Εκεί στην Πλατεία Νταμ...

Η κυκλοφορία στους δρόμους του Άμστερνταμ μέρα μεσημέρι

Στην Πλατεία Νταμ, στο Άμστερνταμ, θυμήθηκα τον Βλαντίμιρ. Ήταν ο καθηγητής μου του μαρξισμού- λενινισμού στο λύκειο. Το πραγματικό του όνομα ήταν Μέτι, το άλλαξε σε Βλαντίμιρ όταν πήγε για σπουδές στη Μόσχα. Εκεί, μας έλεγε, έζησε μια από τις πιο συγκλονιστικές εμπειρίες της ζωής του, όταν επισκέφθηκε το Μαυσωλείο του Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν. Άλλοι έλεγαν πάντως ότι η πραγματικά συγκλονιστική του εμπειρία στη Μόσχα ήταν ο έρωτάς του για μια Ρωσίδα, την οποία αναγκάστηκε να εγκαταλείψει μετά τις αυστηρές εντολές του κόμματος, όταν η Αλβανία τα έσπασε με την ΕΣΣΔ αφού η τελευταία καταδίκασε τα σταλινικά εγκλήματα. Γι΄ αυτή την ιστορία εκείνος δεν μιλούσε ποτέ. Ο Βλαντίμιρ ήταν από τους ανθρώπους που πίστευε πραγματικά στον κομμουνισμό. Μιλούσε με πάθος για το φωτεινό μέλλον της ανθρωπότητας (αρκεί εμείς τα μικρά να κάναμε λίγη υπομονή μέχρι να ΄ρθει)...
Γιατί τον θυμήθηκα εκεί στην Πλατεία Νταμ; Επειδή μας έλεγε πως εκεί στη Δύση οι καπιταλιστές κρατούν μαστουρωμένους τους νέους για να μην επαναστατήσουν. Και πράγματι, εκεί στην Πλατεία Νταμ, στο προαύλιο του υπουργείου Άμυνας μάλιστα (!), κάμποσοι νέοι κάπνιζαν, ξέγνοιαστοι, τσιγαριλίκια, ακούγοντας τζαζ ή κλασική μουσική. Πού μυαλό λοιπόν για ταξικούς και εθνικούς αγώνες; Για να πούμε βέβαια του στραβού το δίκαιο, εμένα δεν μου φάνηκαν και τόσο μαστουρωμένοι. Σκηνές όπως αυτές που βλέπεις στην Ομόνοια, εδώ δεν είδα. Ίσως τα πραγματικά «πρεζόνια», όπως τους αποκαλούμε στην Αθήνα, να κρύβονται σε κάποια από τα δεκάδες κανάλια που ζώνουν σαν πανέμορφα φίδια την πόλη... Στον καθηγητή μου, τον Βλαντίμιρ, άρεσε, επίσης, κάθε φορά να λέει ότι: «οι προλετάριοι στη Δύση δεν έχουν να χάσουν παρά τις αλυσίδες τους!». Και εδώ έπεσε μέσα, σχεδόν. Γιατί οι προλετάριοι εδώ πέρα κυκλοφορούν κυρίως πάνω σε αλυσίδες, ήτοι πάνω σε ποδήλατα. Εντυπωσιακό πράγμα αυτό με τα ποδήλατα. Είναι σαν τα αυθαίρετα στα μέρη μας. Τα βλέπεις παντού. Λες και βρίσκεσαι στην Πλατεία Τιεν Αν Μεν προ εικοσαετίας ή στο χωριό σου. Και τώρα που ανέφερα το χωριό, να σημειώσω επίσης ότι μπροστά στο μουσείο Βαν Γκογκ, στο κέντρο του Άμστερνταμ, υπάρχει ένα τεράστιο λιβάδι που μυρίζει σκέτη αγελαδίλα. Γιατί λοιπόν αυτές οι χώρες που πέρασαν βαρβάτη βιομηχανική επανάσταση έχτισαν πόλεις που σου θυμίζουν το χωριό; Και εμείς που δεν περάσαμε πραγματική βιομηχανική επανάσταση και νοσταλγούμε ακόμα τα χωριά μας χτίζουμε πόλεις που μισούν θανάσιμα το πράσινο; Περίεργα πράγματα. Όπως είναι περίεργο το γεγονός ότι εδώ τα ποδήλατα τα παίρνουν οι άνθρωποι μαζί τους παντού, στα τρένα, στο Μετρό. Στην Αθήνα, χρόνια τώρα, οι λιγοστοί ποδηλάτες που παίζουν τη ζωή τους κορόνα γράμματα στους δρόμους της πόλης, εκλιπαρούν να τους επιτρέψουν να πάρουν μαζί τα ποδήλατά τους στο Μετρό. Η Αττικό Μετρό Α.Ε. αντιστέκεται σθεναρά. Τι φοβάται άραγε; Μήπως η Αθήνα «μυρίζει» Άμστερνταμ; Τέλος πάντων. Επιστρέφω στον αγαπημένο μου καθηγητή. Την τελευταία φορά που τον είδα, μετά την κατάρρευση του καθεστώτος, είχε ένα κουρασμένο πρόσωπο και στεκόταν στο πεζοδρόμιο, μπροστά σε έναν πρόχειρο πάγκο, προσπαθώντας να πουλήσει μπανάνες. Είχε χάσει τη δουλειά του και πάσχιζε να επιβιώσει στο νέο «καπιταλιστικό όραμα» που έχτιζαν στην Αλβανία οι ίδιοι άνθρωποι που είχαν χτίσει και το «κομμουνιστικό όραμα». Χαιρετηθήκαμε αμήχανα, χωρίς να πούμε πολλά... Έμαθα μετά ότι είχε αρχίσει να ψάχνει την πρώην ερωμένη του, που είχε εγκαταλείψει κάποτε, κατόπιν κομματικών εντολών, εκεί στη μακρινή Μόσχα. Δεν ξέρω εάν πρόλαβε να τη βρει. Πέθανε πέρσι από καρδιακή προσβολή. Το κακό τον βρήκε πάνω στο παλαιό κινέζικο ποδήλατό του...

