Τρίτη, Μαρτίου 27, 2007

Μιτρόβιτσα, αγάπη μου...

Μιτρόβιτσα. Μια πόλη στο Βόρειο Κόσοβο, στα σύνορα με τη Σερβία, που σου θυμίζει το Βερολίνο του Ψυχρού Πολέμου. Μόνο που στη θέση του Τείχους υπάρχουν συρματοπλέγματα, μια γέφυρα και ο ποταμός Ίμπαρ που τρέχει από κάτω


ΓΙ' ΑΥΤΟ τον μελαγχολικό ποταμό υπάρχει ένα διάσημο τραγούδι.«Σταματήστε νερά του Ίμπαρ, μην τρέχετε με τόση βιασύνη / ακούστε λίγο τις αγωνίες μου». Ειρωνεία της Ιστορίας. Η ονομασία της γέφυρας είναι «γέφυρα της φιλίας». Γιατί κάποτε η Μιτρόβιτσα ήταν μια πόλη που, χάρη στα ορυχεία της Τρέπτσα, οι άνθρωποι ζούσαν καλά και συνυπήρχαν αρμονικά. Η πόλη με τα ωραία σινεμά και τα όμορφα κορίτσια. Η μοναδική πόλη στο Κόσοβο όπου οι Σέρβοι μιλούσαν και αλβανικά. Σήμερα η «γέφυρα της φιλίας» έχει γίνει γέφυρα του μίσους, χωρίζοντας την πόλη στα δύο. Στη Βόρεια Μιτρόβιτσα όπου κατοικούν 35.000 Σέρβοι, λίγοι Αλβανοί και Βόσνιοι, κλεισμένοι στο γκέτο τους. Και στη Νότια Μιτρόβιτσα όπου κατοικούν 65.000 Αλβανοί και ελάχιστοι φοβισμένοι Τσιγγάνοι. Η Μιτρόβιτσα δεν έχει θάλασσα, παρ' όλ' αυτά βυθίζεται. Περιμένοντας την απόφαση για το τελικό καθεστώς του Κοσόβου, περικυκλωμένη από τη φτώχεια και το αμοιβαίο μίσος. Τα ορυχεία δεν λειτουργούν πια και η ανεργία ανέρχεται στο 80% του πληθυσμού...


Νότια Μιτρόβιτσα. Μαθήτριες λυκείου τα λένε δίπλα σε κατάστημα στοιχημάτων. Η αλβανική σημαία καλύπτει τον Ροναλντίνιο της Μπάρτσα. Οι Αλβανοί περιμένουν την απόφαση για το τελικό καθεστώς του Κοσσόβου αν και θεωρούν το Κόσσοβο ντε φάκτο ανεξάρτητο κράτος


Βόρεια Μιτρόβιτσα. Στο βάθος τα πανό από την εκλογική εκστρατεία στη Σερβία. Εδώ αναγνωρίζουν μόνο την εξουσία του Βελιγραδίου. Σε ένα από τα πανό αναγράφεται: «Ρωσία, βοήθησέ μας!»

