Κυριακή, Δεκεμβρίου 03, 2006

Baarle-Hertog/Nassau: μια πόλη, δυο πατρίδες

Χάρτης του Baarle - Hertog/ Nassau. Τα ολλανδικά κομμάτια έχουν λευκό χρώμα, τα βελγικά ροζ. Τα σταυρουδάκια δείχνουν τα σύνορα. Εάν εσείς βγάζετε άκρη, πείτε μου
Είναι μεσημέρι. Συνεχίζει να ψιχαλίζει. Είμαι όμως ο μόνος που κρατώ ομπρέλα. Εδώ οι άνθρωποι έχουν συνηθίσει την βροχή. Και εγώ μοιάζω, κάπως, με μια «μεσογειακή παραφωνία». Προχωρώ στην οδό Oosteinde. Στρίβω δεξιά. Μπαίνω στο «Απαγορευμένο Φρούτο» (De Verboden Vrucht): γνωστή μπιραρία της κωμόπολης. Στον εξωτερικό τοίχο ο Αδάμ προσφέρει ένα ποτήρι μαύρης μπίρας στην Εύα. Και οι δυο ολόγυμνοι, ανέμελοι, κάτω από την βροχή. Κάθομαι στο τραπέζι. Έρχεται η σερβιτόρα: «τι μπίρα προτιμάτε κύριε;». Θέλω πρώτα να ικανοποιήσω την περιέργειά μου. «Συγγνώμη, μαντάμ, βρίσκομαι στην Ολλανδία ή στο Βέλγιο;». Η σερβιτόρα χαμογελά. «Το σύνορο περνά πάνω από το τραπέζι σας κύριε» - και μου δείχνει την λευκή γραμμή. Καταλαβαίνω τότε ότι κάθομαι στην Ολλανδία. Η σερβιτόρα παίρνει την παραγγελία, δυο μέτρα πιο πέρα: στο… Βέλγιο. «Μια μαύρη μπίρα, παρακαλώ»….
Η σκηνή εξελίσσεται στο Baarle-Hertog/Nassau. Μια κωμόπολη, στα σύνορα Ολλανδίας-Βελγίου. Τον Μεσαίωνα η περιοχή μοιράστηκε ανάμεσα σε έναν Δούκα και έναν Βαρόνο. Πολλά από τα κτήματα του Δούκα βρίσκονταν περικυκλωμένα από κτήματα του Βαρόνου και το αντίστροφο. Όταν ήρθε η σειρά του κράτους-έθνους να χαράσσει τα σύνορα, ανάμεσα στο Βέλγιο και την Ολλανδία, η κατάσταση ήταν τόσο μπερδεμένη που οι ειδικοί σήκωσαν τα χέρια ψηλά. Έτσι το Baarle έγινε ένα μοναδικό «μνημείο» στον κόσμο. «Μοιρασμένο» ανάμεσα στο Βέλγιο και την Ολλανδία, με οκτώ χιλιάδες μόνιμους κατοίκους (έξι χιλιάδες Ολλανδοί, δυο χιλιάδες Βέλγοι), τα πάντα εδώ είναι διπλά. Δυο Δημαρχία (το Βελγικό Baarle-Hertog, το Ολλανδικό Baarle-Nassau), δυο εκκλησίες, δυο αστυνομίες, δυο πυροσβεστικές υπηρεσίες. Οι δρόμοι πάντως, τα μαγαζιά, οι μπιραρίες είναι κοινά. Γιατί το Baarle ανήκει, πάνω από όλα, στους κατοίκους του. Και σε αυτό το απίστευτο παιχνίδι με τα σύνορα. Τα οποία έχουν χαραχτεί με τέτοιο τρόπο, που μοιάζουν με ορνιθοσκαλίσματα μωρού πάνω σε λευκό χαρτί...
Η λωρίδα με τα λευκά σταυρουδάκια - το σύνορο - χωρίζει το σπίτι στο Baarle ακριβώς στη μέση. Ένα από τα πολλά σπίτια, των οποίων το καθιστικό βρίσκεται στο ένα κράτος και το υπνοδωμάτιο στο άλλο

