά, καλό είναι να μην κάνετε απότομες κινήσεις όταν βρίσκεστε σε αεροδρόμια, Μετρό και εν γένει σε δημόσιους χώρους, γιατί θα βρείτε τον μπελά σας, τουλάχιστον...
Μετανάστης: Το κύριο ελάττωμά του είναι ότι μετά τις 12 έως 16 ώρες σκληρής δουλειάς πιάνει χώρο. Εάν βρισκόταν κάποια μαγική φόρμουλα και εξαφανιζόταν, για να εμφανιστεί την επομένη στη δουλειά και χωρίς να ζητήσει ποτέ καλύτερη αμοιβή, τότε θα υπήρχε ελεύθερη πτώση της ξενοφοβίας και του ρατσισμού...
Εβραίος: Ο αποδιοπομπαίος τράγος για όλες τις δουλειές. Συνήθως δεν είμαστε αντισημίτες, αλλά... πιστεύουμε ότι τα Πρωτόκολλα των Σοφών τής Σιών είναι γνήσια. Κανονικά δεν έχουμε τίποτα με τους Εβραίους, αλλά... γελάμε με εκείνο το ανέκδοτο που λέει ότι «ο Εβραίος θέλει τον Γερμανό του». Κατά τα άλλα έχουμε Εβραίους φίλους, αλλά... το μοναδικό καλό παιδί που έβγαλαν ήταν ο Χριστός, ο οποίος δεν μοιάζει καθόλου με Εβραίο, γι' αυτό τον αγαπάμε και δεν ξεχνάμε πως τον φάγανε οι Εβραίοι...
Δαρβίνος: Έχει παρατηρηθεί πως όταν ο κόσμος μας μετατρέπεται σε ζούγκλα αμφισβητείται με λύσσα η θεωρία του Δαρβίνου ότι καταγόμαστε από τη ζούγκλα. Δεν είναι τυχαίο πως τον μισούν περισσότερο εκείνοι που συμβάλλουν τα μέγιστα ώστε να μετατραπεί ο ανθρώπινος κόσμος σε ζούγκλα: στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι οπαδοί του Μπους και του Μπιν Λάντεν...
Γυναίκα: Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί τις έχει χαρακτηρίσει ως «την πηγή της κάθε φίτνα (ανταρσία ενάντια στον Θεό) και εργαλείο του Σατανά...». Τα σχόλια, επομένως, περιττεύουν. Και στη Δύση, όμως, με την αναβίωση του χριστιανικού ταλιμπανισμού, αναβιώνει το σύνθημα «πίσω στις κουζίνες σας». Το Βατικανό, μάλιστα, ετοιμάζεται να εκδώσει εγχειρίδιο με οδηγίες για την «καθωσπρέπει γυναίκα», η οποία από όσα μάθαμε πρέπει να έχει τα εξής χαρακτηριστικά: να μην κάνει έρωτα πριν από τον γάμο, να μην κάνει έρωτα σε ανορθόδοξες στάσεις, να απεχθάνεται τα προφυλακτικά, να μη γνωρίσει τη λέξη άμβλωση, να μυρίζει λιβάνι, να μη μένει σε διαμέρισμα που βρίσκεται πάνω από κατάστημα sex shop, να μην κάνει peeling, να κάνει (τουλάχιστον) έξι παιδιά στα πρώτα πέντε χρόνια του γάμου της και βλέπουμε...
Εδώ η στήλη σταματά, λόγω έλλειψης χώρου. Περιμένουμε όμως τη συνεισφορά και τις προτάσεις σας σχετικά με το θέμα.
ΤΑ ΝΕΑ , 20/12/2005

Τρίτη, Δεκεμβρίου 13, 2005

H Bαλεντίνα και το πολυεθνικό Kόσοβο

H Βαλεντίνα είναι Σέρβα του Κοσόβου. Τη γνώρισα πέρσι στο Εϊσενκαπέλ, στις Αυστριακές Άλπεις, στα πλαίσια μιας συνάντησης Βαλκάνιων δημοσιογράφων. Το ραδιόφωνο είναι το μεγάλο της πάθος. Ξεκίνησε την «καριέρα» της, το 1998, 18 χρόνων μόλις. Μαζί με μια ομάδα νέων δημοσιογράφων από την Πρίστινα, Σέρβων και Αλβανών, ίδρυσαν το πρώτο πολυεθνικό ραδιόφωνο: το Radio Contact (Ράδιο Επαφή). «Πιστεύαμε πως έπρεπε να σώσουμε το Κόσοβο των παιδικών μας χρόνων» - μου λέει - «η συνύπαρξή μας δεν ήταν τέλεια, αλλά μέχρι το 1988 ήταν ανθρώπινη»...
Το καθεστώς του Μιλόσεβιτς όμως δεν το ενδιέφερε η σωτηρία του Κοσόβου των παιδικών χρόνων της Βαλεντίνας. Από τις πρώτες ώρες της λειτουργίας του σταθμού άρχισαν οι απειλές, «προδότες», «καθάρματα», «θα σας καθαρίσουμε»: όλες στα σέρβικα. Δύο εβδομάδες μετά, επίλεκτες μονάδες της σερβικής αστυνομίας έκαναν ντου στα στούντιο του σταθμού. Τα έκλεισαν και ως «λάφυρο» πήραν τον πομπό του σταθμού. Τότε τα παιδιά ζήτησαν τη βοήθεια του BBC για να μπορέσουν να συνεχίσουν τις μεταδόσεις, όπως και έγινε. Μέχρι τον Μάρτιο του 1999. Μετά ήρθε ο πόλεμος, οι βόμβες του ΝΑΤΟ, η εθνοκάθαρση εις βάρος των Αλβανών, οι μαζικοί τάφοι... Τον Απρίλιο (1999) τα στούντιο του σταθμού λεηλατήθηκαν ολοσχερώς. Επιπλέον, οι περισσότεροι δημοσιογράφοι του Radio Contact, Σέρβοι και Αλβανοί, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν την Πρίστινα: δεν γύρισαν ποτέ στη γενέθλια πόλη τους...
Τον Ιούλιο του 1999, μετά την αποχώρηση των σερβικών δυνάμεων, οι απομείναντες από την αρχική ομάδα επαναλειτούργησαν ξανά τον σταθμό. Ανάμεσά τους και η Βαλεντίνα. Δεν άκουσε τις φωνές που την παρότρυναν να εγκαταλείψει την Πρίστινα για να σωθεί από την εκδίκηση των Αλβανών. Πίστευε ακόμα στην Πρίστινα των παιδικών της χρόνων. «Ξεκινήσαμε ξανά, σε άθλιες συνθήκες» - συνεχίζει - «χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, με τα ποντίκια να κόβουν βόλτες στα στούντιο, να πηδούν ακόμα και στις κονσόλες».
Παρά την αλλαγή, το Radio Contact συνέχιζε να ενοχλεί πολύ. Από τις πρώτες ώρες της επαναλειτουργίας του ξανάρχισαν οι απειλές: «προδότες», «καθάρματα», «θα σας καθαρίσουμε»: στα αλβανικά αυτή τη φορά. Τον Απρίλιο του 2000 «άγνωστοι» έριξαν βόμβα στα στούντιο του σταθμού. Ήταν θαύμα που οι δημοσιογράφοι τη «σκαπουλάρανε» μόνο με γρατζουνιές και με καταστροφές στα μηχανήματα. Στις 19 Ιουνίου 2000, μέρα μεσημέρι, η Βαλεντίνα περπατούσε μόνη της στην οδό Μητέρας Τερέζας, στο κέντρο της Πρίστινας. Δύο άγνωστοι την πλησίασαν: «Σκύλα, πρέπει να φύγετε από το Κόσοβο», της είπαν. Μετά θυμάται έναν εκκωφαντικό κρότο, φοβερούς πόνους στο σώμα της, τα μάτια της θόλωσαν. Την πυροβόλησαν τρεις φορές. Χρειάστηκαν πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις για να επιζήσει.
H Βαλεντίνα έφυγε από την Πρίστινα. H Πρίστινα των παιδικών της χρόνων ίσως είχε χαθεί ανεπιστρεπτί. Σήμερα βρίσκεται στη Βόρεια Μιτρόβιτσα, στον «σερβικό τομέα» της χωρισμένης πόλης. Το Radio Contact εγκατέστησε και εκεί τα στούντιό του, προσπαθώντας να ανοίξει έναν δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα σε Σέρβους και Αλβανούς. Σέρβοι εθνικιστές όμως, πιστοί στο «δόγμα Μιλόσεβιτς», προσπάθησαν να τα κλείσουν. H ίδια έλαβε ξανά απειλές κατά της ζωής της: στα σέρβικα αυτή τη φορά...
H Βαλεντίνα σταματά την αφήγησή της. Το βλέμμα της είναι θλιμμένο, σχεδόν παραδομένο... Σιωπούμε και οι δύο. Εκείνη σπάει ξανά τη σιωπή: «Ο μόνος πολυεθνικός θεσμός που λειτουργεί χωρίς πρόβλημα στο Κόσοβο είναι το οργανωμένο έγκλημα»... Μέσα στην αίθουσα των συζητήσεων τα παιδιά είχαν βάλει μουσική και οι ήχοι του Κουρτ Βάιλ πλημμύρισαν το λυκόφως των Αυστριακών Άλπεων: «Youkali είναι η πατρίδα των επιθυμιών μας, είναι η ευτυχία, ένα όνειρο, μια τρέλα. Δεν υπάρχει όμως η Youkali!»...
ΤΑ ΝΕΑ , 13/12/2005

Τετάρτη, Δεκεμβρίου 07, 2005

Mια ελληνική ιστορία από το Bιετνάμ

Τριάντα χρόνια συμπληρώνονται από το τέλος του πολέμου στο Βιετνάμ. Ο Γκουέν Ταγκ Χούι ήταν 18 χρόνων όταν οι νικητές του Βορρά μπήκαν στη Σαϊγκόν, την πρωτεύουσα των Νοτίων. Δεν ανήκε στην τάξη των νικητών. Ήταν από το Νότιο Βιετνάμ, που είχε συμμαχήσει με τους Αμερικανούς, άρα ανήκε στους ηττημένους. Στην πραγματικότητα, ανήκε στις γενιές των Βιετναμέζων που μεγάλωσαν με το μίσος: οι Νότιοι μάθαιναν πώς να μισούν τους κομμουνιστές του Βορρά, οι Βόρειοι πώς να μισούν τους «έκφυλους» του Νότου. Μέσα σε αυτό το μίσος αναμείχθηκε ο Ψυχρός Πόλεμος, Κινέζοι, Σοβιετικοί, Αμερικανοί αφήνοντας πίσω ναπάλμ, βαρβαρότητα, τρία εκατομμύρια νεκρούς και πολύ μίσος...
Τότε ο Χούι ήταν πρωτοετής φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Σαϊγκόν. Έζησε από κοντά το πώς, μετά το τέλος του πολέμου, οι Νότιοι έγιναν πολίτες δεύτερης κατηγορίας: εκτελέσεις, φυλακίσεις και σωφρονιστικά στρατόπεδα εργασίας ήταν η καθημερινότητα που επέβαλαν οι νικητές του Βορρά... Σε ένα τέτοιο κλίμα, ο Χούι αποφάσισε να εγκαταλείψει την πατρίδα του. Κάποια στιγμή, το καθεστώς του Χο Τσι Μινχ τα έβαλε με τους Κινέζους, αποφασίζοντας την εθνοκάθαρση της κινεζικής μειονότητας του Βιετνάμ. Ο Χούι έφυγε μαζί με τους Κινέζους, με μια ψεύτικη ταυτότητα, πληρώνοντας στους φύλακες μισό κιλό χρυσό: όλη την περιουσία της οικογένειάς του...
Πέντε ημέρες ταξίδεψε μέσα σε μια βάρκα 19 μέτρων, στην οποία επέβαιναν 400 άνθρωποι... Κατέληξε στη Μαλαισία, σε ένα στρατόπεδο προσφύγων του ΟΗΕ. Έμεινε εκεί έναν χρόνο, περιμένοντας κάποια χώρα να τον φιλοξενήσει. Μία ημέρα τον ειδοποίησαν πως θα τον εξέταζε η επιτροπή και εάν περνούσε τις «εξετάσεις», θα πήγαινε σε μια σχεδόν άγνωστη χώρα για εκείνον: στην Ελλάδα. Πέρασε τις «εξετάσεις» και στις 26 Ιουλίου 1979, στις πέντε και μισή το πρωί έφθασε στην Ελλάδα. Ο Χούι θυμάται αυτήν την ημερομηνία, όπως θυμάται την ημερομηνία γέννησής του: «Κατά κάποιον τρόπο», μου λέει, «η ξενιτιά είναι μια δεύτερη ζωή. H διαφορά είναι πως την πρώτη την επιλέγουν οι γονείς σου, τη δεύτερη την επιλέγεις ο ίδιος»...
Ο Χούι ανήκει σ' αυτούς τους ξενιτεμένους που πιστεύουν πως, σε τελευταία ανάλυση, η ξενιτιά είναι επιλογή, γι' αυτόν τον λόγο ο ξενιτεμένους, εάν θέλει να επιτύχει, πρέπει να αποφασίσει πως δεν υπάρχει πια επιστροφή. Αυτό αποφάσισε και εκείνος. Έμαθε τη γλώσσα, τα έθιμα, τη νοοτροπία της νέας πατρίδας του - διατηρώντας όμως τη δική του βουδιστική θρησκεία - και δούλευε διπλά από τους ντόπιους: γιατί ξεκινούσε από το μηδέν, μόνο με τα ρούχα και τις επώδυνες μνήμες του. Έκανε κάθε είδους δουλειά και σήμερα είναι διευθυντής μιας εταιρείας, του Golden Phoenix, που διευθύνει μια αλυσίδα εστιατορίων στην Αθήνα.
H ιστορία του Χούι αποτελεί μια καταπληκτική success story της μετανάστευσης στην Ελλάδα. Αποφάσισα να την αφηγηθώ γιατί τη βρήκα άκρως ενδιαφέρουσα και παραδειγματική για ντόπιους και μετανάστες. Αλλά και για έναν επιπρόσθετο λόγο. Αυτό που βοήθησε τον Χούι να πετύχει ήταν η εργατικότητα, η εξυπνάδα του και η τύχη: «Γιατί η ξενιτιά είναι κάπως σαν τον τζόγο», λέει. Ήταν όμως και το γεγονός πως ξεκίνησε τη ζωή του στην Ελλάδα με άδεια παραμονής: ένα «προνόμιο» που δυστυχώς δεν το έχουν οι περισσότεροι μετανάστες σήμερα. Και μια λεπτομέρεια: εάν ίσχυαν οι διατάξεις του νέου μεταναστευτικού νόμου, τότε ο Χούι δεν θα τα κατάφερνε ποτέ. Ο καινούργιος νόμος θέτει στους μετανάστες απαγορευτικούς όρους για να ανοίξουν δική τους επιχείρηση, συν το ότι τους απαγορεύει να αλλάξουν νομό (!): κοντολογίς, κάθε πέρσι και καλύτερα. Και μη χειρότερα...
ΤΑ ΝΕΑ , 06/12/2005