Μόλις έφθασα στη Μιτρόβιτσα ζήτησα έναν χάρτη της πόλης. Δεν βρήκα. Έμαθα μόνο πως η κάθε πλευρά, από το 1999 που η πόλη χωρίστηκε στα δυο, αλλάζει τις παλαιές ονομασίες των δρόμων. Οι Αλβανοί τα αλβανοποιούν, οι Σέρβοι αποκαθηλώνουν τις «ανεπιθύμητες» ονομασίες. Οι Αλβανοί θεωρούν το Κόσοβο ντε φάκτο ανεξάρτητο κράτος. Οι Σέρβοι αναγνωρίζουν μόνο την εξουσία του Βελιγραδίου. Εδώ η κάθε πλευρά έχει τις δικές της σημαίες, τους δικούς της ήρωες. Και τις δικές της ξεχωριστές πινακίδες αυτοκινήτου. Παρατηρώ έναν κύριο πάνω στη «γέφυρα του μίσους». Κατεβαίνει από το παλαιό κόκκινο Volkswagen που οδηγεί, βγάζει τις πινακίδες του και ύστερα διασχίζει τη γέφυρα περνώντας στη σερβική πλευρά. Τα χάνω. Μου εξηγούν ότι το κόκκινο Volkswagen έχει πινακίδες KS (Κόσοβο), τις οποίες δεν αναγνωρίζουν οι Σέρβοι (εκεί επιτρέπονται μόνο οι παλαιές πινακίδες ΜΚ). Εάν οι Σέρβοι bridgewatchers («φύλακες της γέφυρας») σε βλέπουν να περνάς με πινακίδες KS, τότε το πιο πιθανό είναι να επιστρέψεις πίσω (εάν επιστρέψεις) χωρίς το αυτοκίνητο... Μου εξηγούν επίσης ότι ο οδηγός είναι ίσως ένας από τους λίγους Αλβανούς που μένουν στη σερβική πλευρά και το πρωί, για να διασχίσει ξανά τη γέφυρα, ώστε να περάσει στην αλβανική πλευρά, θα πρέπει να ξαναβάζει τις πινακίδες...


Στη Μιτρόβιτσα μπορείς να μαζέψεις χιλιάδες παράλογες ιστορίες. Αλλά και ιστορίες ανθρώπων όπως ο Μπεκίμ και ο Γιέσα. Αλβανός ο ένας, Σέρβος ο άλλος. Ο Μπεκίμ γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μιτρόβιτσα. Λέει πως μέχρι το 1990 Σέρβοι και Αλβανοί συνυπήρχαν αρμονικά. «Όταν ήρθε ο Μιλόσεβιτς άρχισαν να διώχνουν τους Αλβανούς από τις κρατικές επιχειρήσεις. Μας χώρισαν και στο σχολείο. Οι Σέρβοι έκαναν μάθημα το πρωί, εμείς το απόγευμα. Μέχρι που οι Αλβανοί αποχώρησαν από το εκπαιδευτικό σύστημα, θεωρώντας το ταπεινωτικό. Τότε άρχισε η καχυποψία να μπαίνει στις ψυχές μας», αφηγείται. Ο ίδιος κληρονόμησε από τον πατέρα του ένα χρυσοχοείο και ένα κομμωτήριο. «Δεν ήμουν πλούσιος, δεν ήξερα όμως τι σημαίνει φτώχεια». Όλα αυτά μέχρι τις 4 Απριλίου του 1999. «Είχαν ήδη αρχίσει οι βομβαρδισμοί του ΝΑΤΟ όταν οι Σέρβοι στρατιώτες ήρθαν στο σπίτι και μας είπαν "έχετε πέντε λεπτά για να τα μαζέψετε και να φύγετε στην Αλβανία". Μαζί με τον πατέρα και τη μητέρα μου, με ένα ατελείωτο καραβάνι Αλβανών, πήραμε τους δρόμους... Οι γονείς μου συνέχισαν τον δρόμο, εγώ κρύφτηκα σε ένα χωριό μέχρι την ημέρα που τελείωσε ο πόλεμος...». Ο Μπεκίμ γύρισε στη Μιτρόβιτσα στις 20 Ιουνίου. «Βρήκα το σπίτι μου καμένο. Ήθελα να πάω να δω τι απέγιναν τα μαγαζιά μου αλλά η γέφυρα ήταν κλειστή. Η πόλη είχε χωριστεί στα δυο. Επί ένα χρόνο έμενα σε σκηνή. Με τα χρήματα που μου έστειλε ο αδελφός μου από την Ολλανδία και δουλεύοντας για διάφορους διεθνείς οργανισμούς ως οδηγός κατάφερα να μαζέψω χρήματα και ξαναέχτισα το σπίτι»... Ο Μπεκίμ μένει σήμερα στη Νότια Μιτρόβιτσα. Τα ένα μαγαζί του στη Βόρεια Μιτρόβιτσα είναι καμένο, το άλλο το έχει καταλάβει κάποιος Σέρβος...


