Κυριακή, Δεκεμβρίου 31, 2006

Χριστούγεννα στο κελί

Στη φυλακή, στις γιορτές, δεν λένε Χρόνια Πολλά. Εκεί, μια τέτοια ευχή, αποτελεί μαύρο χιούμορ ή κατάρα.

Σκίτσο του Έντι Ντ. (από την Αλβανία). Εκτίει την ποινή του στις φυλακές Κορυδαλλού


ΚΑΤΕΒΑΙΝΩ στο Σύνταγμα. Αϊ-Βασίληδες και παιδάκια. Χριστούγεννα. Ο Θεός που δεν εκδηλώνεται με αίματα και φοβέρες, αλλά στο πρόσωπο ενός ευάλωτου μικρού παιδιού. Μαθαίνω ότι φέτος, από την Αγγλία έως την Ιταλία, κάποιοι φοβούνται να προβάλλουν τα σύμβολα των Χριστουγέννων μήπως και θυμώσουν ή προσβληθούν οι μουσουλμάνοι. Είδε όμως κανείς, ποτέ, κανένα μουσουλμάνο να προσβληθεί λόγω Χριστουγέννων; Ίσα ίσα που οι μουσουλμάνοι αναγνωρίζουν τον Χριστό ως Προφήτη και σέβονται καθετί που σχετίζεται με αυτόν. Η άγνοια των οπαδών αυτού του είδους «ανοχής» είναι απερίγραπτη. Και στιγματίζει προπαντός τους ίδιους τους μουσουλμάνους, που υποτίθεται πως «σέβεται» και «ανέχεται». Θεός φυλάξοι από τέτοια ανοχή: βούτυρο στο ψωμί των μισαλλόδοξων.

«Έντιμοι πολίτες» vs «ορδών αποβρασμάτων»

Επιστρέφω στο σπίτι. Ανοίγω την εφημερίδα. Πέφτω επάνω στο καλυμμένο πρόσωπο ενός μικρού παιδιού. Έντεκα χρόνων. Με μια κουκούλα στο κεφάλι και πέτρες στο χέρι. Υπουργικές δηλώσεις για κακούργους γονείς που θα έπρεπε να είχαν συλληφθεί. Παιδική εγκληματικότητα. Θεσσαλονίκη όπως Μασσαλία. Στη Μασσαλία τα παιδάκια ήταν ακόμα μικρότερα, εννιάχρονα. Έριξαν μολότοφ σε διερχόμενο λεωφορείο. Δηλώσεις του Γάλλου υπουργού των Εσωτερικών, Νικολά Σαρκοζί, για το συμβάν: «Φθάνει πια με τις αιώνιες δικαιολογίες, διακρίσεις, ρατσισμός, κοινωνική ανισότητα. Δεν μπορούν αυτά να δικαιολογούν τέτοιες συμπεριφορές». Ύστερα από λίγες μέρες, ο Σαρκό, κατέθεσε πρόταση νόμου για την αναθεώρηση του νόμου του 1945 περί παιδικής εγκληματικότητας. Από εδώ και πέρα τα παιδιά θα τα ρίξουν στη στενή από δώδεκα, δεκατριών χρόνων. Οι διακρίσεις, ο ρατσισμός, η κοινωνική ανισότητα θεωρούνται απλά «αιώνιες δικαιολογίες». Κάποτε είχαμε την τάση να δικαιολογήσουμε την κάθε ατομική πράξη, επικαλούμενοι τις κοινωνικές συνθήκες και το σύστημα.
Τώρα περνάμε στην αντιπέρα όχθη. Η κοινωνία δεν φέρνει καμία ευθύνη. Το κράτος ακόμα λιγότερη. Για το ότι ένα παιδάκι είναι «απόβρασμα» από εννέα χρόνων, φταίνε ίσως τα γονίδιά του. Δεν θα το πουν έτσι όμως. Ξέρετε, αυτά τα άτιμα τα γονίδια παραπέμπουν αλλού. Θα το ονομάζουν «ατομική ευθύνη». Full stop! Φθάνει πια με αυτές τις αηδίες περί φτώχειας, συστήματος, κράτους και πρόνοιας. Από εδώ και πέρα, οι εμπόλεμες κοινωνίες μας θα αποτελούνται από δυο τάξεις μονάχα: Από τους «έντιμους πολίτες» και την «ορδή των αποβρασμάτων». Έτσι το κράτος απαλλάσσεται από κάθε έγνοια για πρόνοια. Μοναδική ευθύνη του είναι να χτίσει νέες φυλακές. Για να μπουζουριάζει τις «ορδές των αποβρασμάτων». Αρχίζοντας από έντεκα, δώδεκα, δεκατριών χρόνων...
Μια επιστολή από τη φυλακή


Βγαίνω από το σπίτι. Ελέγχω την ταχυδρομική θυρίδα. Ανάμεσα στις ευχητήριες κάρτες, μια επιστολή από τις Γυναικείες Φυλακές Κορυδαλλού. Την αντιγράφω με την ίδια ορθογραφία και στίξη:
«21-12-06. Δεύτερα Χριστούγεννα μέσα από τα κάγκελα, η θέα που έχω έξω από το κελί μου; ένας διάδρομος το ίδιο βαρετός όσο όλο το χρόνο μα τώρα Χριστούγεννα. Έχουμε ένα μικρό δεντράκι στολισμένο πάνω σ' ένα πλαστικό τραπέζι, αυτό μόνο, τα υπόλοιπα είναι ίδια. Τα πρόσωπα των συγκρατουμένων μου είναι μελανχολικά, σκευτικά, και μια βουβή στεναχώρια πλανάται στον αέρα όλες ξέρουμε το λόγο απλά δεν το κουβεντιάζουμε, γιατί τι να πεις στην άλλη; Όταν και εσύ έχεις την ίδια στεναχώρια. Όσο πλησιάζουν οι μέρες των Χριστουγέννων σκέφτομαι την οικογένειά μου και τα λάθοι που έκανα και με κρατούν τώρα μακριά τους. Η μόνη μας παρηγοριά είναι η τηλεόραση όπου μας θυμίζει το εορταστικό κλίμα, κλέβουμε εικόνες και συγκινούμαστε με τις ιστορίες των άλλων. Μόνο ανήμερα θα μαζευτούμε να φάμε μαζί, εκείνη την μέρα νιώθουμε οικογένεια μεταξύ μας άλλωστε εδώ μέσα έχουμε η μία την άλλη για κουράγιο, για μας εδώ μέσα ο χρόνος έχει σταματήση, κάθε μέρα είναι ίδια με την χτεσινή και ίδια με την αυριανή. όσες έχουν κάποια δραστηριότητα όπως το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας, ζωγραφική, προγράμματα απεξάρτησης τότε αλλάζει για λίγο η καθημερινότητα, μα όταν γυρίζουμε στο κελί μετά όλα επαναλαμβάνονται. Η κατάσταση στη φυλακή είναι μια σκληρή τιμωρία, προσπαθούν κάθε γυναίκα με την δική της προσωπικότητα και απόψεις να την εντάξουν σε μια άβουλη μάζα χωρίς να εκφράζεται, παρά μόνο με τη σιωπή της. Πρέπει να είμαστε πειθαρχημένες, συμφωνό, αλλά όχι άβουλα πλάσματα, έτσι θα μας κάνουν καλύτερους και χρησιμους ανθρώπους;
Η κοινωνία, μας φοβάται και μας αντιμετωπίζουν σαν κατακάθια, ξεχνώντας ότι είμαστε δικά τους κατασκευάσματα και τις περισσότερες τις φυλακίζουν γιατί κάποιοι πρέπει να γεμίζουν τις φυλακές χωρίς να το σκεφτούν ότι τα αδικήματα μας δεν είναι τόσο σοβαρά όσο τ' αδικήματα τις εξουσίας έτσι τους βολεύει. Πόσα παιδιά και οικογένειες καταστρέφουν, μοιράζοντας από τις έδρες τα χρόνια σαν καραμέλες. είναι τόσα που συμβαίνουν και εμείς δεν έχουμε την δύναμη να κάνουμε τίποτα, απλά βγάζουμε υπομονετικά την ποινή μας.
Για όλο τον κόσμο Χρόνια Πολλά και ευτηχισμένος ο καινούργιος χρόνος.
Για τα παιδιά στην φυλακή Χρόνια Καλά χρόνια ελεύθερα

γιάννα Σταυράκη»

ΥΓ: Ευχαριστώ τον Σύλλογο των Καθηγητών του Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας στις Φ. Κορυδαλλού, την καθηγήτρια κ. Σοφία Αντωνιάδου και τον διευθυντή κ. Γεώργιο Ζουγανέλη, για την πρόσκληση στο σχολείο τους και την καταπληκτική έκθεση ζωγραφικής στις Γυναικείες Φυλακές Κορυδαλλού.

ΤΑ ΝΕΑ , 30/12/2006






Σάββατο, Δεκεμβρίου 30, 2006

Αγχόνη!