Τετάρτη, Νοεμβρίου 30, 2005

Το γιεν, το γιαγκ και το ατμοσίδερο

«Μάθετε κινέζικα. Η Κίνα είναι η επερχόμενη υπερδύναμη, προς τα εκεί κλίνει η πλάστιγγα της Ιστορίας τον 21ο αιώνα»... Αυτά ακούει κανείς όλο και πιο συχνά - στις αναλύσεις των οικονομολόγων, τις προβλέψεις των διεθνολόγων, τις προφητείες των αστρολόγων. Όσο για την τηλεόραση και τα δελτία των ειδήσεων, ασχολούνται αρκετά με την Κίνα. Ασχολούνται όμως κυρίως με τα φθηνά κινέζικα προϊόντα και παραπροϊόντα: με την κινέζικη μαφία, το φονικό κινέζικο ατμοσίδερο που «επιτίθεται» χωρίς αιτία σε γνωστούς και αγνώστους (με ιδιαίτερη προτίμηση σε μεσίληκες νοικοκυρές), με τα φθηνά κινέζικα ρούχα που γδέρνουν ξαφνικά τον κάτοχό τους και γενικώς όλα τα φθηνά κινέζικα προϊόντα, τα οποία θεωρούνται πλέον πιο επικίνδυνα και από τις νάρκες κατά προσωπικού και τους αμερικανικούς πυραύλους: αν και η μικρομεσαία τάξη τα καταναλώνει μετά μανίας βέβαια...
Γιατί τα θυμήθηκα όμως όλα αυτά; Γιατί αυτές τις ημέρες μου έπεσε στα χέρια ένα κινέζικο «προϊόν», κάπως διαφορετικό από τα άλλα: ένα βιβλίο που μιλάει για τη σεξουαλική ζωή στην αρχαία Κίνα, πριν από δύο χιλιάδες και βάλε χρόνια (*). Ένα συναρπαστικό βιβλίο που με έκανε να ξεχάσω εντελώς το σύγχρονο κινέζικο φονικό ατμοσίδερο...
Για τους αρχαίους Κινέζους, λοιπόν, το σεξ ήταν η βασιλική οδός προς τη σοφία και τη μακροζωία. Εάν γνώριζαν τα γκράφιτι, τότε θα έγραφαν στους τοίχους των σπιτιών τους: «Όσο περισσότερο σεξ τόσο περισσότερη ζωή και σοφία». «Όσοι το κατανοούν αυτό», έγραφε ο Τσογκ Χουάν, «θα ρουφούν μέχρι την τελευταία σταγόνα την ανάσα της ζωής. Όσοι δεν θα καταλάβουν το αληθινό νόημα των σεξουαλικών σχέσεων θα πεθαίνουν πρόωρα και άσχημα...». H συνουσία αποτελούσε μια μικρογραφία της δημιουργίας του κόσμου, κατά την οποία μειγνύονται η αρσενική φύση (το γιαγκ) και η θηλυκή φύση (το γιεν). H γυναίκα, το φεγγάρι, ο άνεμος, το νερό απαρτίζουν τη θηλυκή φύση. Ο άνδρας, ο ήλιος, το καλοκαίρι, η φωτιά αποτελούν την αρσενική φύση. Ο άνδρας όμως δεν είναι καθαρό γιαγκ, ούτε και η γυναίκα καθαρό γιεν, κάτι που σημαίνει πως «και στον πιο αρσενικό άνδρα υπάρχει κρυμμένη θηλυκή φύση και στην πιο θηλυκή γυναίκα υπάρχει κρυμμένη αρσενική φύση»...
Στην Κίνα του ταοϊσμού γράφτηκαν πολλά εγχειρίδια για το σεξ: λεπτομερή περιγραφή για τις ερωτικές στάσεις, για τη διείσδυση, για τον οργασμό, για το πώς πρέπει να καταλάβει ένας άνδρας ότι μια γυναίκα τον επιθυμεί, για το πώς πρέπει να χαϊδέψει και να ψιθυρίζει κάποιος στο αυτί σε μια παρθένα κ.λπ. κ.λπ. Μάλιστα αυτά τα εγχειρίδια ήταν ανάμεσα στα προτιμητέα δώρα στους νεονύμφους και κανείς δεν τα θεωρούσε «τσόντες», όπως συμβαίνει σήμερα... Αυτό που εντυπωσιάζει στις περιγραφές, είναι η άκρως ποιητική γλώσσα που χρησιμοποιούν οι «συγγραφείς»: «Εφόσον και οι δύο, η γυναίκα και ο άνδρας, βρίσκονται στην ίδια διάθεση, αγκαλιάζονται απαλά - τα σώματα έλκονται και τα χείλη αγγίζονται. Ο άνδρας ρουφά το άνω χείλος της γυναίκας και η γυναίκα ρουφά το κάτω χείλος του άνδρα. Φιλιούνται και ο καθένας τρέφεται με το σάλιο του άλλου, έτσι χίλιες χάρες ξεδιπλώνονται και εκατοντάδες πίκρες ξεχνιούνται... Εκείνη μοιάζει τότε με τη μοναχική νεροπηγή που κυλά κρυφά, ορμητικά στο φαράγγι».
Όλα αυτά βέβαια συνέβαιναν και ίσχυαν στην Κίνα μέχρι την επικράτηση της επιστήμης του Κομφούκιου. Γιατί μετά ήρθαν ο ορθολογισμός, η αποχή από το σεξ, η αντίσταση στους πειρασμούς και οι «πουριτανικές» τελετουργίες. Από τότε, λοιπόν, δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε στους Κινέζους: εκτός από τα φθηνά προϊόντα...

* Robert Hans van Gulik, La vie sexuelle dans la Chine ancienne, Gallimard
TA NEA:29/11/2005

Τρίτη, Νοεμβρίου 22, 2005

Χορογραφία, δικτατορία και γραφειοκρατία

Τον Αλαϊν Ριβέρο Ροντρίγεζ τον γνώρισα σε μια συνάθροιση φίλων. Είναι ένας από τους κορυφαίους χορευτές του Teatro National της Κούβας. Έχει δώσει παραστάσεις στις πιο ευυπόληπτες σκηνές του κόσμου. Έχει δουλέψει με ονομαστούς χορογράφους όπως ο Τζιοβάνι ντε Κίκο και ο Ιοακίν Σαμπατέλ…
Ενώ μιλούσαμε για την ιστορία της ζωής του, για την σκληρή προσπάθεια για να πετύχει, για την Κούβα και το πνιγηρό αμερικανικό εμπάργκο, θυμήθηκα την ιστορία του Αγκελίν Πρελότσαϊ: του διάσημου Γάλλου χορογράφου αλβανικής καταγωγής. Η μητέρα του απέδρασε από την Αλβανία το 1957: τότε που οι Αλβανοί φύλακες των συνόρων σκότωναν χωρίς προειδοποίηση κάθε άνδρα ή γυναίκα που προσπαθούσε να εγκαταλείψει τον «σοσιαλιστικό παράδεισο». Ο Αγκελίν γεννήθηκε τρεις μήνες μετά την απόδραση: εκείνη την νύχτα πέρασε και αυτός τα σύνορα, «κρυμμένος» στα σπλάχνα της μητέρας του. Ο ίδιος έχει πει πως ίσως ήταν «καταδικασμένος» να γίνει χορευτής: γιατί ο χορός έχει κάτι το κοινό με το πέρασμα και το ξεπέρασμα των συνόρων: σημαίνει ρίσκο, κίνηση, απόδραση, ελευθερία, ξενιτιά...
Ο Αλαϊν είναι και αυτός ξενιτεμένος. Ακούστε την ιστορία του. Στις 29 Σεπτεμβρίου 2004, αφού είχε λάβει την βίζα Σέγκεν από την Ελληνική Πρεσβεία στην Αβάνα, πέταξε με την Air Cubana, πέρασε transit στη Μαδρίτη, όπου θεώρησε το διαβατήριό του αφού πάτησε σε Ευρωπαϊκό έδαφος, συνεχίζοντας κανονικά το ταξίδι του για την Αθήνα. Ήταν καλεσμένος να συμμετάσχει στην παράσταση «Ρομέο και Ιουλιέτα» του Τσαϊκόφσκι. Είχε στην τσέπη του ένα αεροπορικό εισιτήριο αλέ-ρετούρ: αυτή την φορά όμως αποφάσισε να μην γυρίσει πίσω. Δεν πολυμιλάει για τα αίτια της απόφασής του (όταν έχεις αφήσει πίσω συγγενείς, εικάζω πως πρέπει να είσαι φειδωλός στα λόγια)… Μου λέει πως αγαπά πολύ την πατρίδα του αλλά ήθελε να δώσει μια ευκαιρία στο εαυτό του (μια λεπτομέρεια: ο μισθός του στην Κούβα ήταν 15 ευρώ)…
Έτσι ξεκίνησε λοιπόν η ζωή του Αλαϊν στη Ελλάδα. Όλο αυτό τον καιρό περίμενε με αγωνία μια ευκαιρία για να γίνει νόμιμος. Γι’αυτό μόλις έμαθε για τον νέο μεταναστευτικό νόμο έτρεξε, έκανε αίτηση. Δεν έγινε, όμως, δεκτή. Του ζήτησαν «σφραγίδα εισόδου» στην Ελλάδα. «Πώς να έχω σφραγίδα εισόδου, αφού ήρθα με βίζα Σέγκεν μέσω Μαδρίτης;» - ρώτησε. Η γραφειοκρατία όμως δεν απαντά σε τέτοιες ερωτήσεις: διατάσσει μόνο και αποκλείει. Ο Αλαϊν «προσέφερε» ως επιπρόσθετες αποδείξεις το απόκομμα του αεροπορικού εισιτηρίου, το πρόγραμμα των παραστάσεων που συμμετείχε τον Οκτώβριο 2004, το δημοσίευμα του περιοδικού «Χορός» που δημοσιεύει την φωτογραφία του, τα προγράμματα των παραστάσεων που συμμετείχε το 2005 (μια από αυτές στο Μέγαρο Μουσικής), τις εγκωμιαστικές κριτικές των εφημερίδων. Εις μάτην.
Ένας χορογράφος απέναντι στην γραφειοκρατία: προκλητικό σχήμα. Ο χορός απαλλάσσει τον άνθρωπο από τον Νόμο της Βαρύτητας. Η γραφειοκρατία τον κάνει αχθοφόρο νοθρώτητας. Ο χορός είναι συνύπαρξη και έρως. Η γραφειοκρατία είναι μοναξιά και πλήξη. Ο χορός αψηφά την μονοτονία της ύλης. Η γραφειοκρατία σου «μαθαίνει» πόσο αβάσταχτα μονότονη μπορεί να γίνει η ανθρώπινη ύπαρξη. Χορός σημαίνει ατομικότητα και φαντασία. Γραφειοκρατία σημαίνει απροσωπία και (προπαντός) εξουσία. Και όταν η εξουσία αυτή αφορά τους μετανάστες, τότε το πρώτο που σκέφτεται είναι το πώς θα τους αποκλείσει, πως δεν θα τους νομιμοποιήσει, πως θα τους τσακίσει…
Εάν η γραφειοκρατία επιμείνει στην λογική (;) της, η ζωή του Αλαϊν θα γίνει πολύ δύσκολη. Η καριέρα του κινδυνεύει σοβαρά: χωρίς χαρτιά δεν πας μακριά. Αναρωτιέμαι απλά: πως κινδυνεύει η Ελλάδα από ένα τέτοιο ταλέντο; Αυτό εννοούσαν άραγε οι αρμόδιοι όταν μιλούσαν για νομιμοποίηση, μεταναστευτική πολιτική και κοινωνική ένταξη;
TA NEA, 22/11/2005

Τρίτη, Νοεμβρίου 15, 2005

«Δεν θα γίνεις Γάλλος ποτέ, Aλγερινέ, Αλγερινέ!» (2)

Επί ημέρες, κυνηγώντας τα blogs των εξεγερμένων-πυρομανών των γαλλικών προαστίων, προσπαθούσα να πιάσω επαφή με κάποιον από τα «αποβράσματα». Οι περισσότεροι με περιέλουσαν με τις πιο βίαιες βρισιές... Ο «Syndrome» - αυτό είναι το διαδικτυακό του όνομα - ήταν ο μόνος που δέχθηκε να μου μιλήσει. Και έτσι κάναμε την παρακάτω συνέντευξη...
Πιστεύετε πως η βία θα σας βγάλει κάπου;
Δεν ξέρω... Προσπαθούμε από το '80 να μιλήσουμε, δεν μας ακούει κανείς...
Ποια είναι τα αιτήματά σας;
Να ζητήσει συγγνώμη το κράτος για τον θάνατο των δύο παιδιών, για το ότι έριξαν δακρυγόνα σε τζαμί την ώρα της προσευχής και να φύγει ο Σαρκοζύ... Ζητάμε να μας μεταχειρίζονται όπως τους άλλους Γάλλους. Το γαλλικό σύμβολο είναι «ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη» και για εμάς υπάρχει μόνο ανισότητα...
Γιατί τόση οργή ενάντια στην Αστυνομία;
Γιατί κάνουν ό,τι θέλουν. Μας ελέγχουν τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, μας μιλάνε άσχημα. Εμείς δεν ξέρουμε τα δικαιώματά μας και το εκμεταλλεύονται... Τώρα μας σκοτώνουν κιόλας... Πέρσι σκότωσαν έναν φίλο μας, 16 χρόνων. Αυτός είχε κλέψει ένα σκουτεράκι. Ο μπάτσος τον έπιασε, του είπε να σταματήσει και αυτός σταμάτησε, αλλά παρ' όλα αυτά ο μπάτσος τον πυροβόλησε στον σβέρκο. Μετά είπε πως ήταν νόμιμη άμυνα. Πήγε δικαστήριο, αθωώθηκε και τώρα υπηρετεί... Δικαιοσύνη το λες εσύ αυτό;
Υπάρχουν πολλοί που δεν συμφωνούν μαζί σας...
Κι εμείς πολλοί είμαστε...
Οι γονείς σου τι λένε για όλα αυτά;
Ο πατέρας μου έχει πεθάνει. H μητέρα μου φοβάται αλλά δεν μιλάει...
H μητέρα σου εργάζεται;
Ναι...
Πιστεύεις πως είναι καλό να κάψετε τα αυτοκίνητα των γειτόνων σας;
Όχι, αλλά σου είπα, δεν μας ακούει κανείς...
Έτσι δεν φέρνετε τον Λεπέν στην εξουσία;
Μαλακίες, δεν τους συμφέρει να το κάνουν, γιατί η Γαλλία θα είναι έτσι κάθε ημέρα. Βλέπεις τον Σαρκοζύ πώς τον κράζουν όλοι τώρα...
Μίλησες για ανισότητα, δώσε μου ένα παράδειγμα...
Ξεκινά από το σχολείο. Υπάρχουν δύο είδη σχολείων. Εκείνα που βρίσκονται στις μη καυτές ζώνες, όπου η πλειονότητα είναι Γάλλοι. Εκεί δεν υπάρχουν προβλήματα. Εκείνοι δεν θέλουν να αναμειχθούμε, έτσι εμείς πάμε σε άλλα σχολεία και μαθαίνουμε άλλα πράγματα από αυτούς...
Μα εσύ δεν είσαι Γάλλος;
Βεβαίως, είμαι Γάλλος.
Τότε γιατί λες «οι Γάλλοι και εμείς»;
Γιατί εμάς δεν μας βλέπουν σαν Γάλλους, δεν μας αφήνουν να είμαστε Γάλλοι σαν όλους τους άλλους Γάλλους...
Παρ' όλα αυτά εσύ αισθάνεσαι Γάλλος...
Όχι...
Με μπέρδεψες τώρα. Αφού λες ότι είσαι Γάλλος...
Είμαι, αλλά δεν αισθάνομαι Γάλλος, εγώ και όλοι εκείνοι που είναι σαν κι εμένα, γιατί είμαστε αποκλεισμένοι...
Περίγραψέ μου μια κανονική ημέρα από τη ζωή σου...
Ξυπνάω, συναντώ τους φίλους μου, γυρνάμε όλη την ημέρα κάτω, στις πολυκατοικίες, και έρχομαι στο σπίτι αργά το βράδυ. Αυτό είναι...
Και στο σχολείο δεν πας;
Το εγκατέλειψα πέρσι...
Τότε πώς φαντάζεσαι το μέλλον σου;
Δεν το φαντάζομαι...
Κάποιοι θέλουν να παρουσιάσουν όλο αυτό που γίνεται σαν εξέγερση μουσουλμάνων ενάντια σε χριστιανούς...
Μαλακίες. Το όλο θέμα είναι κοινωνικό... Εμείς είμαστε εξοργισμένοι γιατί οι μπάτσοι χτύπησαν τον κόσμο με δακρυγόνα την ώρα της προσευχής στο τζαμί... Αλλά το θέμα είναι κοινωνικό, δεν έχει να κάνει καθόλου με τη θρησκεία...
Εάν σε ρωτήσει κάποιος ποια είναι η πατρίδα σου, τι θα απαντήσεις;
H Αλγερία...
Θα επέστρεφες στην Αλγερία;
Γιατί όχι;
Τότε γιατί δεν το κάνεις;
Γιατί εκεί υπάρχει δικτατορία...
Ξέρεις αραβικά;
Όχι... Μόνο γαλλικά ξέρω...
Σε ποια χώρα θα ήθελες να ζήσουν τα παιδιά σου;
Δεν ξέρω... Στη Γαλλία ίσως... Όχι όπως εγώ όμως...
ΤΑ ΝΕΑ , 15/11/2005

Τρίτη, Νοεμβρίου 08, 2005

«Δεν θα γίνεις Γάλλος ποτέ, Aλγερινέ, Αλγερινέ!»