Το χρυσοχοείο του Μπεκίμ στη Βόρεια Μιτρόβιτσα σήμερα

Ο ΓΙΕΣΑ δεν γεννήθηκε στη Μιτρόβιτσα. Γεννήθηκε στο Πετς (κοντά στην Πρίστινα) και μεγάλωσε στο σπίτι του παππού του στο χωριό Ντέβεντ Γιούγκοβιτς. Οι Σέρβοι ήταν λίγοι στο χωριό και από μικρός ο Γιέσα έμαθε και αλβανικά. «Αφού έκανα παρέα κυρίως με Αλβανάκια», λέει. Το πρώτο ράγισμα ανάμεσα σε Σέρβους και Αλβανούς το ένιωσε όταν οι Αλβανοί άρχισαν να διαδηλώνουν στους δρόμους. «Τότε σπούδαζα στην Πρίστινα. Δεν κατάλαβα πολλά πράγματα όμως, γιατί με ενδιέφεραν περισσότερο τα κορίτσια παρά η πολιτική... Μόνο μια φορά θυμάμαι, όταν κατέβαινα στο χωριό, ο οδηγός του λεωφορείου μού είπε να το βουλώσω και να μη μιλήσω σέρβικα... Ο παππούς μου πέθανε και μου έμεινε το σπίτι στο χωριό... Όταν ξέσπασε ο πόλεμος μετακόμισα αρχικά στο σπίτι της μάνας μου, στο Πετς. Θυμάμαι την ημέρα που είδα τους Αλβανούς να εγκαταλείπουν μαζικά την πόλη. Τότε αποφάσισα να πάω στο Βελιγράδι, στη θεία μου... Επέστρεψα όταν τελείωσε ο πόλεμος. Το σπίτι το είχαν καταλάβει οι Αλβανοί και η μάνα μου είχε καταφύγει στο μοναστήρι του Πετς, για να γλιτώσει. Κατέβηκα στο χωριό. Και εκεί το σπίτι το είχαν καταλάβει οι Αλβανοί. Έπαθα σοκ όμως όταν είδα ότι τα σπίτια των Αλβανών ήταν όλα καμένα... Βρήκα τη μάνα μου ύστερα από περίπου ένα μήνα και αποφασίσαμε να πάμε στη Μιτρόβιτσα, όπου είχαμε το εξοχικό μας. Οι Σέρβοι από όλες τις περιοχές του Κοσόβου μαζεύονταν τότε στη Βόρεια Μιτρόβιτσα για να γλιτώσουν από την εκδίκηση των Αλβανών, που επέστρεφαν μετά την αποχώρηση του σερβικού στρατού...».

Ο Μπεκίμ και ο Γιέσα είναι φίλοι και δουλεύουν μαζί για το Δανέζικο Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες. Ένας Σέρβος και ένας Αλβανός, που μιλούν και τις δυο γλώσσες, προσπαθούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους πάνω στα ερείπια. Δυο φίλοι σε μια πόλη που δεν έχει πλέον θέση για τις καλές παλαιές μνήμες... Σε αυτή την πόλη υπάρχουν ίσως πολλοί σαν τον Μπεκίμ και τον Γιέσα. Η φωνή τους όμως δεν ακούγεται. Γιατί εδώ τον πρώτο λόγο έχουν οι ακραίοι των δυο πλευρών. Και οι λαθρέμποροι: ο μοναδικός «θεσμός» όπου Σέρβοι και Αλβανοί συνεργάζονται άψογα.