Κοιμόμουν τον ύπνο τον βαθύ όταν έφθασε το μήνυμα στο κινητό μου. «Εκτελέστηκε ο Σαντάμ Χουσείν»! Δια απαγχονισμού. Ιδού και το σχετικό link. Live: http://mediacenter.corriere.it/MediaCenter/action/player?uuid=bd67afbc-97e5-11db-87ff-0003ba99c53b
Μάλιστα κύριε. Στον Σαντάμ Χουσείν λοιπόν, σε αυτό τον απεχθέστατο τύραννο, σήμερα τα χαράματα, έδωσαν το εξιτήριο από την ζωή. Ως συνήθως, οι νικητές, οδηγούν τους νικημένους στη κρεμάλα. Η ναζιστική κλίκα του Χίτλερ δικαίως καταδικάστηκε για τα εγκλήματα πολέμου και το Ολοκαύτωμα, αλλά ποιος καταδίκασε ποτέ τους Αμερικανούς για το Μέγα Έγκλημα της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι; Ποιος καταδίκασε ποτέ τον Στάλιν για τις καθάρσεις, τις εθνοκαθάρσεις και τα γκουλάγκ που προκάλεσαν περισσότερους νεκρούς και από τον Χίτλερ;
Νικητές και νικημένοι. Να κάνουμε μια σούμα; Η Λυβύη και η Κίνα είναι και αυτοί νικητές. Διαθέτουν δυνατά όπλα: πετρέλαιο, αγορά και αντιαμερικανισμό. Έτσι οι καταδικασθέντες εις θάνατον, σε αυτές τις χώρες, δεν ενδιαφέρουν κανένα. Ούτε δεξιό, ούτε αριστερό, ούτε κεντρώο. Οι νεκροί τους είναι νεκροί Β’ κατηγορίας. Το Ιράν επίσης, θα έλεγα πως βρίσκεται στην κατηγορία των νικητών. Γιατί διαθέτει δυνατά όπλα: πετρέλαιο και μπόλικη εχθρότητα για την Δύση. Όπου να’ναι θα αποκτήσει και την ατομική βόμβα. Έτσι, το Ιράν, μπορεί με την ησυχία του να σκοτώσει τις γυναίκες του, να τις θάψει ζωντανές, να τις λιθοβολήσει. Και είναι βέβαιο πως κανείς δεν πρόκειται να σηκώσει ούτε το μικρό δακτυλάκι του χεριού του. Είδατε ποτέ, έστω και φεμινίστριες, να κάνουν καμία πορεία διαμαρτυρίας μπροστά στη Πρεσβεία του Ιράν; Η Σαουδική Αραβία το ίδιο. Εκτός από το πετρέλαιο είναι και «φίλη» των Αμερικανών. Επομένως έχει το ελεύθερο να σαρώσει, να σκοτώσει, να πετσοκόψει.
Και ο Σαντάμ διέθετε πετρέλαιο. Πως βρέθηκε λοιπόν στη κρεμάλα; Έχω την εντύπωση ότι ο Σαντάμ, εκτός από φοβερός τύραννος αποδείχθηκε και φοβερός βλάξ. Νόμιζε ότι μπορεί να κάνει ντου στο Κουβέιτ χωρίς να ρωτήσει τους Αμερικανούς. Επειδή τον είχαν υποστηρίξει όταν είχε επιτεθεί στο Ιράν. Άλλο Ιράν, άλλο Κουβέιτ! Δεν ήξερες, δεν ρώταγες, βρε μαλάκα τύραννε;
Ποιος ξέρει, μια μέρα ίσως θα’ρθει και η σειρά της Αμερικής. Να βρεθεί και αυτή μπροστά στο δικαστήριο. Να βρεθεί στη πλευρά των ηττημένων. Αλλά, επειδή αυτές τις ημέρες θα ακουστούν πολλά, προσωπικά τρέμω στην ιδέα ότι μπορεί να την δικάσουν το Ιράν, η Βενεζουέλα του Τζάβεζ, η Κίνα και η Βόρεια Κορέα του Κιμ... Θεός φυλάξει!
Ζούμε δύσκολες εποχές. Τόσο δύσκολες που συχνά μου έρχεται στο νου εκείνη η (σοφή) φράση του Γκυστάβ Φλομπέρ «Σε τελική ανάλυση, σκατά. Μ’αυτή τη σπουδαία λέξη παρηγοριέσαι για όλες τις δυστυχίες του ανθρώπου, γι’αυτό μ’αρέσει να την επαναλαμβάνω: σκατά, σκατά»...

Πέμπτη, Δεκεμβρίου 28, 2006

Οι ευσεβείς πόθοι του Αχμαντινετζάντ με εικόνες


Λοιπόν, αγαπητές/οι μου, έμαθα ότι ο νυν Πρόεδρος του Ιράν, Μ. Αχμαντινετζάντ, έστειλε εμπιστευτική επιστολή στο νυν Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ', όπου τον καλεί για μια καρποφόρα και μακροπρόθεσμη ιερή συνεργασία μεταξύ Ισλάμ και Χριστιανισμού. Οι δημοσιογράφοι άρχισαν αμέσως να αναρωτιούνται: «τι εννοεί άραγε ο Αχμαντινετζάντ με «ιερή συνεργασία Ισλάμ και Χριστιανισμού;»».
Προσωπικά, πιστεύω ότι εννοεί την εφαρμογή των δυο παραπάνω εικόνων στην καθημερινή μας ζωή.

Εικόνα επάνω (εντελώς πραγματική): πως οι χριστιανοί Αχμαντινετζάντ εφάρμοζαν πριν από κάποιους αιώνες τον Χριστιανισμό. Αλλά και πως θα επιθυμούσαν διακαώς να τον εφαρμόζουν σήμερα και εις τον αιώνα τον άπαντα.
Εικόνα κάτω (πέρα για πέρα πραγματική): το Ισλάμ που εφαρμόζουν σήμερα οι Αχμαντινετζάντ στο Ιράν και αλλού.

Κυριακή, Δεκεμβρίου 24, 2006

Καλά Χριστουγεννα, Gezuar Krishtlindjen!

Θαύμα! Η Παρθένος Μαρία είναι έγκυος
Μαθαίνω από φίλες, φίλους και εφημερίδες ότι από την Αγγλία εώς την Ιταλία, κάποιοι φοβούνται να προβάλλουν τα σύμβολα των Χριστουγέννων ή να πουν «Καλά Χριστούγεννα», μήπως και θυμώσουν οι μουσουλμάνοι. Τον ονομάζουν μάλιστα τον φόβο τους «σεβασμός και ανοχή προς τους Διαφορετικούς». Μαλακίες (μετά συγχωρέσεως)!. Ο σεβασμός του Άλλου λόγω φόβου δείχνει ότι μας έχει καταλάβει τελεσίδικα μια εμπόλεμη ψυχολογία. Εκτός αυτού - επειδή κάτι λίγα ξέρω και εγώ από την θρησκεία των μουσουλμάνων - ποιος μουσουλμάνος θύμωσε ή προσβλήθηκε ποτέ από τα Χριστούγεννα; Η άγνοια των οπαδών αυτού του είδους ανοχής προς τους μουσουλμάνους, είναι απερίγραπτη. Και δεν κάνει άλλο παρά στιγματίσει τους ίδιους τους μουσουλμάνους, δηλαδή αυτούς που υποτίθεται ότι σέβεται και ανέχεται. Ίσα ίσα, βρε ανίδεοι, που οι μουσουλμάνοι αναγνωρίζουν τον Χριστό ως Προφήτη και σέβονται κάθε τι που σχετίζεται με αυτόν. Μα, μου αντείπαν κάποιοι, υπάρχουν ορισμένοι μουσουλμάνοι που προσβάλλονται και θυμώνουν. Και εγώ απαντώ απλά ότι μαλάκες υπάρχουν παντού. Και εάν υπάρχουν τέτοιοι μουσουλμάνοι, τότε ας πάνε στον ψυχίατρο. Το ίδιο πρέπει να κάνουν έτσι και αλλιώς όλοι οι φανατικοί, ανεξαρτήτως θρησκευτικής πίστης. Τέσπα…
Εγώ πάντως θέλω σήμερα να ζητήσω συγγνώμη δημοσίως από τους κατοίκους της Νίκαιας στη Γαλλία (pardonnez moi mes chers!), γιατί στο κομμάτι μου «Η Γειτονιά των Μουσικών» τους είχα επιπλήξει βαρύτατα. Μετάνιωσα όμως, όταν είδα προχθές, ότι σε μια εποχή, που κάποιοι φοβούνται να πουν «Καλά Χριστούγεννα», εκείνοι υιοθέτησαν την… Έγκυο Παναγία (δες την φωτό απάνω). Η κοιλιά της δεν μοιάζει με εκείνη των top model, αλλά με την κοιλιά όλων των γυναικών του κόσμου που είναι έγκυες! Μπράβο τους, για το θάρρος και το εύθυμο πνεύμα τους. Καλά Χριστούγεννα λοιπόν και χρόνια πολλά σε όλους: σε αυτούς που νηστεύουν και αυτούς που δεν νηστεύουν, σε αυτούς που πιστεύουν και αυτούς που δεν πιστεύουν.

Διπλό θαύμα! Η Παρθένος Μαρία Γέννησε…

Καλά Χριστουγεννα!


Παρασκευή, Δεκεμβρίου 22, 2006

Μια αθηναϊκή ιστορία από την Τουρκία


Γεννήθηκα τις ημέρες που ψηφιζόταν το Σύνταγμα. Ήμουν τυχερός. Άλλα μωρά είχαν πεθάνει. Οι μανάδες συχνά δεν μπορούσαν να πάνε στο μαιευτήριο λόγω της απαγόρευσης κυκλοφορίας που είχαν επιβάλει οι στρατιωτικοί.

