Σάββατο, Σεπτεμβρίου 01, 2007

Μικρό γαλλικό ημερολόγιο

Όταν ξεκίνησα για το Παρίσι, πήρα μαζί μου το βιβλίο του Έντμουντ Ουάιτ «Παρίσι, ένας περίπατος στα παράδοξά του» (Εκδ. Μεταίχμιο). Ήταν η πρώτη φορά που διάβαζα ένα βιβλίο για το Παρίσι περπατώντας ταυτόχρονα στους δρόμους του. O Ουάιτ γράφει πως το Παρίσι είναι η ιδανική πόλη για τους χασομέρηδες, τους flâneurs στα γαλλικά. Δεν είναι τυχαίο που ξακουστοί Γάλλοι συγγραφείς είχαν μεγάλη αδυναμία στους flâneurs. Για τον flâneur, το πλήθος είναι όπως το νερό για το ψάρι, έγραφε ο Μποντλέρ. Ο τέλειος flâneur την καταβρίσκει όταν κατοικεί σε καθετί ταραγμένο και μεταβατικό: «δεν είσαι στο σπίτι σου, αλλά νιώθεις σαν στο σπίτι σου παντού». Ο flâneur δεν ενδιαφέρεται για τα τουριστικά σημεία και τα ιστορικά μνημεία. Αυτά τα αφήνει στον τουρίστα. Ο flâneur, έγραφε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, θα αντάλλασσε με μεγάλη του χαρά όλες τις γνώσεις για τα πριγκιπικά παλάτια «με τη μυρωδιά ενός και μόνου φθαρμένου κατωφλιού ή για το άγγιγμα ενός και μόνου κεραμιδιού». Ο flâneur αναζητά την εμπειρία, όχι τη γνώση.

●●●

Προσπαθώντας, λοιπόν, να μιμηθώ κάπως τον flâneur, περιπλανώμενος σε αυτή τη γιγαντιαία αράχνη, το Μετρό του Παρισιού, πέφτω πάνω σε μια αφίσα, στη στάση Crimee. Μοιάζει με γκράφιτι, σαν αυτά που συναντάς στις πυκνοκατοικημένες γειτονιές όπου μένουν μαύροι, Άραβες και Ασιάτες. Πάνω στην αφίσα, δίπλα στα μελαχρινά πρόσωπα, αναγράφονται τα ονόματα: Αμόκ, Χαμέντ, Ακίμ. Είναι τα «καινούργια» γαλλικά ονόματα, εκείνα που έφερε μαζί της η μετανάστευση. Στη μέση της αφίσας αναγράφεται: «Είμαστε όλοι μετανάστες από κάπου». Η αφίσα είναι μέρος μιας κυβερνητικής εκστρατείας για την καταπολέμηση του ρατσισμού και την ένταξη των μεταναστών. Μεταφρασμένη με άλλα λόγια η αφίσα σημαίνει: «Γάλλος δεν γεννιέσαι, γίνεσαι».

Μόνο που, όπως μου εξηγεί ο Αζίς, Γάλλος αραβικής καταγωγής, υπάρχουν χίλιοι τρόποι που σου θυμίζουν ότι δεν είσαι εντελώς Γάλλος. Κατά κανόνα, οι Γάλλοι αστυνομικοί, δεν σταματούν για ελέγχους τους λευκούς Γάλλους αλλά τους μελαψούς και τους μαύρους. Οι μαύροι στο Παρίσι θεωρούνται σικ, αλλά εάν είσαι μαύρος και ζητάς σπίτι σε μεσιτικό γραφείο έχεις πολλές πιθανότητες να ακούσεις την εξής απάντηση: «Λυπούμαστε κύριε/κυρία, αλλά δεν υπάρχει κανένα σπίτι διαθέσιμο στην τιμή που ζητήσατε». Εάν είσαι λευκός όμως, υπάρχει μια λίστα με 300 διαθέσιμα διαμερίσματα. Αν είσαι Γάλλος αραβικής καταγωγής ή με μαύρη επιδερμίδα, πτυχιούχος του γαλλικού ρεπουμπλικανού σχολείου και στέλνεις το βιογραφικό σου σε εταιρείες ζητώντας δουλειά, το πιθανότερο είναι να μη σου απαντήσουν ποτέ. Ακόμα πιο πιθανό είναι να σου απαντήσουν «η αίτησή σας απορρίπτεται». (Ενώ ο Αζίς μιλούσε, μου ήρθε στο μυαλό η ερώτηση ενός μαύρου μετανάστη στη Αθήνα: «Έχεις δει ποτέ μαύρο ή μαύρη σερβιτόρα στην Αθήνα;». Μετά σκέφτηκα τον μαύρο μικροπωλητή που σκοτώθηκε στη Θεσσαλονίκη. Αυτοκτόνησε είπαν. Ίσως έπασχε από παραισθήσεις. Του φάνηκε στα καλά καθούμενα ότι τον κυνηγούσαν αστυνομικοί και πήδηξε στο κενό. Όπως ο Σουηδός συγγραφέας Στρίντμπεργκ, διάσημος flâneur και αυτός. Έπασχε από παραισθήσεις και ένιωθε στα καλά καθούμενα τη γη κατά μήκος της λεωφόρου Ντελ΄ Οπερά να τρέμει. Ίσως, κάπως έτσι να το ΄παθε και ο άτυχος Νιγηριανός μικροπωλητής...).

