Σάββατο, Οκτωβρίου 20, 2007

Στις γειτονιές του βιβλίου στη Φρανκφούρτη

Ήταν η πρώτη φορά που πήγαινα στην Έκθεση του Βιβλίου της Φρανκφούρτης. Ο δρόμος από το ξενοδοχείου, όπου μένω, μέχρι το τεράστιο κτήριο ήταν σε μια απόσταση δεκαπέντε λεπτών με τα πόδια. Διαπερνάς τις γραμμές του τραμ, περνάς μπροστά στο όμορφο κτήριο του κεντρικού σταθμού των τρένων, στην είσοδο του οποίου ακούς να μιλιούνται όλες οι γλώσσες της υφηλίου, ενώ απέναντι από τον σταθμό, στο πεζοδρόμιο, μαζεύονται συνήθως ζητιάνοι και ναρκομανείς. Από εκεί συνεχίζεις ευθεία, προσπερνάς κορεατικά και ιταλικά εστιατόρια, μια ευαγγελική εκκλησία, ουρανοξύστες, πέντε-έξι τράπεζες, ποδαλοτόδρομους, από αυτούς που δεν βρίσκεις στην Αθήνα ούτε για δείγμα. Μετά από όλα αυτά, φτάνεις στην είσοδο της έκθεσης.

Δίπλα στην είσοδο ένα τεράστιο κινούμενο άγαλμα κρατά στο αριστερό του χέρι ένα μεγάλο σφυρί που ανεβάζει και κατεβάζει ρυθμικά. Πρόκειται για τον «Άνθρωπο με το σφυρί», έργο του Τζόναθαν Μπορόσφσκι, το οποίο συμβολίζει τον παγκόσμιο, βιομηχανικό, εργάτη. Μπροστά στην είσοδο απλώνεται ένα παζάρι που προσφέρει από παλαιά βιβλία μέχρι παντόφλες προορισμένες για τον βαρύ γερμανικό χειμώνα.

Η Έκθεση χωρίζεται σε τεράστιες αίθουσες, τις οποίες δύσκολα προλαβαίνεις να τις επισκεφθείς μέσα στις πέντε μέρες που διαρκεί. Επιλέγω να ξεκινήσω τη περιπλάνησή μου με τη αίθουσα 5.0. Περπατώ στον κυλιόμενο διάδρομο, στρίβω δεξιά και βρίσκω μπροστά μου ένα τεράστιο πλήθος. Είναι ο χώρος όπου το γερμανικό κανάλι ZDF οργανώνει συναντήσεις με γνωστούς συγγραφείς. Εκείνη τη στιγμή, πάνω στο πλατό, βρίσκεται ο Ουμπέρτο Έκο.

Συζητά για το τελευταίο του βιβλίο «Περί Ασχήμιας». «Σε αυτόν τον κόσμο δεν υπάρχουν μόνο ωραία και άσχημα πρόσωπα» λέει στον δημοσιογράφο δίπλα του. «Υπάρχουν και πρόσωπα που βρίσκονται στη μέση, σαν το δικό μου και το δικό σου». Το κοινό γελά ενώ το βλέμμα μου σταματά πάνω σε νεαρή κοπέλα που έχει ένα τεράστιο φιόγκο σε σχήμα γερμανικού λουκάνικου πάνω στα μαλλιά της και απολαμβάνει με απόλυτη αφοσίωση το παγωτό της…


Ενώ ο Έκο συζητά για την ιστορία της Ασχήμιας, στην αίθουσα 4.1, όπου υπάρχουν κυρίως τα φωτογραφικά λευκώματα, ένας επισκέπτης έχει μείνει με το στόμα ανοιχτό...

Στην αίθουσα 5.0. βρίσκονται Άραβες, Βαλκάνιοι και Ανατολικοί. «Σκοντάφτω» πάνω στο διαμπερές περίπτερο των Αραβικών Εμιράτων, με φωτογραφίες από το Αμπού Ντάμπι και καταπληκτικές εκδόσεις. Είναι ίσως το μοναδικό αραβικό περίπτερο όπου δεν επικρατεί το κοράνι…Στο περίπτερο της Σαουδικής Αραβίας το κοράνι το προσφέρουν δωρεάν, σε πενήντα γλώσσες. Στον τοίχο μια μεγάλη οθόνη προβάλλει εικόνες από τη «χώρα του Προφήτη».

Βλέπω μια γυναίκα να οδηγά αυτοκίνητο. Ρωτάω τον υπεύθυνο εάν είναι γυναίκα αυτή που βλέπω στο τιμόνι.

