Τετάρτη, Νοεμβρίου 30, 2005

Το γιεν, το γιαγκ και το ατμοσίδερο

«Μάθετε κινέζικα. Η Κίνα είναι η επερχόμενη υπερδύναμη, προς τα εκεί κλίνει η πλάστιγγα της Ιστορίας τον 21ο αιώνα»... Αυτά ακούει κανείς όλο και πιο συχνά - στις αναλύσεις των οικονομολόγων, τις προβλέψεις των διεθνολόγων, τις προφητείες των αστρολόγων. Όσο για την τηλεόραση και τα δελτία των ειδήσεων, ασχολούνται αρκετά με την Κίνα. Ασχολούνται όμως κυρίως με τα φθηνά κινέζικα προϊόντα και παραπροϊόντα: με την κινέζικη μαφία, το φονικό κινέζικο ατμοσίδερο που «επιτίθεται» χωρίς αιτία σε γνωστούς και αγνώστους (με ιδιαίτερη προτίμηση σε μεσίληκες νοικοκυρές), με τα φθηνά κινέζικα ρούχα που γδέρνουν ξαφνικά τον κάτοχό τους και γενικώς όλα τα φθηνά κινέζικα προϊόντα, τα οποία θεωρούνται πλέον πιο επικίνδυνα και από τις νάρκες κατά προσωπικού και τους αμερικανικούς πυραύλους: αν και η μικρομεσαία τάξη τα καταναλώνει μετά μανίας βέβαια...
Γιατί τα θυμήθηκα όμως όλα αυτά; Γιατί αυτές τις ημέρες μου έπεσε στα χέρια ένα κινέζικο «προϊόν», κάπως διαφορετικό από τα άλλα: ένα βιβλίο που μιλάει για τη σεξουαλική ζωή στην αρχαία Κίνα, πριν από δύο χιλιάδες και βάλε χρόνια (*). Ένα συναρπαστικό βιβλίο που με έκανε να ξεχάσω εντελώς το σύγχρονο κινέζικο φονικό ατμοσίδερο...
Για τους αρχαίους Κινέζους, λοιπόν, το σεξ ήταν η βασιλική οδός προς τη σοφία και τη μακροζωία. Εάν γνώριζαν τα γκράφιτι, τότε θα έγραφαν στους τοίχους των σπιτιών τους: «Όσο περισσότερο σεξ τόσο περισσότερη ζωή και σοφία». «Όσοι το κατανοούν αυτό», έγραφε ο Τσογκ Χουάν, «θα ρουφούν μέχρι την τελευταία σταγόνα την ανάσα της ζωής. Όσοι δεν θα καταλάβουν το αληθινό νόημα των σεξουαλικών σχέσεων θα πεθαίνουν πρόωρα και άσχημα...». H συνουσία αποτελούσε μια μικρογραφία της δημιουργίας του κόσμου, κατά την οποία μειγνύονται η αρσενική φύση (το γιαγκ) και η θηλυκή φύση (το γιεν). H γυναίκα, το φεγγάρι, ο άνεμος, το νερό απαρτίζουν τη θηλυκή φύση. Ο άνδρας, ο ήλιος, το καλοκαίρι, η φωτιά αποτελούν την αρσενική φύση. Ο άνδρας όμως δεν είναι καθαρό γιαγκ, ούτε και η γυναίκα καθαρό γιεν, κάτι που σημαίνει πως «και στον πιο αρσενικό άνδρα υπάρχει κρυμμένη θηλυκή φύση και στην πιο θηλυκή γυναίκα υπάρχει κρυμμένη αρσενική φύση»...
Στην Κίνα του ταοϊσμού γράφτηκαν πολλά εγχειρίδια για το σεξ: λεπτομερή περιγραφή για τις ερωτικές στάσεις, για τη διείσδυση, για τον οργασμό, για το πώς πρέπει να καταλάβει ένας άνδρας ότι μια γυναίκα τον επιθυμεί, για το πώς πρέπει να χαϊδέψει και να ψιθυρίζει κάποιος στο αυτί σε μια παρθένα κ.λπ. κ.λπ. Μάλιστα αυτά τα εγχειρίδια ήταν ανάμεσα στα προτιμητέα δώρα στους νεονύμφους και κανείς δεν τα θεωρούσε «τσόντες», όπως συμβαίνει σήμερα... Αυτό που εντυπωσιάζει στις περιγραφές, είναι η άκρως ποιητική γλώσσα που χρησιμοποιούν οι «συγγραφείς»: «Εφόσον και οι δύο, η γυναίκα και ο άνδρας, βρίσκονται στην ίδια διάθεση, αγκαλιάζονται απαλά - τα σώματα έλκονται και τα χείλη αγγίζονται. Ο άνδρας ρουφά το άνω χείλος της γυναίκας και η γυναίκα ρουφά το κάτω χείλος του άνδρα. Φιλιούνται και ο καθένας τρέφεται με το σάλιο του άλλου, έτσι χίλιες χάρες ξεδιπλώνονται και εκατοντάδες πίκρες ξεχνιούνται... Εκείνη μοιάζει τότε με τη μοναχική νεροπηγή που κυλά κρυφά, ορμητικά στο φαράγγι».
Όλα αυτά βέβαια συνέβαιναν και ίσχυαν στην Κίνα μέχρι την επικράτηση της επιστήμης του Κομφούκιου. Γιατί μετά ήρθαν ο ορθολογισμός, η αποχή από το σεξ, η αντίσταση στους πειρασμούς και οι «πουριτανικές» τελετουργίες. Από τότε, λοιπόν, δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε στους Κινέζους: εκτός από τα φθηνά προϊόντα...