●●●

Βλέποντας την αφίσα στη στάση Crimee, θυμήθηκα το υπουργείο Εθνικής Ταυτότητας που έφτιαξε πρόσφατα ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί. Για την ακρίβεια, η πλήρης ονομασία είναι: «Υπουργείο Μετανάστευσης, Ένταξης, Εθνικής Ταυτότητας και Ισότιμης Ανάπτυξης»! Οι ατάλαντοι συγγραφείς είναι φλύαροι και βαρύγδουποι. Με τον ίδιο τρόπο και η πολιτική, όταν δεν θέλει ή αδυνατεί να αντιμετωπίζει την ουσία των πραγμάτων, φτιάχνει υπουργεία με βαρύγδουπες ονομασίες και μήκος σπαγγέτι.

●●●

Την Τρίτη το πρωί στην Gare de Lyon παίρνω το «τρένο υψηλών ταχυτήτων» για τη Μασσαλία. Από εκεί θα συνεχίσω για την Άνω Προβηγκία. Πάω να επισκεφθώ τους φίλους μου τού Longo Μai («Να διαρκέσει πολύ» σημαίνει στη διάλεκτο της Προβηγκίας). Πρόκειται για μια παρέα ανθρώπων (παιδιά του Μάη ΄68), από όλα τα μέρη της Ευρώπης, που τη δεκαετία του ΄70 αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τις πόλεις και να φτιάξουν αυτοδιοικούμενες φάρμες σε διάφορες χώρες της Ευρώπης. Στην Άνω Προβηγκία υπάρχουν τρεις τέτοιες φάρμες. Συμπληρώνει σχεδόν τριάντα πέντε χρόνια η «ουτοπία» αυτής της παρέας. Τους είχα γνωρίσει πριν από πέντε χρόνια στην Ελβετία σε μια εκδήλωση για τα Βαλκάνια. Γιατί η παρέα του Longo Μai δεν περιορίζεται στις φάρμες. Έχουν δική τους εφημερίδα, δικό τους ραδιόφωνο, δικό τους μουσικό συγκρότημα, μια πολύ συμπαθητική βιβλιοθήκη. Έχουν φτιάξει θεατρικές αίθουσες όπου φιλοξενούν παραστάσεις, αμφιθέατρο για συναυλίες (πρόσφατα διοργάνωσαν φεστιβάλ τσιγάνικης μουσικής με συγκροτήματα από όλη την Ευρώπη). Πολλοί μελετητές έχουν ασχοληθεί με το Longo Μai. Άλλοι τους ορίζουν ως αριστεριστές, άλλοι ως αναρχο-φιλελεύθερους, άλλοι ως ορκισμένους οικολόγους... Προσωπικά αυτό που εκτιμώ σε αυτούς τους ανθρώπους, εκτός από τη γενναιόδωρη φιλοξενία τους, είναι ο τρόπος σκέψης και δράσης τους. «Δεν μπορείς να αλλάξεις τον κόσμο, εάν δεν αλλάξεις πρώτα τον εαυτό σου»: αυτή είναι η φιλοσοφία τους. Το Longo Μai για μένα είναι το δείγμα της κοινωνίας των ενεργών πολιτών.

Άνω Προβηγκία, στη Νότια Γαλλία, η παρέα του Longo Μai και οι φίλοι τους σε μια από τις γιορτές που διοργανώνουν στη φάρμα

Το Λιμόν είναι ένα πολύ μικρό χωριό της Άνω Προβηγκίας. Στην πλατεία του δεσπόζει το Μνημείο των Νεκρών με τα ονόματα των ανδρών του χωριού, από 15 ώς 65 χρόνων, που σκοτώθηκαν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήταν η εποχή που Γάλλοι και Γερμανοί σκοτώνονταν μεταξύ τους πολύ χειρότερα από όσο εμείς οι Βαλκάνιοι. Και οι νεκροί ήταν τόσοι πολλοί που ολόκληρα χωριά της Προβηγκίας ερημώθηκαν τότε. Δεν υπήρχαν άνδρες πλέον να οργώσουν τα χωράφια και οι υπόλοιποι εγκατέλειψαν τα χωριά.

