Τρίτη, Ιανουαρίου 31, 2006

Iστορία και υστερία (2)

Πριν από δεκαπέντε χρόνια ήρθα στην Ελλάδα περνώντας παράνομα τα σύνορα μαζί με ένα καραβάνι ανθρώπων που με μανία έφευγαν από τον «κομμουνιστικό παράδεισο»... Ήξερα από πού έφευγα, δεν ήξερα καθόλου πού πήγαινα. Μου αρκούσε ότι έσπαγα το τρομερό ταμπού που λεγόταν σύνορα: τα σύνορα του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού. Ο άνθρωπος που κυριολεκτικά με έσωσε τότε ήταν κομμουνιστής. Το σχήμα ήταν άκρως τραγελαφικό: εγώ ήμουν το θύμα ενός κομμουνιστικού καθεστώτος, εκείνος ένας άνθρωπος που είχε πιστέψει σε αυτά τα καθεστώτα... Αυτήν την ιστορία την αφηγούμαι κάθε φορά που γίνεται συζήτηση για τη σύγκριση κομμουνισμού και ναζισμού. Ποτέ ένας ναζιστής δεν θα βοηθούσε ένα θύμα του ναζισμού, έναν Εβραίο ή το μέλος μιας κατώτερης φυλής, γιατί απλώς δεν του το επιτρέπουν η ιδεολογία και η κοσμοθεωρία του. Ο ναζισμός έχει μια σχέση πολύ καθαρή και απλή με τον εαυτό του, ενώ η σχέση του κομμουνισμού με τον εαυτό του είναι αντιφατική και τραγική.
Αυτό φάνηκε άλλωστε τη στιγμή της κατάρρευσης των κομμουνιστικών ολοκληρωτικών καθεστώτων. Όπως γράφει ο Τοντορόφ, αντί για νίκη, επρόκειτο μάλλον για την αναγνώριση ενός λάθους - «που διήρκεσε όσο και μια ανθρώπινη ζωή και στο λάθος αυτό υπήρξε συνένοχος σχεδόν όλος ο πληθυσμός. Τα έβαλε με ανεμόμυλους (ή, συχνότερα, υπέφερε εξαιτίας τους), πλήρωσε για ένα ψεύτικο περιδέραιο. Οι νικητές αξίζουν εξίσου περισσότερη συμπόνια παρά συγχαρητήρια»*... H καταδίκη των κομμουνιστικών καθεστώτων, των γκουλάγκ και των τρομακτικών εγκλημάτων τους απαιτούσε κυρίως μια επώδυνη διαδικασία αυτογνωσίας εκ μέρους των κοινωνιών που τα υπέστησαν. Αλλά κάτι τέτοιο δεν έγινε ποτέ. Πώς να γίνει άλλωστε όταν οι πρώην χαφιέδες έγιναν μεγάλοι επιχειρηματίες και λαθρέμποροι, οι πρώην γραμματείς του Κόμματος πρωθυπουργοί και οι πρώην βασανιστές διευθυντές φυλακών; Είναι πιο εύκολο να ψηφίζεις νόμους παρά να ανοίγεις φακέλους... Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως στον πρωτόγονο αντι-κομμουνισμό πρωταγωνιστούν συχνά ορισμένα επιφανή μέλη της πρώην κομμουνιστικής νομενκλατούρας... Πρόσφατα στην Τσεχία ψηφίστηκε νόμος σύμφωνα με τον οποίο όποιος αρνείται ότι «το κομμουνιστικό καθεστώς έκανε γενοκτονία» θα αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης από 6 μήνες έως 3 χρόνια... Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι απαξιώνεται η έννοια της γενοκτονίας και της Shoah... Τέτοιους νόμους έβγαζαν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα: απλώς οι ανεμόμυλοι γυρίζουν τώρα με τον ίδιο τρόπο, αλλά προς την άλλη κατεύθυνση, δηλαδή προς τα εκεί όπου φυσά ο άνεμος...
Αυτό είναι το ένα μέρος του προβλήματος. Ενώ στην Τσεχία έμπαινε σε ισχύ ο παραπάνω νόμος, στην Αυστρία συνελήφθη ο απεχθέστατος, κατά τα άλλα, ιστορικός Ντέιβιντ Ίρβινγκ, γνωστός αρνητής τού Ολοκαυτώματος. Στη Γαλλία δε, πρόσφατος νόμος ζητεί από τα σχολεία «να προβάλουν τον θετικό ρόλο της γαλλικής αποικιοκρατίας»... Τρία γεγονότα άσχετα μεταξύ τους, τα οποία συνδέει όμως η ανησυχητική τάση που παρατηρείται τελευταίως στην Ευρώπη για την παραγωγή και τη θέσπιση του παρελθόντος μέσω της δικαστικής οδού. Σημείο των καιρών ίσως μιας Ευρώπης που στέκεται αμήχανη μπροστά στην πρόσφατη Ιστορία της; Αλλά όταν κάποιος στέκεται αμήχανα μπροστά στην Ιστορία του σημαίνει πως δυσκολεύεται προ παντός να αντιμετωπίσει το παρόν και το μέλλον του...
Όσοι θέλουν να γράψουν την Ιστορία με μνημόνια, πολιτικά σώματα και δικαστήρια επιβάλλουν τον αυταρχισμό, περιορίζουν την επιστημονική έρευνα και αδειάζουν την Ιστορία από το ίδιο της το νόημα. Από αυτήν την άποψη είναι α-νόητοι. Όπως και όσοι αρνούνται τα εγκλήματα των ολοκληρωτικών καθεστώτων είναι αμετανόητοι. Το θέμα είναι ότι, όπως πάμε, η Ιστορία κινδυνεύει να βρεθεί όμηρος ανάμεσα στους ανόητους και τους αμετανόητους...
* Τσβετάν Τοντορόφ, Ο εκπατρισμένος, Εκδ. Πόλις, σ. 81
ΤΑ ΝΕΑ , 31/01/2006