* Robert Hans van Gulik, La vie sexuelle dans la Chine ancienne, Gallimard
TA NEA:29/11/2005

Τρίτη, Νοεμβρίου 22, 2005

Χορογραφία, δικτατορία και γραφειοκρατία

Τον Αλαϊν Ριβέρο Ροντρίγεζ τον γνώρισα σε μια συνάθροιση φίλων. Είναι ένας από τους κορυφαίους χορευτές του Teatro National της Κούβας. Έχει δώσει παραστάσεις στις πιο ευυπόληπτες σκηνές του κόσμου. Έχει δουλέψει με ονομαστούς χορογράφους όπως ο Τζιοβάνι ντε Κίκο και ο Ιοακίν Σαμπατέλ…
Ενώ μιλούσαμε για την ιστορία της ζωής του, για την σκληρή προσπάθεια για να πετύχει, για την Κούβα και το πνιγηρό αμερικανικό εμπάργκο, θυμήθηκα την ιστορία του Αγκελίν Πρελότσαϊ: του διάσημου Γάλλου χορογράφου αλβανικής καταγωγής. Η μητέρα του απέδρασε από την Αλβανία το 1957: τότε που οι Αλβανοί φύλακες των συνόρων σκότωναν χωρίς προειδοποίηση κάθε άνδρα ή γυναίκα που προσπαθούσε να εγκαταλείψει τον «σοσιαλιστικό παράδεισο». Ο Αγκελίν γεννήθηκε τρεις μήνες μετά την απόδραση: εκείνη την νύχτα πέρασε και αυτός τα σύνορα, «κρυμμένος» στα σπλάχνα της μητέρας του. Ο ίδιος έχει πει πως ίσως ήταν «καταδικασμένος» να γίνει χορευτής: γιατί ο χορός έχει κάτι το κοινό με το πέρασμα και το ξεπέρασμα των συνόρων: σημαίνει ρίσκο, κίνηση, απόδραση, ελευθερία, ξενιτιά...
Ο Αλαϊν είναι και αυτός ξενιτεμένος. Ακούστε την ιστορία του. Στις 29 Σεπτεμβρίου 2004, αφού είχε λάβει την βίζα Σέγκεν από την Ελληνική Πρεσβεία στην Αβάνα, πέταξε με την Air Cubana, πέρασε transit στη Μαδρίτη, όπου θεώρησε το διαβατήριό του αφού πάτησε σε Ευρωπαϊκό έδαφος, συνεχίζοντας κανονικά το ταξίδι του για την Αθήνα. Ήταν καλεσμένος να συμμετάσχει στην παράσταση «Ρομέο και Ιουλιέτα» του Τσαϊκόφσκι. Είχε στην τσέπη του ένα αεροπορικό εισιτήριο αλέ-ρετούρ: αυτή την φορά όμως αποφάσισε να μην γυρίσει πίσω. Δεν πολυμιλάει για τα αίτια της απόφασής του (όταν έχεις αφήσει πίσω συγγενείς, εικάζω πως πρέπει να είσαι φειδωλός στα λόγια)… Μου λέει πως αγαπά πολύ την πατρίδα του αλλά ήθελε να δώσει μια ευκαιρία στο εαυτό του (μια λεπτομέρεια: ο μισθός του στην Κούβα ήταν 15 ευρώ)…