«Sheryo: Θα τα κάψουμε όλα, μέχρι που να μη δούμε τη γ... φάτσα του Σαρκό στην tv»...
Omar: «Ο Λεπέν μένει σε κλεμμένο κάστρο, εσύ καις το αυτοκίνητο του γείτονά σου, το σχολείο της αδελφής σου, το μαγαζί όπου δούλευε ο πατέρας σου. Εμείς παλέψαμε και βγήκαμε από τα σκατά, εσύ θες να μείνεις, να πάρεις και εμάς μαζί... Ούτε τη μνήμη των Ζαγιέντ και Μπούνα σέβεσαι... Δεν είστε μουσουλμάνοι, είστε απλώς μαλάκες»...
Minuit: «Εσένα καριόλη δεν σου έχει χώσει καμιά φορά το πιστόλι ο μπάτσος στον κ...; Δεν σου ελέγχουν τα χαρτιά τρεις φορές την ημέρα;... Δεν σου έχουν πει πως θα σε στείλουν πίσω στην έρημο να γ... τις καμήλες;... Φωτιά στους μπάτσους... Ο Αλλάχ είναι μεγάλος...».
Είναι μερικοί από τους «διαλόγους» στο Bouna93. skyblog. com: το μπλογκ των εξεγερμένων-πυρομανών στα banlieue της Γαλλίας. Σε αργκό πιτσιρικάδων που περνούν ώρες με τα SMS και το Διαδίκτυο, οι απόγονοι των μαγκρεμπίνων μεταναστών, Γάλλοι πολίτες, ανταλλάσσουν σκληρές κουβέντες. Από τη μια πλευρά βρίσκονται όσοι τα κατάφεραν. Από την άλλη, «τα αποβράσματα» όπως τους αποκάλεσε ο Σαρκοζί. Εκείνοι που μισούν τον Σαρκοζί, τις αδελφές τους, τους γονείς τους, τη ζωή τους, την Ecole Normale: κυρίως όμως τους «μπάτσους» που τους ταπεινώνουν και άμα λάχει τους σκοτώνουν, ατιμωρητί ως συνήθως... Είναι τα παιδιά της βίας για τη βία. Δεν καίνε εκκλησίες - αυτό δεν έπρεπε να κάνουν ως θρησκόληπτοι; -, αλλά κυρίως αυτοκίνητα: το σύμβολο της καταναλωτικής ευμάρειας. Και το «γαλλικό όνειρο» των παππούδων τους οι οποίοι ήρθαν να εργαστούν στην εύπορη Γαλλία... Τους παππούδες τους η Γαλλία τούς είδε ως αναγκαίο κακό, αφήνοντάς τους ξένους. Τους γονείς τους ως ιστορικό ατύχημα: ο Ζισκάρ ντ' Εστέν προσπάθησε τον βίαιο επαναπατρισμό τους στα τέλη του '70. Οι ίδιοι μεγάλωσαν με το ρεφρέν «Αλγερινέ, δεν θα γίνεις Γάλλος ποτέ!»: όχι από το κράτος, από την κοινωνία. Τώρα γιουχάρουν τον εθνικό ύμνο της νέας τους πατρίδας, στέλνουν φωτιά στο αυτοκίνητο του αθώου γείτονά τους και νερό στον μύλο του Λεπέν...
Εν τω μεταξύ, ξεφυλλίζω το σατιρικό βιβλίο του Ιασίρ Μπενλιμούντ (ο εξαιρετικός Γάλλος συγγραφέας αραβικής καταγωγής), το Αλλάχ σούπερ σταρ*: «Το Ισλάμ», γράφει, «είναι η εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον Θεό. Ο ισλαμισμός, το αντίστροφο. Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα... Το θέμα είναι πως ο πατέρας μου δούλευε σαν άλογο είκοσι πέντε χρόνια σε αυτήν τη χώρα και η υπάλληλος τον έκανε να νιώθει σκουπίδι κάθε φορά που πήγαινε να ανανεώσει την άδεια παραμονής του, μέχρι την ημέρα που πέθανε... Ότι όταν πας να νοικιάσεις ένα διαμέρισμα, μόλις λες το όνομά σου ξαφνικά γίνεται νοικιασμένο... Ότι κάθε φορά που μιλούν για την ανασφάλεια λένε "εκείνοι", όταν μιλούν για την καταστολή λένε "εμείς"... Ότι σου λένε πως πρέπει να ενταχθείς, δεν σου δίνουν όμως δουλειά, αλλά σε σπρώχνουν στο τζαμί... Ότι για όσους έχουν αραβική καταγωγή είναι πιο εύκολο να κάνουν καριέρα στην Αλ Κάιντα παρά στη γαλλική τηλεόραση... Ότι οι ρατσιστές σε λίγο θα ζητήσουν λυσσαλέα να απαγορευθεί το πορνό και τα ναρκωτικά: γιατί είναι οι μόνοι χώροι στους οποίους επικρατεί ακόμα η πολυφυλετικότητα και αναμειγνύονται τα αίματα... Ότι ο πατέρας μου πάντα το 'λεγε πως ο ήλιος βλάπτει σοβαρά το δέρμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αν και ο ήλιος χαρίζει το ίδιο χρώμα στους ανθρώπους: το χρώμα του χρήματος, αδελφέ μου»...
Το θέμα είναι εάν μπορούμε στην Ελλάδα να πάρουμε κάποια μαθήματα απ' όλα αυτά...
* Υ.Β. Allah Superstar, ed. Grasset.
ΤΑ ΝΕΑ , 08/11/2005

Τρίτη, Νοεμβρίου 01, 2005

«Πρόσεξε, μαμά, στο λάμδα»

Διαβάζω αυτές τις μέρες ένα πολύ τρυφερό βιβλίο-λεύκωμα, το «Νάνι, τ' άνθι των ανθώ - Ωδή στη Μητέρα» (Εκδ. Ίνδικτος) και σκέφτομαι: ιδού κάτι που «ενώνει» όλους τους πολιτισμούς: το νανούρισμα. Είναι, ξέρετε, πιο οικουμενικό και από τα μπλου τζιν. Νανούρισμα στα ελληνικά, νινούλα στα αλβανικά, νάνι νάνι στα ιταλικά, πρισπίβνα πέσεν στα βουλγάρικα, μπερσέ στα γαλλικά, κολιμπέλναγια στα ρώσικα, λιάγκεν στα ρουμάνικα κ. λπ... Οι μητέρες όλου του κόσμου νανουρίζουν τα παιδιά τους σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Όλες τους, λίγο ώς πολύ, καλούν τον ύπνο να έρθει και «να σύρει το μωρό στους μπαξέδες και μαζί με τη μανούλα του να κόψουν μενεξέδες». Και όλες εύχονται το καμάρι τους «να κοιμάται να μερώνει, να ξυπνά να μεγαλώνει»...
Υπάρχουν και άλλα κοινά στοιχεία στα νανουρίσματα: η αγάπη για τον εαυτό δεν έχει ως προϋπόθεση το μίσος για τους Άλλους. Από όσο γνωρίζω τουλάχιστον, δεν υπάρχει κάποιο νανούρισμα που να παροτρύνει το παιδί να μισεί αυτούς που έχουν διαφορετική καταγωγή, εθνικότητα, όνομα ή θρησκεία. Εάν οι άνθρωποι γίνονται μισαλλόδοξοι και φανατικοί όταν μεγαλώνουν, πιστεύω πως αυτό οφείλεται μάλλον σε «νανουρίσματα» αρσενικού γένους κυρίως: όπως ο εθνικισμός, ο ρατσισμός και εν γένει ο κάθε -ισμός.
Βέβαια, σήμερα, τα νανουρίσματα έχουν ξεθωριάσει. Τα προσεγγίζουμε πλέον ως τα απομεινάρια μιας προνεωτερικής και αγροτικής κοινωνίας. Φαίνεται πως οι σημερινές μητέρες δεν έχουν ούτε χρόνο ούτε υπομονή και ίσως ούτε ταλέντο να τραγουδούν νανουρίσματα. Επιπλέον, υπάρχει και η τεχνολογία: τα παιχνιδάκια, που ζαλίζουν τα παιδιά για να τα σύρουν στον ύπνο. Υπάρχουν οι κασέτες και τα CD με τα παραμύθια: κάτι είναι κι αυτό σε τελευταία ανάλυση...
Είναι πολλές οι μητρικές μορφές που βρίσκει κανείς στα κείμενα του βιβλίου. Και ανάμεσά τους και εκείνη της ξενιτεμένης μητέρας. Την έχει αποδώσει θαυμάσια ο Τηλέμαχος Κώστιας στο διήγημα «Προσοχή, μαμά, στο λάμδα». Είναι η ιστορία μιας μάνας, της Χρυσάνθης, που φέρνει τα παιδιά της στην Ελλάδα, «όπως η σκύλα που αρπάζει τα κουτάβια από τον λαιμό όταν αλλάζει κατάλυμα. Τη νύχτα, χωρίς διαβατήρια». Καθαρίζει σπίτια, σκάλες και γραφεία. Τα παιδιά της πάνε σχολείο και αλλάζουν το όνομά τους για να μην ηχούν ξενικά. Μεγαλώνουν και ξαφνικά αρχίζουν να ντρέπονται τη μητέρα τους. Την κρύβουν από τους φίλους τους, από τους δασκάλους τους: γιατί δεν θέλουν να μαθευτεί η καταγωγή τους, γιατί η μητέρα είναι ντεμοντέ: μοιάζει σαν χωριάτισσα και επιπλέον δεν ξέρει να προφέρει σωστά το λάμδα...
Ενώ εγώ αναρωτιέμαι απλώς: πώς θα ήταν άραγε το νανούρισμα μια μάνας μετανάστριας σήμερα στην Ελλάδα; Να διακινδυνεύσω κάποιους πρόχειρους στίχους; «Νάνι νάνι να, κοιμήσου κρίνε μου / νάνι νάνι να μεγαλώσεις και να μη σε ταλαιπωρήσουν / για μια άδεια παραμονής να μη σε ξευτελίζουν. / Νάνι νάνι να, ο αστυνομικός όταν μάθει την καταγωγή σου να μη γίνει θηρίο / τα παιδιά σου να μην αναγκαστούν να αλλάξουν όνομα και σχολείο. / Νάνι νάνι να ριζώσεις φεγγάρι και καμάρι μου σε αυτόν τον τόπο / να κάνεις προκοπή / να γίνεις καλός άνθρωπος σε τούτη τη ζωή. / Νάνι νάνι να, των γιασεμιών την ευωδιά, σου στρώνω και κοιμώ σε / και την αυγή χρυσό κλειδί, μου φέρνουν και ξυνπώ σε.»...
ΥΓ: Το βιβλίο «Νάνι τ' άνθι των ανθώ - Ωδή στη Μητέρα» αποτελεί έμπνευση του μουσικού Θανάση Μωραΐτη. Περιλαμβάνει δε, ένα καταπληκτικό CD με 16 νανουρίσματα που συνέθεσε ο ίδιος ο Θανάσης Μωραΐτης και τραγουδούν η Νένα Βεντσάνου, η Μαρία Δημητριάδη, η Σόνια Θεοδωρίδου και η ηθοποιός Λυδία Κονιόρδου.
ΤΑ ΝΕΑ , 01/11/2005

Τρίτη, Οκτωβρίου 25, 2005

Φαντάσου πως είσαι γυναίκα

«Φαντάσου πως είσαι γυναίκα. Όταν γεννιέται ο αδελφός σου, ο κόσμος λέει: "Είναι αγόρι, δόξα τον Αλλάχ". Όταν εσύ γεννιέσαι, λένε: «Δόξα τον Αλλάχ, είναι κοριτσάκι», μη ξεχνώντας ποτέ το υποκοριστικό. Ο ερχομός σου στον κόσμο είναι καλοδεχούμενος, εάν είσαι το πρώτο ή το δεύτερο κοριτσάκι. Καλύτερα όμως να μην υπάρχουν περισσότερα από δύο: για να είμαστε σίγουροι ότι η μητέρα δεν θα πάθει κάτι το δυσάρεστο... Όσο για τα αδέλφια, αυτά είναι πάντα καλοδεχούμενα. Όσο περισσότερα, τόσο το καλύτερο.
Φαντάσου πως είσαι γυναίκα. Τότε χρειάζεσαι πάντα την έγκριση του κηδεμόνα σου. Όχι μόνο για τον πρώτο γάμο, αλλά για το κάθε τι που κάνεις ή θέλεις να κάνεις. Δεν μπορείς να σπουδάσεις χωρίς την έγκριση του κηδεμόνα σου. Δεν μπορείς να εργάζεσαι και να κερδίζεις τα προς το ζην, χωρίς την έγκριση του κηδεμόνα σου.
Φαντάσου πως είσαι γυναίκα και, για να πας οπουδήποτε, πρέπει να σε συνοδεύσει ο μεγαλύτερος γιος ή ο αδελφός σου. Ο δεύτερος συχνά το σκέφτεται, λέγοντας: «Τι λέτε ρε παιδιά, να της δώσω την έγκριση;». Καμιά φορά κάνει τον δύσκολο, για να πάρει κάποιο... μπαξίσι - με τη θέληση του Αλλάχ βέβαια! Το μπαξίσι όμως ο αδελφός σου δεν το θέλει σε μετρητά, γιατί σέβεται τον εαυτό του ο άνθρωπος και, προπαντός, δεν επιτρέπει στον εαυτό του να αγγίξει τα χρήματα μιας γυναίκας! Επομένως, το προτιμά με μορφή αυτοκινήτου, ψυγείου ή - εάν τα βρει σκούρα - και με δόσεις, που πρέπει να του τις δώσεις μέχρι ο Αλλάχ να τον βγάλει από τις οικονομικές δυσκολίες.
Φαντάσου πως είσαι γυναίκα και ασκούν βία επάνω σου· σε ξυλοκοπούν, σε σκοτώνουν. Όταν ο Τύπος δημοσιεύει τη φωτογραφία σου, πάντα δίπλα σε εκείνη των εγκληματιών, υπάρχει πολύς κόσμος που ρωτά: "Φορούσε ή όχι τη χιτζάμπ (σ.σ.: ισλαμική μαντίλα);". Εάν τη φορούσες, η επόμενη απορία είναι: "Ποιος την άφησε να βγει από το σπίτι τέτοια ώρα;". Σε περίπτωση που είναι ο άνδρας σου που σου έσπασε τα πλευρά, τότε ο κόσμος θα πει πως οπωσδήποτε θα υπήρχαν πολύ σοβαροί λόγοι για να κάνει κάτι τέτοιο ο καημένος.
Φαντάσου πως είσαι γυναίκα και ο δικός σου άνδρας σού έχει σπάσει τη μύτη, τα χέρια, τα πόδια και εσύ πηγαίνεις στον Καντί (σ.σ.: δικαστής του ισλαμικού νόμου) για να καταθέσεις τα παράπονά σου. Ο Καντί λοιπόν σε ρωτά ποια είναι τα παράπονά σου και εσύ απαντάς: "Με έσπασε στο ξύλο". Συνοφρυωμένος εκείνος λέει: "Για ένα τόσο δα ζήτημα ήλθες ώς εδώ;". Γιατί για τον Καντί, το ξυλοκόπημα της γυναίκας αποτελεί μια φυσική διαδικασία που απαντάται στα ζευγάρια. Το λέει εξάλλου και το ρητό: "Το να δείρεις αυτήν που αγαπάς είναι σαν να τρως σταφύλια".
Φαντάσου πως είσαι γυναίκα και μόλις αγόρασες ένα αυτοκίνητο. Τότε θα πρέπει να περιμένεις τον αδελφό σου να σε πάει στη δουλειά ή να φέρεις κάποιον άνδρα προκειμένου να μάθει να οδηγεί το αυτοκίνητό σου και να σε πηγαίνει εκείνος στη δουλειά· και εσύ να τον πληρώνεις, γιατί απαγορεύεται να οδηγείς.
Φαντάσου πως είσαι γυναίκα που γράφεις σε κάποια εφημερίδα. Κάθε φορά που γράφεις για τα προβλήματα των γυναικών, τη φτώχεια, την ανεργία, τη βία και το νομικό καθεστώς που τη διέπει, ο κόσμος λέει: "Μην της δώσετε σημασία. Γυναικείες κουβέντες είναι, τι περιμένεις;"».
ΥΓ: Τα παραπάνω αποσπάσματα ανήκουν σε άρθρο της Μπαντρίγια Αλ-Μπισρ, από τη Σαουδική Αραβία, η οποία είναι λέκτωρ Κοινωνικών Επιστημών στο King Saud University. Το πλήρες άρθρο της, «Φαντάσου πως είσαι γυναίκα», δημοσιεύθηκε στην αραβόφωνη εφημερίδα «Al-Sharq Al-Awsat» που εκδίδεται στο Λονδίνο.
ΤΑ ΝΕΑ , 25/10/2005