Τα σύνορα ως διακοσμητικές λωρίδες

Το λεωφορείο της γραμμής Turnhout-Baarle σε αφήνει ακριβώς στο κέντρο της κωμόπολης. Επειδή κάτι λίγα είχα διαβάσει για αυτό το παράξενο μέρος, με το που κατεβαίνω αρχίζω και ψάχνω τα σύνορα. Δεν μπορώ να τα εντοπίσω. Ζητάω την βοήθεια μιας κοπέλας, που τυχαίνει να περνά εκείνη την ώρα. Είναι Βελγίδα, την λένε Kathlin. Της λέω ότι ψάχνω τα σύνορα. Μου δείχνει με το χέρι κάτι λευκά σταυρουδάκια στο πεζοδρόμιο, τα οποία μοιάζουν με διακοσμητικές λωρίδες. Είναι τα σύνορα. Από τη μια μεριά γράφει NL (Ολλανδία) και από την άλλη B (Βέλγιο). Η Kathlin πάει να ψωνίσει στην Ολλανδία: στο μαγαζί δίπλα στο σπίτι της. Γιατί εκεί είναι πιο φθηνά. Στην Ολλανδία ο φόρος επί των βιομηχανικών προϊόντων είναι 4%. Στο Βέλγιο 24%.

Χαιρετώ την Kathlin και αρχίζω και περιπλανιέμαι στους δρόμους της κωμόπολης. Κάνω τα μάτια μου τέσσερα, για να εντοπίσω τις λωρίδες με τα λευκά σταυρουδάκια. Βρίσκονται παντού. Διασχίζουν οριζόντια και κάθετα σπίτια, μαγαζιά, βιβλιοπωλεία, sex shops. Στο μινιμάρκετ «Ζeeman», αγοράζω ένα τετράδιο στο Βέλγιο. Το πληρώνω στο ταμείο, που βρίσκεται στην Ολλανδία. Ρωτάω την ταμεία σε ποιο κράτος ανήκει το μινιμάρκετ. Στο Βέλγιο, απαντάει, γιατί εκεί βρίσκεται η κεντρική είσοδος. Το που «ανήκει» ένα κτήριο εξαρτάται από το που βρίσκεται η κεντρική του είσοδος. Τώρα, με την Ε.Ε. και το ευρώ τα πράγματα έχουν αμβλυνθεί κάπως. Τα προηγούμενα χρόνια, όμως, υπήρχαν αμέτρητες ανωμαλίες. Ας αναφέρω μια. Υπήρχαν (και υπάρχουν ακόμα) περιπτώσεις που ένα σπίτι, επειδή έβρισκε πιο βολικό να πληρώσει φόρους στο Βέλγιο, έπαιρνε την πόρτα που βρισκόταν στην Ολλανδία και την μετέφερε λίγα μέτρα πιο πέρα: στο Βέλγιο. Ή και το αντίστροφο.
Από εκεί και πέρα, με την νόσο της τρελής αγελάδας έγινε της τρελής εδώ πέρα. Επειδή, ουχ ολίγες φορές, συνέβαινε το σύνορο να διασχίζει τον στάβλο στη μέση, τη νύχτα, οι αγρότες έπαιρναν τις τρελές αγελάδες και από την Ολλανδία τις μετέφεραν παράνομα στο άλλο μισό του στάβλου, στο Βέλγιο. Όπου, τυπικά, οι αγελάδες θεωρούνταν «έξυπνες». «Χρειάστηκε να πάμε και οι δυο Δήμαρχοι, εγώ και ο Ολλανδός, στις Βρυξέλλες, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να αντιμετωπίζουμε αυτή την τρελή κατάσταση» μου λέει ο πρώην Βέλγος Δήμαρχος του Baarle Alphons Cornelissen. Φωτογραφίζομαι με τον κύριο Cornelissen, μπροστά στην «πυραμίδα» του Baarle, που αποτελεί το σύμβολο της ενότητας και του «χωρισμού» ταυτόχρονα (!) αυτής της υπέροχης κωμόπολης. «Εγώ τώρα πρέπει να με υπολογίσω για Ολλανδός» του λέω και εκείνος βάζει τα γέλια.


Με τον πρώην Βέλγο Δήμαρχο του Baarle, κ. Alphons Cornelissen. Στη μέση το σύμβολο της ενότητας και του χωρισμού της κωμόπολης (!)