Έτσι ξεκίνησε λοιπόν η ζωή του Αλαϊν στη Ελλάδα. Όλο αυτό τον καιρό περίμενε με αγωνία μια ευκαιρία για να γίνει νόμιμος. Γι’αυτό μόλις έμαθε για τον νέο μεταναστευτικό νόμο έτρεξε, έκανε αίτηση. Δεν έγινε, όμως, δεκτή. Του ζήτησαν «σφραγίδα εισόδου» στην Ελλάδα. «Πώς να έχω σφραγίδα εισόδου, αφού ήρθα με βίζα Σέγκεν μέσω Μαδρίτης;» - ρώτησε. Η γραφειοκρατία όμως δεν απαντά σε τέτοιες ερωτήσεις: διατάσσει μόνο και αποκλείει. Ο Αλαϊν «προσέφερε» ως επιπρόσθετες αποδείξεις το απόκομμα του αεροπορικού εισιτηρίου, το πρόγραμμα των παραστάσεων που συμμετείχε τον Οκτώβριο 2004, το δημοσίευμα του περιοδικού «Χορός» που δημοσιεύει την φωτογραφία του, τα προγράμματα των παραστάσεων που συμμετείχε το 2005 (μια από αυτές στο Μέγαρο Μουσικής), τις εγκωμιαστικές κριτικές των εφημερίδων. Εις μάτην.
Ένας χορογράφος απέναντι στην γραφειοκρατία: προκλητικό σχήμα. Ο χορός απαλλάσσει τον άνθρωπο από τον Νόμο της Βαρύτητας. Η γραφειοκρατία τον κάνει αχθοφόρο νοθρώτητας. Ο χορός είναι συνύπαρξη και έρως. Η γραφειοκρατία είναι μοναξιά και πλήξη. Ο χορός αψηφά την μονοτονία της ύλης. Η γραφειοκρατία σου «μαθαίνει» πόσο αβάσταχτα μονότονη μπορεί να γίνει η ανθρώπινη ύπαρξη. Χορός σημαίνει ατομικότητα και φαντασία. Γραφειοκρατία σημαίνει απροσωπία και (προπαντός) εξουσία. Και όταν η εξουσία αυτή αφορά τους μετανάστες, τότε το πρώτο που σκέφτεται είναι το πώς θα τους αποκλείσει, πως δεν θα τους νομιμοποιήσει, πως θα τους τσακίσει…
Εάν η γραφειοκρατία επιμείνει στην λογική (;) της, η ζωή του Αλαϊν θα γίνει πολύ δύσκολη. Η καριέρα του κινδυνεύει σοβαρά: χωρίς χαρτιά δεν πας μακριά. Αναρωτιέμαι απλά: πως κινδυνεύει η Ελλάδα από ένα τέτοιο ταλέντο; Αυτό εννοούσαν άραγε οι αρμόδιοι όταν μιλούσαν για νομιμοποίηση, μεταναστευτική πολιτική και κοινωνική ένταξη;
TA NEA, 22/11/2005

Τρίτη, Νοεμβρίου 15, 2005

«Δεν θα γίνεις Γάλλος ποτέ, Aλγερινέ, Αλγερινέ!» (2)