7 σχόλια:

COSTANTINA είπε...

«Ο άνθρωπος που κυριολεκτικά με έσωσε τότε ήταν κομμουνιστής».

Ξέρεις, πριν λίγο καιρό είχαμε αυτήν ακριβώς την συζήτηση. Το αν το συναίσθημα κυριαρχεί σε κάποιες ιδεολογίες ή όχι. Ψιλομπερδεύτηκα. Έχω γνωρίσει ναζιστές που σε προσωπικό επίπεδο είναι πολύ σωστοί άνθρωποι (βοηθούν συνανθρώπους, μετανάστες κ.τ.λ.), αλλά όταν η συζήτηση πάει στην ιδεολογία νομίζεις ότι είναι εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι. Στον αντίποδα, έχω γνωρίσει Κομμουνιστές που είναι πιο φασίστες σαν άνθρωποι και από τον ίδιο τον Χίτλερ. Μπάχαλο.

Θεωρώ πλέον ότι η λέξη «ιδεολογία», δεν αρμόζει στην εποχή μας. Έχει υπερεκτιμηθεί ή διαστρεβλωθεί από συμφέροντα και εγκλήματα. Ίσως αν πάρουμε τους ανθρώπους και τους γδύσουμε από εθνικότητα, φύλο, status και άλλες ταμπέλες, να βρεθούμε μπροστά σε μια πιο σωστή κοσμοθεώρηση (ή αν θέλεις ιδεολογία).

Gazmend Kapllani είπε...

Constantina έχουν πολύ ενδιαφέρον όσα λες... Έτσι και αλλιώς δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσουμε πως ο άνθρωπος αποτελεί μια παροδική τραγελαφική ύπαρξη πάνω σε αυτή την γη... Αυτό που μάλλον παραμέλησε ο κομμουνισμός... Πάντως, ως μετανάστης θα μ'ενδιέφερε πολύ να γνωρίσω έναν ναζιστή που σε προσωπικό επίπεδο είναι σωστός άνθρωπος και ανθρωπιστής. Εάν μπρρείς να με βοηθήσεις να τον εντοπίσω θα σου ήμουν ευγνώμων. Προσωπικά δεν ξέρω κανέναν ναζιστή ή νεοναζιστή που να ήταν επί χρόνια οργανωμένος σε ναζιστικές οργανώσεις,που πιστεύει στα ιδεώδη του ναζισμού, που έχει ως ιδεολογικό μπούσουλα το "Αγών μου" του Χίτλερ, ο οποίος να στέγαζε στο σπίτι του έναν Εβραίο ή έναν κωλομετανάστη... Ξέρω αντίθετα αρκετούς που θα ήθελαν να τους κάψουν ζωντανούς... Όπως ξέρω και κομμουνιστές που κάρφωναν τους λαθρομετανάστες που εργάζονταν στην οικοδομή στην αστυνομία γιατί έλεγαν πως τους έφεραν οι καπιταλιστές εδώ για να πιέζουν τους μισθούς της εργατικής τάξης... Πάντως πραγματικά ο ναζιστής ανθρωπιστής μ'ενδιαφέρει πάρα πολύ...

zouri1 είπε...