Αποχωρίζομαι τον πρώην Δήμαρχο και συνεχίζω την περιπλάνησή μου στην κωμόπολη. Σταματώ μπροστά σε μια καφετέρεια. Βλέπω το σημείωμα στην πόρτα: «τώρα είστε στην Ολλανδία. Μόλις περάστε το κατώφλι, θα βρίσκεστε στο Βέλγιο». Κάνω δυο βήματα. Περνάω από την Ολλανδία στο Βέλγιο. Κάθομαι στο τραπέζι. Παραγγέλνω: ‘un capuccino s’il vous plait’. Δεν ξέρω πως μου βγήκαν τα γαλλικά, μέχρι τώρα μιλούσα στα αγγλικά. Ίσως γιατί η καφετέρεια μου θύμισε μπιστρό του Παρισιού. Και διαπιστώνω πως έχω κάνει το μοιραίο λάθος. Βλέπω στα μάτια της σερβιτόρας να εμφανίζεται κάτι σαν τρόμος. Λες και της είπα ότι είμαι καμικάζι και ήρθα για να τιναχθώ στον αέρα. Στους Φλαμανδούς Βέλγους δεν αρέσει καθόλου να τους μιλάς στα γαλλικά. Και εδώ, σε αυτή την σουρεαλιστική κωμόπολη, με τα σύνορα που μοιάζουν παιχνιδάκια για παιδάκια, υπάρχει ο φόβος για την απώλεια της ταυτότητας, η αντιπάθεια για τα σύμβολα του Άλλου. Ίσως, γιατί η ανθρώπινη ανοησία δεν εξαφανίζεται: ούτε σε αυτό το παραδεισένιο μέρος…

Μετέφεραν το κρεβάτι της γέννας στο καθιστικό

Περπατώ στην οδό Loveren. Βρίσκω το σπίτι που ψάχνω. Εδώ το σύνορο περνά ακριβώς στη μέση της πόρτας. Βλέπω το όνομα στο κουδούνι: Matthyssen Simons. Στο πάνω μέρος της πόρτας, αριστερά, εντοπίζω μια μικρή βελγική σημαία: άρα το σπίτι ανήκει στο Βέλγιο. Πως γίνεται όμως, αφού το σύνορο μοιράζει το σπίτι ακριβώς στη μέση; Και ακούω την εξής ιστορία. Επειδή οι σπιτονοικοκυραίοι ήθελαν τα παιδιά τους να γίνουν Βέλγοι και εφόσον οι άνθρωποι εδώ συνήθως γεννούν στα σπίτια τους – έρχεται ο γιατρός και η μαία στο σπίτι σου - την ημέρα της γέννας, μετέφεραν το κρεβάτι από το υπνοδωμάτιο που βρισκόταν στην Ολλανδία, στο καθιστικό που βρισκόταν στο Βέλγιο. Ζωή να’χουν οι άνθρωποι…