Επί ημέρες, κυνηγώντας τα blogs των εξεγερμένων-πυρομανών των γαλλικών προαστίων, προσπαθούσα να πιάσω επαφή με κάποιον από τα «αποβράσματα». Οι περισσότεροι με περιέλουσαν με τις πιο βίαιες βρισιές... Ο «Syndrome» - αυτό είναι το διαδικτυακό του όνομα - ήταν ο μόνος που δέχθηκε να μου μιλήσει. Και έτσι κάναμε την παρακάτω συνέντευξη...
Πιστεύετε πως η βία θα σας βγάλει κάπου;
Δεν ξέρω... Προσπαθούμε από το '80 να μιλήσουμε, δεν μας ακούει κανείς...
Ποια είναι τα αιτήματά σας;
Να ζητήσει συγγνώμη το κράτος για τον θάνατο των δύο παιδιών, για το ότι έριξαν δακρυγόνα σε τζαμί την ώρα της προσευχής και να φύγει ο Σαρκοζύ... Ζητάμε να μας μεταχειρίζονται όπως τους άλλους Γάλλους. Το γαλλικό σύμβολο είναι «ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη» και για εμάς υπάρχει μόνο ανισότητα...
Γιατί τόση οργή ενάντια στην Αστυνομία;
Γιατί κάνουν ό,τι θέλουν. Μας ελέγχουν τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, μας μιλάνε άσχημα. Εμείς δεν ξέρουμε τα δικαιώματά μας και το εκμεταλλεύονται... Τώρα μας σκοτώνουν κιόλας... Πέρσι σκότωσαν έναν φίλο μας, 16 χρόνων. Αυτός είχε κλέψει ένα σκουτεράκι. Ο μπάτσος τον έπιασε, του είπε να σταματήσει και αυτός σταμάτησε, αλλά παρ' όλα αυτά ο μπάτσος τον πυροβόλησε στον σβέρκο. Μετά είπε πως ήταν νόμιμη άμυνα. Πήγε δικαστήριο, αθωώθηκε και τώρα υπηρετεί... Δικαιοσύνη το λες εσύ αυτό;
Υπάρχουν πολλοί που δεν συμφωνούν μαζί σας...
Κι εμείς πολλοί είμαστε...
Οι γονείς σου τι λένε για όλα αυτά;
Ο πατέρας μου έχει πεθάνει. H μητέρα μου φοβάται αλλά δεν μιλάει...
H μητέρα σου εργάζεται;
Ναι...
Πιστεύεις πως είναι καλό να κάψετε τα αυτοκίνητα των γειτόνων σας;
Όχι, αλλά σου είπα, δεν μας ακούει κανείς...
Έτσι δεν φέρνετε τον Λεπέν στην εξουσία;