Info για ποδηλάτες στην Ελλάδα: www. podilates.gr

ΤΡΙΤΗ: 14 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2007

Μια βαλκανική προσευχή

Τις προάλλες επισκέφθηκα ξανά την Βaarle. Αυτή τη μικρή πόλη, στα σύνορα Βελγίου και Ολλανδίας, η οποία ανήκει ταυτόχρονα στην Ολλανδία και στο Βέλγιο. Έχω ξαναγράψει για αυτήν. Όσοι επιθυμούν να ξέρουν περισσότερα ας πάνε στο αρχείο, Δεκέμβριος 2006, τελευταίο ποστ. Τις προάλλες λοιπόν πήγα ξανά στη Baarle. Την προηγουμένη φορά που ήμουν εδώ έβρεχε καταρρακτωδώς. Τώρα έλαμπε ο ήλιος. Τα σύνορα, όμως, παρέμειναν τα ίδια. Κάτι λωρίδες με λευκά σταυρουδάκια, που νομίζεις ότι έχουν φτιαχτεί για να διακοσμήσουν τα πεζοδρόμια και τους δρόμους. Αριστερά και δεξιά των διακοσμητικών λωρίδων γράφει ΝL (Ολλανδία) και Β (Βέλγιο).
Σύνορα-διακοσμητικές λωρίδες που διασχίζουν τα μαγαζιά και τα σπίτια. Μπαίνεις στο σούπερ μάρκετ «Ζeeman», ψωνίζεις στο Βέλγιο και πληρώνεις στο ταμείο, το οποίο βρίσκεται... στην Ολλανδία. Μπαίνεις στο «Απαγορευμένο Φρούτο» (γνωστή μπιραρία της πόλης), παραγγέλνεις στη σερβιτόρα που βρίσκεται στην Ολλανδία ενώ εσύ κάθεσαι στο Βέλγιο. Είσαι στο σπίτι σου, μαγειρεύεις το φαγητό στην κουζίνα, η οποία βρίσκεται στην Ολλανδία, και το τρως στο καθιστικό σου, το οποίο βρίσκεται στο... Βέλγιο. Ή και το αντίστροφο. «Σε ποιο κράτος ανήκει τότε το σούπερ μάρκετ ή το σπίτι;», ρωτά ο επισκέπτης. «Ανάλογα με το πού βρίσκεται η κεντρική είσοδος», σου απαντούν. Εάν βρίσκεται στην Ολλανδία, ανήκει στην Ολλανδία. Εάν βρίσκεται στο Βέλγιο τότε ανήκει στο Βέλγιο. Μερικές φορές, όταν κάποιος ιδιοκτήτης- για λόγους φορολογίας ή άλλους - θέλει να αλλάξει κράτος η κατοικία του, τότε παίρνει την κεντρική πόρτα του σπιτιού και την μεταφέρει στο άλλο κράτος. Σε κάθε περίπτωση, όταν περπατάς στον δρόμο δεν ξέρεις ποτέ με σιγουριά σε ποιο κράτος βρίσκεσαι.