«Είναι άνδρας» μου απαντά «σας μπέρδεψε το κάλυμμα στο κεφάλι». Μου εξηγεί ότι οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να οδηγούν στην Σαουδική Αραβία. «Μόνο στην έρημο επιτρέπεται, μακριά από τα μάτια των ανδρών». «Μόνο στην έρημο»: σαν να λέμε «μόνο στον τάφο»…

Απέναντι στο περίπτερο της Σαουδικής Αραβίας ο Πάπα Βοϊτίλα χαιρετά το πλήθος από το εξώφυλλο τριών βιβλίων. Το περίπτερο της Πολωνίας. Φτιαγμένο με ιδιαίτερο γούστο. Η Άννα, μια νεαρή Πολωνέζα, παραπονιέται: «η αίθουσα αυτή είναι σαν γκέτο. Έπρεπε να μας βάλουν τουλάχιστον στην 5.1, με την Ιταλία και την Ισπανία. Γιατί η Τουρκία να είναι εκεί και εμείς όχι;». Σε φυλλάδιο, πάνω σε ένα τραπέζι, οι στοίχοι του Miłosz: «Φαντάζομαι τη γη όταν δεν θα υπάρχω πια: Τίποτα δεν συμβαίνει, καμιά απώλεια, η ίδια η παράξενη παρέλαση… Κι όμως τα βιβλία θα είναι εκεί στα ράφια/ κρατούν από καλή γενιά / κατάγονται από τους ανθρώπους, αλλά και από τη λάμψη, τα ύψη». Δεξιά μου βρίσκονται τα περίπτερα των Τσέχων. Απέναντί τους εκείνο της Σλοβακίας. Κάποτε οι δυο χώρες ήταν μαζί. Τώρα βρίσκονται απέναντι, με τα δικά τους βιβλία η καθεμία. Τουλάχιστον χώρισαν χωρίς αίμα. «Οι παλαιότεροι πονάμε ακόμα για τον χωρισμό» λέει η Ντανιέλα, μια γυναίκα γύρω στα πενήντα, που μου δείχνει τον κατάλογο με τις τελευταίες επιτυχίες της σλοβάκικης λογοτεχνίας. «Στη Σλοβακία ένα μπεστ σέλλερ δεν ξεπερνά τα πέντε χιλιάδες αντίτυπα. Για μια χώρα με πέντε εκατομμύρια κατοίκους αυτό είναι συμφορά»... Εκείνοι που διαβάζουν είναι οι Σλοβένοι. Τα στοιχεία λένε ότι διαβάζουν περισσότερο και από τους Αυστριακούς. (Ίσως γι’αυτό κατάφεραν να τη σκαπουλάρουν από την κόλαση της Γιουγκοσλαβίας χωρίς αιματοχυσία). «Σε αυτή την αίθουσα δεν έρχονται οι ξένοι εκδότες» λέει ο Γκόραζτ, από τις εκδόσεις «Studentska». «Ίσως περιμένουν από μας τους «φτωχούς» μόνο να αγοράζουμε βιβλία». Δίπλα στη Σλοβενία βρίσκεται η Βοσνία. Το βίντεο παίζει τουριστικά σποτ του τύπου «Ζήσε τον μύθο σου στη Βοσνία». Πιο πέρα, στο κάτω ράφι, ένα βιβλίο στο εξώφυλλο του οποίου απεικονίζονται φέρετρα και η επιγραφή «Srebrenica»... Αριστερά της Βοσνίας βρίσκεται το φωτεινό περίπτερο της Κροατίας. Δεξιά τα ταπεινά περίπτερα των Σέρβων.

Η Λιλιάνα Μαρίνκοβιτς, υπεύθυνη των εκδόσεων «Kreativni Centar», μου δείχνει το πιο πετυχημένο βιβλίο των τελευταίων χρόνων στη Σερβία. Πρόκειται για ένα καρτούν που δίνει οδηγίες για το σεξ στη σημερινή εποχή. «Κυκλοφόρησε στην αγορά αμέσως μετά τον πόλεμο και σάρωσε» λέει.

Δεξιά του σερβικού περιπτέρου βρίσκεται το κεντρικό περίπτερο της Ρωσίας. Εκτός από τα βιβλία, τη παράσταση κλέβει ένα μεγάλο ψηφιακό τζάκι που καίει ασταμάτητα. Πιο πέρα βρίσκεται το περίπτερο του Ιράν, όπου δεσπόζει η διαφήμιση μιας κλωνοποιημένης προβατίνας ονόματι Ρογιάνα: η Ιρανική Ντόλλυ. Συνεχίζοντας ευθεία συναντώ το μικρό περίπτερο της Αλβανίας, δίπλα στο περίπτερο του Κοσσόβου, το οποίο είναι πέντε φορές μεγαλύτερο…

«Στη γειτονιά των φτωχών». Οι διάδρομοι της αίθουσας 5.0, όπου βρίσκονται Άραβες, Βαλκάνιοι και Ανατολικοί, είναι συνήθως άδειοι...

