Δευτέρα, Οκτωβρίου 29, 2007

Χειμερινή ώρα

Μια ώρα πίσω, λοιπόν, μετακινήθηκαν οι δείκτες των ρολογιών. Έρχεται χειμώνας, λένε. Μιας και μιλάμε όμως για ρολόγια, καιρό τώρα, κρατάω στο αρχείο μου την εικόνα ενός πολύ ιδιαίτερου ρολογιού. Πρόκειται για γαλλικό ρολόι του ΧVIII αιώνα. Και η επιγραφή, σε αρχαϊκά γαλλικά, λέει: «Έτσι Περνάμε την Ώρα». Ένα μικρό αριστούργημα της ερωτικής τέχνης...

Σάββατο, Οκτωβρίου 20, 2007

Στις γειτονιές του βιβλίου στη Φρανκφούρτη

Ήταν η πρώτη φορά που πήγαινα στην Έκθεση του Βιβλίου της Φρανκφούρτης. Ο δρόμος από το ξενοδοχείου, όπου μένω, μέχρι το τεράστιο κτήριο ήταν σε μια απόσταση δεκαπέντε λεπτών με τα πόδια. Διαπερνάς τις γραμμές του τραμ, περνάς μπροστά στο όμορφο κτήριο του κεντρικού σταθμού των τρένων, στην είσοδο του οποίου ακούς να μιλιούνται όλες οι γλώσσες της υφηλίου, ενώ απέναντι από τον σταθμό, στο πεζοδρόμιο, μαζεύονται συνήθως ζητιάνοι και ναρκομανείς. Από εκεί συνεχίζεις ευθεία, προσπερνάς κορεατικά και ιταλικά εστιατόρια, μια ευαγγελική εκκλησία, ουρανοξύστες, πέντε-έξι τράπεζες, ποδαλοτόδρομους, από αυτούς που δεν βρίσκεις στην Αθήνα ούτε για δείγμα. Μετά από όλα αυτά, φτάνεις στην είσοδο της έκθεσης.

Δίπλα στην είσοδο ένα τεράστιο κινούμενο άγαλμα κρατά στο αριστερό του χέρι ένα μεγάλο σφυρί που ανεβάζει και κατεβάζει ρυθμικά. Πρόκειται για τον «Άνθρωπο με το σφυρί», έργο του Τζόναθαν Μπορόσφσκι, το οποίο συμβολίζει τον παγκόσμιο, βιομηχανικό, εργάτη. Μπροστά στην είσοδο απλώνεται ένα παζάρι που προσφέρει από παλαιά βιβλία μέχρι παντόφλες προορισμένες για τον βαρύ γερμανικό χειμώνα.

Η Έκθεση χωρίζεται σε τεράστιες αίθουσες, τις οποίες δύσκολα προλαβαίνεις να τις επισκεφθείς μέσα στις πέντε μέρες που διαρκεί. Επιλέγω να ξεκινήσω τη περιπλάνησή μου με τη αίθουσα 5.0. Περπατώ στον κυλιόμενο διάδρομο, στρίβω δεξιά και βρίσκω μπροστά μου ένα τεράστιο πλήθος. Είναι ο χώρος όπου το γερμανικό κανάλι ZDF οργανώνει συναντήσεις με γνωστούς συγγραφείς. Εκείνη τη στιγμή, πάνω στο πλατό, βρίσκεται ο Ουμπέρτο Έκο.

Συζητά για το τελευταίο του βιβλίο «Περί Ασχήμιας». «Σε αυτόν τον κόσμο δεν υπάρχουν μόνο ωραία και άσχημα πρόσωπα» λέει στον δημοσιογράφο δίπλα του. «Υπάρχουν και πρόσωπα που βρίσκονται στη μέση, σαν το δικό μου και το δικό σου». Το κοινό γελά ενώ το βλέμμα μου σταματά πάνω σε νεαρή κοπέλα που έχει ένα τεράστιο φιόγκο σε σχήμα γερμανικού λουκάνικου πάνω στα μαλλιά της και απολαμβάνει με απόλυτη αφοσίωση το παγωτό της…


Ενώ ο Έκο συζητά για την ιστορία της Ασχήμιας, στην αίθουσα 4.1, όπου υπάρχουν κυρίως τα φωτογραφικά λευκώματα, ένας επισκέπτης έχει μείνει με το στόμα ανοιχτό...