Πολυ κουβεντα γινεται τωρα τελευταια,περι ναζισμου και κομμουνισμου.Αυτο ξεκινησε απο καποιους απο πρωην σοσιαλιστικες χωρες.Νομιζω οτι κατι τετοιο ειναι αδικο.Ας δουμε μονο την θεωρια και οχι τι εγινε στην πραξη.Νομιζω οτι ο κομμουνισμους ειναι μια παναθρωπινη θεωρια.Οντως καποιοι στο ονομα αυτης κανανε εγκληματα.Αυτοι ναι,να καταδικαστουν.Ο Ναζισμος μπαζει και στην θεωρια.Και κανανε εναν ολοκληρο 2 παγκοσμιο πολεμο.Αυτο και μονο αρκει για να μην υπαρξει καμια συγκριση.Οι ναζιστες σημερα,τασσονται κατα των μετανστων,και μεσω του φοβου για την ανεργια,προσπαθουνε να κερδισουνε εκλογικα.Η βια ειναι βιωμα τους.

thripas είπε...

Έχοντας διαβάσει την θεωρία του μαρξισμού λενινισμού και έχοντας πιστέψει ότι μπορεί αυτή η ιδεολογία να είναι το μέλλον του κόσμου και να λύσει πολλά προβλήματα που σχετίζονται με την εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο θα ήθελα αν θέλετε να μου εξηγήσετε γιατί κατατάσσεται τον εαυτό σας θύμα ενός κομμουνιστικού καθεστώτος . Δηλαδή τι στερηθήκατε ;

Θα μπορούσατε εξίσου να κατατάξετε των εαυτό σας σαν θύμα του καπιταλιστικού συστήματος στην Ελλάδα ;
Και αν μπορούσατε να συγκρίνετε αυτά τα δύο πολιτεύματα , το σοσιαλιστικό σύστημα που ζήσατε από την χώρα που ήρθατε και αυτό που ζείτε τώρα στην Ελλάδα στα θέματα υγείας , παιδείας , ψυχαγωγίας , πολιτισμού , εργασίας ;;; Τι παραπάνω έχετε στην Ελλάδα ;;;


Δεν θέλω να παρεξηγηθώ ούτε δογματικός είμαι ούτε ήρθα για να σας σαμποτάρο , και οι ερωτήσεις μου γίνονται για να μάθω από κάποιον που έζησε εκέι ..

.Δεν λέω ότι ήταν ρόδινα τα πράγματα στις σοσιαλιστικές χώρες , δεν γνωρίζω , η πληροφόρηση μου είναι ελλείπεις και δεν εμπιστεύομαι τα μεγάλα ΜΜΕ που το εξισώνουν τόσο εύκολα με το ναζισμό ούτε το ΚΚΕ που τα θεοποιεί (βέβαια και αυτό σε πανελλαδική συνδιάσκεψη το 1995 είχε κάνει την κριτική του στα εκεί ΚΚ)

cthemelis είπε...

εξαιρετικό το κείμενό σου. πράγματι φαίνεται η προφανής αμηχανία, που προέρχεται όμως βασικά μόνον απο πολιτικούς και οφείλεται στον φόβο τους μιας παλινδρόμησης,μηπως δηλαδή λόγω των γνωστών εφιαλτικών καταστάσεων και της ανάγκης για ασφάλεια που πολλοί νοσταλγούν, έχουμε επιστροφή σε κανέναν "υπαρκτό"...βλέπεις οι νέοι σύμμαχοι είναι οι ίδιοι με τους παλιούς εχθρούς! Οι άνθρωποι με κάποια παιδεία δεν βλε΄πω να έχουν την ίδια αμηχανία, όσο και αν κατά βάθος δεν ξέρουν ούτε αυτοί τι (τους) γίνεται.
Αυτό που γράφει η κωνσταντίνα είναι σωστό, μόνο που νομίζω ότι δεν έχει σχέση με το συναίσθημα, αλλά με ορισμένου τύπου αξίες. Τον σχετικό προβληματισμό έιχε αναπτύξει σ'ένα βιβλίο του ο Erich Fromm που υποστήριζε ότι υπάρχει μια τυπολογία αξιών και πιστεύω που καθορίζουν τους ανθρώπους που είναι φασίστες και τούτο ασχέτως της ιδεολογίας που φανερά υποστηρίζουν. Δεν μπαίνω σε λεπτομέρειες (που άλλωστε δεν θυμάμαι), η ουσία είναι ότι αν πχ δέρνεις το παιδί σου και εισαι αυταρχικός με την γυναίκα σου και σκληρός με τους μετανάστες, ενω θεωρείς ότι η εβραίοι έφεραν την δυστυχία στον κόσμο, τότε δεν έχει και πολύ σημασία αν λες οτι είσαι και ψηφίζεις αριστερά... (πολύ απλοποιημένα για τις αναγκες του σημειώματος). Και βέβαια συμβαίνει και το αντίστροφο. Εχω γνωρίσει ακροδεξιούς που είναι άψογοι οικογενειάρχες και γενικώς πολύ προοδευτικοί στις κοινωνικες τους απόψεις-σε αντίθεση με άλλους ¨"προοδευτικούς" που βλέπουμε πχ στα βαλκάνια, όπου ως γνωστόν ανθίζει η φαιδρά πορτοκαλέα. Θα χαρώ να το συζητήσουμε απο κοντά.
Παρεμπιπτόντως πολύ καλή ταβέρνα στα πετράλωνα είναι και η "αττική" με τα περίφημα φιλετάκια με ντομάτα απο πάνω!
Αθάνατα Βαλκάνια!! Istoria, Fromm, Retsina, filetakia... Αντε γειά μας!