«ΜΕ ΛΕΝΕ ΑΛΙ. Γεννήθηκα το 1982 στην Ιζμίρ. Η πόλη μου αποκαλείται "gavur Izmir", θυμίζοντας την παρουσία των Ελλήνων. Τώρα, με την άνοδο του Ισλάμ, η ονομασία αυτή είναι πολυτιμότερη παρά ποτέ. Μας συνδέει με τη Δύση. Σε καμία πόλη της Τουρκίας δεν μπορείς να φιλήσεις δημόσια τη φίλη σου, παρά στην "άπιστη Ιζμίρ". Εδώ ζούσαν μαζί, Έλληνες, Εβραίοι, Αρμένιοι, Άραβες και Τούρκοι. Πριν η συμφορά του εθνικισμού χτυπήσει τις πόρτες τους.
Μεγάλωσα σε μια φτωχή γειτονιά, την Kadifekale. Οι γείτονές μου ήταν Κρητικοί. Τους φωνάζαμε "Κρητικούς μετανάστες". Τις πρώτες ελληνικές λέξεις τις άκουσα από αυτούς. Δεν ήταν άψογοι δάσκαλοι πάντως. Η πρώτη λέξη που μου έμαθαν ήταν "πουτάνα"... Ο πρώτος μου έρωτας ήταν μια κόρη Κρητικών μεταναστών.
Η οικογένειά μου προερχόταν από την Κεντρική Ανατολία. Ήταν πολύ θρησκευόμενη. Οι Κρητικοί γείτονές μας δεν νοιάζονταν για τα της θρησκείας. Η γιαγιά μου γινόταν έξω φρενών. Τους αποκαλούσε "Yunan gavuru" (Έλληνες, μη μουσουλμάνοι). Στο σχολείο πέρασα από τον τόρνο της τουρκικής εκπαίδευσης. Το τι μαθαίναμε, το καταλαβαίνετε από τα ονόματα των σχολείων. Το δημοτικό το έκανα στο Ali Riza Efendi (πατέρας του Ατατούρκ) και στο Zubeyde Hanim (Μητέρα του Ατατούρκ). Το λύκειο στο Dumlupinar (η μάχη ενάντια στους Έλληνες). Μια εβδομάδα πριν αρχίσω το λύκειο, έχασα τον πατέρα μου. Ήταν μόνο 46 χρονών. Τον πρόδωσε η καρδιά του. Δούλευε από οκτώ χρονών. Τον αγαπούσα πάρα πολύ...
Το πρώτο έτος στο λύκειο ήμουν ένας καλός μουσουλμάνος. Προσευχόμουν πέντε φορές την ημέρα. Αργότερα, το κεφάλι μου το πλημμύρισαν πολλές ερωτήσεις. Στο δεύτερο έτος μυήθηκα στους κύκλους των αριστεριστών. Με συγκινούσαν τα κηρύγματά τους για ελευθερία και δικαιοσύνη. Πολύτιμες λέξεις για ένα παιδί που μεγάλωσε σε φτώχεια. Καθώς μεγάλωνα η γειτονιά και το σχολείο μου άλλαζαν. Οι συμμαθητές μου ήταν Κούρδοι πλέον. Ερχόντουσαν εδώ για να ξεφύγουν από τον εμφύλιο πόλεμο. Είδα με τα μάτια μου πώς δυο Κούρδισσες αυτοπυρπολήθηκαν για να ακουστεί η κραυγή τους.
Την ένιωσα βαθιά μέσα στην ψυχή μου αυτή την κραυγή. Ήμουν όμως πολύ μπερδεμένος. Από τη μία άκουγα τις ιστορίες για τη βία του στρατού. Από την άλλη έβλεπα καθημερινές κηδείες Τούρκων στρατιωτών. Οι μανάδες αναθεμάτιζαν τους Κούρδους και το ΡΚΚ. Μεγάλωσα μέσα στα διλήμματα. Για τη θρησκεία, για το πολιτικό σύστημα, για τις "εθνικές αλήθειες"...
Τελείωσα το λύκειο με καλούς βαθμούς. Διάβασα πολύ για τις εισαγωγικές εξετάσεις. Μέσα σε δυο εκατομμύρια μαθητές που έδωσαν εξετάσεις, βγήκα στους καλύτερους 5.000. Κέρδισα υποτροφία. Επέλεξα το Istanbul Bilgi University, για να σπουδάσω ΜΜΕ. Το επέλεξα γιατί ήταν ιδιωτικό και ξέφευγε από την κρατική προπαγάνδα. Πήγα Ιστανμπούλ και προσγειώθηκα μέσα σε δεκαπέντε εκατομμύρια κόσμο. Στο δεύτερο έτος νοικιάσαμε, μαζί με τους αριστεριστές και τους Κούρδους φίλους μου, ένα σπίτι στο κέντρο της πόλης. Τότε άρχισα να μαθαίνω κούρδικα. Κάποια στιγμή άρχισε να με ενοχλεί ο εθνικισμός των Κούρδων φίλων μου. Με χίλια ζόρια είχα απαλλαγεί από τον τουρκικό εθνικισμό. Ξαφνικά βρισκόμουν στη μέση ενός άλλου εθνικισμού, που χρησιμοποιούσε τα ίδια επιχειρήματα, τις ίδιες μεθόδους. Τι είμαι εγώ σήμερα; Ένας πολύ καχύποπτος άνθρωπος απέναντι στις απόλυτες αλήθειες και τη βία. Νιώθω Ανατολίτης αλλά ζω ως Δυτικός. Δεν είμαι Τούρκος, είμαι από την Τουρκία. Γιατί, υπάρχουν πολλοί τρόποι για να είσαι Τούρκος. Και πιστεύω ότι αυτό ισχύει για όλα τα έθνη...
Στο δεύτερο έτος, ένας καθηγητής μου έδωσε την ευκαιρία να επισκεφθώ τη Θεσσαλονίκη, για να συμμετάσχω σε σεμινάριο με Έλληνες και Τούρκους φοιτητές. Η πρώτη φορά που περνούσα τα σύνορα της Τουρκίας. Με εντυπωσίασε ότι εδώ τα πάντα έμοιαζαν με την Ιζμίρ και την Κωνσταντινούπολη: ο αέρας, τα φαγητά, οι άνθρωποι. Από εκεί και πέρα ταξίδεψα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Όπου πήγαινα, οι καλύτερες παρέες μου ήταν Βαλκάνιοι, ιδίως Έλληνες. Έτσι μου δημιουργήθηκε ένα άλλο στερεότυπο. Ότι εμείς οι Βαλκάνιοι είμαστε κάτι διαφορετικό από τους Δυτικούς. Είναι το τελευταίο μου στερεότυπο, δυστυχώς...
ΥΣΤΕΡΑ από όλα αυτά αναρωτιόμουν: Πώς μπόρεσαν Τούρκοι και Έλληνες να γίνουν εχθροί; Η λαχτάρα μου για να εξηγήσω το γιατί ήταν ο λόγος που αποφάσισα να κάνω το μεταπτυχιακό μου στην Ελλάδα. Αρνήθηκα γι' αυτό μια υποτροφία για τη Σουηδία. Με είχε εντυπωσιάσει εξίσου το γεγονός πως ό,τι συνέβαινε στην Τουρκία, στην Ελλάδα γινόταν πρωτοσέλιδο. Επίσης σπάνια βρίσκεις ελληνικές οικογένειες που να μην έχουν μια ιστορία που να σχετίζεται με την Μικρά Ασία και τον Πόντο. Τα τραγούδια από τη Σμύρνη είναι τα πιο συγκινητικά που έχω ακούσει στη ζωή μου...
Και έτσι, ήρθα εδώ πριν από δυο χρόνια. Σήμερα κατοικώ στα Τουρκοβούνια, Άνω Γαλάτσι. Μαθαίνω ελληνικά και τελειώνω το μεταπτυχιακό μου. Με τους Έλληνες φίλους μου συζητάμε συχνά για το παρελθόν, το παρόν, το μέλλον. Εμείς δεν μπορούμε να αλλάξουμε την ιστορία των παππούδων μας. Μπορούμε ίσως να δώσουμε ένα άλλο νόημα στο μέλλον. Για το καλό των παιδιών μας...».
ΤΑ ΝΕΑ , 16/12/2006

Τρίτη, Δεκεμβρίου 19, 2006

Πού να βάλουμε αυτούς τους Εβραίους;