Μαλακίες, δεν τους συμφέρει να το κάνουν, γιατί η Γαλλία θα είναι έτσι κάθε ημέρα. Βλέπεις τον Σαρκοζύ πώς τον κράζουν όλοι τώρα...
Μίλησες για ανισότητα, δώσε μου ένα παράδειγμα...
Ξεκινά από το σχολείο. Υπάρχουν δύο είδη σχολείων. Εκείνα που βρίσκονται στις μη καυτές ζώνες, όπου η πλειονότητα είναι Γάλλοι. Εκεί δεν υπάρχουν προβλήματα. Εκείνοι δεν θέλουν να αναμειχθούμε, έτσι εμείς πάμε σε άλλα σχολεία και μαθαίνουμε άλλα πράγματα από αυτούς...
Μα εσύ δεν είσαι Γάλλος;
Βεβαίως, είμαι Γάλλος.
Τότε γιατί λες «οι Γάλλοι και εμείς»;
Γιατί εμάς δεν μας βλέπουν σαν Γάλλους, δεν μας αφήνουν να είμαστε Γάλλοι σαν όλους τους άλλους Γάλλους...
Παρ' όλα αυτά εσύ αισθάνεσαι Γάλλος...
Όχι...
Με μπέρδεψες τώρα. Αφού λες ότι είσαι Γάλλος...
Είμαι, αλλά δεν αισθάνομαι Γάλλος, εγώ και όλοι εκείνοι που είναι σαν κι εμένα, γιατί είμαστε αποκλεισμένοι...
Περίγραψέ μου μια κανονική ημέρα από τη ζωή σου...
Ξυπνάω, συναντώ τους φίλους μου, γυρνάμε όλη την ημέρα κάτω, στις πολυκατοικίες, και έρχομαι στο σπίτι αργά το βράδυ. Αυτό είναι...
Και στο σχολείο δεν πας;
Το εγκατέλειψα πέρσι...
Τότε πώς φαντάζεσαι το μέλλον σου;
Δεν το φαντάζομαι...
Κάποιοι θέλουν να παρουσιάσουν όλο αυτό που γίνεται σαν εξέγερση μουσουλμάνων ενάντια σε χριστιανούς...
Μαλακίες. Το όλο θέμα είναι κοινωνικό... Εμείς είμαστε εξοργισμένοι γιατί οι μπάτσοι χτύπησαν τον κόσμο με δακρυγόνα την ώρα της προσευχής στο τζαμί... Αλλά το θέμα είναι κοινωνικό, δεν έχει να κάνει καθόλου με τη θρησκεία...
Εάν σε ρωτήσει κάποιος ποια είναι η πατρίδα σου, τι θα απαντήσεις;
H Αλγερία...
Θα επέστρεφες στην Αλγερία;
Γιατί όχι;
Τότε γιατί δεν το κάνεις;
Γιατί εκεί υπάρχει δικτατορία...
Ξέρεις αραβικά;
Όχι... Μόνο γαλλικά ξέρω...
Σε ποια χώρα θα ήθελες να ζήσουν τα παιδιά σου;
Δεν ξέρω... Στη Γαλλία ίσως... Όχι όπως εγώ όμως...
ΤΑ ΝΕΑ , 15/11/2005