COSTANTINA είπε...

Γκάζμεντ, αυτόν τον άνθρωπο τον γνώρισα στις λαικές αγορές. Είχε πάγκο και πουλούσε λαχανικά. Ήταν μέλος της Χρυσής Αυγής και έκανε όλη μέρα κύρηγμα για την Άρεια φυλή και πόσο ανώτερο έθνος είμαστε και πόσο γαμάτος ήταν ο Χίτλερ. Παραχωρούσε όμως σχεδόν κάθε βδομάδα ένα κομμάτι από τον πάγκο του σε παράνομους μαύρους μικροπωλητές.

Αυτό γενικότερα, ήταν κάτι εξαιρετικά σπάνιο αν σκεφτείς ότι οι περισσότεροι λαικατζήδες είχαν προμηθευτεί μέχρι γκλομπ και χτυπούσαν τους παράνομους που έστηναν στην λαική πάντα με την ανοχή της αστυνομίας. Όχι, δεν έχω ακόμη επαφές μαζί του αλλά μου έκανε φοβερή εντύπωση το γεγονός. Ίσως πίστευε ότι με αυτό τον τρόπο έδειχνε την ανωτερότητα της φυλής του αλλά το γεγονός είναι ότι βοηθούσε ανθρώπους. Αρκεί να μην έκανε τόσο κύρηγμα.

Στην τελική, θα συμφωνήσω με τον cthemelis, μπορεί να έχει να κάνει με τις αξίες του καθενός. Οι περισσότεροι τριγύρω μου, άσχετα από το κόμμα που ψηφίζουν, διαλαλούν την ανωτερότητα των Ελλήνων έναντι όλου του κόσμου και είναι βαθιά Εθνικιστές και ρατσιστές. Θα ήθελα να υπήρχε μια ιδεολογία που να αγγίζει τον άνθρωπο λιγάκι πιο βαθιά και όχι μόνο επιφανειακά. Αυτός ήταν ο σκοπός του μηνύματός μου.

Και θα το ξαναπώ. Η ιδεολογία μας (τουλάχιστον για την πλειοψηφία των απλών ανθρώπων) ακόμα κι αν την αρνηθούμε στην πορεία της ζωής μας, είναι εκ γενεττής και όχι επίκτητη. Έχει να κάνει με το πώς γαλουχηθήκαμε, σε τί κόσμο γεννηθήκαμε και για τους περισσότερους από εμάς δεν υπάρχει η πολυτέλεια της επιλογής ότι σταυρό κι αν ρίξουμε στην κάλπη.

mmjrules είπε...

Δε μου φαίνεται καθόλου περίεργο ούτε παράλογο να παραλληλίζεις τον κουμμουνισμό με τον ναζισμό για έναν μόνο λόγο : και τα δύο είναι ιδεολογίες και οι ιδεολογίες παράγουν ζηλωτές!

Οι ζηλωτές νοιάζονται μόνο για το καλό της ιδεολογίας και φτάνουν στα άκρα για να εφαρμοστεί αυτό που πιστεύουν. Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Για το απώτερο γενικό καλό αξίζουν μερικές θυσίες.

Πάρτε οποιαδήποτε ιδεολογία (ή ιδανικό) και από πίσω θα βρείτε άπειρα εγκλήματα να έχουν γίνει στο όνομά της.

Ακόμα και τα πιο καλά και ανθρώπινα ιδανικά γίνονται ηθικοί αυτουργοί σε απάνθρωπα εγκλήματα(βλέπε εγκλήματα πάθους-"Με σκότωσε γιατί την αγαπούσα"όπως λέει και το τραγούδι)

Και ποια είναι η λύση? Να μη πιστεύουμε σε τίποτα? Να μην έχουμε έναν ορίζοντα-στόχο να ατενίζουμε? Να μην έχουμε την πυξίδα κάποιας ιδεολογίας? Δεν είναι ούτε αυτό λύση.

Όταν ταξιδεύεις δεν κοιτάς μόνο τον ορίζοντα και την πυξίδα, κοιτάς και γύρω σου και κρίνεις ανάλογα με την περίσταση. Τι να το κάνεις αν ο ορίζοντας είναι καθαρός, η πυξίδα δείχνει σωστά αλλά τριγύρω σου υπάρχει καταιγίδα? Κόιτα να βγεις από την καταιγίδα και μετά βάζεις ξανά πλώρη για τον ορίζοντά σου.