Δυο φίλοι, ο Μπεκίμ (Αλβανός) αριστερά και ο Γιέσα (Σέρβος) δεξιά, πάνω στη γέφυρα του μίσους στην πόλη Μιτρόβιτσα στο Κόσοβο, που χωρίζει από το 1999 τους Σέρβους και τους Αλβανούς. Κάποτε, χάρη στα ορυχεία της Τρέπτσα, η Μιτρόβιτσα ήταν μια πόλη όπου οι άνθρωποι ζούσαν καλά και συνυπήρχαν αρμονικά. Τώρα, περιμένοντας την απόφαση για το τελικό καθεστώς του Κοσόβου, μαραζώνει από τη φτώχεια και το μίσος...

Έχει πέσει το λυκόφως και τα φώτα ανάβουν. Λουσμένη στο φως, η Μιτρόβιτσα φαίνεται σαν μια πανέμορφη γυναίκα, γερασμένη πρόωρα, κακοποιημένη, που προσπαθεί να κρύψει τις πληγές της. Ακόμα και η γέφυρα του μίσους, φωτισμένη με τα μπλε φώτα, ομορφαίνει και καταφέρνει να κρύψει, έστω και για λίγο, το μίσος που κανείς δεν κατάλαβε πώς άρχισε και κανείς δεν ξέρει πότε θα τελειώσει...

ΥΓ. Ευχαριστώ για την πολύτιμη βοήθεια τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων.

ΤΑ ΝΕΑ: 23-03-2007

17 σχόλια:

tolisM είπε...

Πως ξεκινησαν ολα αυτα ρε Gazi? Πως αφησαμε να οδηγηθουν εκει τα πραγματα?
Αντι αυτο το απιστευτο μωσαικο λαων και θρησκειων στα Βαλκανια να γινει μοχλος αναπτυξης και ευημεριας των ανθρωπων, μας ρουφηξε στη μαυρη δινη του πολεμου και των ισορροπιων του τρομου.
Και λεω "μας" γιατι αφορα ολους τους ανθρωπους στην δυσμοιρη βαλκανικη χερσονησο.

Ergotelina είπε...

Πολύ ωραίο κείμενο
Ο,τι καθεστώς πάντως
και να χει
το Κόσοβο
Σέρβοι και Αλβανοί
είναι καταδικασμένοι
να γειτονεύουν...

Ποιός να φταίει;

Ο Στρατάρχης
Τίτο που κατέπνιξε τις
φιλελεύθερες φωνές
στη Γιουγκοσλαβία

και ο διάδοχος του ο Μιλόσεβιτς
που ανέστειλε την Αυτονομία
του Κοσόβου.

I döda vinkeln είπε...

Μόνοι μας οδηγούμε τις καταστάσεις σε σημείο που όλες οι λύσεις μοιάζουν πια αδιέξοδα.

Αφήσαμε τους ανέμους να μπουν μέσα, και τώρα μαζεύουμε ένα-ένα τα κομμάτια μας από το πάτωμα, πίσω από τα σπασμένα παράθυρα.

Μείναμε να ανεμίζουμε ο καθένας τις σημαίες μας μέσα από τα ερείπια.

Κρίμα...

zouri1 είπε...

Αυτα τα ταξιδια σου στη συγκεκριμένη περιοχη,μας μαθαινουν πολλα.Ωραίες ιστοριες,σε ενα αμφισβητούμενο μερος.

N.Ago είπε...

Γκάζι, ευχαριστούμε !
Καταπληκτικά απλό και ανατριχιαστικά λεπτομερές.
Να σαι καλά!

Alexandra είπε...

εικόνες και λέξεις που θυμίζουν και πονάνε...

Kristo Hyka είπε...

Δεν πήγα ποτέ στο Κόσοβο , ούτε στη Σερβία , αλά Γκάζι , αυτό που συμβαίνει με το απλό κόσμο και με τη «βρομιά» και τον δυο λαών το έχω φανταστή ακριβός έτσι οπός το περιγράφεις . Γιατί άραγε ;

Παρρησία είπε...

