Τρίτη, Ιανουαρίου 30, 2007

Βιβλία με ονοματεπώνυμο

Σάββατο πρωί. Χτυπάει το κινητό μου. Ακούω τη φωνή μιας πολύ ευγενικής κυρίας. «Ο κύριος Καπλάνι;». «Ναι, ο ίδιος». «Κύριε Καπλάνι, η εταιρεία μας αποφάσισε να σας απονείμει το πρώτο βραβείο». Πρόκειται για κάποια «εταιρεία μεταφραστών της ελληνικής λογοτεχνίας». Τα χάνω λίγο. «Βραβείο; Για ποιον λόγο;». «Για τη μετάφραση του βιβλίου σας, "Μικρό Ημερολόγιο Συνόρων" στα ελληνικά». «Σοβαρά; Μα εγώ το βιβλίο το έγραψα στα ελληνικά. Στην πρώτη σελίδα γράφει "σύγχρονη ελληνική πεζογραφία"». Η κυρία σιωπά. Νιώθει αμήχανη. Με ευχαριστεί για τη διευκρίνιση. Τέλος συνομιλίας. Πάει το βραβείο... Εγώ έχω μείνει και δεν ξέρω εάν πρέπει να νιώθω ευγνωμοσύνη ή να βάλω τα γέλια. Ίσως να γελάσω καλύτερα. Τρυφερά και ειρωνικά, θα έλεγε ο ποιητής. Πώς τους ήρθε η ιδέα ότι μετέφρασα το βιβλίο μου; Ίσως το θεώρησαν αυτονόητο. Τι άλλο καλύτερο μπορεί να κάνει ένας μετανάστης, παρά να μεταφράσει ένα βιβλίο; Έστω και το δικό του. Δεν γίνεται να το έχει γράψει απ' ευθείας στα ελληνικά...
Δύο ημέρες μετά, με παίρνει τηλέφωνο ο φίλος μου ο Κώστας. «Πήγα προχθές να ζητήσω το βιβλίο σου σε κάποια από τα μεγάλα βιβλιοπωλεία», μου λέει. «Έψαχνα και δεν το έβρισκα. Ρώτησα τελικά και τότε μου εξήγησαν ότι το έχουν στην ξένη λογοτεχνία. "Μα γιατί;", τους ρώτησα "το βιβλίο έχει γραφτεί στα ελληνικά. Σύγχρονη ελληνική πεζογραφία είναι". "Δεν έχει σημασία", απάντησαν οι βιβλιοπώλες, "εμείς βλέπουμε τα ονοματεπώνυμα. Και αυτό δεν είναι ελληνικό όνομα, είναι ξένο"». Αυτό το είδος ετεροφυλίας με συγκινεί. Με ταράζει, θα έλεγα. Αν και σε αυτή την περίπτωση ίσως να με κολακεύει κιόλας. Γιατί, εδώ που τα λέμε, άλλο πράγμα είναι να στέκεσαι ακόμα και δίπλα σε εξαίρετους Έλληνες λογοτέχνες και άλλο πράγμα να στέκεσαι δίπλα στον Μπόρχες, τον Τρούμαν Καπότε ή τον Πάτρικ Ζίσκιντ. Έτσι δεν είναι;
Πάντως - σκέφτομαι πάλι - σύμφωνα με αυτή τη λογική, τον Ταχάρ Μπεν Τζελούν οι Γάλλοι βιβλιοπώλες έπρεπε να τον βάλουν στην αραβική λογοτεχνία. Τον ελληνικής καταγωγής Άρη Φιορέτο, οι Σουηδοί έπρεπε να τον έχουν στην ξένη λογοτεχνία, αν και γράφει στα σουηδικά. Και οι Αμερικανοί, τον Τζορτζ Πελεκάνος έπρεπε να τον βάλουν στη λογοτεχνία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μάλλον. Αλλά αυτοί οι ετεροφάγοι, αντί να κοιτάνε την προέλευση των ονοματεπωνύμων, όπως κάνουν οι συγκεκριμένοι Έλληνες βιβλιοπώλες, τους κρίνουν βάσει της γλώσσας στην οποία γράφουν. Και φαίνεται πως ανοίγουν και διαβάζουν και την πρώτη σελίδα των βιβλίων, για να καταλάβουν περί τίνος πρόκειται. Αυτό, βέβαια, εντάσσεται σε εκείνο το κεφάλαιο που λέγεται «επαγγελματισμός». Αλλά ας μην ανοίξουμε και αυτό το θέμα τώρα...
Ας μείνουμε στην κατάταξη των βιβλίων βάσει του ονόματος. Γιατί; Γιατί εδώ υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα. Όχι μ' εμένα. Εγώ εντάξει είμαι, όπου και να με εντάσσουν. Το μόνο που ζητάω, είναι αυτό που ζητά ο κάθε λογοτέχνης: έμπνευση για να γράψει καλά. Υπάρχει όμως κάποιο πρόβλημα με τη δεύτερη γενιά των μεταναστών. Για τα παιδιά που γεννήθηκαν και μεγαλώνουν εδώ στην Ελλάδα. Μερικά από αυτά, που φέρουν «μη ελληνικά» ονόματα - όπως Ιλίρα, Εμία, Τίτι, Νεσίμ, Ζαχίντ -, ίσως αποφασίσουν μια μέρα να γίνουν συγγραφείς. Και ίσως, κάποια από αυτά, καταφέρουν να γράψουν ωραία βιβλία. Στα ελληνικά προφανώς. Αυτούς, λοιπόν, που θα τους εντάσσουν; Στην ξένη λογοτεχνία; Και τι πρέπει να κάνουν για να «μπουν» στα ράφια της ελληνικής λογοτεχνίας; Να αλλάξουν τα ονοματεπώνυμά τους; Καλύτερα δεν θα ήταν να αλλάξουν τρόπο ταξινόμησης και σκέψης οι βιβλιοπώλες; Οι καιροί αλλάζουν, ας αλλάξουν λιγάκι κι αυτοί. Τουλάχιστον αυτοί...
ΤΑ ΝΕΑ , 30/01/2007