Και με όλα αυτά τα μπερδεμένα πράγματα οι άνθρωποι εδώ νιώθουν μια χαρά! Δεν πάσχουν καθόλου από κάποια σύγχυση ή κρίση ταυτότητας. Το διασκεδάζουν κιόλας. Την ημέρα που έφτασα στην Βaarle οι δύο δήμαρχοι της πόλης- γιατί, εδώ, σχεδόν τα πάντα είναι επί δύο- αποφάσισαν να βάλουν κάτι σαν συνοριακό φυλάκιο στην είσοδο της πόλης. Για μισή ώρα μόνο. Ακολούθησε ένα απίστευτο κυκλοφοριακό κομφούζιο. Για μια στιγμή οι κάτοικοι τα έχασαν. Αναρωτιούνταν ποιος ηλίθιος ή βάρβαρος αποφάσισε να βάλει συνοριοφύλακες σε αυτή την πόλη. Εδώ η λέξη συνοριοφύλακας είναι ισότιμη με τη λέξη εξωγήινος ή φάντασμα... Γαμώτο, πώς τα κατάφεραν έτσι αυτοί οι άνθρωποι; Να γελούν με τα σύνορα, να τα περιγελούν, να τα μετατρέπουν σε παιχνιδάκια, σε φάρσα, σε τουριστική ατραξιόν; Να, λοιπόν, γιατί μ΄ αρέσει να επισκέπτομαι την Βaarle κάθε φορά που βρίσκω την ευκαιρία. Για «συνοριακή αποτοξίνωση». Είναι το μοναδικό μέρος όπου παύω να υποφέρω από το σύνδρομο το συνόρων.
Ίσως, σκέφτομαι τώρα, εδώ πρέπει να έρθουν να διαπραγματεύονται οι Σέρβοι και οι Κοσοβάροι. Τι τους τρέχουν στα Ηλύσια Πεδία και σε άλλα σημεία γεμάτα μεγαλεία; Εδώ, σε αυτό το ταπεινό χωριό πρέπει να ΄ρθούν, μήπως και τα βρουν τελικά. Ίσως, λέω πάλι, να οργανώνονται εδώ και summer schools για Βαλκάνιους φοιτητές. Ποτέ δεν βλάπτει να δεις τον κόσμο και αλλιώς. Ποτέ δεν βλάπτει να δεις και ένα μέρος όπου τα σύνορα ενώνουν και δεν σκοτώνουν τους ανθρώπους. Ποτέ δεν βλάπτει να χαμογελάς αντί να κλαις βλέποντας τα σύνορα. Ποιος ξέρει, με την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι επόμενες γενιές των Βαλκανίων ίσως εισάγουν από εδώ και καμιά έξυπνη ιδέα για την τουριστική αξιοποίηση των συνόρων... Σκεπτόμενος όλα αυτά, λοιπόν, βρέθηκα ξανά στην οδό Loveren. Εκεί όπου το σύνορο διασχίζει ένα σπίτι ακριβώς στη μέση. Κάθησα πάνω στη λωρίδα με τα άσπρα σταυρουδάκια σε στάση προσευχής και προσευχήθηκα: «Θεέ μου, κάνε τα σύνορα των Βαλκανίων να μοιάζουν έτσι. Έστω και έπειτα από εκατό, διακόσια, τριακόσια χρόνια. Αμήν!»...

Ιnfo: www. vvvbaarle. com

ΤΡΙΤΗ: 7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2007