Ανεβαίνω με τις κυλιόμενες σκάλες και κάνω μια βόλτα στην αίθουσα 4.1. Εδώ υπάρχουν κυρίως τα φωτογραφικά λευκώματα και τα εικονογραφημένα ημερολόγια. Μοιάζει πιο πολύ με γκαλερί. Με το που μπαίνεις σου «επιτίθενται» γυμνές φωτογραφίες κοριτσιών από τη Ρωσία. Βλέπω έναν κύριο που παρατηρεί με ανοιχτό το στόμα μια από τις γυμνές αφίσες… Βγαίνω και περνάω απέναντι, στην αίθουσα 6.0, όπου βρίσκεται το ελληνικό τμήμα της Έκθεσης. Το κεντρικό ελληνικό περίπτερο είναι στην αρχή, δεξιά καθώς μπαίνεις. Ακολουθούν οι Γαλλόφωνοι και οι Κινέζοι. Τελευταίο είναι το περίπτερο της Ταϊλάνδης. Εδώ μαθαίνεις ότι η Πριγκίπισσα της Ταϊλάνδης, οι φωτογραφίες της οποίας καταλαμβάνουν τα τρία τέταρτα του περιπτέρου, γράφει και ποιήματα που, υποθέτω, εμπνέουν μόνο τους αυλικούς. Η αίθουσα 6.0 είναι πολυσύχναστη… Χαλασμός κόσμου πάντως γίνεται στην αίθουσα 8.0. Εδώ βρίσκονται Αμερικανοί, Αυστραλοί, Βρετανοί, Καναδοί, το Ισραήλ και η Τζαμάικα. Σε αυτή την αίθουσα μπαίνεις μετά από εξονυχιστικό έλεγχο. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας και τα σύνορα ισχύουν και στην Έκθεση του βιβλίου…


Στην αίθουσα 8.0 συναντώ τη Tasja Dorkofikis, υπεύθυνη των αγγλικών εκδόσεων Portobello. Σκόπευα να της μιλήσω για το βιβλίο μου, γρήγορα βρεθήκαμε να μιλάμε για την ιστορία της. Έτσι συμβαίνει όταν συναντιούνται δυο μετανάστες. Ο πατέρας της Tasja, Τάκης Δορκοφίκης, εγκατέλειψε την Ελλάδα, κυνηγημένος, στον Εμφύλιο. Βρήκε καταφύγιο στη Πολωνία, όπου δούλεψε ως δημοσιογράφος και παντρεύτηκε με Πολωνή. Από αυτό τον γάμο γεννήθηκε η Tasja. Ο Τάκης Δορκοφίκης έλεγε πράγματα που ενοχλούσαν σφόδρα το καθεστώς του «Υπαρκτού». Τον κήρυξαν ανεπιθύμητο και τον διέταξαν να εγκαταλείψει τη Πολωνία, την εποχή που στην Ελλάδα ήταν στην εξουσία η Χούντα. Ήταν άπατρις, καμία χώρα δεν τον δεχόταν. Τον δέχτηκε, τελικά, η Ιταλία. Πήγε εκεί μαζί με την οικογένειά του. Με τη βοήθεια του ΠΑΚ, κατάφερε να πάει στη Γερμανία, στο Μόναχο, όπου πέθανε μετά από μερικά χρόνια. Η Tasja και η μάνα της γύρισαν τότε στην Πολωνία. Η Tasja σπούδασε αγγλική φιλολογία. Εγκατέλειψε ξανά τη Πολωνία το 1991, μετά τη κατάρρευση του καθεστώτος. Πήγε στην Αγγλία, όπου συνέχισε τις σπουδές της και άρχισε τη σταδιοδρομία της στον εκδοτικό χώρο. Ενώ άκουγα την ιστορία, θυμήθηκα τους στοίχους ενός Σλοβάκου ποιητή, του Novomesky, που διάβασα στο περίπτερο της Σλοβακίας: «Κύριε Τελωνειακέ, αυτή η μικρή βαλίτσα ανήκει σε μένα/ και σε όλες τις λαχτάρες του κόσμου σε κάθε συνοριακή γραμμή»…


13 σχόλια:

s.frang είπε...

Πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ. Έχω πάει αρκετές φορές στην έκθεση βιβλίου της Φρ., ήδη στη δεκαετία του '70, και πάντα έφευγα με την εντύπωση ότι δεν πρόλαβα να δω όλα όσα ήθελα και είχα προγραμματίσει. Και με το συναίσθημα ότι δεν φτάνουν ούτε 5 ζωές για όλα αυτά τα καλά βιβλία που θα ήθελα να έχω διαβάσει.
Νάσαι καλά και του χρόνου να ξαναπάς!
Σ.Φρ.

fpboy είπε...

ζεις μια υπέροχη ζωη .

Gazmend Kapllani είπε...

Καλημέρα s.frag συμφωνώ απολύτως μαζί σου και ενώνομαι με την ευχή σου για του χρόνου¨))) Καλημέρα fpboy

farinelli είπε...

Kαλημέρα και συγχαρητήρια για το πολύ καλογραμμένο blog σας! Ελληνικό περίπτερο?? Έτσι από περιέργεια.. :)))))))))))))

Gazmend Kapllani είπε...

"Βγαίνω και περνάω απέναντι, στην αίθουσα 6.0, όπου βρίσκεται το ελληνικό τμήμα της Έκθεσης. Το κεντρικό ελληνικό περίπτερο είναι στην αρχή, δεξιά καθώς μπαίνεις. Ακολουθούν οι Γαλλόφωνοι και οι Κινέζοι"

farinelli είπε...

Έχετε δίκιο, δεν το πρόσεξα. Ευχαριστώ!

ritsmas είπε...

Εξαιρετική παρουσίαση. Πληρης. Ευχαριστώ ιδιαιτερως γι αυτήν
ριτς

nikos είπε...

Otan xanartheis me to kalo (tou hronou pali) tha mas eidopoiiseis pio brosta na organosume kati. Yparhei ellinikos politistikos syllogos sti Frankfurti.

http://kulturforum-frankfurt.blogspot.com/

Tzaki είπε...

Συγκρίνοντας με τις κατά καιρούς εκθέσεις της Αθήνας, μελαγχολεί κανείς. Δεν περιμένω μια έκθεση τέτοιου μεγέθους και ακτινοβολίας όπως αυτή της Φρανκφούρτης αλλά τουλάχιστον ας δείξουν οτι αγαπάνε αυτό που κάνουνε. Για να το αγαπήσει και ο κόσμος. Αυτή η κακομοιριά κάνει κακό σε όλους.

KourtGeo είπε...

ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΡΕΠΟΡΤΑΖ!!! MAKAΡΙ ΝΑ ΓΙΝΟΝΤΑΝ ΚΑΙ ΣΕ ΜΑΣ ΚΑΜΙΑ ΤΕΤΟΙΑ ΕΚΘΕΣΗ!!!!ΤΟ ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΝΑ ΕΠΙΔΕΙΞΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ ΕΙΝΑΙ Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΥΤΗ ΟΣΟ ΠΑΕΙ....ΑΣΤΑ.....

Eikonoplastis είπε...

Να προσθέσω ότι επίσημη προσκαλεσμένη της φετινής έκθεσης, ήταν η Καταλονία, που δεν είναι βέβαια κράτος, αλλά έχει δικιά της γλώσσα, που μιλιέται από περίπου 10.000.000 άτομα. Στα καταλανικα εκδίδονται κάθε χρόνο περί τα 25/30.000 βιβλία (περίπου 165.000.000 αντίτυπα).

Του χρόνου επίσημη προσκεκλημένη είναι η Τουρκία.

Gazmend Kapllani είπε...

Ευχαριστώ eikonoplastis για τη προσθήκη. Είναι ακριβώς έτσι όπως το λες. Επισκέφθηκα τη Καταλονία στην Έκθεση και εντυπωσιάστηκα. Ίσως θα έπρεπε να γράψω ένα ξεχωριστό κομμάτι γι'αυτό. Άλλη φορά. Πολλούς χαιρετισμούς.

ΦΑΙΔΩΝ ΘΕΟΦΙΛΟΥ είπε...

Δεν ξέρω γιατί κόπηκε στη μέση το σχόλιό μου αλλά για να κλείσω ήθελα να συμπληρώσω πως το ρεπορτάζ είχε τη ζωντάνια καιτη φυσικότητα μιας παρεϊστικης αφήγησης κι αυτό είναι μεγάλο πλεονέκτημα για το γραπτό λόγο ,για ένα ρεπορτάζ.΄Ετσι βρέθηκα κι εγώ εκεί, στην έκθεση βιβλίου στη Φρανκφούρτη, μαζί σας κ.Καπλάνι.
Φιλικά
Φαίδων Θεοφίλου