16 σχόλια:

zouri1 είπε...

teleio.

N.Ago είπε...

Γκάζι μου, όταν κάποιος συμπατριώτης μας μπαίνει στο δικό μου ταπεινό μπλογκακι και βλέπει φάτσα κάρτα το «Μικρό Ημερολόγιο Συνόρων», φαντάζομαι ότι σε περνά για κάποιον Έλληνα συγγραφέα και, μου …προτείνει καμιά μούντζα που δεν έχω βάλει εκεί κάποιον που γράφει στη γλώσσα μας.
Έτσι κι αλλιώς, είτε σε ξένους είτε σε έλληνες σε τοποθετήσουν, αυτό που ήθελες να πεις, το είπες.
Φωναχτά μάλιστα. Και ακούστηκε! Και ακούγεται.

S G είπε...

αναρωτιεμαι αραγε τα βιβλια ενος αβερωφ τα βαζουν στους ρωσους? ενος εβερτ στους γερμανους? ενος σιγαλα στους ισπανους?

Γουφ είπε...

Χιλιάδες χρόνια τα ονόματα σαρώνονται από το θάνατο κι αυτά επιμένουν σε "μαρμαρένια αλώνια" να αντιστέκονται μάταια και να αγωνιούν για λίγη διάρκεια. Στο τέλος όλα θα θαφτούν κάτω από τη σκόνη των αιώνων και τίποτα δε θα μείνει παρά μόνο αυτό που σαν ιδέα διέτρεξε μια πορεία επηρεάζοντας και διαμορφώνοντας το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.
Μάταια αναζητούμε πλαστές ταυτότητες. Η μόνη αληθινή ταυτότητα είναι η Ύπαρξη.
Ο αναλυτικός νους είναι πάντα χωριστικός και περιοριστικός. Θέλει να είναι τα πάντα συγκεκριμένα (να τα ορίζει) για να τα ελέγχει. Είναι γέννημα του φόβου και της μειονεξίας του ανθρώπου απέναντι στη φύση. Η Φύση όμως είναι συνύπαρξη και συμβίωση. Είναι ενότητα.

elda f είπε...