Τρίτη, Νοεμβρίου 08, 2005

«Δεν θα γίνεις Γάλλος ποτέ, Aλγερινέ, Αλγερινέ!»

«Sheryo: Θα τα κάψουμε όλα, μέχρι που να μη δούμε τη γ... φάτσα του Σαρκό στην tv»...
Omar: «Ο Λεπέν μένει σε κλεμμένο κάστρο, εσύ καις το αυτοκίνητο του γείτονά σου, το σχολείο της αδελφής σου, το μαγαζί όπου δούλευε ο πατέρας σου. Εμείς παλέψαμε και βγήκαμε από τα σκατά, εσύ θες να μείνεις, να πάρεις και εμάς μαζί... Ούτε τη μνήμη των Ζαγιέντ και Μπούνα σέβεσαι... Δεν είστε μουσουλμάνοι, είστε απλώς μαλάκες»...
Minuit: «Εσένα καριόλη δεν σου έχει χώσει καμιά φορά το πιστόλι ο μπάτσος στον κ...; Δεν σου ελέγχουν τα χαρτιά τρεις φορές την ημέρα;... Δεν σου έχουν πει πως θα σε στείλουν πίσω στην έρημο να γ... τις καμήλες;... Φωτιά στους μπάτσους... Ο Αλλάχ είναι μεγάλος...».
Είναι μερικοί από τους «διαλόγους» στο Bouna93. skyblog. com: το μπλογκ των εξεγερμένων-πυρομανών στα banlieue της Γαλλίας. Σε αργκό πιτσιρικάδων που περνούν ώρες με τα SMS και το Διαδίκτυο, οι απόγονοι των μαγκρεμπίνων μεταναστών, Γάλλοι πολίτες, ανταλλάσσουν σκληρές κουβέντες. Από τη μια πλευρά βρίσκονται όσοι τα κατάφεραν. Από την άλλη, «τα αποβράσματα» όπως τους αποκάλεσε ο Σαρκοζί. Εκείνοι που μισούν τον Σαρκοζί, τις αδελφές τους, τους γονείς τους, τη ζωή τους, την Ecole Normale: κυρίως όμως τους «μπάτσους» που τους ταπεινώνουν και άμα λάχει τους σκοτώνουν, ατιμωρητί ως συνήθως... Είναι τα παιδιά της βίας για τη βία. Δεν καίνε εκκλησίες - αυτό δεν έπρεπε να κάνουν ως θρησκόληπτοι; -, αλλά κυρίως αυτοκίνητα: το σύμβολο της καταναλωτικής ευμάρειας. Και το «γαλλικό όνειρο» των παππούδων τους οι οποίοι ήρθαν να εργαστούν στην εύπορη Γαλλία... Τους παππούδες τους η Γαλλία τούς είδε ως αναγκαίο κακό, αφήνοντάς τους ξένους. Τους γονείς τους ως ιστορικό ατύχημα: ο Ζισκάρ ντ' Εστέν προσπάθησε τον βίαιο επαναπατρισμό τους στα τέλη του '70. Οι ίδιοι μεγάλωσαν με το ρεφρέν «Αλγερινέ, δεν θα γίνεις Γάλλος ποτέ!»: όχι από το κράτος, από την κοινωνία. Τώρα γιουχάρουν τον εθνικό ύμνο της νέας τους πατρίδας, στέλνουν φωτιά στο αυτοκίνητο του αθώου γείτονά τους και νερό στον μύλο του Λεπέν...
Εν τω μεταξύ, ξεφυλλίζω το σατιρικό βιβλίο του Ιασίρ Μπενλιμούντ (ο εξαιρετικός Γάλλος συγγραφέας αραβικής καταγωγής), το Αλλάχ σούπερ σταρ*: «Το Ισλάμ», γράφει, «είναι η εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον Θεό. Ο ισλαμισμός, το αντίστροφο. Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα... Το θέμα είναι πως ο πατέρας μου δούλευε σαν άλογο είκοσι πέντε χρόνια σε αυτήν τη χώρα και η υπάλληλος τον έκανε να νιώθει σκουπίδι κάθε φορά που πήγαινε να ανανεώσει την άδεια παραμονής του, μέχρι την ημέρα που πέθανε... Ότι όταν πας να νοικιάσεις ένα διαμέρισμα, μόλις λες το όνομά σου ξαφνικά γίνεται νοικιασμένο... Ότι κάθε φορά που μιλούν για την ανασφάλεια λένε "εκείνοι", όταν μιλούν για την καταστολή λένε "εμείς"... Ότι σου λένε πως πρέπει να ενταχθείς, δεν σου δίνουν όμως δουλειά, αλλά σε σπρώχνουν στο τζαμί... Ότι για όσους έχουν αραβική καταγωγή είναι πιο εύκολο να κάνουν καριέρα στην Αλ Κάιντα παρά στη γαλλική τηλεόραση... Ότι οι ρατσιστές σε λίγο θα ζητήσουν λυσσαλέα να απαγορευθεί το πορνό και τα ναρκωτικά: γιατί είναι οι μόνοι χώροι στους οποίους επικρατεί ακόμα η πολυφυλετικότητα και αναμειγνύονται τα αίματα... Ότι ο πατέρας μου πάντα το 'λεγε πως ο ήλιος βλάπτει σοβαρά το δέρμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αν και ο ήλιος χαρίζει το ίδιο χρώμα στους ανθρώπους: το χρώμα του χρήματος, αδελφέ μου»...
Το θέμα είναι εάν μπορούμε στην Ελλάδα να πάρουμε κάποια μαθήματα απ' όλα αυτά...
* Υ.Β. Allah Superstar, ed. Grasset.
ΤΑ ΝΕΑ , 08/11/2005