Παγκόσμια ημέρα του μετανάστη η χθεσινή. Ξεκίνησα να γράψω κάτι. Σταμάτησα όμως απότομα. Ενώ έγραφα, μου έφθασε ένα e-mail από έναν φίλο μου, από το Ιράν. Μου γράφει ότι παρακολούθησε το συνέδριο που διοργάνωσε ο Ιρανός πρόεδρος Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στη Τεχεράνη, πριν από μία εβδομάδα, για το εάν υπήρχε ή όχι το Ολοκαύτωμα των Εβραίων. Και με ενημερώνει για τα εξής: Ο κύριος προβληματισμός του συνεδρίου ήταν το πού θα βάλουν τώρα τους Εβραίους, επειδή ο Αχμαντινετζάντ είναι αποφασισμένος να τους διώξει από εκεί που είναι. Ο εκπρόσωπος της Κου Κλουξ Κλαν - αφού αποκάλεσε τους Εβραίους «καρκίνωμα» - τόνισε ότι η επιστροφή τους στην Παλαιστίνη είναι αντι-ιστορική. Πόσω μάλλον, που το Ολοκαύτωμα είναι δική τους επινόηση. Κάτι τέτοιο επιβεβαιώθηκε και από πρώην μέλος των SS και συγγραφέα του μπεστ σέλερ «Σκυλιά, δεν θα γλιτώσετε από τη φωτιά τελικά!». Ο ίδιος ο Αχμαντινετζάντ, εξαντλώντας τα όρια της μεγαλοψυχίας του, πρότεινε οι Εβραίοι να μετακομίσουν στον Καναδά ή στην Αυστραλία. Ως ιδανικές λύσεις προτάθηκαν οι περιοχές Grand Nord και Outback. Επενέβησαν όμως κάποιοι σύνεδροι που επισήμαιναν πως, ως εγκληματικές φυσιογνωμίες που είναι, οι Εβραίοι θα προσπαθήσουν να εξοντώσουν τους Αβορίγινες και τους Εσκιμώους. Έτσι, θα γυρίσουμε πάλι στο σημείο μηδέν.
Διαπιστώνοντας το αδιέξοδο, ο Αχμαντινετζάντ πρότεινε τότε στη Γερμανία να παραχωρήσει κάποιο κομμάτι γης σε αυτούς τους ανυπόφορους τύπους. Με αυτό τον τρόπο η χώρα γλιτώνει και από τις τύψεις του παρελθόντος, είπε. Εδώ το συνέδριο μπήκε σε μεγαλύτερο αδιέξοδο. Γιατί, εάν το Ολοκαύτωμα είναι εφεύρεση των Εβραίων, γιατί πρέπει να έχουν τύψεις οι Γερμανοί;
Ήταν φανερό, λοιπόν, ότι όπου και να τους βάλουν τους Εβραίους το πρόβλημα δεν λύνεται. Κάποια στιγμή προτάθηκε η λύση του Νότιου ή του Βόρειου Πόλου. Όλοι όμως κατάλαβαν πως, εάν εγκατασταθούν εκεί, σε λίγα χρόνια οι Εβραίοι θα κατηγορηθούν ότι είναι η αιτία της οικολογικής καταστροφής και πως εξ αιτίας τους λειώνουν οι παγετώνες. Η αληθινή δυσκολία, όμως, έγκειται αλλού. Όπως είπε ο επικεφαλής της οργάνωσης «ΣΧΜ», οι Εβραίοι δεν είναι ένας λαός όπως οι άλλοι. Πρόκειται για έναν καταραμένο λαό, που είναι καταδικασμένος να περιπλανιέται αιωνίως από έρημο σε έρημο. Έτσι θα μάθουν τι σημαίνει να έχεις διαφορετική θρησκεία και τι παθαίνεις όταν σκοτώνεις τους προφήτες των άλλων. Εάν εγκατασταθούν κάπου μόνιμα, λοιπόν, αίρεται η κατάρα. Γι' αυτό τον λόγο ζητήθηκε η γνώμη έμπειρων πολεοδόμων και ιστορικών, οι οποίοι επισήμαναν πως το πιο αποτελεσματικό μέσο για την αντιμετώπιση των Εβραίων είναι ο εγκλεισμός τους σε γκέτο. Αλλά οι σύνεδροι πάλι διαφώνησαν για το πού πρέπει να κτιστούν τα εν λόγω γκέτο.
Στο τέλος του συνεδρίου, στην ενότητα «Διαστημικές λύσεις στο εβραϊκό ζήτημα», προτάθηκε η μεταφορά των Εβραίων στο Διάστημα. Στη Σελήνη ή στον Άρη. Μια τέτοια πρόταση προκάλεσε ρίγη συγκινήσεων σε κάποιους συνέδρους, γιατί τους θύμισε κάτι από το ένδοξο παρελθόν, δεδομένου ότι οι χώροι αυτοί μοιάζουν αρκετά με τους θαλάμους αερίων. Τελικά ούτε η πρόταση αυτή ευδοκίμησε, επειδή - εκτός του ότι δεν υπάρχουν ακόμα τα μέσα - η εξαφάνιση των Εβραίων μπορεί να προκαλέσει μεγάλες κοινωνικές αναταραχές. «Εάν τους εξαφανίσουμε», αναρωτήθηκε ο επικεφαλής της οργάνωσης «Αίμα - Τιμή - Αναθεώρηση» «ποιους θα κατηγορήσουμε για τα δεινά της ανθρωπότητας; Δεν πρέπει να κάνουμε ξανά το ίδιο λάθος!». Το συνέδριο έκλεισε με το ίδιο συμπέρασμα που είχε ξεκινήσει: ότι οι Εβραίοι αποτελούν καρκίνωμα. Η «τελική λύση» θα συζητηθεί σε ένα επόμενο συνέδριο. Η ημερομηνία και ο τόπος του θα ανακοινωθούν στο προσωπικό μπλογκ τού Αγιατολάχ Χομεϊνί και στην ιστοσελίδα της «Χρυσής Αυγής»...
ΤΑ ΝΕΑ , 19/12/2006

Τετάρτη, Δεκεμβρίου 13, 2006

Απολογία υπέρ της Γης

Ανακοίνωσαν οι επιστήμονες τις προάλλες ότι είδαν ίχνη νερού στον Άρη. Κάτι που σημαίνει ότι ο Κόκκινος Πλανήτης μπορεί να φιλοξενήσει ζωή. Η είδηση έγινε πρωτοσέλιδη σε Δύση και Ανατολή. Ίσως, γιατί συμπίπτει και με την καθημερινή, πλέον, φιλολογία για το αναπόφευκτο τέλος του Κόσμου. Το πετρέλαιο τελειώνει, μας λένε. Ο αέρας έχει αρρωστήσει. Και να σκεφτείτε ότι Κινέζοι και Ινδοί ακόμα δεν έχουν ο καθείς το δικό του αυτοκίνητο, όπως εμείς εδώ. Όταν θα το έχουν, τότε η Ελλάδα θα γίνει έρημος, η Αμερική βάλτος. Και έχουμε γίνει πάρα πολλοί στη Γη. Προπαντός αυτό. Σε λίγα χρόνια θα ποδοπατηθούμε για τα καλά. Δεν φθάνουν αυτά όμως. Καθώς φαίνεται, δεν θα αργήσει να σκάσει και καμία ατομική βόμβα. Γι' αυτό, μας λένε, πλέον η μόνη σωτηρία της ανθρωπότητας βρίσκεται στο Διάστημα. Ετοιμαστείτε, όπου να 'ναι ξεκινάμε!
Μόνο που αυτοί οι έρμοι οι πλανήτες είναι πολύ μακριά. Και δεν έχουν ούτε πετρέλαιο ούτε νερό ούτε φραπέ. Ούτε πουλιά ούτε θάλασσα ούτε ψάρια. Η ζέστη σε λειώνει. Το κρύο σε παγώνει. Και μετά, πώς να πάμε; Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, παιδιά! Η NASA πάντως, που έχει τα μέσα, αποφάσισε να επιστρέψει ξανά στο Φεγγάρι, το 2020.
Οι παλαιότεροι θυμούνται ακόμα τον Νιλ Άρμστρονγκ. Το 1969 πάτησε το πόδι του στο Φεγγάρι και είπε, με μια φωνή που φαινόταν σαν να ερχόταν από το υπερπέραν: «Ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα γιγάντιο βήμα για την ανθρωπότητα». Μετά τον Άρμστρονγκ, άλλοι ένδεκα πάτησαν το πόδι τους στο Φεγγάρι. Έπειτα από χρόνια ένας Άγγλος συγγραφέας, ο Άντριου Σμιθ*, αποφάσισε να «ανιχνεύσει» τις ζωές αυτών των ηρώων του Διαστήματος. Μαθαίνουμε ότι όλοι χώρισαν με τις γυναίκες τους. Ο Ντιουκ έγινε αλκοολικός. Ο Σέρναν έπεσε σε κατάθλιψη. Ο Σκοτ απολύθηκε από τη NASA γιατί πήρε κρυφά στο Φεγγάρι φακέλους αλληλογραφίας, τους οποίους υπολόγιζε να πουλήσει ακριβά σε συλλέκτες. Όλοι αυτοί οι ήρωες πληρώνονταν κυριολεκτικά ψίχουλα από τη NASA και έτσι έπρεπε να βρουν «δεύτερη δουλειά». Ο Γκόρντον έγινε κάτι σαν οδηγός τουριστών, για τους φαν του «Star Trek». Ο Σμιτ κάτι παρόμοιο. Ο Μίτσελ, που μέσα στο διαστημόπλοιο έζησε μια μυστικιστική εμπειρία, έγινε ιεροκήρυκας new age και ίδρυσε κάτι που το λένε Institute of Noetic Science. Ο Μπιν ζωγραφίζει μόνο το Φεγγάρι, τίποτε άλλο. Ο Όλντριν, εκείνος που πάτησε το Φεγγάρι μετά τον Άρμστρονγκ, έπεσε σε κατάθλιψη και έγινε αλκοολικός. Ο ίδιος ο Άρμστρονγκ, μετά την επιστροφή του από το ταξίδι, κλείστηκε οριστικά στη σιωπή του. Με λίγα λόγια, το Διάστημα δεν ευεργέτησε τους ανθρώπους που το επισκέφθηκαν. Οδυνηρές συμπτώσεις; Ίσως εκεί πάνω είδαν τη ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης; Ή αντίκρυσαν το μεγαλείο της και τρόμαξαν;
Όπως και να είναι, εμείς οι υπόλοιποι καλά θα κάνουμε τη σωτηρία μας να την αναζητήσουμε σε αυτή τη Γη. Στη Γη μας, που κάποιες φορές είναι τόσο ωραία, «με τα μυστήρια της Νέας Υόρκης και εκείνα του Παρισιού, με τα θαύματα του κόσμου που είναι εκεί, απλώς πάνω στη Γη, με τις φρικτές συμφορές, που λέγονται λεγεώνες, με τους λεγεωνάριους, τους βασανιστές, με τα αφεντικά αυτού του κόσμου, τα αφεντικά με τους παπάδες, τους τεμενάδες και τους χαφιέδες, με τις εποχές, με τις χρονιές, με τα όμορφα κορίτσια και τους χοντρομαλάκες, με το άχυρο της φτώχειας που σαπίζει στο ατσάλι των όπλων» (Ζακ Πρεβέρ).