Τρίτη, Οκτωβρίου 11, 2005

H ιστορία της Nικόλ

Τη λένε Νικόλ. Εκείνη δεν ξέρει ότι τη λένε έτσι. Οι «νονοί» και οι «κηδεμόνες» της δεν της το ανακοίνωσαν. Τη βάφτισαν Νικόλ γιατί στους ιδίους αρέσει η Νικόλ Κίντμαν... H Νικόλ, η οποία δεν ξέρει ότι τη λένε Νικόλ, είναι από τη Νότια Αφρική. Είναι λευκή, δεν έχει όμως καμία σχέση με τους λευκούς αποίκους. Εκείνη εκεί γεννήθηκε και μεγάλωσε. Από ό,τι ξέρουμε εκεί γεννήθηκαν, μεγάλωσαν και πέθαναν και οι προγονοί της... Εκτός από το όνομά της, η Νικόλ αγνοούσε επίσης ότι οι «κηδεμόνες» της είχαν «φυτέψει» στην κατάλευκη πλάτη της έναν «δορυφορικό κοριό» για να παρακολουθήσουν τις κινήσεις της. Όπως και να έχει πάντως, έτσι μάθαμε και εμείς οι υπόλοιποι την ιστορία της...
H Νικόλ, λοιπόν, είναι μια πανέμορφη γυναίκα. Αληθινό μοντέλο στο είδος της. Θα μπορούσε άνετα να γίνει η πρωταγωνίστρια ενός εντυπωσιακού ζωγραφικού πίνακα ή μιας πανέμορφης καρτ ποστάλ. Επιπλέον είναι φοβερή κολυμβήτρια. Παρά τα σπάνια προσόντα της, η Νικόλ είναι γυναίκα παραδοσιακών αρχών: μια γυναίκα άλλων εποχών θα λέγαμε. Λατρεύει τη θάλασσα, τις βουτιές στα κύματα, τα ψάρια και την καλή παρέα. Για κάμποσο καιρό μάς είχε πείσει πως δεν της χρειάζεται τίποτε άλλο για να είναι ευτυχισμένη και αυτάρκης... Μέχρι που μια μέρα γνώρισε έναν τύπο από την Αυστραλία και τον ερωτεύτηκε τρελά. Έχασε τόσο πολύ τα μυαλά της που όταν εκείνος επέστρεψε στο σπίτι του, εκείνη τον ακολούθησε. Τρελαμένη καθώς ήταν, παράτησε την άνετη ζωή της και έφυγε από τη Νότια Αφρική με προορισμό την Αυστραλία. Κολυμπώντας!
Οι «νονοί» και οι «κηδεμόνες» της δεν πίστευαν στα μάτια τους. Τέτοια πράγματα συμβαίνουν μόνο στα παραμύθια, έλεγαν με ειρωνικό ύφος. H αλήθεια είναι πως οι «κηδεμόνες» της είναι πολύ καλλιεργημένοι άνθρωποι. Διακεκριμένοι σχεδόν όλοι στον τομέα τους: δόκτορες εξέχοντες και πανεπιστημιακοί ξακουστοί. Εκείνοι γνωρίζουν, με το νι και με το σίγμα, τους νόμους της βαρύτητας και της σχετικότητας και πάρα πολλά άλλα πράγματα για τα οποία εμείς, οι κοινοί θνητοί, δεν έχουμε ιδέα... Αλλά οι νόμοι του έρωτα και της αγάπης, εκείνοι που κινούν τα πάντα και τους πάντες, δεν περιλαμβάνονται στην άμεση σφαίρα των ενδιαφερόντων τους. Επομένως, δεν δίστασαν να αποφανθούν πως η πράξη της Νικόλ πρόδιδε «σεξουαλική ανωριμότητα». Κάποιος από την παρέα, ονόματι Ραμόν Μπονφίλ και διάσημος επιστήμονας, εμμέσως πλην σαφώς κατηγόρησε τη Νικόλ για νυμφομανία. Αλλιώς δεν εξηγείται πώς εκείνη, μια γυναίκα παραδοσιακών αρχών, καταπάτησε τους παραδοσιακούς κανόνες, οι οποίοι θέλουν το θηλυκό σφόδρα στατικό και το αρσενικό αεικίνητο: όπως η Πηνελόπη και ο Οδυσσέας για να σχηματίσετε μια ιδέα...
Βέβαια με τη σεξουαλική επανάσταση τα ήθη έχουν αλλάξει κάπως. Αλλά όχι σε τέτοιο σημείο ώστε μια γυναίκα να κυνηγά έναν άνδρα κολυμπώντας... Και προπαντός, χάνοντας τόσο πολύ χρόνο: εννέα μήνες για την ακρίβεια... Και μια λεπτομέρεια: επειδή όταν ξεκίνησε δεν πρόλαβε να πάρει τίποτε μαζί της, για μπούσουλα και χάρτη η Νικόλ χρησιμοποιούσε τα αστέρια και τον ήλιο... Στο τέλος, η Νικόλ βρήκε τον εραστή της ο οποίος, όπως θα έκανε κάθε αρσενικό, κορδωνόταν που ένα τέτοιο θηλυκό τον είχε κυνηγήσει έως εκεί. Ακολούθησαν ερωτικές σκηνές, από αυτές που αρέσουν να σκηνοθετήσει ο Μπερνάρντο Μπερτολούτσι...
Δεν την βρίσκετε και εσείς καταπληκτική την ιστορία της Νικόλ; Ειδικά σε μια εποχή που οι άνθρωποι «ερωτεύονται» με τον θάνατο, που γίνονται όλο και λιγότερο ευάλωτοι, που τα δελτία ειδήσεων και τα ριάλιτι σόου δεν αφήνουν πια χώρο για ιστορίες χωρίς κυνισμό...
A, ξέχασα να σας το πω. H Νικόλ είναι καρχαρίας...
ΤΑ ΝΕΑ , 11/10/2005

Τρίτη, Οκτωβρίου 04, 2005

Όταν τα σύνορα ανταλλάσσουν τους ρόλους...

Στα ψιλά της διεθνούς ειδησεογραφίας πέρασε η είδηση ότι την περασμένη εβδομάδα οι Ισπανοί έστειλαν στρατό για να σταματήσουν τους λαθρομετανάστες να μπουν σε ισπανικό έδαφος. Μάθαμε απλώς πως (τουλάχιστον) πέντε Αφρικανοί σκοτώθηκαν και δεκάδες τραυματίστηκαν, όταν προσπάθησαν να περάσουν μαζικά τα συρματοπλέγματα στα ισπανικά σύνορα... Εδώ που τα λέμε, με τόσους καμικάζι και Κατρίνες, τέτοιες ειδήσεις μοιάζουν πλέον με ανακοινώσεις ρουτίνας. Ο κόσμος πάσχει από υπερκορεσμό σε καταστροφές, θανάτους και χάος: δεν έχει πια την «πολυτέλεια» της συμπόνιας...
Μια και μιλάμε, όμως, για ιστορίες με σύνορα και συρματοπλέγματα, θέλω να γυρίσω κάποια χρόνια πίσω και να διηγηθώ ένα μικρό επεισόδιο με τα σύνορα του ολοκληρωτισμού (όπως τα έζησα στην Αλβανία). Είναι μια ιστορία από τα παιδικά μου χρόνια, τότε που τα καλοκαίρια πηγαίναμε για διακοπές στις ακτές της Αδριατικής Θάλασσας. Το ολοκληρωτικό καθεστώς είχε γεμίσει ακόμα και τις παραλίες με τα περίφημα μπούνκερ: τα οποία περίμεναν καρτερικά την εισβολή του εχθρού... Έτσι κι αλλιώς, εμείς τον εχθρό τον περιμέναμε από παντού, αλλά φαίνεται πως ο πιο τρομακτικός εχθρός ήταν εκείνος που θα μας ερχόταν από τη θάλασσα... Αντί του τρομακτικού εχθρού, όμως, η θάλασσα έφερνε διάφορα ταπεινά αντικείμενα από τον «κόσμο-πέρα-από-τα-σύνορα»: σάπιους σάκους, άδεια μπουκάλια Coca-Cola, μπιντόνια απορρυπαντικών κ.λπ...
Συχνά, οι άνθρωποι έπαιρναν τα ταπεινά αυτά αντικείμενα και διακοσμούσαν τα σπίτια τους... Θυμάμαι μια εξαδέλφη μου, η οποία τρελάθηκε από τη χαρά της όταν βρήκε στη θάλασσα ένα πράσινο άδειο μπιντόνι, σε καλή κατάσταση μάλιστα... Ένας Θεός ξέρει ποιος το είχε πετάξει στην άλλη πλευρά της θάλασσας, χωρίς να φανταστεί πως θα μετατρεπόταν σε φετίχ. Πάνω του υπήρχε ακόμα το λογότυπο της εταιρείας, ένα γυναικείο εσώρουχο χέρι χέρι με ένα ανδρικό, και τα δυο «γδαρμένα» από το θαλασσινό νερό, γιατί είχαν κάνει μακρύ ταξίδι, καθώς φαίνεται. Το πήρε λοιπόν η εξαδέλφη μου το μπιντόνι των απορρυπαντικών και μαζί με τη μάνα της αποφάσισαν να το τοποθετήσουν στην πιο περίοπτη θέση του καθιστικού, λες και επρόκειτο για σπάνιο πίνακα του Βαν Γκογκ ή του Πικάσο... Υπήρχε κάτι το απέραντα κωμικό και τραγικό σε όλα αυτά. Αλλά, αν σκαλίσει κανείς με προσοχή πίσω από αυτή την τραγελαφικότητα, ίσως ανακαλύψει κάτι πέρα για πέρα ανθρώπινο: το πάθος των ανθρώπων να κρατήσουν την επαφή με τον «κόσμο-πέρα-από-τα-σύνορα». Όπως ο φυλακισμένος λατρεύει και τα πιο ταπεινά αντικείμενα του κόσμου έξω από τα σίδερα, γιατί του θυμίζουν την ελευθερία, έτσι και οι άνθρωποι με αυτό τον κωμικο-τραγικό τρόπο μάζευαν «αποδείξεις» πως ο «κόσμος-πέρα-από-τα-σύνορα» υπάρχει. Ήταν κι αυτός ένας - ίσως ασυνείδητος - τρόπος για να αψηφήσει κανείς την απόλυτη απομόνωση από τον έξω κόσμο, την παράνοια και τα αδιαπέραστα σύνορα. Ένας τρόπος για να «υποσχεθεί» στον εαυτό του και στους άλλους πως μια μέρα όλη αυτή η τρέλα θα τελειώσει...
Και πραγματικά, μια μέρα η τρέλα αυτή τελείωσε. Τα σύνορα του ολοκληρωτισμού κατέρρευσαν. Αλλά ξαφνικά τα σύνορα «άλλαξαν» τους ρόλους. Σαν ηθοποιοί, που υποχώρησαν για μια στιγμή στα παρασκήνια και επέστρεψαν επί σκηνής με εντελώς αλλιώτικα ρούχα. Κάποτε ήταν αδιαπέραστα τα σύνορα του ολοκληρωτισμού. Χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν προσπαθώντας να τα περάσουν, προσπαθώντας να φτάσουν στον «κόσμο-πέρα-από-τα-σύνορα», στον «ελεύθερο κόσμο». Σήμερα, τα πρώην σύνορα του ολοκληρωτισμού είναι σχεδόν αφύλαχτα. Ενώ εκείνα του «ελεύθερου κόσμου» γίνονται όλο και πιο αδιαπέραστα... Και, επιπλέον, φονικά... Ποτέ στη νεώτερη Ιστορία της Δύσης δεν αντιμετώπισε κανείς τους επίδοξους μετανάστες με πολεμικά πλοία και ταξιαρχίες... Καλώς ήρθατε, αγαπητοί σύντροφοι, στη μεγάλη «επιστροφή των (αιματηρών) συνόρων»!
ΤΑ ΝΕΑ , 04/10/2005

Τετάρτη, Σεπτεμβρίου 21, 2005

H άκρα Δεξιά άλλοτε και τώρα

Ρώτησαν κάποτε τον Ουμπέρτο Έκο για τη διαφορά ανάμεσα στη σύγχρονη άκρα Δεξιά και εκείνη του παρελθόντος. Και ο Έκο απάντησε πως «η μόνη διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι οι ναζί σκότωσαν εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ οι απόγονοί τους δεν έχουν καταφέρει να κάψουν ζωντανούς και να ξυλοκοπήσουν παρά μερικές δεκάδες»... Παρ' όλα τα εξωτερικά μερεμέτια, στον σκληρό πυρήνα της άκρας Δεξιάς δεσπόζει πάντα η άρνηση του σώματος του Άλλου, η άρνηση της συνύπαρξης με το σώμα του Άλλου. Χωρίς την υπόσχεση πως, μόλις δοθεί η ευκαιρία, θα απελάσουμε, θα περιορίσουμε, θα εξορίσουμε, θα εξαφανίσουμε τους Άλλους, η άκρα Δεξιά δεν υφίσταται. Ίσως, η καλύτερη διατύπωση αυτής της λατρείας της βίας είναι η απόπειρα για την αναθεώρηση και την άρνηση του Ολοκαυτώματος: απόπειρα που αποτελεί σήμερα την κύρια ιδεολογική «αποστολή» της άκρας Δεξιάς. Τα θύματα του Ολοκαυτώματος δεν είναι έξι εκατομμύρια Εβραίοι, αλλά πέντε ή λιγότερα, λένε οι αναθεωρητές. Και δεν πρόκειται για απλό παιχνίδι αριθμών ή για απόπειρα «ιστορικής εξακρίβωσης». Το ύπουλο «μήνυμα» της αναθεώρησης του Ολοκαυτώματος είναι: «Εάν πέθαναν λιγότεροι Εβραίοι, αυτό σημαίνει πως δεν πρόκειται για έγκλημα». Ή ειπωμένο με τα λόγια του Λεπέν: «Το Ολοκαύτωμα δεν είναι παρά μια λεπτομέρεια της Ιστορίας»...
***
Οι αρνητές πάνε ένα βήμα παραπέρα, παρουσιάζοντας το Ολοκαύτωμα ως συνωμοτικό κατασκεύασμα των ίδιων των Εβραίων. Ένας συνεπής ακροδεξιός θα έλεγε πως «ο καλύτερος τρόπος για να εξηγήσει κανείς το Ολοκαύτωμα θα ήταν να διαβάσει τα "Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών"». H άρνηση του Ολοκαυτώματος νομιμοποιεί έτσι το μίσος ενάντια στους Εβραίους. Οι Εβραίοι κατασκεύασαν τον μύθο του Ολοκαυτώματος για να παρουσιασθούν ως θύματα, ενώ στην πραγματικότητα εκείνοι ήταν, είναι και θα παραμείνουν σφαγείς: η άρνηση του Ολοκαυτώματος αποτελεί στην ουσία ένα κάλεσμα για την επανάληψή του...
***
Οι «άλλοι Εβραίοι» της σύγχρονης άκρας Δεξιάς είναι οι μετανάστες. Για την αντιμετώπισή τους οι «σοβαροί ακροδεξιοί», που δεν λείπουν από τα πάνελ των «σοβαρών τηλεοπτικών εκπομπών», δεν επικαλούνται το βιβλίο «Ο Αγών μου» του Χίτλερ. Επικαλούνται βιβλία του τύπου «Το στρατόπεδο των Αγίων» του Γάλλου συγγραφέα Ζαν Ρασπάι. Ο Ρασπάι φαντασιώνεται στίφη πεινασμένων Ινδιάνων που αποβιβάζονται μια μέρα στη Γαλλία. Με το που πατούν το πόδι τους στη στεριά, οι πεινασμένοι εισβάλλουν στα χωριά και στις πόλεις, λεηλατούν τα πάντα και τους πάντες... Ο Ρασπάι καλεί τους ντόπιους να απαλλαγούν από τις «αλυσίδες της ηθικής», αλλιώς θα χάσουν τα υπάρχοντά τους, τα προνόμιά τους, τον πολιτισμό τους, στο όνομα μιας μαζοχιστικής γενναιοδωρίας... Το μήνυμα του συγγραφέα είναι: «Μη νιώθετε ενοχές! Να τους εξαφανίσουμε προτού μας εξαφανίσουν»... Στο λεξιλόγιο της σύγχρονης άκρας Δεξιάς ο κόσμος προβάλλεται σαν μια ζούγκλα, όπου ο καθένας παλεύει με όλα τα μέσα, απαλλαγμένος από τους κανόνες της ηθικής, για την επιβίωσή του και τη διατήρηση των «προνομίων» του. «Δεν είναι χάρη στις ανθρώπινες αρχές που ο άνθρωπος μπορεί να κρατηθεί πάνω από τον ζωικό κόσμο και να επιζήσει, αλλά μονάχα μέσω της πιο κτηνώδους πάλης», γράφει ο Χίτλερ στο «Ο Αγών μου»... Όπως και να το κάνουμε, παρ' όλο το ιδεολογικό λίφτινγκ, όλοι οι δρόμοι της άκρας Δεξιάς οδηγούν στον χαρισματικό της πατέρα... «Να εξαφανίσουμε τους άλλους, προτού μας εξαφανίσουν»: αυτό ήταν και είναι το κύριο «μήνυμα» της άκρας Δεξιάς. Ένα «μήνυμα» που νομιμοποιεί και προωθεί το έγκλημα στο όνομα της αυτοάμυνας και της επιβίωσης... Και αυτό το «μήνυμα» στέλνει σε κάθε ευκαιρία: είτε με τα φεστιβάλ μίσους είτε με τις ιστοσελίδες της...
ΤΑ ΝΕΑ, 20/09/2005