Βλέπω τους όλμους, δεξιά και αριστερά του μνημείου: μοιάζουν με κιτς σύμβολα μιας φονικής μακρινής εποχής. Που και τόσο μακρινή δεν είναι. Απέχει μερικές δεκαετίες μόλις. Το ευρωπαϊκό όραμα «ιδρύθηκε» πάνω στα κουφάρια των νεκρών και στα ερείπια της μισαλλοδοξίας. Οι χθεσινοί εχθροί σήμερα είναι σύμμαχοι. Δεν διέγραψαν το παρελθόν, το δάμασαν για χάρη του παρόντος και του μέλλοντος. Λέτε, κάποτε, να τους μοιάσουμε και εμείς οι Βαλκάνιοι;

●●●

Το αεροπλάνο ανακοινώνει ότι σε λίγα λεπτά αρχίζουμε τη προσγείωσή μας στο Αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο επιβάτης δίπλα μου γέρνει σχεδόν πάνω μου, για να δει από το παράθυρο. Τόσο πολύ, που με αναγκάζει να τον σπρώξω ελαφριά. Μου ζητά συγγνώμη.
- Είστε Έλληνας;
- Ναι.
- Είμαι Πορτογάλος, ήθελα να δω μήπως φαίνονται οι φωτιές...
- Όχι, δεν φαίνονται.
- Πριν από τέσσερα χρόνια στην Πορτογαλία έγινε το ίδιο, απλά δεν είχαμε τόσους νεκρούς...
- Ποιοι έβαλαν τις φωτιές στην Πορτογαλία;
- Ποιοι τις έσβησαν;
- Όχι, ποιοι τις έβαλαν;
- Ήταν φοβερός καύσωνας, έπιασαν και πυρομανείς...
Αυτοί οι Πορτογάλοι τελικά είναι τυχεροί. Ή μάλλον εντελώς άτυχοι. Οι «συγγενείς» τους οι Ισπανοί έχουν τουλάχιστον τους Βάσκους για κάθε λύση... Οι Πορτογάλοι φαίνεται δεν έχουν κανέναν. Γι΄ αυτό κι εκείνος ο Σαραμάγκου γράφει αυτά τα περίεργα βιβλία «Περί τυφλώσεως» και «Περί φωτίσεως»...

ΣΑΒΒΑΤΟ: 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2007

9 σχόλια:

nikos είπε...

Poly mu arese afto me tous Ispanous kai tous Vaskous. Mu thymizei ti frasi tou Kavafi (den eimai sigouros an ti thymamai sosta):"Kai tora? Ti tha kanoume horis varvarous? Aftoi oi anthropoi itan mia kapoia lysis!"

Hannibal ante portas είπε...

Αν συνεχίσετε να γραφετε εξίσου συχνά θα έχω τελειώσει σύντομα τον γύρο της Ευρώπης και μάλιστα μέσα σε εξεταστική!

gatti είπε...

Πολύ καλό το γαλλικό ημερολόγιό σας.

Σημαντική και η παρατήρησή σας περί
Σαραμάγκου. Στην έλλειψη ερεθισμάτων απέδιδα το ύφος των
βιβλίων του. Πάντα αναρωτιόμουν από τι μπορεί να εμπνευστεί ένας Πορτογάλος συγγραφέας.

ΥΓ Εμάς εδώ στην Ελλάδα μπορεί να μας εμπνεύσει πια μόνο η παρακμή.

Michalis είπε...

Πολύ καλί δουλεία !!! Συγχαρητήρια !!! Αν θες να δεις αστεία βίντεο μπορείς να επισκέπτης ://funniestvideoclips.blogspot.com/ όπου εκεί μπορείς να βρεις συλλογές από επιλεγμένα αστεία βίντεο. Απόλαυσε…

sorry_girl είπε...

Μακάρι να γινόντουσαν πιο συχνά πραγματικότητα τα πειράματα κοινωνίας σαν το Longo Mai.
Και να έχουν ευτυχέστερες καταλήξεις από εκείνη της Κριστιάνια.

(ΥΓ:Εξαιρετική ανασκόπηση!)

igiann είπε...

Είναι ένα εξαιρετικό άθρο που θέτει πολλούς προβληματισμούς, για τους μετανάστες, την ένταξη τους στην κοινωνία που ζούν, και την πορεία τους σε αυτήν.

Παρακολουθώ τη δουλειά σας εδώ και καιρό. Είμαι και εγώ από την Αλβανία και αυτά που γράφετε με αγκίζουν πολύ.

Συνεχίστε έτσι

maria είπε...

Zwntas ekei pou perigrafeis edw kai 10 xronia, den mporw para na s efxaristisw kai na se sigxarw gia to imerologio sou.
Eidika gia to kommati twn metanastwn stin Galia...
Nomizw pws edwses akrivi idea tou ti pezei me tous araves kai genika me opiondipote den exei souidiki fisiognwmia!

zouri1 είπε...

πολυ καλη η περιηγηση σου για την Γαλλια.

Lost Dog είπε...

Γεια σου Γκαζι.
Ποτε θα μας γραφεις ενα λεπτομερες και ολοκληρωμενο αρθρο για τους "Γαλατες Χωριατες"? ... εεε Longo Mai ενοουσα. Περιμενω με πολυ ενδιαφερον, αν και τα εχουμε πει κι'απο κοντα.

Χαιρετισματα

mLC.