Δεν είναι όλοι οι Αλβανοί το ίδιο. Π.χ. οι κοσσοβάροι σάς σνομπάρουν εσάς από την κυρίως Αλβανία.

Εδώ δεν ταιριάζουν τα χνώτα μεταξύ ανθρώπων που μιλούν την ίδια γλώσσα (αλβανοί/κοσσοβάροι, σέρβοι/κροάτες), τι ψάχνεις να βρεις?

Helix Nebulae είπε...

Θα μπορούσε να γίνει ένα καταπληκτικό ντοκιμαντέρ αυτή η ιστορία. Όχι ότι θα βοηθούσε ιδιαίτερα κάτι τέτοιο τους κατοίκους της Μιτρόβιτσα, απλά ίσως να ευαισθητοποιούσε τους υπόλοιπους ώστε να μην επαναλάβουν τα ίδια. Ξέρεις πόσες αντίστοιχες πόλεις υπάρχουν στον κόσμο; Δυστυχώς πολλές...

Ergotelina είπε...

@Helix Nebulae

Eκαναν οι Γερμανοί

Mitrovica documentary

Helix Nebulae είπε...

@ergotelina
Ενημερωμένη σε βρίσκω. Ευχαριστώ για την άμεση πληροφόρηση (αν και υποψιάζομαι ότι δεν μπήκες στον κόπο για να ικανοποιήσεις την περιέργεια μου).

N.Ago είπε...

Καλή Ανάσταση και Καλό Πάσχα!

mk είπε...

η ιστορία τελικά επαναλαμβάνεται σε κάποια μήκη και πλάτη της Γης. διάβασα πρόσφατα το "Θεσσαλονίκη- η πόλη των φαντασμάτων" του Μ.Μazower που μου έδωσε κάποιες απαντήσεις για το τότε και το σήμερα, για το εδώ αλλά και για αλλού, το συνιστώ για σκέψη και συγκρίσεις.

Alexis Stamatis είπε...

ΜΕΤΑΦΕΡΘΗΚΑΜΕ!

ΤΙ ΚΑΝΕΙ ΕΝΑ ΛΑΘΟΣ ΚΛΙΚ....
Για τεχνικους λόγους που δεν μου δινουν τη δυνατοτητα να μπω στο προηγουμενο μπλογκ, το ιστολογιο μεταφερεται εδω. Το προηγουμενο θα λειτουργει ως αρχείο. Μην αφηνετε σχολια στο προηγουμενο διοτι δεν μπορω να μπω να τα απαντησω.
Αντε κι αλλη φορα να μαθω να παιζω με τα κουμπια!

Αρχαίος είπε...

Το μίσος για το διαφορετικό δυστηχώς δεν πρόκειται να σταματήσει ειδιαίτερα όταν υπάρχει φτώχεια. Φυσικά υπάρχει φαύλος κύκλος η φτώχεια φέρνει μίσος και το μίσος φτώχεια.
Δεν είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι θα βρεθεί κάποια λύση σχετικά σύντομα. Μάλλον θα ήταν καλύτερα αρχικά να υπάρξει ένας διαχωρισμός (έστω και με ανταλλαγή πληθυσμών και εδαφών και μετα απο αρκετά χρόνια όταν σβήσει αυτό το μίσος να υπάρξει κάποια ένωση.

2Σx2 είπε...

Σα σενάριο ταινίας μόνο που η ιστορία δεν είναι φανταστική! Και είναι δίπλα μας, θυμήθηκα το Νο Man's Land του Danis Tanovic. Στην ταινία οι εκπρόσωποι και των δύο πλευρών έχουν άδοξο τέλος. Ας διαφέρει ως προς αυτό η πραγματικότητα.
Καλώς σας βρήκα!

SuW/oHo είπε...

Εγω παλι θυμιθηκα την αψογη σερβικη ταινεια : "Τα ομορφα χωριά ομορφα καίγονται".
Αααααααχχχχχχχχχ..... αυτα τα βοριοδυτικα βαλκανια.