Τα Βρίνενα μιας μετανάστριας

"Αναλαμβάνοντας το ρίσκο πολλοί να με κατηγορήσουν για απουσία πατριωτισμού, συνειδητοποιώντας ταυτόχρονα την ευθύνη για τυχόν λάθος, θα σας γράψω για τα Βρίνενα. Πιστέψτε με, είναι δύσκολο να περιγράψεις παρόμοια συναισθήματα. Όχι γιατί δεν είναι από καρδιάς (η καρδιά μου μιλάει, εγώ γράφω). Αλλά επειδή φοβάμαι ότι δεν έχω αρκετή ευφράδεια λόγου για να κάνω λεπτομερή περιγραφή των συναισθημάτων μου ….
Ο στόχος μου δεν είναι να εξυμνήσω κάποιο χωριό στην κεντρική Ελλάδα. Δεν είναι μόνο επειδή νιώθω την ανάγκη να εκφράσω αυτό που με συγκινεί, αλλά και επειδή αισθάνομαι και κάποια υποχρέωση γιατί εδώ συνειδητοποίησα ότι ο δρόμος του μετανάστη δεν είναι στρωμένος μόνο με αγκάθια και πέτρες. Ένας παρόμοιος διαγωνισμός* απαιτεί την παρουσία του ανάλογου υλικού για να είναι η εικόνα που θα μας δώσει πραγματική κι αντικειμενική.
Και θα πείτε: Και τι έγινε; Ένα χωριό είναι μόνο. Λες και στη Βουλγαρία δεν υπάρχουν παρόμοια. Κι έχετε δίκιο. Αλλά εγώ ακριβώς αυτό ερωτεύτηκα. Ένα γραφικό χωριουδάκι, ψηλά στο βουνό, περικυκλωμένο από μοναστήρια και χλόη με πρωτόγνωρη πνοή. Το χωριό των χρωμάτων – άσπρο, γκρι, λαχανί, κρεμ, με κόκκινες σκεπές. Χωριό της ανατολής και της δύσης. Πιο κοντά στον ουρανό δεν υπήρξα ποτέ. Τη νύχτα βλέπω τα αστέρια να μου κλείνουν το μάτι. Στη θέα του γεμάτου φεγγαριού οι πονεμένες ψυχές γιατρεύονται. Σου δίνει δυνάμεις να διατηρείς μέσα σου την πίστη στους ανθρώπους, την αγάπη προς κάθε πλάσμα και τη δίψα για μια πιο ευτυχισμένη ζωή.
Ίσως ακούγεται κάπως ρομαντικό και απόκοσμο. Και ίσως να έχετε δίκιο, αλλά ακριβώς εδώ είναι το μυστικό της επιβίωσης. Να προστατευτείς και να εξελιχτείς σε μία εντελώς ξένη χώρα, σε ένα ξένο περιβάλλον, με τελείως ξένα πρότυπα συμπεριφοράς. Αυτό είναι το μυστικό. Να ανοίξεις την καρδιά σου και να δεχτείς όλα αυτά. Το μόνο που θα λυτρώσει τον κόσμο είναι η αγάπη, όχι η άρνηση.
Ήρθα στα Βρίνενα τη δεύτερη μέρα από την άφιξή μου στην Ελλάδα. Είχα εντυπωσιαστεί από το μεγάλο Σούρπι (χωριό κοντά στην πόλη Αλμυρός), από το πανέμορφο μαγαζί με τα άφθονα εμπορεύματα κι από τον ήλιο του Νοεμβρίου. "Αυτή είναι η Ελλάδα!" – σκέφτηκα ευχαριστημένη από την επιλογή μου, ώσπου οι καταστάσεις με υποχρέωσαν να βρεθώ 13 χλμ. ψηλά στο βουνό. Αηδιαστικό. Στο δρόμο αισθάνθηκα άσχημα από τις στροφές. Έπειτα ήρθε η δροσιά, ο ήλιος κρύφτηκε και οι άνθρωποι με κοιτάζανε απόμακρα κι εχθρικά. Έτσι έχουν τα πράγματα στη μεγάλη και δυνατή αγάπη. Δεν ανθίζει με μιας. Τα δυνατά συναισθήματα έρχονται σταδιακά για να μείνουν για πάντα. Πρώτα περνάνε από τη λογική κι ασυναίσθητα φτάνουν στην καρδιά. Μόλις συνειδητοποιήσουμε αυτά είμαστε πλέον αιχμάλωτοι.
Ήμουν ένα κορίτσι της πόλης, μεγαλωμένο με το θόρυβο, τη λάμψη και την κίνηση της Βάρνας - το επονομαζόμενο "μαργαριτάρι του Εύξεινου πόντου", βρέθηκα στα μικρά Βρίνενα, όπου η ζωή είναι πληκτική, η καθημερινότητα μονότονη και η ηρεμία σκοτώνει κάποιες στιγμές. Εδώ όμως έμαθα να είμαι απλή, να είμαι ο εαυτός μου. Πέταξα όλα τα προσωπεία, όλη την υποκρισία, αναπτερώθηκε το ηθικό μου. Υπερπήδησα εμπόδια, έσπασα φραγμούς κι αυτό με γέμιζε δύναμη. Ωρίμασα. Απαλλάχθηκα από τις προκαταλήψεις και τα κόμπλεξ μου. Ήμουν αυθόρμητη, γιατί ήταν και οι άλλοι αυθόρμητοι προς εμένα. Οι άνθρωποι εδώ είναι προσγειωμένοι κι απλοί. Μαζί τους κάθεσαι στο ίδιο τραπέζι, τρως από το ίδιο πιάτο, χαίρεσαι και διασκεδάζεις. Μαζί στην θλίψη μαζί και στα χωράφια. Είναι συνεργάσιμοι, δίνουν και βοηθούν. Ενώ την ίδια στιγμή είναι αξεπέραστοι ραδιούργοι και κουτσομπόληδες, ίσως από έλλειψη ασχολίας ή για διασκέδαση. (Όμως αυτή είναι η αληθινή αγάπη, πραγματική και προσγειωμένη. Δε βάζεις το αντικείμενο της αγάπης σου σε βάθρο. Νηφάλια συνειδητοποιείς τα ελαττώματά του αλλά αυτό δεν εξασθενεί τα αισθήματά σου. Δέχεσαι τον άλλον έτσι όπως είναι χωρίς να προσπαθείς να τον αλλάξεις. Αυτή είναι η ανιδιοτελής αγάπη.)
Τα Βρίνενα είναι ο δικός μου παράδεισος. Όχι ο τέλειος, όχι αυτός που επιδιώκουμε, αλλά ο δικός μου παράδεισος. Εδώ έκλαψα από νοσταλγία και καημό, συγκλονισμένη από την αποξένωση των ανθρώπων. Εδώ γνώρισα την αγάπη, τη φιλία, πόνεσα, ένιωσα μοναξιά. Εδώ έχυσα δάκρυα κούρασης, πίκρας αλλά και χαράς. Δάκρυσα κι όταν σιγά-σιγά αλλά σίγουρα κέρδιζα τους ανθρώπους με το μέρος μου.
Την ευτυχία πρέπει να την αναζητάς. Εγώ την ανακάλυψα. Είναι στα Βρίνενα. Κάτι με τραβά. Δε θα μπορούσα να δουλεύω και να κατοικώ σε άλλο μέρος. Προσπάθησα να το κάνω, επειδή ήθελα να αποδείξω στον εαυτό μου, ότι εδώ έχω ριζώσει.
Κάποιες φορές με καταπλακώνουν σκέψεις κι αμφιβολίες, ότι όλα αυτά είναι από συνήθεια. Ακόμα κι έτσι να είναι δε συμβιβάστηκα απλώς συνήθισα. Το βρίσκω φυσικό. Και πάλι όμως παράξενο. Ίσως επειδή οι άνθρωποι είναι τόσο συνεπείς κι απλοί που αγγίζουν τα όρια του παραλόγου.
Στο χωριό υπάρχουν τρεις χώροι αναψυχής. Κάθε ένας έχει τους δικούς του πελάτες, οι οποίοι διαχωρίζονται ανάλογα με τα κομματικά τους πιστεύω, τις ποδοσφαιρικές ομάδες τις οποίες υποστηρίζουν, τα κυνηγετικά τους ενδιαφέροντα. Ο κάθε πελάτης χρόνια ολόκληρα έρχεται στη δική του ώρα το πρωί και το απόγευμα, πιστός στο ορεκτικό και το ποτό του. Δεν υπάρχουν εξαιρέσεις. Ο καθένας από τους χωρικούς έχει τους δικούς του φίλους στο τραπέζι και στην παρέα, κι αναλόγως τα δικά του θέματα προς συζήτηση κ.τ.λ. Όμως ο καθένας μέσα του κρύβει μια ανθρώπινη τραγωδία, προερχόμενη από δύο τρεις πολέμους, πείνα, θεομηνίες κι ακούραστη δουλειά στα χωράφια. Αλλά κι ο καθένας τους είναι ένα ανοιχτό βιβλίο. Τα μυστικά είναι περιττά κι άγνωστα. Έχω πρόβλημα; Το μοιράζομαι. Αν έχεις εσύ, εγώ θα σε ακούσω. Σαν μια μεγάλη οικογένεια. Ναι, τα Βρίνενα είναι ένα μεγάλο σπίτι, όπου υπάρχουν κι αρχηγοί. Το σπίτι αυτό ξεχωρίζει από τα άλλα κι έχει τα δικά του χαρακτηριστικά: οι χήρες εδώ είναι πάνω από 32(η μέτρηση έγινε κατ' επίφαση όχι εις βάθος), οι χήροι είναι 5, ένας από τους οποίους είναι στα 72 του, αρραβωνιασμένος. Αυτό το γεγονός με παρακινεί να σας εκμυστηρευτώ ότι τα Βρίνενα είναι το χωριό των ερωτιάρηδων. Αρχίζοντας από τον δίχρονο Αποστόλη, ο οποίος έχει φιλενάδα και φτάνοντας στον Κασότη, που πλησιάζει τα 70 και γνωστοποιεί σε όλους ότι ακόμη είναι ικανός άνδρας. Τα Βρίνενα είναι και χωριό των εργένηδων. Εδώ σπάνια γεννιούνται κορίτσια, όμως και οι άνδρες σπάνια παντρεύονται. Όπως κάθε κοινωνία έχουμε κι εμείς έναν παπά, έναν τρελό κ.τ.λ. Αυτή είναι η ζωή, αυτή είναι η πραγματικότητα η οποία με περιβάλλει: μια χούφτα σπίτια, η εκκλησία, η πλατεία, το νεκροταφείο, το γήπεδο και η παιδική χαρά.
Αυτά είναι τα Βρίνενα τα οποία ερωτεύτηκα κι αγαπώ και για τα οποία ήθελα να σας γράψω".
ΥΓ. Το παραπάνω απόσπασμα ανήκει στην Βουγλάρα μετανάστρια Ντανιέλα Ποπόβα. Καθώς γνωρίζουν ήδη οι αναγνώστες της στήλης, κάθε τόσο - κατόπιν επιλογής βέβαια - αναδημοσιεύουμε κάποια κείμενα απο αυτά που λαμβάνουμε. Σε κάθε περίπτωση το εν λόγω κείμενο περιλαμβάνεται σε ένα βιβλίο με τον τίτλο "Οι Βούλγαροι μετανάστες διηγούνται...", το οποίο θα κυκλοφορήσει σύντομα. Απόσπασματα απο το κείμενο δημοσιεύθηκαν σΤΑ ΝΕΑ, στις 13/09/2005. Εδώ όμως, οι λίγοι επισκέπτες του blog, μπορούν να διαβάζουν ολόκληρο το κείμενο.

Τρίτη, Σεπτεμβρίου 06, 2005

Οι καταστροφές έχουν ωραία ονόματα

Δεν είναι παράξενο πως οι περισσότεροι κυκλώνες έχουν ωραία και μελωδικά ονόματα: Κατρίνα, Κάρμεν, Φαμπιάν, Σέλια, Ζιλμπέρ; Ονόματα που η φαντασία μας τα συνδέει με κομψές γυναίκες, με playboy ή με αγνά παιδάκια... Ποιοι τους βάφτισαν έτσι; Μήπως η «μανία» του ανθρώπου να βάζει ωραία και μελωδικά ονόματα στα πράγματα που τον καταστρέφουν; Ίσως, γιατί έτσι ελπίζει πως μπορεί να τα καλοπιάσει, να τα δαμάσει, να τα εξορκίσει... Αυτές τις ημέρες, πάντως, αξίζει τον κόπο να κάνει κανείς ένα σύντομο ρεπορτάζ από την μπλογκόσφαιρα του παγκόσμιου χωριού. Εκεί όπου «συνωστίζονται» ηθικολόγοι και οικολόγοι, ανθρωπιστές και κυνικοί, ερασιτέχνες δημοσιογράφοι και πολιτειολόγοι, σατιριστές και σοβαρολογούντες, απατεώνες και θρησκειολόγοι...
***
Στα αμερικανικά μπλογκ - και όχι μόνον - αναζητούν με πάθος τα αίτια της τραγωδίας. Μαζί με αυτά και τους χιλιάδες αγνοουμένους στα λασπόνερα της Νέας Ορλεάνης... Σφοδρές συγκρούσεις διεξάγονται περί του ηθικού ζητήματος: υπάρχουν ή όχι «ανθρωπιστικές ληστείες»; Αφού υπάρχουν «ανθρωπιστικοί πόλεμοι», γιατί να μην υπάρχουν και «ανθρωπιστικές ληστείες»; Δύο Αμερικανοί ηθικολόγοι, ο Μαρκ Μπερνστάιν και η Ίαν Μπόξιλ διασταυρώνουν τα ξίφη τους. Ο Μπερνστάιν υποστηρίζει πως σε συνθήκες ακραίας ανάγκης, όπως βρέθηκαν οι επιζήσαντες της Νέας Ορλεάνης, η ληστεία με σκοπό την επιβίωση αποτελεί δικαιολογημένη πράξη. H Μπόξιλ όμως δεν της δίνει κανένα ελαφρυντικό: η ληστεία, σε οποιαδήποτε περίπτωση, παραμένει μια καταδικαστέα και αποτρόπαια πράξη... Δεν έχουν όμως όλοι οι ληστές την ίδια μεταχείριση. Το πρακτορείο Afp δημοσιεύει μια φωτογραφία από ληστεία σε σούπερ μάρκετ και από κάτω λεζάντα γράφει: «Βρήκαν ψωμί». Το πρακτορείο Ap δημοσιεύει μια παρόμοια φωτογραφία, αλλά η λεζάντα γράφει: «Ληστές εν δράσει». Ποια είναι η διαφορά; Στην πρώτη φωτογραφία, οι δράστες είναι λευκοί. Στη δεύτερη είναι μαύροι... Όπως και με τους πολέμους. Όταν τους κάνουν οι δυνατοί ονομάζονται «ανθρωπιστικοί». Όταν τους κάνουν οι «αδύναμοι» ονομάζονται «απάνθρωποι και φρικτοί»...
***
Με αφορμή την τραγωδία της Νέας Ορλεάνης, η μπλογκόσφαιρα του παγκόσμιου χωριού έχει μετατραπεί σε μια γιγαντιαία αρένα ιδεολογικών συγκρούσεων. Οι αντι-Αμερικανοί συγκρούονται με τους φιλο-Αμερικανούς, οι επικριτές του Μπους με τους υποστηρικτές του (υπάρχουν και αυτοί), οι οικολόγοι με τους λάτρεις της νεωτερικότητας, οι κυνικοί με τους συμπάσχοντες... Μερικοί όμως δεν χάνουν το χιούμορ τους. «Μήπως, αντί για υπολογιστές και ψηφιακές τεχνολογίες, πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας επειγόντως κάτι πολύ πιο πρωτόγονο: το κολύμπι»; Με τη Γη να υπερθερμαίνεται και τους πάγους να λειώνουν, φαίνεται πως το κολύμπι είναι το επάγγελμα του μέλλοντος...
***
H τραγωδία δεν διαιρεί μόνο, αλλά και ενώνει: τους φονταμενταλιστές όλων των θρησκειών. Μουσουλμάνους, Χριστιανούς και Εβραίους. Οι συμπαθούντες την Αλ Κάιντα εγκωμιάζουν τον κυκλώνα υποστηρίζοντας με απόλυτη σιγουριά την εκλεκτή συγγένεια ανάμεσα στην Κατρίνα και τον Αλλάχ. Από τη «θεϊκή προοπτική» δεν λείπει ούτε η οικονομία: «Δόξα τω Αλλάχ, η τιμή του πετρελαίου θα φθάσει τα 100 δολάρια!» - διαβάζουμε σε κάποια ιστοσελίδα. Οι οπαδοί της Χριστιανικής Νέας Συμμαχίας χαίρονται και εκείνοι για την καταστροφή της «πόλης των αμαρτιών». Όπως γράφει ο αρχηγός τους, ο Μπιλ Σανκς, «ο Θεός, μέσα στη φιλευσπλαχνία του, σκούπισε όλη αυτήν τη βρώμα και τώρα θα ξεκινήσουμε από την αρχή». H Jerusalem Newswire από την πλευρά της είναι σίγουρη πως η Κατρίνα είναι θεόσταλτη τιμωρία για τον Μπους, που βοήθησε τον Σαρόν να διώξει τους εποίκους από τη Γάζα... Ο θρησκευτικός φανατισμός μοιάζει κάπως στους κυκλώνες. Φέρνει πάντα ωραία ονόματα (εκείνα του Θεού, του ουρανού, της φιλευσπλαχνίας), είναι τυφλός και προτιμά ως «κύριο πιάτο» την καταστροφή και τα πτώματα...
ΤΑ ΝΕΑ , 06/09/2005

Τρίτη, Αυγούστου 23, 2005

Όταν διαθέτεις περισσή μελανίνη...