* Andrew Smith, Moondust, ed. Bloomsbury
TA NEA: 12/12/2006






Τρίτη, Δεκεμβρίου 12, 2006

Υπάρχουν κακοί και καλοί δικτάτορες;


Σήμερα κηδεύεται ο Πινοσέτ. Εύχομαι να τον «μιμούνται» όλοι οι δικτάτορες αυτού του κόσμου. Εάν βρισκόμουν στη Χιλή προφανώς και θα πανηγύριζα για τον θάνατό του. Θα ξεχνούσα, έστω και για μερικές ώρες, ότι μπροστά στον θάνατο οι άνθρωποι είναι όλοι ίσοι (;). Ειρωνεία της τύχης: Πινοσέτ και Κάστρο. Μαζί. Την εποχή που ο Πινοσέτ δεν είχε ακόμα επιβάλλει την απόλυτη, εγκληματική εξουσία του και ήταν απλώς αρχηγός του στρατού της Χιλής. Δυο δικτάτορες. Side by side. Με στρατιωτική στολή και οι δυο, μοιάζουν, σχεδόν, σαν δίδυμοι. Το ερώτημά μου είναι ένα: γιατί ο εξ αριστερών (στη φωτό) δικτάτορας είναι κακός δικτάτορας και ο εκ δεξιών (στη φωτό) δικτάτορας θεωρείται «καλός δικτάτορας»; Επιστρέψτε μου μια απλοϊκή ερώτηση: υπάρχουν κακοί και καλοί δικτάτορες;

Δευτέρα, Δεκεμβρίου 11, 2006

Ποιος φταίει λοιπόν;


«Δεν θα αναγνωρίσουμε ποτέ το κράτος του Ισραήλ»

Δηλώσεις του Παλαιστίνιου Πρωθυπουργού Ismail Haniyeh...






Ενώ οι άνθρωποι απορούν γιατί αποτυγχάνουν οι διαπραγματεύσεις...

Σάββατο, Δεκεμβρίου 09, 2006

Ταξιδεύω άρα υπάρχω

Παράξενο ον ο άνθρωπος. Διχασμένος ανάμεσα στον πόθο να ριζώσει και αυτόν να ταξιδέψει, ανάμεσα στην επιθυμία της απόδρασης σε άγνωστα, μαγικά μέρη και την επιστροφή στην Ιθάκη. Γιατί ταξιδεύουμε όμως; Και, προπαντός, πώς ταξιδεύουμε;


ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ του Αλαίν ντε Μποττόν, «Η τέχνη του ταξιδιού», άρχισα να το διαβάζω το περασμένο Σάββατο. Το τελείωσα την Κυριακή το βράδυ. Είναι, νομίζω, ένα βιβλίο που, εάν θέλετε να το απολαύσετε, πρέπει να το διαβάζετε σε σταθμούς τρένων, λιμάνια, αίθουσες αναμονής, ξενοδοχεία και πλοία. Στο αεροπλάνο, καλύτερα από όλα. Προσωπικά, πάντως, το διάβασα κλεισμένος μέσα στο δωμάτιό μου.
Το ταξίδι, για όσους έχουν τα μέσα να το κάνουν φυσικά, μας λέει ο ντε Μποττόν, είναι κυρίως τέχνη. Σημασία δεν έχει το πόσο ταξιδεύουμε, αλλά το πώς ταξιδεύουμε. Αυτό μας «διδάσκουν» οι φιλόσοφοι και οι καλλιτέχνες, τα ημερολόγια των οποίων «ξεσκονίζει» ο συγγραφέας. Εγώ θα μιλήσω μόνο για δύο από τους «πρωταγωνιστές» του βιβλίου: τον Γκυστάβ Φλομπέρ και τον Ξαβιέ ντε Μαιστρ. Αποτελούν δύο διαφορετικούς τρόπους ταξιδιού.
Έντουαρτ Χόπερ, Δωμάτιο ξενοδοχείου, 1931.
Ο Αμερικανός ζωγράφος ήταν παθιασμένος με τους χώρους που σχετίζονται με το ταξίδι.
Ο ντε Μποττόν του αφιερώνει ένα από τα κεφάλαια του βιβλίου του «Η τέχνη του ταξιδιού».
Ο τρόπος του Φλομπέρ...

Ο Φλομπέρ περιφρονούσε την πόλη όπου γεννήθηκε, τη Ρουέν, και γενικότερα τη Γαλλία. Την περιέγραφε ως βρωμοχώρα, «όπου βλέπεις τον ήλιο στον ουρανό όσο συχνά βλέπεις κι ένα διαμάντι στον κώλο ενός γουρουνιού». Μισούσε τους τρόπους της αστικής τάξης. Ήθελε να κλάσει τόσο δυνατά που να ακουστεί σε όλη τη Ρουέν. Έτσι έπλασε στη φαντασία του το σύμβολο της αντι-πατρίδας: τη μακρινή Ανατολή. Το ταξίδι ως εκδίκηση στην πατρίδα.
Τον Οκτώβριο του 1849 επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο στη Μασσαλία. Στα μέσα Νοεμβρίου αποβιβάστηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Την ερωτεύτηκε αμέσως. Θαύμασε το χάος και τη ζεστασιά της. Την καμήλα. Τις χανούμισσες. Το επτάχρονο αγοράκι που τον συνάντησε σε κάποιο δρόμο του Καΐρου και τον χαιρέτησε φωνάζοντας: «Σας εύχομαι να προκόψετε με κάθε τρόπο, και προπάντων να την έχετε μεγάλη». Εκτιμούσε προπαντός το γεγονός ότι η Ανατολή δεν είναι ψεύτικη. Μοιάζει με την ανθρώπινη ύπαρξη: «σκατά και νους, ζωή και θάνατος, σεξουαλικότητα και αγνότητα, τρέλα και φρόνηση». Θαύμαζε, κοντολογίς, όλα εκείνα που στην πατρίδα του θεωρούνταν σκάνδαλο και βρωμιά. Ο Φλομπέρ δεν ήταν εύκολος τουρίστας. Έμαθε τη γλώσσα, μελέτησε τα έθιμα του τόπου. Και εκεί, κάπως, απογοητεύτηκε. Ανακάλυψε ότι ο άνθρωπος, ανεξαρτήτως πολιτισμού, είναι λίγο ως πολύ ο ίδιος. Παντού.
Όταν επέστρεψε στη Γαλλία, διατύπωσε την ιδέα του περί πατρίδας. «Όσο για την ιδέα της πατρίδας», γράφει στο ημερολόγιό του, «δηλαδή μιας συγκεκριμένης έκτασης εδάφους που το περίγραμμά της σημειώνεται στον χάρτη και χωρίζεται από τις άλλες με μια μπλε ή κόκκινη γραμμή: όχι. Για μένα πατρίδα είναι η χώρα που αγαπώ, δηλαδή αυτή που βλέπω στα όνειρά μου, η χώρα όπου αισθάνομαι καλά».
... και ο τρόπος του ντε Μαιστρ

Ο ντε Μαιστρ ήταν και αυτός Γάλλος. Αγαπούσε την πατρίδα του. Αγαπούσε όμως, πάνω από όλα, το δωμάτιο του σπιτιού του. Τόσο πολύ που επινόησε την περιήγηση δωματίου. Έγραψε δύο ολόκληρα έργα γι' αυτό. Εκεί περιγράφει το ταξίδι του από το υπνοδωμάτιό του μέχρι το περβάζι του παραθύρου. Σε ένα τέτοιο ταξίδι δεν του χρειάστηκαν πλοία και αποσκευές. Μια πιτζάμα με χρώμα ροζ και γαλάζιο ήταν αρκετή. Γι' αυτό συνιστούσε το ταξίδι δωματίου στους φτωχούς και τους άτολμους. Τι περιγράφει ο ντε Μαιστρ; Κάθε αντικείμενο που συνάντησε στη «διαδρομή» του: τα έπιπλα, τον καναπέ, τα σεντόνια. Τότε, βέβαια, δεν υπήρχε τηλεόραση. Αν υπήρχε, ζήτημα είναι εάν θα την είχε κουνήσει από τον καναπέ του. Τα περιγράφει όλα αυτά με απίστευτη λεπτομέρεια. Και μας λέει ότι για πρώτη φορά άρχισε να τα βλέπει, αυτά τα συνηθισμένα αντικείμενα που έβλεπε κάθε μέρα, με καινούργια ματιά...
Με το Ταξίδι του δωματίου ο ντε Μαιστρ δεν θέλει να μας καθηλώσει στον καναπέ μας. Θέλει απλώς να μας δείξει ότι το ταξίδι ξεκινά από το δωμάτιο του σπιτιού μας. Θα κερδίσεις από το ταξίδι μόνο εάν ζεις με τη νοοτροπία του ταξιδιώτη στον τόπο διαμονής σου. Η απόλαυση του ταξιδιού εξαρτάται από τη νοοτροπία με την οποία ταξιδεύεις, όχι από τον εκάστοτε προορισμό...
«Μας κάνει το ταξίδι καλύτερους ανθρώπους;»