«Het Brouwershuis»: μια μπιραρία μουσείο

Σε αυτή την κωμόπολη, λοιπόν, τα πάντα είναι διπλά. Ή σχεδόν. Και οι ταυτότητες. Οι κάτοικοι κάνουν μεικτούς γάμους, αλλάζουν εθνική ταυτότητα με την ίδια ευκολία που αλλάζει κανείς ανταλλακτικά στα αυτοκίνητα, αλλά έχουν και ισχυρή αίσθηση της ξεχωριστής τους ταυτότητας. Οι Φλαμανδοί Βέλγοι και οι Ολλανδοί είναι δυο διαφορετικές ταυτότητες, μου λέει ο Willem, προϊστάμενος του γραφείου ενημέρωσης του Baarle. Ο πατέρας του ήταν Βέλγος και παντρεύτηκε μια Ολλανδή. Αποφάσισε να αλλάξει υπηκοότητα, να γίνει Ολλανδός. Ο Willem αισθάνεται περήφανος για το ότι είναι Ολλανδός, αν και δεν ξεχνά την Βελγική του καταγωγή. Πώς να την ξεχάσει άλλωστε; Τα πρώτα ξαδέλφια του, Βέλγοι εκείνοι, κατοικούν ακριβώς στην άλλη πλευρά του δρόμου: απέναντι από το σπίτι του.
Κάποτε, ομάδες εφήβων, Ολλανδών και Βέλγων, διαπληκτίζονταν συστηματικά μεταξύ τους. Τώρα, τα πράγματα έχουν ηρεμήσει. Τώρα, το κύριο πρόβλημα των Βέλγων γονέων, είναι πως θα αποτρέψουν τα παιδιά τους, όταν φθάσουν σε εφηβική ηλικία, να μη επισκεφθούν τα ολλανδικά cofee shop, όπου η φούντα επιτρέπεται δια νόμου. Δυσκολεύονται όμως, γιατί τα coffee shop είναι δίπλα. Κάτι σαν τα καταστήματα «Γερμανός» στην Ελλάδα. Αρκεί ο Βέλγος έφηβος (ή ώριμος), να γλυστρίσει στο πεζοδρόμιο και ξαφνικά βρίσκεται μέσα στο Coffee shop. Το άλλο πρόβλημα έχει να κάνει με τους κλέφτες. Εάν κλέβεις κάτι στην Ολλανδία π.χ. και περνάς στο απέναντι πεζοδρόμιο, ήτοι στο Βέλγιο, η ολλανδική αστυνομία δεν έχει δικαίωμα να σε συλλάβει και η Βελγική δεν διαθέτει… αποδεικτικά στοιχεία. Χρειάστηκαν χρόνια διαπραγματεύσεων μεταξύ των δυο αστυνομιών για να αποφασίσουν επιτέλους να στεγαστούν στο ίδιο κτήριο: σε χωριστά γραφεία ασφαλώς. Σε κάθε περίπτωση, για τους κατοίκους αυτής της πόλης, όλα αυτά είναι υποθέσεις ρουτίνας. Οι ίδιοι την καταβρίσκουν ο τόπος τους να παραμείνει «ανώμαλος». Γιατί, εκτός των άλλων, χάρη και στο παραμυθένιο τοπίο που την περικυκλώνει, η κωμόπολη το καλοκαίρι ελκύει πάρα πολλούς τουρίστες. Τότε, οι κάτοικοι του Baarle-Hertog/Nassau πλησιάζουν τους 35.000 κατοίκους. Κοντολογίς, οι τουρίστες φθάνουν το τριπλάσιο των μόνιμων κατοίκων.
Η τελευταία μου στάση είναι στη μπιραρία «Ηet Brouwershuis». Βρίσκεται στο Βέλγιο. Το ανθοπωλείο δίπλα βρίσκεται στην Ολλανδία. Είναι μια από τις πιο διάσημες μπιραρίες του Βελγίου: σερβίρονται επτακόσια διαφορετικά είδη μπίρας. Συναντώ τον ιδιοκτήτη της, τον Johan. Έναν πολύ γοητευτικό άνθρωπο. Μοιάζει στον Όρσον Ουέλς. Η μπιραρία του είναι και μουσείο. Εδώ βρίσκεις όλη την ιστορία της μπίρας στην Ευρώπη. Μπουκάλια μπίρας από τον 18ο αιώνα και απίθανα, μοναδικά ποτήρια μπίρας. Την ίδια στιγμή εδώ βρίσκεις επίσης και όλη την ιστορία του λαθρεμπορίου, που οργίαζε στη περιοχή μέχρι τη δεκαετία του ’70.

Ο ιδιοκτήτης της μπιραρίας, Johan Spopen, γεμίζοντας ένα απο τα μοναδικά ποτήρια μπίρας που υπάρχουν στη μπιραρία του. «Εγώ γεννήθηκα από το μπουκάλι και από το μπουκάλι θα πεθάνω» λέει γελώντας

Ο Johan μου δείχνει με ενθουσιασμό το klomp, το παραδοσιακό τσόκαρο που χρησιμοποιούσαν οι Ολλανδοί αγρότες, το οποίο οι λαθρέμποροι φορούσαν ανάποδα για να παραπλανήσουν τους αστυνομικούς. Αυτό συνέβαινε στην προ του αυτοκινήτου εποχή. Με το αυτοκίνητο, τα «εργαλεία» άλλαξαν, εκσυγχρονίστηκαν, έγιναν πιο φονικά μάλιστα.

Το klomp, το παραδοσιακό τσόκαρο που χρησιμοποιούσαν οι Ολλανδοί αγρότες, το οποίο οι λαθρέμποροι φορούσαν ανάποδα για να παραπλανήσουν τους αστυνομικούς. Κοιτάξτε το καλά. Και προσέξτε μη παραπλανήσει κι σας, όπως παραπλανούσε κάποτε, στα χρόνια τα παλαιά, τους Βέλγους και Ολλανδούς συνοροφύλακες