H βρετανική Ανεξάρτητη Επιτροπή Αστυνομικών Παραπόνων αποφάνθηκε πως οι αστυνομικοί της Σκότλαντ Γιαρντ έλεγαν ψέματα. Ο 27χρονος Βραζιλιάνος μετανάστης Ζαν Σαρλ ντε Μενέζες, που πυροβολήθηκε στο μετρό του Λονδίνου με επτά σφαίρες στο κεφάλι ως «ύποπτος καμικάζι», δεν έκανε τίποτα το ύποπτο την ημέρα της δολοφονίας του. Περπατούσε κανονικά και φορούσε ένα τζιν μπουφάν. Ποιος ξέρει, τη στιγμή της εκτέλεσης να σκεφτόταν τη μάνα του στο πάμφτωχο Cerrego dos Ratos. Ίσως να είχε καταλάβει ότι τον κυνηγούσαν και να φοβόταν την απέλαση, αφού η άδεια παραμονής του είχε λήξει. «Έμοιαζε σαν τρομαγμένος λαγός» - είπε ένας αυτόπτης μάρτυρας, που τον είδε λίγο πριν από τον θάνατό του. «Σαν τρομαγμένος λαγός»: έτσι μοιάζει πάντα ο μετανάστης που σκέφτεται την απέλαση, ανεξαρτήτως εθνικότητας...
***
Παρ' όλα αυτά, ο Ζαν Σαρλ έπρεπε να είχε κάτι που τον κατέστησε «ύποπτο και ευάλωτο». Τι να ήταν, άραγε; Πιθανότατα δεν θα το ακούσουμε ποτέ. Σε κάθε περίπτωση, κανείς δεν έκανε μια άκρως «μπανάλ» ερώτηση: εάν ο Βραζιλιάνος μετανάστης ήταν ξανθός θα είχε το ίδιο τέλος; Και όμως, εκτός από την πιθανή «λανθασμένη πληροφόρηση», αυτό που κατέστησε επιπλέον «ύποπτο» τον Ζαν Σαρλ ήταν η «περισσή» μελανίνη που διέθεταν τα μαλλιά και η επιδερμίδα του. Με λίγα λόγια, η εξωτερική του εμφάνιση «συμφωνούσε» με τον μελαψό ή μιγά ανθρώπινο τύπο του «ισλαμιστή τρομοκράτη»... Όπως και να το κάνουμε, ο σημερινός πόλεμος ενάντια στην τρομοκρατία δείχνει «ιδιαίτερη ευαισθησία» προς τα μελανοκύτταρα και τα επίπεδα μελανίνης της επιδερμίδας...
***
Κόσμος παράξενος και τρελός. Γιατί, αυτή την εποχή ακριβώς, οι πολίτες της Δύσης πλημμυρίζουν τις παραλίες για να μαυρίσουν! Οι πόλεις και οι μητροπόλεις είναι γεμάτες διαφημίσεις που προβάλλουν τα καλύτερα αντηλιακά τα οποία εξασφαλίζουν το τέλειο μαύρισμα, το ονειρεμένο εκείνο σοκολατί, «βραζιλιάνικο χρώμα» (που διέθετε εκ γενετής ο Ζαν Σαρλ), για να φαινόμαστε όσο γίνεται πιο εύμορφοι και sexy... Και εάν ο ήλιος δεν φτάνει, για τους φανατικούς του είδους υπάρχουν και οι βιταμίνες αυτο-μαυρίσματος. Και αν και οι βιταμίνες δεν φτάνουν, για όσους δεν διαθέτουν αρκετή μελανίνη στα μελανοκύτταρά τους υπάρχουν και τα solarium...
***
Κόσμος παράξενος και τρελός. Διαβάζω πως ταυτόχρονα στη Γαλλία πολλές μετανάστριες από την Αφρική καταναλώνουν μανιωδώς επικίνδυνες κρέμες για να κάνουν την επιδερμίδα τους πιο άσπρη. Προσπαθούν να μοιάζουν στο επιτυχημένο (λευκό) «πρότυπο». Πιστεύουν πως εάν «ασπρίσουν» θα αρέσουν περισσότερο και θα γίνουν «αόρατες». Αυτός είναι, άλλωστε, ο πόθος του κάθε στιγματισμένου: να μην τον διακρίνουν με το βλέμμα τους οι μη στιγματισμένοι. Προπαντός, όμως, ελπίζουν πως μπορούν να βρουν δουλειά πιο εύκολα. Οι μετανάστριες αυτές, προσπαθώντας να ασπρίσουν, συχνά παραμορφώνονται, παθαίνουν μέχρι και καρκίνο του δέρματος... Παράξενα πράγματα; Όχι και τόσο. Αρκεί να σκεφτείτε πως εάν δεν υπήρχε ο ρατσισμός δεν θα υπήρχε η πλαστική χειρουργική. Τον 19ο αιώνα κάμποσοι Ιρλανδοί μετανάστες στις ΗΠΑ χειρουργούσαν τη μύτη τους για να τους «περάσουν» για Άγγλους. Κάμποσοι Εβραίοι στη Γερμανία έκαναν το ίδιο για να τους «περάσουν» για μέλη της άριας φυλής... Γιατί το σώμα μας είναι κυρίως μια κοινωνική κατασκευή. Είναι όμηρο των διχοτομήσεων ωραίος/άσχημος, ανώτερος/κατώτερος, κανονικός/ύποπτος. Και ο Ζαν Σαρλ θύμα αυτού του «παιχνιδιού» είναι. Το «σφάλμα» του ήταν πως σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς διέθετε περισσή μελανίνη... Αλλά κανείς δεν θέλει να πει δημοσίως μια τέτοια «ευτελή» αλήθεια. Σε τελευταία ανάλυση, ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας πρέπει να είναι politically correct. Εμ, πώς αλλιώς;
ΤΑ ΝΕΑ , 23/08/2005

Τρίτη, Αυγούστου 16, 2005

H «ανακωχή» του Aυγούστου

Σαν να θέλει να εκδικείται τους πολλούς που την εγκαταλείπουν και να ευγνωμονεί τους λίγους («άτυχους») που έμειναν μαζί της, η Αθήνα τον Αύγουστο χαλαρώνει και γίνεται όμορφη, ειρηνική, τρυφερή, ρομαντική, γενναιόδωρη (ειδικά σε θέσεις πάρκινγκ), ναζιάρα, ονειροπόλα... Αυτά λέγαμε και με τον φίλο μου τον Ανδρέα ένα Σάββατο βράδυ, σε κάποιο στέκι Αφρικανών, στα Κάτω Πατήσια. Συμφωνούμε και οι δύο πως τον Αύγουστο η Αθήνα γίνεται φιλόξενη με όλη την έννοια της λέξης. Εκείνος όμως πηγαίνει τη συζήτηση λίγο πιο πέρα. Μου αποκαλύπτει κάτι που με συγκλονίζει και ταυτόχρονα με κάνει, άθελά μου, να γελάσω. Ως Αφρικανός αυτός έχει έναν ιδιαίτερο λόγο για τον οποίο αγαπάει την Αθήνα τον Αύγουστο: «Τον Αύγουστο δεν ακούω βρισιές... Είναι ο μήνας που μπορώ να ξεχάσω το χρώμα της επιδερμίδας μου»... Αθηναίος εδώ και είκοσι χρόνια, ο Ανδρέας έχει φτιάξει μια «παράξενη» λίστα με τους «ειρηνικούς μήνες»: εκείνους κατά τους οποίους οι βρισιές εναντίον των μαύρων εξαφανίζονται. Ο Αύγουστος είναι ο πιο ειρηνικός από όλους... Τον Σεπτέμβριο οι βρισιές αρχίζουν ξανά, μαζί με τον θόρυβο, την επιστροφή στη δουλειά, το μποτιλιάρισμα και το άγχος... Τον Οκτώβριο... χτυπάνε κόκκινο. Τα Χριστούγεννα υποχωρούν αισθητά. Επιστρέφουν με ιδιαίτερη ένταση τον Ιανουάριο. Το Πάσχα είναι η πιο γλυκιά περίοδος... «Έτσι μετράς τους μήνες όταν είσαι μαύρος», προσθέτει με μια δόση αυτοειρωνείας. Αυτό σημαίνει να μετράς τους μήνες κυριολεκτικά πάνω στο πετσί σου, σκέφτομαι...
***
O Ανδρέας εγκατέλειψε την Κένυα όταν ήταν τριών χρόνων. Δεν επέστρεψε ποτέ. H Κένυα, με τη σειρά της, τον «επισκέπτεται» μόνο στα όνειρά του. Στην Ελλάδα τον έφερε ο πατέρας του με τον οποίο αργότερα συγκρούστηκε άγρια. Εκείνος ήθελε να τον μεγαλώσει σύμφωνα με τα έθιμα και τη νοοτροπία της φυλής στην οποία ανήκε, τους Κικουγιού. Ο Ανδρέας όμως δεν ήθελε να διαφέρει, αλλά να αφομοιωθεί. «Γιατί ήθελα να απαλλαγώ από εκείνο το ιδιαίτερο βλέμμα των λευκών που στιγματίζει τους μαύρους, εκείνο το βλέμμα που μόνο ένας μαύρος ξέρει πόσο σε ταπεινώνει και σε συντρίβει...», συνεχίζει. Ο Ανδρέας έμαθε ελληνικά χωρίς προφορά, απέφευγε τις παρέες με τους συμπατριώτες του, βαφτίστηκε, έγινε ο «εξαίρετος μαθητής», πήγαινε για καφέ ενώ οι Αφρικανοί δεν το συνηθίζουν, άκουγε μόνο ελληνική μουσική, διάβασε μανιωδώς ελληνική λογοτεχνία: μιμήθηκε όλους τους «τρόπους των λευκών». Οι δικοί του άρχισαν να τον φωνάζουν «greek boy»: έτσι φωνάζουν, με ένα μείγμα περιφρόνησης και φθόνου, όσους επιλέγουν την αφομοίωση...
***
«Αλλά η αφομοίωση τελικά αποδείχθηκε ουτοπία», λέει ο Ανδρέας. «Μου το θυμίζουν τα χαρτιά μου. H λέξη αλλοδαπός που ακούω σε κάθε ευκαιρία. Το βλέμμα εκείνο που σε συντρίβει και οι βρισιές που επιστρέφουν ξανά τον Σεπτέμβρη... Αμφιβάλλω εάν έκανα τη σωστή επιλογή. Για ένα πράγμα μόνο είμαι σίγουρος: ότι περνώ μια καραμπινάτη κρίση ταυτότητας»... Τα παιδιά στο στέκι μάς λένε πως πρέπει να κλείσουν. Βγαίνουμε, κατεβαίνουμε την Αχαρνών. Μια παρέα Αλβανών μάς προσπερνά και μια λέξη ακούγεται υπόκωφα: «Ζεζάκ»... «Άκουσες τι είπαν;», με ρωτά χαμογελώντας πικρά... Ξέρει τι σημαίνει «ζεζάκ»: είναι βρισιά στα αλβανικά για τους μαύρους. Νιώθω αμήχανος. «Ξέρεις», μου λέει, «οι Αλβανοί είναι οι πιο ρατσιστές προς τους μαύρους. Πώς το εξηγείς αυτό;»... Πώς να το εξηγήσω; Μια πρόχειρη εξήγηση: το να έχεις δοκιμάσει τον ρατσισμό στο πετσί σου δεν είναι αρκετό για να μην εκπέμπεις ρατσισμό... Ότι η απέχθεια των καταπιεσμένων ενάντια σε άλλους καταπιεσμένους είναι ό,τι πιο γελοίο και ανελέητο. Δεν σέβεται καν την «ανακωχή» του Αυγούστου...
ΤΑ ΝΕΑ , 16/08/2005

Τρίτη, Αυγούστου 02, 2005

Γεννήθηκα εκεί και ζω εδώ

«Αγαπητέ «Υπάρχουμε, Συνυπάρχουμε;». Γεννήθηκα εκεί και ζω εδώ. Είμαι μετανάστης. Έμαθα τη γλώσσα του τόπου όπου ζω. Αλλά δεν προσπάθησα να προσαρμόσω τον τρόπο σκέψης μου σ’ αυτόν της νέας μου πατρίδας. Ο δικός μου είναι καλός και δοκιμασμένος. Είχα διαβάσει και είχα μάθει ν’ αμφισβητώ πριν φύγω… Γιατί να τον αλλάξω άλλωστε; Σ’ όλον τον κόσμο οι διαφορετικοί, εξ ορισμού, είναι μειοψηφία, οπότε βρήκα κι εδώ φίλους κι ομοϊδεάτες. Ανεπαίσθητα αλλάζω βέβαια. Συνήθισα να πίνω αλλιώς τον καφέ μου, τα λογοπαίγνια της μητρικής μου γλώσσας είναι ακατανόητα εδώ, η περιγραφή του κόσμου σύμφωνα με τον πατέρα μου μπάζει νερά…
***
Μαθαίνω καινούργια πράματα, άγνωστοι δρόμοι γίνονται κομμάτι της προσωπικής μου γεωγραφίας. Όσο και να μην το έβαλα σκοπό να προσαρμοστώ, αλλάζω - και το απολαμβάνω. Τα παιδιά μου πάνε σχολείο. Εγώ τους μιλάω στη γλώσσα μου - όσο καλά και να έμαθα την καινούργια γλώσσα, ποτέ δεν θα αντικαταστήσει τις χαραγμένες μέσα μου μνήμες. Ας μάθει το παιδί από μικρό μια γλώσσα παραπάνω, σκέφτομαι - ούτως ή άλλως στο σχολείο τα ντόπια θα τα μάθει…Συχνά, όταν κάποιοι μου κάνουν φιλοφρονήσεις για το πόσο καλά έμαθα την καινούργια γλώσσα, μού ‘ρχεται κακοκεφιά γιατί διαβλέπω μέσα από τα καλά τους λόγια πόσο πολύ υποτιμούν όσους μετανάστες δεν τα καταφέρνουν σαν κι εμένα. (Μου ήρθε κάποιες φορές να πω: δεν έμαθα τη γλώσσα σου για να σου κάνω τη χάρη, για την πάρτη μου το έκανα).Ακούγεται σκληρό; Δεν είναι όμως. Η κοινωνία υποδοχής πρέπει να προσαρμοστεί στην ύπαρξή μας. Όχι να γίνει σαν και μας τους ξένους, αλλά να συνηθίσει στην ιδέα ότι ο καφές πίνεται κι αλλιώς, ότι η περιγραφή του κόσμου σύμφωνα με τον μπαμπά σηκώνει επανερμηνεία, γιατί εμείς οι μέτοικοι φέρνουμε ένα καινούργιο πρίσμα που δείχνει τον κόσμο από άλλη σκοπιά...
***
Μπορεί ο ρατσισμός να είναι κατά βάθος συνέπεια οικονομικών αιτιών, αλλά σε ένα πρώτο επίπεδο νομίζω ότι είναι συνδυασμός της ζήλειας για κάποιον που καταφέρνει να ζει σε άλλον τόπο απ’ αυτόν όπου γεννήθηκε. Εγώ, σκέφτεται ο ξενόφοβος, είμαι ακόμα στον αυλόγυρο της μάνας μου, κι αυτός ο ξεβράκωτος διάλεξε ζωή. Είναι επίσης απόρροια της δυσπιστίας για κάποιον που ξέρει να μιλάει και αλλιώς (ποιος μας διαβεβαιώνει ότι δεν μας βρίζει;)Εν πάση περιπτώσει είναι χρήσιμος ο διαχωρισμός ανάμεσα σε ρατσιστές και ξενόφοβους. Ας μην γενικεύουμε: ούτε όλα τα βιβλία είναι καλοί φίλοι του ανθρώπου, ούτε όλα τα ναρκωτικά σκοτώνουν. Πιστεύω ότι μ΄ένα στοιχειώδες γνώθι σ’αυτόν των ξένων και με λίγη μελέτη του «ξένου» από την μεριά των ντόπιων θα εξέλλειπε πολλή από την κατανυκτική μιζέρια που προκαλεί την ξενοφοβία. Αν μπορούσαν οι Έλληνες να μάθουν ένα βασικό λεξιλόγιο αλβανικών, είμαι σίγουρος ότι θα ήταν πολύ πιο εύκολη η προσέγγιση (πως έμαθαν οι Έλληνες αγγλικά δηλαδή; Από την ανάγκη επικοινωνίας. Κι άλλωστε η αλβανική είναι πολύ αρχαιότερη της αλβιονικής ή της γαλλικής, έτσι δεν είναι καλέ μου αρχαιολάτρη;)Και αν ο σημερινός ελληνικός πολιτισμός ήταν υπαρκτός στην καθημερινότητα, (αν η τηλεόραση π.χ. είχε κάποιο επίπεδο), τότε δεν θα χρειαζόταν να ανατρέξει κανείς σε αναδρομές χιλιετιών για να περιγραφεί το πόσο αξιοζήλευτο πράμα είναι η ελληνικότητα. Εδώ σταματώ και θα κλείσω απλώς με μια ερώτηση: πόσο διαφορετικά ακούγονται στ’ αυτιά σας αυτά που μόλις έγραψα, ανάλογα με το αν είμαι εν Ελλάδι Αλβανός ή εν Γαλλία Έλληνας;

Με εκτίμηση Κωνσταντίνος Γεωργίου»;
Γκαζμέντ Καπλάνι για την αντιγραφή
TA NEA: 02/08/2005

Τρίτη, Ιουλίου 19, 2005

Mήπως φταίει το «πολιτισμικό DΝΑ» των Aράβων;