Ο συγγραφέας Αλαίν ντε Μποττόν. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 25 γλώσσες
Έθεσα αυτό το ερώτημα στον ίδιο τον ντε Μποττόν. Επικοινώνησα μαζί του το πρωί της Τρίτης. Βρισκόταν στο Λονδίνο, όπου ζει μόνιμα, ενώ γεννήθηκε στη Ζυρίχη. Ο πολυταξιδεμένος ντε Μποττόν μού έδωσε αυτή την απάντηση: «Στις σύγχρονες κοινωνίες, το ταξίδι θεωρείται ως κάτι που θα μας ανοίξει τα μάτια. Αυτό αληθεύει. Δεν σημαίνει όμως ότι το να κινούμαστε από το σημείο Α στο σημείο Β γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι. Γιατί εξαρτάται από τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο και όχι από τον προορισμό μας. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο και είναι σαν να μην έχουν πάει πουθενά. Υπάρχουν άλλοι που μια Κυριακή αποφασίζουν να διανύσουν αλλιώς τον δρόμο για το σπίτι τους. Και ανακαλύπτουν έναν "άλλο" κόσμο, έξω και μέσα τους».
Το ταξίδι δεν είναι το πού. Είναι το πώς. Κοντολογίς, εάν δεν ξέρεις να ταξιδέψεις, μην ξοδέψεις άδικα χρόνο και χρήμα. Καλύτερα, κάθησε στο δωμάτιό σου. Ή άραξε στο google earth...
ΤΑ ΝΕΑ , 09/12/2006

Τετάρτη, Δεκεμβρίου 06, 2006

Η Γειτονιά των Μουσικών


Η Γειτονιά των Μουσικών

Στην τρομερή υπόθεση του Αγρινίου, εκτός από τον φονιά και τους φονευμένους, «οι άλλοι πρωταγωνιστές» ήταν τα ζώα και η ιδιωτική τηλεόραση. Υπό την έννοια ότι οι μεν δράστες του φόνου ήταν βοσκοί, οι δε φονευμένοι κυνηγοί. Και η τηλεόραση στη μέση ή ακριβέστερα από πάνω, σαν γεμάτη καραμπίνα, πανέτοιμη, να εξουδετερώσει τον εγκέφαλο του τηλεθεατή. «Γιατί είναι κόκκινα τα μάτια σας; Μήπως κλάψατε για τον θάνατο του αγαπημένου σας;» ρωτά ο δημοσιογράφος μια από τις συγγενείς των θυμάτων. Και εκείνη, απροστάτευτη, «αποκαλύπτει»: πενθεί για τον θάνατο του αγαπημένου της ανθρώπου. Αυτό συνέβαινε στον ανθρώπινο κόσμο, τουλάχιστον από τότε που ο άνθρωπος από Australopithecus έγινε Homo Sapiens. Αλλά τώρα, στην εποχή της AGB, κάτι τέτοιο πρέπει να αποδειχθεί: ξανά και on camera.
Όπως θα συνέβη, υποθέτω, σε πολλούς, συνέβη και σε μένα να βρεθώ σε κάποια παρέα που η κεντρική συζήτηση αφορούσε το τρομερό φονικό. «Πώς μπορεί» είπε κάποιος στην παρέα μας, «να σκοτώσει πέντε ανθρώπους ένα παιδί που δάκρυζε στη γέννα μιας προβατίνας;». Αυτά τα ερωτήματα δύσκολα απαντώνται. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η καλύτερη απάντηση είναι η σιωπή. Και η σκέψη ότι ο ψυχισμός του ανθρώπου είναι απρόβλεπτος: σαν τον όλεθρο...
Ας γυρίσω όμως πάλι στα ζώα. Το ότι ένας άνθρωπος είναι αφοσιωμένος στα ζώα δεν προϋποθέτει ότι αγαπά και τους ανθρώπους. Δεν ξέρω πώς, αλλά αυτή η ερώτηση που έκανε το μέλος της παρέας μας μού έφερε στον νου την περίπτωση της Νίκαιας στη Γαλλία. Και μάλιστα την περίπτωση της πιο διάσημης γειτονιάς της, της Γειτονιάς των Μουσικών (Quartier des Musiciens). Τι το ξεχωριστό έχει η γειτονιά αυτή; Έχει το μεγαλύτερο ποσοστό σκυλιών στον κόσμο. Σε περίπου 20.000 κατοίκους αντιστοιχούν 9.000 σκυλιά! Δεσποζόμενα, όχι αδέσποτα, όπως στην Αθήνα. Επομένως, ένα σκυλί για κάθε δυο κατοίκους. Γι' αυτό και τη γειτονιά τη φωνάζουν πλέον Quartier des Musi-chiens (από το chien στα γαλλικά, που σημαίνει σκυλί). Είναι τόσα πολλά τα σκυλιά, που τα ειδικά μηχανήματα μαζεύουν περίπου μισό τόνο περιττώματα την ημέρα στα πεζοδρόμια της γειτονιάς...
Και όμως, σε αυτή την γειτονιά όπου αγαπούν και φροντίζουν τόσο πολύ τα σκυλιά, υπάρχει το υψηλότερο ποσοστό ψηφοφόρων του Λεπέν: 71% των ψήφων πήρε ο Λεπέν τις τελευταίες εκλογές στο Quartier des Musi-chiens. Νομίζαμε μέχρι τώρα, διαβάζοντας καραμπινάτους πολιτικούς επιστήμονες σαν τον Ταγκιέφ και τον Μπαλιμπάρ, ότι οι λεπενιστές είναι κυρίως ιθαγενείς εργάτες που φοβούνται μη τους αλέσει ο μύλος της προλεταριοποίησης. Λάθος! Οι τελευταίες εκλογές έδειξαν ότι οι λεπενιστές, ίσως, αγαπούν πολύ τον καλύτερο φίλο του ανθρώπου, τα σκυλιά δηλαδή.
Σε αυτή την γειτονιά, τον Λεπέν τον ψηφίζουν ακόμα και οι Άραβες. Και οι Εβραίοι. Οι πρώτοι, γιατί πιστεύουν ότι ο Λεπέν θα τσακίσει τους Εβραίους. Οι δεύτεροι γιατί πιστεύουν ότι θα τσακίσει τους Άραβες. Σε αυτό ο Λεπέν μοιάζει κάπως στην (ιδιωτική) τηλεόραση. Η διαφορά είναι η εξής: αυτός πουλά φούμαρα, ξενοφοβία και τρέλα και ανεβάζει το ποσοστό του. Η τηλεόραση πουλά φούμαρα, ξενοφοβία και τρέλα και ανεβάζει την AGB της...

ΥΓ: Παρακαλώ τους αναγνώστες της στήλης να μη με θεωρούν εχθρό των ζώων και δη των σκυλιών. Ούτε εχθρό όσων αγαπούν τα ζώα και ειδικότερα τα σκυλιά. Απλώς η φορά της συζήτησης με έβγαλε στη Quartier des Musiciens. Έτσι κι αλλιώς, εάν μπορούσα να δώσω μια συμβουλή, αυτή είναι η εξής: βγάλτε τα σκυλιά σας βόλτα (όσοι έχετε βέβαια). Μπας και γλιτώσετε από τα βραδινά δελτία των ειδήσεων. Τουλάχιστον από αυτά...
ΤΑ ΝΕΑ , 05/12/2006