Τι μετέφεραν οι λαθρέμποροι; Ζάχαρη, ρύζι, αλάτι. Και προπαντός αλκοόλ. Γιατί κάποτε, σε αυτά τα μέρη, «ευδοκιμούσε» η φτώχεια. Και όσο πιο φτωχοί είναι οι άνθρωποι, τόσο πιο πολύ επιδίδονται στο λαθρεμπόριο. Όπου και αν βρίσκονται. Είτε στην «πολιτισμένη Ευρώπη», είτε στα «απολίτιστα Βαλκάνια». Και μερικές φορές, τα βράδια, μαζεύονται εδώ, στη μπιραρία του Johan, οι παλιοί λαθρέμποροι και αφηγούνται ιστορίες από εκείνα τα χρόνια…


Η σάλα της μπιραρίας. Γύρω-γύρω Βέλγοι και Ολλανδοί τελωνειακοί και τροχονόμοι, με τις παλαίες στολές τους, δίπλα-δίπλα. Μερικές φορές, τα βράδια, μαζεύονται εδώ οι παλιοί λαθρέμποροι και αφηγούνται ιστορίες από εκείνα τα χρόνια…

Και κάτι άλλο που θέλω να σημειώσω στο ημερολόγιό μου. Σε αυτά τα μέρη σέβονται πραγματικά την ιστορική μνήμη. Ίσως η διαφορά μεταξύ της Δύσης και των Βαλκανίων είναι ότι στα Βαλκάνια υπάρχει ιστορία. Εδώ υπάρχει ιστορική κουλτούρα. Εάν η μπιραρία του Johan, ήταν κάπου στα Βαλκάνια, στην Ελλάδα ή στην Αλβανία ας πούμε, πολύ φοβάμαι ότι ο ιδιοκτήτης θα ξήλωνε τα «παλαιομοδίτικα» τραπέζια και παγκάκια, και θα τα αντικαθιστούσε με μοντέρνες πολυθρόνες. Θα προσέθετε έπειτα και κάτι υπερμοντέρνα φώτα κάνοντας την μπιραρία να μοιάζει με Luna Park...
Έχει πέσει το βράδυ όταν βγαίνω από την μπιραρία του Johan. Ο Willem μου δείχνει κάτι απέναντι. Eίναι το νεκροταφείο. Ακριβώς απέναντι στη μπιραρία. Για να θυμίζει άραγε στους θνητούς ότι η ζωή είναι μικρή και πως γι’αυτό πρέπει να σπεύσουν να την απολαύσουν; Για να δείξει τα έσχατα ανθρώπινα σύνορα: εκείνα που δεν μπορεί κανείς να ξεπεράσει; Σκέφτομαι πόσοι έχουν σκοτωθεί, ειδικά στα Βαλκάνια, για τα σύνορα. Ενώ εδώ, τα σύνορα έχουν μετατραπεί σε τουριστικό ατραξιόν. Ίσως να είναι αυτό το μέρος, μια μικρογραφία της Ευρώπης του μέλλοντος; Ίσως…

ΥΓ. Ευχαριστώ τον Willem von Gaol και τον Johan Spopen για την υπέροχη φιλοξενία.

Μια πιο σύντομη εκδοχή του κειμένου αυτού δημοσιεύτηκε στην καινούργια μου στήλη, «Ημερολόγιο Συνόρων», στα ΝΕΑ, 02/12/2006.
http://ta-nea.dolnet.gr/print_article.php?e=A&f=18706&m=N20&aa=1


11 σχόλια:

Πληρωμένη πένα είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.
Ergotelina είπε...

Αντε και στα δικά μας.

Market rules...


Σιγά μην είναι καλύτερα τα ολλανδοβελγικά
κρασιά απο τα ελληνοαλβανικά,είναι;..

:)

You tasted,you know...

zouri1 είπε...

τελειο κειμενο.

Anastasia είπε...

πραγματικά πολύ ενδιαφέρον κείμενο μιας άλλης πραγματικότητας, μιας εναλλακτικής άποψης που δεν ενέδωσε σε θεωρίες πολιτισμικής διαφορετικότητας (ή ανωτερότητας) αλλά τις ενσωμάτωσε σε μια ήδη υπάρχουσα πραγματικότητα. Σε μικρότερη κλίμακα το φαινόμενο της κάμψης και "διαχείρησης" των συνόρων συναντάται και αλλού: η Ευρώπη του μέλλοντος είναι ίσως το μέρος όπου θα μπορούσε το φαινόμενο της κωμόπολης να εφαρμοστεί, όπως και υπαινίσσεστε.