Έπειτα από κάθε τρομοκρατικό χτύπημα, όπως εκείνο του Λονδίνου, αρκετοί πολίτες της Δύσης τρέχουν στα βιβλιοπωλεία για να αγοράσουν το Κοράνι. Ψάχνουν εκεί για εξηγήσεις στο ερώτημα: «Μα, τι έχουν οι μουσουλμάνοι μαζί μας;». Άκρη όμως δεν βρίσκουν... Από την άλλη, κάποιοι ιστορικοί και ανθρωπολόγοι μάς λένε πως το πρόβλημα σε όλη αυτή την ιστορία είναι το «πολιτισμικό DNA» των Αραβο-μουσουλμάνων. Δείτε, π.χ., τον αραβικό κόσμο σε τι παρακμή έχει βυθιστεί. Με τους σημερινούς ρυθμούς ο μέσος Άραβας θα χρειαστεί 140 χρόνια για να διπλασιάσει το εισόδημά του, ενώ οι Ασιάτες θα το πετύχουν μέσα σε δέκα χρόνια. Ανάμεσα σε όλες τις χώρες του Τρίτου Κόσμου οι Άραβες κατέχουν τα πρωτεία σε ανεργία και αναλφαβητισμό... Οι Άραβες, γράφει ο γνωστός Αμερικανός ιστορικός David Landes, δεν αναπτύσσονται γιατί η κουλτούρα τους δεν τους επιτρέπει να ανοιχτούν στο νέο και να αναγνωρίσουν την αξία της ατομικότητας...
***
Και όμως, μια πρόσφατη έρευνα αμφισβητεί την «εγγενή καθυστέρηση» των Αράβων. Σύμφωνα με το Αμερικανικό Census Bureau, οι μετανάστες αραβικής καταγωγής στις ΗΠΑ είναι πιο μορφωμένοι και ευκατάστατοι από τον μέσο Αμερικανό. Από τους Αμερικανούς το 24% είναι πτυχιούχοι. Από τους Αμερικανούς αραβικής καταγωγής το 41%. Από τους Αμερικανούς το 34% είναι επαγγελματίες και διευθυντικά στελέχη. Στους Αμερικανούς αραβικής καταγωγής το 42%...
***
Επομένως, εάν για την καθυστέρηση των Αράβων φταίει το «πολιτισμικό DNA», πώς εξηγείται η θεαματική τους επιτυχία στις ΗΠΑ; Βεβαίως, θα πουν οι γνώστες, εκείνοι που μεταναστεύουν είναι συνήθως οι πιο φιλόδοξοι, ανοιχτόμυαλοι και μορφωμένοι. Έτσι είναι. Αλλά θα περίμενε κανείς οι μετανάστες Αραβο-μουσουλμανικής καταγωγής να τα καταφέρουν εξ ίσου καλά και στην Ευρώπη. Τα στοιχεία όμως, δυστυχώς, δείχνουν το αντίθετο. Γιατί εδώ φαίνεται πως προορίζονται για πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Στη φιλελεύθερη Ολλανδία η ανεργία ανάμεσα στους μουσουλμάνους είναι 22%: τέσσερις φορές υψηλότερη από τον μέσο όρο της χώρας. Στην ανεκτική Αγγλία η ανεργία των μουσουλμάνων είναι η υψηλότερη ανάμεσα σε όλες τις θρησκευτικές ομάδες. Στη Γαλλία τού esprit republicain, ο αριθμός των πτυχιούχων Γάλλων πολιτών αραβικής καταγωγής που μένουν άνεργοι είναι τρεις φορές μεγαλύτερος από τον εθνικό μέσο όρο. Πολλοί από αυτούς, μάλιστα, για να αποφύγουν τις διακρίσεις, αλλάζουν τα ονόματα και τα επώνυμά τους...
***
Τα στοιχεία αυτά μας λένε πως η καθυστέρηση των Αράβων δεν είναι θέμα «πολιτισμικού DNA», αλλά ιστορικών εξελίξεων και θεσμών. Είναι καιρός, όπως γράφει και ο Moises Naim, διευθυντής του περιοδικού «Foreign Policy», ο καθένας να δει τον εαυτό του στον καθρέφτη. Οι «κουλτουραλιστές» να αναθεωρήσουν τις θεωρίες τους για την «εγγενή καθυστέρηση» των μουσουλμάνων. Οι Άραβες ηγέτες, αντί να τα φορτώσουν όλα στο Ισραήλ, να ντρέπονται που ενώ οι συμπατριώτες τους ευημερούν στις ΗΠΑ, στις χώρες τους επικρατεί η εξαθλίωση και ο σκοταδισμός. Οι Ευρωπαίοι να σκέφτονται πολύ σοβαρά γιατί οι μουσουλμάνοι μετανάστες στην Ευρώπη μένουν τόσο πολύ πίσω σε σύγκριση με εκείνους στις ΗΠΑ. Σε τελευταία ανάλυση η Ευρώπη - και όχι η Αμερική - συνορεύει με τον αραβικό κόσμο και 390 εκατομμύρια Αραβο-μουσουλμάνους. Οι Αμερικανοί πρέπει να δουν πως οι προληπτικοί πόλεμοι των «αναγεννημένων χριστιανών» τού Μπους θέτουν απέναντι αυτούς που θα έπρεπε να είναι οι κύριοι σύμμαχοι στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Και οι μουσουλμάνοι στη Δύση να σκέφτονται το ερώτημα που θέτει η μουσουλμάνα συγγραφέας Ιρσάντ Μανί: Γιατί για την απαγόρευση της μουσουλμανικής μαντίλας στη Γαλλία μπορεί κανείς να οργανώσει τους μουσουλμάνους ώστε να διαδηλώσουν αγανακτισμένοι στους δρόμους, ενώ για τους καμικάζι όχι;
ΤΑ ΝΕΑ , 19/07/2005

Τρίτη, Ιουλίου 12, 2005

Tο «μάθημα» της Σρεμπρένιτσα

Στα ελληνικά Σρεμπρένιτσα σημαίνει Αργυρούπολη. Στην πραγματικότητα όμως η πόλη αυτή θα μείνει στη Ιστορία ως «Σκοταδούπολη», ως η πόλη της μεγαλύτερης σφαγής στην Ευρώπη μετά τον B' Παγκόσμιο Πόλεμο. Οκτώ χιλιάδες άνθρωποι εσφάγησαν υπό τα απαθή βλέμματα των Ολλανδών κυανοκράνων, των «μεσολαβητών» του ΟΗΕ και πάρα πολλών άλλων. Τα θύματα ήταν μουσουλμάνοι. Εκείνοι που τους έσφαξαν ήταν χριστιανοί, με το Ευαγγέλιο στο ένα χέρι και το όπλο στο άλλο. Ήθελαν να ξεπαστρέψουν τον κόσμο από τα μιάσματα. Θεωρούσαν πως, εκτός των άλλων, επιτελούσαν πολιτισμική αποστολή. Το είπε και ο Σέσελι στη Χάγη: «Εμείς προστατεύαμε τη Δύση από την ισλαμική λαίλαπα»...
***
Πέρασαν δέκα χρόνια από τότε. H χθεσινή επέτειος ήταν «μεγαλειώδης» και επώδυνη. Οι Σέρβοι της περιοχής δεν συμμετείχαν στην επέτειο. Στην Κράβιτσα, 15 χιλιόμετρα μακριά από τη Σρεμπρένιτσα, εκείνοι ήταν απασχολημένοι με την κατασκευή ενός τεράστιου σταυρού, ύψους επτά μέτρων, στη μνήμη των δικών τους νεκρών. Ακόμα και σήμερα πιστεύουν πως η σφαγή δεν έγινε ποτέ. Πως είναι μια συνωμοσία των μουσουλμάνων. Για αυτούς οι υπεύθυνοι της σφαγής, ο Μλάντιτς και ο Κάρατζιτς, δεν είναι εγκληματίες αλλά ήρωες. Ακριβώς στην Κράβιτσα βρίσκεται και η «αποθήκη του θανάτου», όπου έγιναν οι περισσότεροι βιασμοί των μουσουλμάνων γυναικών και οι εκτελέσεις των ανδρών. Αλλά οι κάτοικοι του χωριού είναι σίγουροι πως δεν είδαν, δεν άκουσαν, τίποτα, απολύτως...
***
Έγραφε ο Πρέντραγκ Ματβέγιβιτς, ένας από τους πλέον εξέχοντες διανοουμένους της πρώην Γιουγκοσλαβίας: «Ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της Δύσης στη Γιουγκοσλαβία ήταν η ανικανότητά της να προστατεύσει την πιο ανεκτική εκδοχή του Ισλάμ στον κόσμο, το Ισλάμ της Βοσνίας». Ο πόλεμος έφερε στη Βοσνία τους «μαχητές του Αλλάχ», τους ισχυροποίησε, τους έκανε πρωταγωνιστές. Σήμερα, μερικοί από αυτούς είναι ακόμα εκεί. Για αυτούς η Σρεμπρένιτσα είναι το σύμβολο της «αιώνιας κτηνωδίας των χριστιανών ενάντια στους μουσουλμάνους». Αυτό διακηρύττουν στα τζαμιά και στα ισλαμικά κέντρα. Αυτά γράφουν στα φυλλάδια και στα βιβλία τους. Και συγχρόνως διδάσκουν τη δική τους εκδοχή του Κορανίου. Προπαγανδίζουν πως το ανεκτικό Ισλάμ των Βαλκανίων είναι μη γνήσιο. Εάν τους ακούσει και τους διαβάσει κανείς καταλαβαίνει πως το πραγματικό τους πρόβλημα δεν είναι ούτε η Παλαιστίνη ούτε τα ξένα στρατεύματα στο Ιράκ. Ο πραγματικός εχθρός τους είναι η ελευθερία της έκφρασης, ο πολιτικός πλουραλισμός, το κοσμικό κράτος, η πολυπολιτισμικότητα, η ισότητα των γυναικών, οι ομοφυλόφιλοι, ο Δαρβίνος, οι Εβραίοι, το δικαίωμα του να ντύνονται οι άνθρωποι όπως θέλουν, το να φιλιούνται στη μέση του δρόμου, το να παρακολουθούν τη μόδα, το να χορεύουν, το να πηγαίνουν στον κινηματογράφο, το να παντρεύονται και να χωρίζουν χωρίς να λιθοβολήσουν και να τους λιθοβολήσουν... Με λίγα λόγια, είναι όλες εκείνες οι ελευθερίες και κατακτήσεις, χωρίς τις οποίες δεν θα υπήρχε ιδιωτική ζωή και ούτε δικαίωμα στην ατομική επιλογή.
***
Στη Σρεμπρένιτσα συναντώνται τα τέρατα του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, ο οποίος είναι το ίδιο φονικός: είτε κρατά στο χέρι το Ευαγγέλιο είτε το Κοράνι. Από τη Σρεμπρένιτσα όμως παίρνουμε και ένα «μάθημα» για την εποχή στην οποία ζούμε: το τέρας του ισλαμικού φονταμενταλισμού το τρέφουν κυρίως ο πόλεμος και η καταστροφή. Εάν δεν υπήρχε ο πόλεμος της Βοσνίας ή εάν λυνόταν το Παλαιστινιακό, οι φονταμενταλιστές ασφαλώς θα υπήρχαν και θα συνέχιζαν να υπάρχουν. Αλλά δεν θα έβρισκαν άλλοθι και ακροατήριο. Εκείνοι «ανθίζουν» εκεί όπου υπάρχουν συντρίμμια και πτώματα. H Σρεμπρένιτσα της Βοσνίας, στην καρδιά της Ευρώπης, θα μας το θυμίζει πάντα...
ΤΑ ΝΕΑ , 12/07/2005

Τρίτη, Ιουλίου 05, 2005

«Γιατί κάποτε ήμασταν σκλάβοι...»

H ιστορία είναι από την ταινία του Σπάικ Λι, «Do the right thing». Κάποιος Ασιάτης (ή Ιταλός) ανοίγει εστιατόριο στο Χάρλεμ. Εργάζεται σκληρά και καταφέρνει να ξεφεύγει από την εξαθλίωση. Οι μαύροι της γειτονιάς, όμως, θυμώνουν που βλέπουν τον ξεβράκωτο να τα καταφέρει. Στην αρχή τον κατηγορούν ότι τους κλέβει τα χρήματα. Μετά καβγαδίζουν και βάζουν φωτιά στο μαγαζί... «Γιατί το κάνατε;» τους ρωτά ο φανταστικός θεατής. «Γιατί κάποτε ήμασταν σκλάβοι», απαντούν εκείνοι. «Μα πέρασαν πολλά χρόνια που δεν είστε πια!», αντιδρά ο θεατής... «Γιατί κάποτε ήμασταν σκλάβοι» δεν είναι μια απάντηση, αλλά ένα άλλοθι, γράφει ο Αλμπέρ Μεμί στο καινούργιο του βιβλίο, το «Πορτρέτο του πρώην αποικιοκρατούμενου»...
***
Πέρασαν σχεδόν πενήντα χρόνια από τότε που ο Μεμί, παιδί «πρώην σκλάβων» και ο ίδιος, έγραψε το «Πορτρέτο του αποικιοκράτη και του αποικιοκρατούμενου»: ένα βιβλίο που άφησε εποχή, το οποίο είχε προλογίσει ο ίδιος ο Σαρτρ. Οι πρώην σκλάβοι απέκτησαν την ελευθερία τους, γράφει ο Μεμί στο νέο του βιβλίο, αλλά δυστυχώς τίποτα δεν άλλαξε. Από τη δεσποτεία των ξένων πέρασαν στην τυραννία των δικών τους, που μερικές φορές είναι χειρότερη και από εκείνη των αποικιοκρατών. Από τη Ζιμπάμπουε έως την Κούβα, από τη Νιγηρία έως τη Βόρεια Κορέα, οι ντόπιοι τύραννοι καλλιεργούν την ηθική «γιατί κάποτε ήμασταν σκλάβοι». Έτσι δικαιολογούν τα σημερινά εγκλήματα, τη σημερινή καταπίεση, τη σημερινή διαφθορά. Το κέρδος του τυράννου είναι διπλό: ο πρώην αποικιοκράτης ουδέποτε αναλαμβάνει την ευθύνη για το παρόν και το μέλλον και ο τύραννος αθωώνεται. Στο όνομα της σκλαβιάς του παρελθόντος νομιμοποιείται η σκλαβιά του παρόντος και του μέλλοντος...
***
«Πρέπει να πούμε την αλήθεια στους πρώην σκλάβους», γράφει ο Μεμί. Και δεν τους τη λέμε όταν ισχυριζόμαστε πως θα γλιτώσουν από τη φτώχεια εάν οι πρώην αφέντες τούς χαρίζουν τα χρέη. Γιατί οι τύραννοι θα χρεωθούν ξανά, θα αγοράζουν τίτλους ιδιοκτησίας στο Λονδίνο και φονικά όπλα, τα οποία πωλούν εκείνοι που τους χαρίζουν τα χρέη... Δεν είναι το εξωτερικό χρέος, ούτε η έλλειψη βοήθειας, ούτε η αδηφαγία των πλουσίων χωρών η κύρια αιτία της φτώχειας των πρώην σκλάβων: είναι προπαντός η διαφθορά και τα τυραννικά καθεστώτα. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως χρειαζόμαστε μια οικουμενική ηθική αλληλεγγύης με τους φτωχούς. «Χρειάζεται όμως να πούμε στους πρώην αποικιοκρατούμενους πως η διαιώνιση της ηθικής στάσης "γιατί κάποτε ήμασταν σκλάβοι" διαιωνίζει τη σκλαβιά τους. Και να πούμε στους πρώην αποικιοκράτες ότι δεν θα μπορέσουν για πολύ καιρό ακόμα να συγκρατούν την τρικυμία των πεινασμένων και των ταπεινωμένων»...
***
Σήμερα που ο πόλεμος κατά της φτώχειας μπαίνει στην ημερήσια διάταξη, ο Μεμί προτείνει δίπλα στην ηθική τής συμπάθειας και εκείνη της αυτογνωσίας και της ευθύνης των ίδιων των φτωχών. Αλλιώς η βοήθεια των πλουσίων προς τους φτωχούς θα μοιάζει με το ανέκδοτο του πλουσίου και του φτωχού που προσεύχονται στην ίδια εκκλησία. «Θεέ μου, βοήθησέ με να βγάλω ένα εκατομμύριο δολάρια φέτος από την επιχείρησή μου», λέει ο πλούσιος. «Θεέ μου, βοήθησέ με να βρω ένα δολάριο για να μην πεθαίνω της πείνας σήμερα», προσεύχεται ο φτωχός δίπλα του. Ο πλούσιος βγάζει τότε εκατό δολάρια από την τσέπη του και τα χώνει στην τσέπη του φτωχού: «Αγαπητέ κύριε», του λέει, «πάρτε αυτά τα εκατό δολάρια για να ζήσετε εκατό ημέρες, αλλά τώρα τσακιστείτε από εδώ γιατί θέλω ο Θεός να προσέχει μόνο την προσευχή μου»...
Albert Memmi, Portrait du decolonise, arabo-musulman et de quelques autres, Gallimard
ΤΑ ΝΕΑ , 05/07/2005

Τρίτη, Ιουνίου 28, 2005

«Ο Kανταρέ έχει αδυναμία στις ιερόδουλες»