Τρίτη, Νοεμβρίου 01, 2005

«Πρόσεξε, μαμά, στο λάμδα»

Διαβάζω αυτές τις μέρες ένα πολύ τρυφερό βιβλίο-λεύκωμα, το «Νάνι, τ' άνθι των ανθώ - Ωδή στη Μητέρα» (Εκδ. Ίνδικτος) και σκέφτομαι: ιδού κάτι που «ενώνει» όλους τους πολιτισμούς: το νανούρισμα. Είναι, ξέρετε, πιο οικουμενικό και από τα μπλου τζιν. Νανούρισμα στα ελληνικά, νινούλα στα αλβανικά, νάνι νάνι στα ιταλικά, πρισπίβνα πέσεν στα βουλγάρικα, μπερσέ στα γαλλικά, κολιμπέλναγια στα ρώσικα, λιάγκεν στα ρουμάνικα κ. λπ... Οι μητέρες όλου του κόσμου νανουρίζουν τα παιδιά τους σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Όλες τους, λίγο ώς πολύ, καλούν τον ύπνο να έρθει και «να σύρει το μωρό στους μπαξέδες και μαζί με τη μανούλα του να κόψουν μενεξέδες». Και όλες εύχονται το καμάρι τους «να κοιμάται να μερώνει, να ξυπνά να μεγαλώνει»...
Υπάρχουν και άλλα κοινά στοιχεία στα νανουρίσματα: η αγάπη για τον εαυτό δεν έχει ως προϋπόθεση το μίσος για τους Άλλους. Από όσο γνωρίζω τουλάχιστον, δεν υπάρχει κάποιο νανούρισμα που να παροτρύνει το παιδί να μισεί αυτούς που έχουν διαφορετική καταγωγή, εθνικότητα, όνομα ή θρησκεία. Εάν οι άνθρωποι γίνονται μισαλλόδοξοι και φανατικοί όταν μεγαλώνουν, πιστεύω πως αυτό οφείλεται μάλλον σε «νανουρίσματα» αρσενικού γένους κυρίως: όπως ο εθνικισμός, ο ρατσισμός και εν γένει ο κάθε -ισμός.
Βέβαια, σήμερα, τα νανουρίσματα έχουν ξεθωριάσει. Τα προσεγγίζουμε πλέον ως τα απομεινάρια μιας προνεωτερικής και αγροτικής κοινωνίας. Φαίνεται πως οι σημερινές μητέρες δεν έχουν ούτε χρόνο ούτε υπομονή και ίσως ούτε ταλέντο να τραγουδούν νανουρίσματα. Επιπλέον, υπάρχει και η τεχνολογία: τα παιχνιδάκια, που ζαλίζουν τα παιδιά για να τα σύρουν στον ύπνο. Υπάρχουν οι κασέτες και τα CD με τα παραμύθια: κάτι είναι κι αυτό σε τελευταία ανάλυση...
Είναι πολλές οι μητρικές μορφές που βρίσκει κανείς στα κείμενα του βιβλίου. Και ανάμεσά τους και εκείνη της ξενιτεμένης μητέρας. Την έχει αποδώσει θαυμάσια ο Τηλέμαχος Κώστιας στο διήγημα «Προσοχή, μαμά, στο λάμδα». Είναι η ιστορία μιας μάνας, της Χρυσάνθης, που φέρνει τα παιδιά της στην Ελλάδα, «όπως η σκύλα που αρπάζει τα κουτάβια από τον λαιμό όταν αλλάζει κατάλυμα. Τη νύχτα, χωρίς διαβατήρια». Καθαρίζει σπίτια, σκάλες και γραφεία. Τα παιδιά της πάνε σχολείο και αλλάζουν το όνομά τους για να μην ηχούν ξενικά. Μεγαλώνουν και ξαφνικά αρχίζουν να ντρέπονται τη μητέρα τους. Την κρύβουν από τους φίλους τους, από τους δασκάλους τους: γιατί δεν θέλουν να μαθευτεί η καταγωγή τους, γιατί η μητέρα είναι ντεμοντέ: μοιάζει σαν χωριάτισσα και επιπλέον δεν ξέρει να προφέρει σωστά το λάμδα...
Ενώ εγώ αναρωτιέμαι απλώς: πώς θα ήταν άραγε το νανούρισμα μια μάνας μετανάστριας σήμερα στην Ελλάδα; Να διακινδυνεύσω κάποιους πρόχειρους στίχους; «Νάνι νάνι να, κοιμήσου κρίνε μου / νάνι νάνι να μεγαλώσεις και να μη σε ταλαιπωρήσουν / για μια άδεια παραμονής να μη σε ξευτελίζουν. / Νάνι νάνι να, ο αστυνομικός όταν μάθει την καταγωγή σου να μη γίνει θηρίο / τα παιδιά σου να μην αναγκαστούν να αλλάξουν όνομα και σχολείο. / Νάνι νάνι να ριζώσεις φεγγάρι και καμάρι μου σε αυτόν τον τόπο / να κάνεις προκοπή / να γίνεις καλός άνθρωπος σε τούτη τη ζωή. / Νάνι νάνι να, των γιασεμιών την ευωδιά, σου στρώνω και κοιμώ σε / και την αυγή χρυσό κλειδί, μου φέρνουν και ξυνπώ σε.»...
ΥΓ: Το βιβλίο «Νάνι τ' άνθι των ανθώ - Ωδή στη Μητέρα» αποτελεί έμπνευση του μουσικού Θανάση Μωραΐτη. Περιλαμβάνει δε, ένα καταπληκτικό CD με 16 νανουρίσματα που συνέθεσε ο ίδιος ο Θανάσης Μωραΐτης και τραγουδούν η Νένα Βεντσάνου, η Μαρία Δημητριάδη, η Σόνια Θεοδωρίδου και η ηθοποιός Λυδία Κονιόρδου.
ΤΑ ΝΕΑ , 01/11/2005