Κυριακή, Δεκεμβρίου 03, 2006

Baarle-Hertog/Nassau: μια πόλη, δυο πατρίδες

Χάρτης του Baarle - Hertog/ Nassau. Τα ολλανδικά κομμάτια έχουν λευκό χρώμα, τα βελγικά ροζ. Τα σταυρουδάκια δείχνουν τα σύνορα. Εάν εσείς βγάζετε άκρη, πείτε μου
Είναι μεσημέρι. Συνεχίζει να ψιχαλίζει. Είμαι όμως ο μόνος που κρατώ ομπρέλα. Εδώ οι άνθρωποι έχουν συνηθίσει την βροχή. Και εγώ μοιάζω, κάπως, με μια «μεσογειακή παραφωνία». Προχωρώ στην οδό Oosteinde. Στρίβω δεξιά. Μπαίνω στο «Απαγορευμένο Φρούτο» (De Verboden Vrucht): γνωστή μπιραρία της κωμόπολης. Στον εξωτερικό τοίχο ο Αδάμ προσφέρει ένα ποτήρι μαύρης μπίρας στην Εύα. Και οι δυο ολόγυμνοι, ανέμελοι, κάτω από την βροχή. Κάθομαι στο τραπέζι. Έρχεται η σερβιτόρα: «τι μπίρα προτιμάτε κύριε;». Θέλω πρώτα να ικανοποιήσω την περιέργειά μου. «Συγγνώμη, μαντάμ, βρίσκομαι στην Ολλανδία ή στο Βέλγιο;». Η σερβιτόρα χαμογελά. «Το σύνορο περνά πάνω από το τραπέζι σας κύριε» - και μου δείχνει την λευκή γραμμή. Καταλαβαίνω τότε ότι κάθομαι στην Ολλανδία. Η σερβιτόρα παίρνει την παραγγελία, δυο μέτρα πιο πέρα: στο… Βέλγιο. «Μια μαύρη μπίρα, παρακαλώ»….
Η σκηνή εξελίσσεται στο Baarle-Hertog/Nassau. Μια κωμόπολη, στα σύνορα Ολλανδίας-Βελγίου. Τον Μεσαίωνα η περιοχή μοιράστηκε ανάμεσα σε έναν Δούκα και έναν Βαρόνο. Πολλά από τα κτήματα του Δούκα βρίσκονταν περικυκλωμένα από κτήματα του Βαρόνου και το αντίστροφο. Όταν ήρθε η σειρά του κράτους-έθνους να χαράσσει τα σύνορα, ανάμεσα στο Βέλγιο και την Ολλανδία, η κατάσταση ήταν τόσο μπερδεμένη που οι ειδικοί σήκωσαν τα χέρια ψηλά. Έτσι το Baarle έγινε ένα μοναδικό «μνημείο» στον κόσμο. «Μοιρασμένο» ανάμεσα στο Βέλγιο και την Ολλανδία, με οκτώ χιλιάδες μόνιμους κατοίκους (έξι χιλιάδες Ολλανδοί, δυο χιλιάδες Βέλγοι), τα πάντα εδώ είναι διπλά. Δυο Δημαρχία (το Βελγικό Baarle-Hertog, το Ολλανδικό Baarle-Nassau), δυο εκκλησίες, δυο αστυνομίες, δυο πυροσβεστικές υπηρεσίες. Οι δρόμοι πάντως, τα μαγαζιά, οι μπιραρίες είναι κοινά. Γιατί το Baarle ανήκει, πάνω από όλα, στους κατοίκους του. Και σε αυτό το απίστευτο παιχνίδι με τα σύνορα. Τα οποία έχουν χαραχτεί με τέτοιο τρόπο, που μοιάζουν με ορνιθοσκαλίσματα μωρού πάνω σε λευκό χαρτί...
Η λωρίδα με τα λευκά σταυρουδάκια - το σύνορο - χωρίζει το σπίτι στο Baarle ακριβώς στη μέση. Ένα από τα πολλά σπίτια, των οποίων το καθιστικό βρίσκεται στο ένα κράτος και το υπνοδωμάτιο στο άλλο

Τα σύνορα ως διακοσμητικές λωρίδες

Το λεωφορείο της γραμμής Turnhout-Baarle σε αφήνει ακριβώς στο κέντρο της κωμόπολης. Επειδή κάτι λίγα είχα διαβάσει για αυτό το παράξενο μέρος, με το που κατεβαίνω αρχίζω και ψάχνω τα σύνορα. Δεν μπορώ να τα εντοπίσω. Ζητάω την βοήθεια μιας κοπέλας, που τυχαίνει να περνά εκείνη την ώρα. Είναι Βελγίδα, την λένε Kathlin. Της λέω ότι ψάχνω τα σύνορα. Μου δείχνει με το χέρι κάτι λευκά σταυρουδάκια στο πεζοδρόμιο, τα οποία μοιάζουν με διακοσμητικές λωρίδες. Είναι τα σύνορα. Από τη μια μεριά γράφει NL (Ολλανδία) και από την άλλη B (Βέλγιο). Η Kathlin πάει να ψωνίσει στην Ολλανδία: στο μαγαζί δίπλα στο σπίτι της. Γιατί εκεί είναι πιο φθηνά. Στην Ολλανδία ο φόρος επί των βιομηχανικών προϊόντων είναι 4%. Στο Βέλγιο 24%.

Χαιρετώ την Kathlin και αρχίζω και περιπλανιέμαι στους δρόμους της κωμόπολης. Κάνω τα μάτια μου τέσσερα, για να εντοπίσω τις λωρίδες με τα λευκά σταυρουδάκια. Βρίσκονται παντού. Διασχίζουν οριζόντια και κάθετα σπίτια, μαγαζιά, βιβλιοπωλεία, sex shops. Στο μινιμάρκετ «Ζeeman», αγοράζω ένα τετράδιο στο Βέλγιο. Το πληρώνω στο ταμείο, που βρίσκεται στην Ολλανδία. Ρωτάω την ταμεία σε ποιο κράτος ανήκει το μινιμάρκετ. Στο Βέλγιο, απαντάει, γιατί εκεί βρίσκεται η κεντρική είσοδος. Το που «ανήκει» ένα κτήριο εξαρτάται από το που βρίσκεται η κεντρική του είσοδος. Τώρα, με την Ε.Ε. και το ευρώ τα πράγματα έχουν αμβλυνθεί κάπως. Τα προηγούμενα χρόνια, όμως, υπήρχαν αμέτρητες ανωμαλίες. Ας αναφέρω μια. Υπήρχαν (και υπάρχουν ακόμα) περιπτώσεις που ένα σπίτι, επειδή έβρισκε πιο βολικό να πληρώσει φόρους στο Βέλγιο, έπαιρνε την πόρτα που βρισκόταν στην Ολλανδία και την μετέφερε λίγα μέτρα πιο πέρα: στο Βέλγιο. Ή και το αντίστροφο.
Από εκεί και πέρα, με την νόσο της τρελής αγελάδας έγινε της τρελής εδώ πέρα. Επειδή, ουχ ολίγες φορές, συνέβαινε το σύνορο να διασχίζει τον στάβλο στη μέση, τη νύχτα, οι αγρότες έπαιρναν τις τρελές αγελάδες και από την Ολλανδία τις μετέφεραν παράνομα στο άλλο μισό του στάβλου, στο Βέλγιο. Όπου, τυπικά, οι αγελάδες θεωρούνταν «έξυπνες». «Χρειάστηκε να πάμε και οι δυο Δήμαρχοι, εγώ και ο Ολλανδός, στις Βρυξέλλες, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να αντιμετωπίζουμε αυτή την τρελή κατάσταση» μου λέει ο πρώην Βέλγος Δήμαρχος του Baarle Alphons Cornelissen. Φωτογραφίζομαι με τον κύριο Cornelissen, μπροστά στην «πυραμίδα» του Baarle, που αποτελεί το σύμβολο της ενότητας και του «χωρισμού» ταυτόχρονα (!) αυτής της υπέροχης κωμόπολης. «Εγώ τώρα πρέπει να με υπολογίσω για Ολλανδός» του λέω και εκείνος βάζει τα γέλια.


Με τον πρώην Βέλγο Δήμαρχο του Baarle, κ. Alphons Cornelissen. Στη μέση το σύμβολο της ενότητας και του χωρισμού της κωμόπολης (!)

Αποχωρίζομαι τον πρώην Δήμαρχο και συνεχίζω την περιπλάνησή μου στην κωμόπολη. Σταματώ μπροστά σε μια καφετέρεια. Βλέπω το σημείωμα στην πόρτα: «τώρα είστε στην Ολλανδία. Μόλις περάστε το κατώφλι, θα βρίσκεστε στο Βέλγιο». Κάνω δυο βήματα. Περνάω από την Ολλανδία στο Βέλγιο. Κάθομαι στο τραπέζι. Παραγγέλνω: ‘un capuccino s’il vous plait’. Δεν ξέρω πως μου βγήκαν τα γαλλικά, μέχρι τώρα μιλούσα στα αγγλικά. Ίσως γιατί η καφετέρεια μου θύμισε μπιστρό του Παρισιού. Και διαπιστώνω πως έχω κάνει το μοιραίο λάθος. Βλέπω στα μάτια της σερβιτόρας να εμφανίζεται κάτι σαν τρόμος. Λες και της είπα ότι είμαι καμικάζι και ήρθα για να τιναχθώ στον αέρα. Στους Φλαμανδούς Βέλγους δεν αρέσει καθόλου να τους μιλάς στα γαλλικά. Και εδώ, σε αυτή την σουρεαλιστική κωμόπολη, με τα σύνορα που μοιάζουν παιχνιδάκια για παιδάκια, υπάρχει ο φόβος για την απώλεια της ταυτότητας, η αντιπάθεια για τα σύμβολα του Άλλου. Ίσως, γιατί η ανθρώπινη ανοησία δεν εξαφανίζεται: ούτε σε αυτό το παραδεισένιο μέρος…

Μετέφεραν το κρεβάτι της γέννας στο καθιστικό

Περπατώ στην οδό Loveren. Βρίσκω το σπίτι που ψάχνω. Εδώ το σύνορο περνά ακριβώς στη μέση της πόρτας. Βλέπω το όνομα στο κουδούνι: Matthyssen Simons. Στο πάνω μέρος της πόρτας, αριστερά, εντοπίζω μια μικρή βελγική σημαία: άρα το σπίτι ανήκει στο Βέλγιο. Πως γίνεται όμως, αφού το σύνορο μοιράζει το σπίτι ακριβώς στη μέση; Και ακούω την εξής ιστορία. Επειδή οι σπιτονοικοκυραίοι ήθελαν τα παιδιά τους να γίνουν Βέλγοι και εφόσον οι άνθρωποι εδώ συνήθως γεννούν στα σπίτια τους – έρχεται ο γιατρός και η μαία στο σπίτι σου - την ημέρα της γέννας, μετέφεραν το κρεβάτι από το υπνοδωμάτιο που βρισκόταν στην Ολλανδία, στο καθιστικό που βρισκόταν στο Βέλγιο. Ζωή να’χουν οι άνθρωποι…