Γκάζι μου
έχω ακούσει κάτι καλύτερο. Μετά από κάποια χρόνια μία γνωστή μου από την Αλβανία, ως ομογενής πήρε ελληνική ταυτότητα. Σε μια ελληνική υπηρεσία για να την εξυπηρετήσουν της ζήτησαν ταυτότητα και όταν διάβασαν ότι είχε γεννηθεί στην Αλβανία της ζήτησαν άδεια παραμονής...
Τα λόγια είναι περιττά.

Έλντα Φ.

pølsemannen είπε...

Τι θα γίνει με την δεύτερη γενιά μεταναστών στην Ελλάδα; Έλα μου ντε. Όπως και σε τόσα άλλα, το ελληνικό κράτος απλά δεν έχει πολιτική και θα τρέχει πάλι κατόπιν εορτής. Παιδιά που έχουν γεννηθεί εδώ και πλέον έχουν δεκαοχταρίσει και είναι χωρίς χωρίς υπηκοότητα ουσιαστικά, ούτε καν μόνιμη άδεια παραμονής - εναλλακτικά άδεια παραμονής επί μακρόν διαμένοντος- τέλος πάντων...

Πάντως αυτό που είναι προφανές από τα παραπάνω περιστατικά που αναφέρεις είναι ότι ο μέσος Έλληνας θεωρεί αδιανόητο το γεγονός κάποιος ξένος να μιλά σωστά ελληνικά πόσο μάλλον να γράφει βιβλία. Ορθότερα κάποιος που δεν ονομάζεται Γιώργος, Γιάννης, Θανάσης, Περικλής άντε και Φώντας.
Έτσι εξηγείται πως΄"περνά" το "Αβέρωφ" (Όχι το θωρηκτό ωρέ, το όνομα πα, πα, πα...) από διάφορους απαίδευτους . Το σώζει το "Ευάγγελος".
Βλέπει ο Χ φραπόγαλος "Γκαζμεντ" και παθαίνει μία κατάσταση...

-Ρεσε τι'ναι αυτό τώρα... Γκαζμέντ;;;;... Α! Ινδικό είναι! Μοιάζει με το Γκάντι!

Άιιιντα...

An-Lu είπε...

Ανατριχιαστικό είναι αν το καλοσκεφτείς...

Kristo Hyka είπε...

Αααα Gazi , θα έπρεπε να γραφής στα αλβανικά , τι είναι αυτά που τους κάνεις . Τι πας και τους μπλέκεις με δεύτερη γενιά , εδώ δεν έχουν τακτοποίηση την πρώτη … εδώ ζούμε ακόμη με το σοκ «έχει δέντρα στην Αλβανία ; » και εσύ πας και ζητάς τη θέση σου στα βιβλιοπωλεία !
Φίλε μου εξαιρετικότατο θέμα , ευχαριστώ!

ele είπε...

Stin Albania, oi "bibliopoleis" mperdeyontai me thn syneidisiaki soy taytotita, eno stin Ellada me to onoma soy. Mpros gkremos kai piso......
Don't worry...La, la, la, la, life is wonderful!!!!

tolisM είπε...

Γκαζμέτ να σε ρωτήσω κάτι? Είσαι έλληνας? Αν όχι τότε καλά κάναν και το βάλαν το βιβλίο στην ξένη πεζογραφία άσχετα αν γράφτηκε στα ελλήνικά.
Δηλαδή (για να αντιστρέψω το επιχειρημά σου) αν έγραφε ο Oscar Wilde σε ελληνική γλώσσα θα έπρεπε να τον κατατάξουμε στους έλληνες λογοτέχνες?
Αν έχεις ελλήνική υπηκοότητα τότε προφανώς κάναν λάθος και θα έπρεπε να είναι ενημερωμένοι καλυτερα.

Ergotelina είπε...

Δηλαδή (για να αντιστρέψω το επιχειρημά σου) αν έγραφε ο Oscar Wilde σε ελληνική γλώσσα θα έπρεπε να τον κατατάξουμε στους έλληνες λογοτέχνες?