Αφιερωμένο στους νοσταλγούντες το Τείχος του Βερολίνου
Δεν πρόλαβε να κοπάσει ο απόηχος από την απονομή του διεθνούς βραβείου Man Booker στον Ισμαήλ Κανταρέ και στον αλβανικό Τύπο δημοσιεύτηκε ένας «μυστικός φάκελος», για το πώς ο Σύνδεσμος των Συγγραφέων της Αλβανίας έκρινε το έργο του λογοτέχνη (Ο Σύνδεσμος των Συγγραφέων ήταν ένας πανίσχυρος θεσμός στα χρόνια του ολοκληρωτισμού στην Αλβανία και λειτουργούσε σαν άτυπη αστυνομία της λογοτεχνικής παραγωγής).
Το 1975 η κομματική οργάνωση του κόμματος συνεδρίασε εκτάκτως για να αξιολογήσει το έργο και την προσωπικότητα του Κανταρέ. Τα πρακτικά αυτής της συνεδρίασης είδαν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας πριν από μερικές ημέρες. Εκτός των άλλων, μας δίνουν μια σαφή ιδέα για τις συνθήκες στις οποίες ήταν αναγκασμένος να δημιουργήσει ο Κανταρέ. Παραθέτουμε αποσπάσματα από αυτό το σπάνιο ντοκουμέντο - τα σχόλια περιττεύουν...
«I. Τα βαριά λάθη του Κανταρέ
1. Ο Κανταρέ δεν γνωρίζει τον μαρξισμό... Δεν γνωρίζει τη γραμμή του κόμματος ούτε στη θεωρία ούτε στην πράξη. Αυτός αντικαθιστά τη γραμμή του κόμματος με τις αστικές και ρεβιζιονιστικές θεωρίες.
2. Αμέσως μετά το Τέταρτο Συνέδριο του Κόμματος έγραψε κάποια ποιήματα με καλό προπαγανδιστικό σκοπό. Νόμισε όμως πως το κόμμα χαλάρωσε τη γραμμή του για τη λογοτεχνία και την τέχνη και άρχισε πάλι να εισάγει φιλελεύθερες ιδέες στα έργα του.
3. Ο Κανταρέ δεν έβγαλε μαθήματα από το Τέταρτο Συνέδριο του Κόμματος. Νομίζει πως η ιμπεριαλιστική περικύκλωση ισχύει μόνο για μας και όχι για αυτόν... Επιπλέον, δεν αισθάνεται πως υπάρχει η ιμπεριαλιστική περικύκλωση.
4. Το πάθημα δεν του έγινε ποτέ μάθημα... Από αλαζονεία δεν αποδέχθηκε ποτέ ότι έκανε λάθη στα βιβλία του «Το Τέρας» και «Πρόκληση».
5. Αυτός βλέπει και παρουσιάζει την Αλβανία και τους Αλβανούς με τη ματιά του ξένου τουρίστα. Πιστεύει πως ο σοσιαλιστικός θετικός ήρωας ξευτελίζει το λογοτεχνικό έργο, πως το μετατρέπει σε συνθηματολογία.
6. Δεν αγαπά τους απλούς ανθρώπους. Δεν αξιώνει καν να μπει στον κόσμο τους, δεν γνωρίζει την ταλαιπωρία και την εργασία... Είναι δύσκολο να βρεις στο έργο του τον απλό λαϊκό άνθρωπο έτσι ώστε να τον συμπαθείς, να τον μιμηθείς. Αντί αυτού ρέπει προς τους αναπήρους, τους ηλίθιους, τους μουγκούς. Έχει αδυναμία στους ηθικά ανάπηρους: τις ιερόδουλες, τους ευτελείς τύπους και τους αλήτες.
7. Κάνει μια κλειστή ζωή, διανοουμενίστικη, μισοαστική και όχι σύμφωνα με τα πρότυπα της χώρα μας... Γι' αυτό και έχει ελάχιστους φίλους ή δεν έχει καθόλου. Πιστεύει πως όλοι τον βρίζουν και συνωμοτούν εναντίον του. Αρέσκεται μόνο να τον χαϊδέψουν. Είναι πολύ ατομικιστής και του αρέσουν τα προνόμια.
8. Οι κριτικοί ήταν πάντα ανεχτικοί μαζί του... Κάποιοι φοβητσιάρηδες και γλείφτες έχουν παραμελήσει την γραμμή του κόμματος μπροστά στον Κανταρέ... Αυτό τον έχει κάνει αλαζονικό.
9. Οι δημοσιεύσεις των βιβλίων του στο εξωτερικό τον έχουν κάνει να πετά στα σύννεφα. Αυτός δεν τα βλέπει αυτά ως επιτυχία της εθνικής λογοτεχνίας μας αλλά ως ατομικό κατόρθωμα. Παραγνωρίζει το γεγονός πως εμείς, το δικό μας κράτος, έχει μεταφράσει τα έργα του. Εάν δεν ήμασταν εμείς, κανείς δεν θα ασχολιόταν με τα έργα του...
10. Δεν γνωρίζει τη ζωή και ούτε προσπαθεί να την γνωρίσει. Εκείνος θεωρεί πως το νόημα της ζωής είναι να την ζεις έντονα αλλά μόνο στους κύκλους των διανοουμένων. Γι' αυτόν τον λόγο δεν τον ενδιαφέρει καθόλου να βγει εκτός Τιράνων, να πάει σε πόλεις και χωριά, να γνωρίσει καινούργιους ανθρώπους και να συνομιλήσει μαζί τους. Μη γνωρίζοντας τους ανθρώπους δεν γνωρίζει ούτε τα πιο στοιχειώδη πράγματα για την πάλη των τάξεων...
II. Πώς πρέπει ο Κανταρέ να αποφύγει τα βαριά λάθη και να μπει στον σωστό δρόμο;
1. Πρέπει να μελετήσει με δημιουργικό τρόπο τον μαρξισμό-λενινισμό και τις οδηγίες του κόμματός μας. Να πιστέψει απολύτως σε αυτές και να μην έχει ψευδαισθήσεις.
2. Πρέπει να γνωρίζει τη ζωή, να νιώθει πραγματικά τα προβλήματα της χώρας και τη ζωή του εργάτη.
3. Πρέπει να του ασκηθεί κριτική σύμφωνα με τις αρχές μας και ο Κανταρέ να μη θεωρήσει τον εαυτό του υπεράνω κριτικής και αρχών.
4. Πρέπει να διώξει από το μυαλό του την σκέψη πως όλοι είναι άδικοι απέναντί του και πως θέλουν να τον βλάψουν παρασκηνιακά.
5. Πρέπει να πλησιάζει περισσότερο τους συντρόφους και να μην ακούει κουτσομπολιά.
«Ποίημα μόνο σε ένα αντίγραφο
«Ο επιμελητής κειμένων A. Μυφτίου πριν από μερικούς μήνες έδωσε για δημοσίευση το εχθρικό ποίημα του Κανταρέ "Οι κόκκινοι Πασάδες"», αναφέρει ο φάκελος του Κανταρέ. «Ύστερα από παρέμβαση του Συνδέσμου των Συγγραφέων αναγκάστηκε να το αποσύρει. Όταν τον καλέσαμε να δώσει εξηγήσεις είπε πως και ο ίδιος είχε αμφιβολίες για τα υπονοούμενα του ποιήματος. Αλλά όταν είχε αμφιβολίες γιατί το έστειλε για έκδοση; Αφού είχε αμφιβολίες γιατί δεν ειδοποίησε τον πρόεδρο του Συνδέσμου Συγγραφέων; Γιατί δακτυλογράφησε το εν λόγω ποίημα μόνο σε ένα αντίτυπο, όταν σύμφωνα με τον κανόνα πρέπει να υπάρχουν δυο αντίτυπα; Ακούς, μόνο τα ποιήματα του Κανταρέ δακτυλογραφείς σε ένα αντίτυπο εσύ!».
Φάκελος, 363, σ. 50-60, 1975, Τίρανα, Αλβανία.


INFO: Στην Ελλάδα κυκλοφορούν τα βιβλία του Ισμαήλ Κανταρέ από τις Εκδόσεις 21ος και Ροές.

ΤΑ ΝΕΑ , 28/06/2005

Τρίτη, Ιουνίου 21, 2005

Tο γκέτο της αποτυχίας

Ουκ ολίγες φορές ο μετανάστης νομίζει πως μόνο εκείνος υποφέρει. Θεωρεί πως όλοι οι ντόπιοι είναι συνήθως ευτυχισμένοι και πλούσιοι. Οι ακραίες συνθήκες στις οποίες κινείται και οι άνισες σχέσεις εξουσίας που συναντά, ειδικά τα πρώτα χρόνια, ευνοούν αυτήν την τάση. Έτσι και αλλιώς, σπανίως τη σκαπουλάρεις αλώβητος από την ξενιτιά. Με τα χρόνια τα πράγματα αλλάζουν. Όχι για όλους όμως. Γιατί όσο πιο «αποτυχημένος» νιώθει ένας μετανάστης τόσο περισσότερο τοποθετεί τον εαυτό του απέναντι στην «κοινωνία των ντόπιων»...
Ο «αποτυχημένος» μετανάστης συνήθως αποφεύγει τις παρέες με τους ντόπιους: έχει πειστεί πως δεν τον χωνεύουν. Γι' αυτό, κάνει παρέα μόνο με τους συμπατριώτες του. Οι κουβέντες τους αφορούν αποκλειστικά τον προηγούμενο εαυτό τους, στη χώρα από όπου ήρθαν. Εκεί φαίνεται πως έχουν μείνει μια για πάντα οι καλές εμπειρίες και ο αξιοπρεπής εαυτός τους. Όταν τους ακούς αναρωτιέσαι: «Μα αφού η ζωή τους ήταν τόσο καλή εκεί πέρα γιατί έφυγαν;». Εάν τους κάνεις όμως αυτήν την ερώτηση, τότε χάνουν αμέσως το κέφι τους. Διότι, κατά βάθος, γνωρίζουν πως οποιαδήποτε απάντηση και να σου δώσουν θα είναι κάλπικη...
***
Ο «αποτυχημένος» μετανάστης αξιώνει την κατανόηση των ντόπιων, αλλά δεν είναι διατεθειμένος να κατανοήσει τις παρεξηγήσεις και τις φοβίες που προκαλεί η ξαφνική παρουσία τόσων μεταναστών στα μάτια των ντόπιων... Νιώθει ασφαλής κλεισμένος ερμητικά στις απόλυτες πεποιθήσεις του, στη φυλακή της μνησικακίας του, στο «βασίλειο του θύματος». Εάν αποφάσιζε να ανοιχτεί, τότε ο κόσμος θα γινόταν αφόρητα πολύπλοκος: εκτός των άλλων, θα έπρεπε να αναλάβει και αυτός ένα μερίδιο της ευθύνης για την «αποτυχία» του...
Ο «αποτυχημένος» συνήθως χάνει το ενδιαφέρον για τη γλώσσα της χώρας στην οποία μετανάστευσε. H αλήθεια είναι πως τη μιλάει άψογα, αλλά προτιμά να μιλήσει μόνο στη γλώσσα της χώρας προέλευσης. Όχι για να μην την ξεχάσει ή να τη μεταδώσει στα παιδιά του, αλλά γιατί θεωρεί πως έτσι δείχνει την αντίστασή του στην αλλοτρίωση που κινδυνεύει να υποστεί. Υποστηρίζει συχνά πως εκείνος έχει μείνει γνήσιος, δεν έχει δεχθεί επιρροές, πως παρέμεινε «καθαρός». Με λίγα λόγια ότι δεν είναι ευάλωτος: γιατί ο «αποτυχημένος» αρέσκεται συνήθως να παίζει τον ήρωα. Γι' αυτό και δεν συγχωρεί όσους θεωρεί ως «επιτυχημένους» μετανάστες. Εάν είσαι «επιτυχημένος», τότε σημαίνει πως έπαιξες με σημαδεμένη τράπουλα: εάν τα πράγματα ήταν αλλιώς, τότε θα είχε επιτύχει και αυτός...
***
Μιλώντας πάντως με έναν «αποτυχημένο» μετανάστη, καταλαβαίνεις πως - όπως οι περισσότεροι μετανάστες - έφυγε με μεγάλες φιλοδοξίες για μια καλύτερη ζωή: δεν τα κατάφερε όμως ή πιστεύει πως δεν τα κατάφερε. Εάν σκαλίσεις λίγο περισσότερο την επιφάνεια της οργής και της άρνησης του «αποτυχημένου», τότε θα συναντήσεις έναν άνθρωπο που μοιάζει με πληγωμένο ζώο το οποίο αποτραβιέται στη φωλιά του για να γλείψει τις πληγές. H μνησικακία προς τη χώρα στην οποία μετανάστευσε και τον φαντασιακό ντόπιο που εκείνος έχει κατασκευάσει στο μυαλό του είναι η άλλη πλευρά ενός ανομολόγητου πόθου: εκείνος ήθελε να γίνει σαν τους ντόπιους, να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της νέας χώρας, αλλά θεωρεί πως το δικαίωμα αυτό του το αρνήθηκαν... Σε τελευταία ανάλυση, «αρνήθηκε» τη δικιά του χώρα για την καινούργια πατρίδα του. Πίστεψε περισσότερο σε αυτήν παρά στη χώρα προέλευσής του: «Και μόνο αυτό δεν έφθανε για να μου ανοίξουν διάπλατα τις πόρτες;», αναρωτιέται. Και επειδή δεν μπορεί να βρει μια απάντηση που να τον παρηγορεί, μένει ξεκρέμαστος: σε απόλυτη ρήξη με όλον τον κόσμο, με όλο το σύμπαν...
TA NEA, 21/06/2005

Τρίτη, Ιουνίου 14, 2005

Με το βλέμμα του Πέρση

Δυο Πέρσες, ο Usbek και ο Rica, ταξιδεύουν για πρώτη φορά στην Δύση. Εγκαθίστανται στο Παρίσι του 18ου αιώνα (εκεί αποφασίζει ο μεγάλος φιλόσοφος Μοντεσκιέ* να τους τοποθετήσει). Περιπλανιούνται στην Πόλη του Φωτός, προσπαθούν να κατανοήσουν τον άγνωστο κόσμο που αντικρίζουν. Καταγράφουν έπειτα τις σκέψεις τους σε επιστολές που ανταλλάσσουν μεταξύ τους. Και η ματιά τους είναι εντυπωσιακά πρωτότυπη, διεισδυτική, έξυπνη, επικριτική. Οι Πέρσες, αυτοί οι ξένοι, διακρίνουν πράγματα που το μάτι ενός ντόπιου δεν μπορεί να διακρίνει. Γιατί οι ντόπιοι είναι δέσμιοι της ρουτίνας, της πλήξης, της μονοτονίας… Όταν όμως οι Πέρσες μιλούν για την πατρίδα τους, ξαφνικά χάνουν την πρωτότυπη ματιά. Τότε γίνονται και αυτοί μονότονοι, πληκτικοί και προπαντός φανατικοί. Έτσι είναι φτιαγμένοι οι άνθρωποι: αδιόρθωτα εγωιστές και εγωκεντρικοί. Δεν είναι τυχαίο που οι λευκοί ζωγραφίζουν τους αγγέλους τους κατάλευκους και τον Διάβολο ολόμαυρο. Οι μαύροι το αντίστροφο: ζωγραφίζουν τους αγγέλους ολόμαυρους και τον Διάβολο κατάλευκο. Εάν τα τρίγωνα διέθεταν χέρια για να ζωγραφίζουν, τότε αναμφίβολα θα είχαν ζωγραφίζει τους αγγέλους με τρεις γωνίες (και τον Διάβολο πεντάγωνο;). Έτσι είμαστε φτιαγμένοι λοιπόν εμείς οι άνθρωποι. Όταν βλέπουμε τους άλλους το βλέμμα μας γίνεται διεισδυτικό και επικριτικό. Όταν βλέπουμε τον εαυτό μας γινόμαστε τυφλοί και φανατικοί. Σε τελευταία ανάλυση, το ίδιο το μάτι δεν μπορεί να δει τον εαυτό του…
***
Επομένως, ποιο είναι το «μήνυμα των Περσών»; Εάν επιθυμείς να γνωρίσεις πραγματικά τον εαυτό σου, τότε πρέπει να ξέρεις να τον δεις με το βλέμμα του Πέρση, με τα μάτια του ξένου. Μόνο τότε, ίσως, θα έχεις την δυνατότητα να δεις εκείνες τις πλευρές του εαυτού που επιμελώς κρύβουν οι προκαταλήψεις, οι αυτονόητες αλήθειες, ο εγωισμός… Το να είσαι «Πέρσης» με τους άλλους δεν είναι και τόσο δύσκολο. Το να τολμάς όμως να δεις τον εαυτό σου με το βλέμμα του Πέρση: αυτή είναι η πραγματική τέχνη της αυτογνωσίας, και της σοφίας, ίσως. Οι λαοί και οι πολιτισμοί που «ασκούν» αυτή την «τέχνη» πάνε μπροστά. Όσοι δεν τα καταφέρνουν απομονώνονται, παρακμάζουν και εκβαρβαρίζονται…
***
Αλλά στους ανθρώπους, συνήθως, δεν αρέσει να δουν τον εαυτό τους, τον πολιτισμό τους, το έθνος τους, με το βλέμμα του Πέρση. Εκείνοι αρέσκονται στο να αυτο-θαυμάζονται και αυτο-λατρεύονται. Σε τελευταία ανάλυση, ο άνθρωπος χρειάζεται έναν καθρέφτη όπου μπορεί να δει τον εαυτό του και να τον βρει ωραίο και αξιολάτρευτο. Αλλιώς δεν έχει νόημα η ζωή και η ύπαρξή του. Γι’αυτό τον λόγο το «βλέμμα του Πέρση» αποτελεί μια αρκετά δύσκολη «τέχνη». Μια «τέχνη» όμως που πιστεύω πως την «γνωρίζουν» αρκετοί ξενιτεμένοι. Γιατί ο ξενιτεμένος είναι ταυτόχρονα οικείος και ξένος προς την πατρίδα την οποία εγκατέλειψε. Ταυτόχρονα οικείος και ξένος με την νέα πατρίδα που επέλεξε να μεταναστεύσει και να ζήσει. Πρόκειται βέβαια για μια δύσκολη «τέχνη», κουραστική, σκληρή, γεμάτη παγίδες και κινδύνους. Πρόκειται προπαντός για έναν τρόπο ζωής. Πολλοί παραιτούνται γιατί δεν αντέχουν. Άλλωστε, ένας κόσμος που κατοικείται μόνο από ξενιτεμένους θα ήταν εκ των πραγμάτων παράλογος. Και όμως, σπρώχνοντας λίγο πάρα πέρα την σκέψη μας, για να κρατήσεις ζωντανό το παιχνίδι της γοητείας και της γνώσης πρέπει να μην γίνεις ποτέ «εντελώς ντόπιος», να μη «συνηθίζεις» ποτέ: το σώμα, τον έρωτα, το επάγγελμα, την πατρίδα σου... Να παραμείνεις, εάν αντέχεις, ένας «ξενιτεμένος». Να μην χάσεις το «βλέμμα του Πέρση»…

* Περσικές επιστολές, εκδ. Καστανιώτης.
TA NEA, 14/06/2005