«Het Brouwershuis»: μια μπιραρία μουσείο

Σε αυτή την κωμόπολη, λοιπόν, τα πάντα είναι διπλά. Ή σχεδόν. Και οι ταυτότητες. Οι κάτοικοι κάνουν μεικτούς γάμους, αλλάζουν εθνική ταυτότητα με την ίδια ευκολία που αλλάζει κανείς ανταλλακτικά στα αυτοκίνητα, αλλά έχουν και ισχυρή αίσθηση της ξεχωριστής τους ταυτότητας. Οι Φλαμανδοί Βέλγοι και οι Ολλανδοί είναι δυο διαφορετικές ταυτότητες, μου λέει ο Willem, προϊστάμενος του γραφείου ενημέρωσης του Baarle. Ο πατέρας του ήταν Βέλγος και παντρεύτηκε μια Ολλανδή. Αποφάσισε να αλλάξει υπηκοότητα, να γίνει Ολλανδός. Ο Willem αισθάνεται περήφανος για το ότι είναι Ολλανδός, αν και δεν ξεχνά την Βελγική του καταγωγή. Πώς να την ξεχάσει άλλωστε; Τα πρώτα ξαδέλφια του, Βέλγοι εκείνοι, κατοικούν ακριβώς στην άλλη πλευρά του δρόμου: απέναντι από το σπίτι του.
Κάποτε, ομάδες εφήβων, Ολλανδών και Βέλγων, διαπληκτίζονταν συστηματικά μεταξύ τους. Τώρα, τα πράγματα έχουν ηρεμήσει. Τώρα, το κύριο πρόβλημα των Βέλγων γονέων, είναι πως θα αποτρέψουν τα παιδιά τους, όταν φθάσουν σε εφηβική ηλικία, να μη επισκεφθούν τα ολλανδικά cofee shop, όπου η φούντα επιτρέπεται δια νόμου. Δυσκολεύονται όμως, γιατί τα coffee shop είναι δίπλα. Κάτι σαν τα καταστήματα «Γερμανός» στην Ελλάδα. Αρκεί ο Βέλγος έφηβος (ή ώριμος), να γλυστρίσει στο πεζοδρόμιο και ξαφνικά βρίσκεται μέσα στο Coffee shop. Το άλλο πρόβλημα έχει να κάνει με τους κλέφτες. Εάν κλέβεις κάτι στην Ολλανδία π.χ. και περνάς στο απέναντι πεζοδρόμιο, ήτοι στο Βέλγιο, η ολλανδική αστυνομία δεν έχει δικαίωμα να σε συλλάβει και η Βελγική δεν διαθέτει… αποδεικτικά στοιχεία. Χρειάστηκαν χρόνια διαπραγματεύσεων μεταξύ των δυο αστυνομιών για να αποφασίσουν επιτέλους να στεγαστούν στο ίδιο κτήριο: σε χωριστά γραφεία ασφαλώς. Σε κάθε περίπτωση, για τους κατοίκους αυτής της πόλης, όλα αυτά είναι υποθέσεις ρουτίνας. Οι ίδιοι την καταβρίσκουν ο τόπος τους να παραμείνει «ανώμαλος». Γιατί, εκτός των άλλων, χάρη και στο παραμυθένιο τοπίο που την περικυκλώνει, η κωμόπολη το καλοκαίρι ελκύει πάρα πολλούς τουρίστες. Τότε, οι κάτοικοι του Baarle-Hertog/Nassau πλησιάζουν τους 35.000 κατοίκους. Κοντολογίς, οι τουρίστες φθάνουν το τριπλάσιο των μόνιμων κατοίκων.
Η τελευταία μου στάση είναι στη μπιραρία «Ηet Brouwershuis». Βρίσκεται στο Βέλγιο. Το ανθοπωλείο δίπλα βρίσκεται στην Ολλανδία. Είναι μια από τις πιο διάσημες μπιραρίες του Βελγίου: σερβίρονται επτακόσια διαφορετικά είδη μπίρας. Συναντώ τον ιδιοκτήτη της, τον Johan. Έναν πολύ γοητευτικό άνθρωπο. Μοιάζει στον Όρσον Ουέλς. Η μπιραρία του είναι και μουσείο. Εδώ βρίσκεις όλη την ιστορία της μπίρας στην Ευρώπη. Μπουκάλια μπίρας από τον 18ο αιώνα και απίθανα, μοναδικά ποτήρια μπίρας. Την ίδια στιγμή εδώ βρίσκεις επίσης και όλη την ιστορία του λαθρεμπορίου, που οργίαζε στη περιοχή μέχρι τη δεκαετία του ’70.

Ο ιδιοκτήτης της μπιραρίας, Johan Spopen, γεμίζοντας ένα απο τα μοναδικά ποτήρια μπίρας που υπάρχουν στη μπιραρία του. «Εγώ γεννήθηκα από το μπουκάλι και από το μπουκάλι θα πεθάνω» λέει γελώντας

Ο Johan μου δείχνει με ενθουσιασμό το klomp, το παραδοσιακό τσόκαρο που χρησιμοποιούσαν οι Ολλανδοί αγρότες, το οποίο οι λαθρέμποροι φορούσαν ανάποδα για να παραπλανήσουν τους αστυνομικούς. Αυτό συνέβαινε στην προ του αυτοκινήτου εποχή. Με το αυτοκίνητο, τα «εργαλεία» άλλαξαν, εκσυγχρονίστηκαν, έγιναν πιο φονικά μάλιστα.

Το klomp, το παραδοσιακό τσόκαρο που χρησιμοποιούσαν οι Ολλανδοί αγρότες, το οποίο οι λαθρέμποροι φορούσαν ανάποδα για να παραπλανήσουν τους αστυνομικούς. Κοιτάξτε το καλά. Και προσέξτε μη παραπλανήσει κι σας, όπως παραπλανούσε κάποτε, στα χρόνια τα παλαιά, τους Βέλγους και Ολλανδούς συνοροφύλακες

Τι μετέφεραν οι λαθρέμποροι; Ζάχαρη, ρύζι, αλάτι. Και προπαντός αλκοόλ. Γιατί κάποτε, σε αυτά τα μέρη, «ευδοκιμούσε» η φτώχεια. Και όσο πιο φτωχοί είναι οι άνθρωποι, τόσο πιο πολύ επιδίδονται στο λαθρεμπόριο. Όπου και αν βρίσκονται. Είτε στην «πολιτισμένη Ευρώπη», είτε στα «απολίτιστα Βαλκάνια». Και μερικές φορές, τα βράδια, μαζεύονται εδώ, στη μπιραρία του Johan, οι παλιοί λαθρέμποροι και αφηγούνται ιστορίες από εκείνα τα χρόνια…


Η σάλα της μπιραρίας. Γύρω-γύρω Βέλγοι και Ολλανδοί τελωνειακοί και τροχονόμοι, με τις παλαίες στολές τους, δίπλα-δίπλα. Μερικές φορές, τα βράδια, μαζεύονται εδώ οι παλιοί λαθρέμποροι και αφηγούνται ιστορίες από εκείνα τα χρόνια…

Και κάτι άλλο που θέλω να σημειώσω στο ημερολόγιό μου. Σε αυτά τα μέρη σέβονται πραγματικά την ιστορική μνήμη. Ίσως η διαφορά μεταξύ της Δύσης και των Βαλκανίων είναι ότι στα Βαλκάνια υπάρχει ιστορία. Εδώ υπάρχει ιστορική κουλτούρα. Εάν η μπιραρία του Johan, ήταν κάπου στα Βαλκάνια, στην Ελλάδα ή στην Αλβανία ας πούμε, πολύ φοβάμαι ότι ο ιδιοκτήτης θα ξήλωνε τα «παλαιομοδίτικα» τραπέζια και παγκάκια, και θα τα αντικαθιστούσε με μοντέρνες πολυθρόνες. Θα προσέθετε έπειτα και κάτι υπερμοντέρνα φώτα κάνοντας την μπιραρία να μοιάζει με Luna Park...
Έχει πέσει το βράδυ όταν βγαίνω από την μπιραρία του Johan. Ο Willem μου δείχνει κάτι απέναντι. Eίναι το νεκροταφείο. Ακριβώς απέναντι στη μπιραρία. Για να θυμίζει άραγε στους θνητούς ότι η ζωή είναι μικρή και πως γι’αυτό πρέπει να σπεύσουν να την απολαύσουν; Για να δείξει τα έσχατα ανθρώπινα σύνορα: εκείνα που δεν μπορεί κανείς να ξεπεράσει; Σκέφτομαι πόσοι έχουν σκοτωθεί, ειδικά στα Βαλκάνια, για τα σύνορα. Ενώ εδώ, τα σύνορα έχουν μετατραπεί σε τουριστικό ατραξιόν. Ίσως να είναι αυτό το μέρος, μια μικρογραφία της Ευρώπης του μέλλοντος; Ίσως…

ΥΓ. Ευχαριστώ τον Willem von Gaol και τον Johan Spopen για την υπέροχη φιλοξενία.

Μια πιο σύντομη εκδοχή του κειμένου αυτού δημοσιεύτηκε στην καινούργια μου στήλη, «Ημερολόγιο Συνόρων», στα ΝΕΑ, 02/12/2006.
http://ta-nea.dolnet.gr/print_article.php?e=A&f=18706&m=N20&aa=1