Το ελληνόφωνο βιβλιο του
θα κατατασσόταν φυσιολογικά
στην ελληνική λογοτεχνία.
Πόσο μάλλον αν περιέγραφε
εικόνες απο την ελληνική ζωή
όπως κάνει ο κύριος Κάσσιος(Cassius) Γαζή ή Γκάζης Καπλάνης
:)))))))))))))))))))))))))))))))



Μιλάμε για το έργο,όχι το πώς αισθάνεται ο καθένας.

Ergotelina είπε...

Aλλά φταις και σύ.. :))))))
δε μας εξήγησες τί σημαίνει
το όνομα σου να εξοικειωθούμε.

Στην αρχή νόμιζα οτι είχε σχέση
με το αραβικό Ghazi(νικητής,πολεμιστής)

Μετά σκέφτηκα αλβανικά ...το gaz (αναψυκτικό,αέριο,γκάζι)
+ mend (μυαλό) lat.mens mentis
έχε τ' αμέντε σου(τον νου σου) που λένε και στην Κρήτη.
Gazmend = Aερόμυαλος(που πήραν τα μυαλά του αέρα):)

ανοίγω και το λεξικό και βλέπω
να υπάρχει μια ακέραιη,όμορφη λέξη

Gazmend =Χαρά,Αγαλλίαση
με ένα σωρό παράγωγα
gazmoj χαροποιώ
gazmim,gaz χαρά
gazmor χαρούμενος
+ το σχετικό gëzuar χαρούμενο και αυτό +Γειά Χαρά!


Αρσενικό παρακαλώ το Gazmend
σαν να λέμε "ο Γλυκασμός"


(Αυτό πες το του Χριστόδουλου
αν τον συναντήσεις..οτι το όνομα
σου σημαίνει γλυκασμός...θα σε εκτιμήσει πολύ..:))))

εκ του αραβικού haz=ηδονή,αγαλλίαση
το έχουμε και στα ελληνικά
το χάζι,κάνω χάζι=κάνω γούστο

Λοιπόν την βρήκαμε τη λύση!!

....ΧΑΡΗΣ ΚΑΠΛΑΝΗΣ....

Καλλιτεχνικό,ε;;

Κράτα το για καβάτζα..που ξέρεις..μπορεί
να σου χρειαστεί.
:)))))))))))))))))))))))

Donnie είπε...

Tolism....mia paratirisi.
Otan leme ellinas logotexnis tote nai,ennoume kapoion pou exei genithei stin ellada h exei telos panton elliniki ypikootita. Otan omos leme elliniki logotexnia tote ennoume safws tin logotexnia i opoia exei graftei stin elliniki glossa. Eite apo ellines sygrafeis,eite ksenous. Kai ayto giati h logotexnia den gennietai kapou,den exei san na leme ..patrida. Den xreiazetai ypikootita. Xreiazetai apla mia glossa stin opoia mporei na graftei. Kai h glossa stin opoia grafei stin periptosi ayth o Gazi einai h elliniki. Epomenos..?

ntagla είπε...

Εγώ πήγα σε δύο μεγάλα βιβλιοπωλεία της Αθήνας στο ένα δεν το είχε και στο άλλο -επειδή δεν θυμόμουν το όνομα- ρώτησα αν έχουν το μικρό ημερολόγιο συνόρων. Ο νεαρός πώλητης χαμογελώντας μου λέει με συγκαταβατικό ύφος: Γκαζμέντ Καπλάνι; Και πάει κατευθείαν στην νεοελληνική λογοτεχνία το βρίσκει και μου το δίνει. Πάντως και στο πρώτο βιβλιοπωλείο στην νεοελληνική το είχε ψάξει. Πιστεύω ότι υπάρχουν Έλληνες που δεν είναι -πως να τους πω, κούτσουρα;- και μάλιστα πολλοί, αλλά χάνονται μέσα στη γενική καφρίλα.

Ergotelina είπε...

Μπράβο για τη συνεντευξη σήμερα στα ΝΕΑ με τον Δήμαρχο
και καλή ψήφο.:)

gerasimos είπε...

Πολύ ωραία και λεπτή η ειρωνεία(με την καλή έννοια της λέξης) η σχετική με την τοποθέτηση του βιβλίου δίπλα στα μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, και όχι ανάμεσα στους έλληνες λογοτέχνες - τοποθέτηση αξιοζήλευτη, έστω και από "σπόντα"...