Αλλά ανεξάρτητα από την πρακτική εφαρμογή της κατάργησης των συνόρων, η διάσπαση του βεστφαλικού μοντέλου έθνους/κράτους συναντάται και υπό άλλες εκφάνσεις, με τα δια-εθνικά δίκτυα (transnational networks) όταν για παράδειγμα οι Τίγρεις του Ταμίλ της Γαλλίας συντονίζουν τον ένοπλο αγώνα στη Σρι Λάνκα από το Παρίσι ή τη Λυών. Επιπλέον έχουν γίνει "κράτος" για τους μετανάστες από τη Σρι-Λάνκα των οποίων τη ζωή ρυθμίζουν εν είδη αστυνομίας, φοροεισπρακτόρων (συνδρομές), πολιτικών αρχηγών (συγκεντρώσεις όπως αυτή του Μαίου για τον αγώνα κλπ). Τι και αν ζει η μειονότητα σε γαλλικό έδαφος; Τι και αν θύματα της διένεξης πεθαίνουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά; Σύνορα υπάρχουν για τους μαθητές τους, που παιδεύονται στην histoire-géo (το μάθημα ιστορίας/γεωγραφίας, διδάσκονται μαζί στη Γαλλία) και για τον Ο.Η.Ε.

Δε ξέρω αν κατά πόσο το οπορτουνιστικό modus vivendi των Βέλγων και των Ολλανδών είναι θεμιτό αλλά σίγουρα είναι προτιμότερο από το έγκλημα της Γιουγκοσλαβίας.

N.Ago είπε...

Γκάζι μου, δυο παρατηρήσεις. Πρώτον έχεις παχύνει. Και δεύτερων, ωραίο το κείμενο σου. Θα μπορούσε αυτό να συμβεί και στα ελληνοαλβανικά σύνορα αλλά, υπάρχει μια δυσκολία διότι , όπως γνωρίζεις, εμείς οι Αλβανοί, δεν πολύ προτιμάμε τη μπύρα. Τσιπούρα άμα είναι, πάει και έρχεται.

An-Lu είπε...

Τα στενά μυαλά, χρειάζονται τα στενά σύνορα...και όχι το αντίθετο...

DCD είπε...

Φοβερο το κειμενακι!
Ενα ακομη δειγμα -αυτο κι αν ειναι!- της χαζομαρας των ανθρωπων και της "αναγκης" τους να δημιουργουν συνορα, χωρισματα, φραχτες, συρματοπλεγματα, κλουβια.
Μακαρι καποια στιγμη να γινουν ολα αυτα τουριστικες ατραξιον...

>>Το σχολιο αυτο το αφησα απο την καρεκλα του γραφειου μου, που θα ελεγα οτι βρισκεται πιο κοντα στη Φειδιου. Παρολα αυτα το βλεμα μου ετρεχε στο παραθυρο που βλεπει την Μπενακη.
Σε περιπτωση που παιζει ρολο.

regina_boukoura είπε...

Διάβασα το βιβλίο σας το μικρό ημερολόγιο συνόρων . Με άγγιξε ιδιαίτερα, ο λόγος σας πολύ ανθρώπινος, πέρα από κάθε σύνορο. Αυτό είναι το σπουδαιότερο.

mel8maX είπε...

Καταπληκτική ιστορία! Οι άνθρωποι θα βρίσκουμε πάντα τρόπους και λόγους να διαχωριζόμαστε. Είναι θέμα συντήρισης και τροφής του «Εγώ» του καθενός μας. Έχουμε δρόμο μπρος μας. Αν ποτέ μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τη φύση μας.

Αλεπού είπε...

Γέλασα πολύ και συγχρόνως λυπήθηκα πολύ. Γέλασα γιατί διαπίστωσα ότι οι Βέλγοι και οι Ολλανδοί έχουν χιούμορ, κάτι που στα Βαλκάνια δυστυχώς δεν υπάρχει και λυπήθηκα επειδή ακριβώς εξαιτίας αυτού, στα Βαλκάνια δεν θα υπάρξει ποτέ μια ανάλογη ειρήνη ανάμεσα στους λαούς.

Ο σκύλος της Βάλια Κάλντα είπε...

Γκάζι γειά!
Κράτησα το ρητό του ιδιοκτήτη της μπιραρίας, Johan Spopen, «Εγώ γεννήθηκα από το μπουκάλι και από το μπουκάλι θα πεθάνω». Είναι προφανές ότι ο κος Γιόχαν δεν κατάγεται από το Βέλγιο ή από την Ολλανδία αλλά από την ... Μπιρλανδία!