Στην αίθουσα 5.0. βρίσκονται Άραβες, Βαλκάνιοι και Ανατολικοί. «Σκοντάφτω» πάνω στο διαμπερές περίπτερο των Αραβικών Εμιράτων, με φωτογραφίες από το Αμπού Ντάμπι και καταπληκτικές εκδόσεις. Είναι ίσως το μοναδικό αραβικό περίπτερο όπου δεν επικρατεί το κοράνι…Στο περίπτερο της Σαουδικής Αραβίας το κοράνι το προσφέρουν δωρεάν, σε πενήντα γλώσσες. Στον τοίχο μια μεγάλη οθόνη προβάλλει εικόνες από τη «χώρα του Προφήτη».

Βλέπω μια γυναίκα να οδηγά αυτοκίνητο. Ρωτάω τον υπεύθυνο εάν είναι γυναίκα αυτή που βλέπω στο τιμόνι.

«Είναι άνδρας» μου απαντά «σας μπέρδεψε το κάλυμμα στο κεφάλι». Μου εξηγεί ότι οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να οδηγούν στην Σαουδική Αραβία. «Μόνο στην έρημο επιτρέπεται, μακριά από τα μάτια των ανδρών». «Μόνο στην έρημο»: σαν να λέμε «μόνο στον τάφο»…

Απέναντι στο περίπτερο της Σαουδικής Αραβίας ο Πάπα Βοϊτίλα χαιρετά το πλήθος από το εξώφυλλο τριών βιβλίων. Το περίπτερο της Πολωνίας. Φτιαγμένο με ιδιαίτερο γούστο. Η Άννα, μια νεαρή Πολωνέζα, παραπονιέται: «η αίθουσα αυτή είναι σαν γκέτο. Έπρεπε να μας βάλουν τουλάχιστον στην 5.1, με την Ιταλία και την Ισπανία. Γιατί η Τουρκία να είναι εκεί και εμείς όχι;». Σε φυλλάδιο, πάνω σε ένα τραπέζι, οι στοίχοι του Miłosz: «Φαντάζομαι τη γη όταν δεν θα υπάρχω πια: Τίποτα δεν συμβαίνει, καμιά απώλεια, η ίδια η παράξενη παρέλαση… Κι όμως τα βιβλία θα είναι εκεί στα ράφια/ κρατούν από καλή γενιά / κατάγονται από τους ανθρώπους, αλλά και από τη λάμψη, τα ύψη». Δεξιά μου βρίσκονται τα περίπτερα των Τσέχων. Απέναντί τους εκείνο της Σλοβακίας. Κάποτε οι δυο χώρες ήταν μαζί. Τώρα βρίσκονται απέναντι, με τα δικά τους βιβλία η καθεμία. Τουλάχιστον χώρισαν χωρίς αίμα. «Οι παλαιότεροι πονάμε ακόμα για τον χωρισμό» λέει η Ντανιέλα, μια γυναίκα γύρω στα πενήντα, που μου δείχνει τον κατάλογο με τις τελευταίες επιτυχίες της σλοβάκικης λογοτεχνίας. «Στη Σλοβακία ένα μπεστ σέλλερ δεν ξεπερνά τα πέντε χιλιάδες αντίτυπα. Για μια χώρα με πέντε εκατομμύρια κατοίκους αυτό είναι συμφορά»... Εκείνοι που διαβάζουν είναι οι Σλοβένοι. Τα στοιχεία λένε ότι διαβάζουν περισσότερο και από τους Αυστριακούς. (Ίσως γι’αυτό κατάφεραν να τη σκαπουλάρουν από την κόλαση της Γιουγκοσλαβίας χωρίς αιματοχυσία). «Σε αυτή την αίθουσα δεν έρχονται οι ξένοι εκδότες» λέει ο Γκόραζτ, από τις εκδόσεις «Studentska». «Ίσως περιμένουν από μας τους «φτωχούς» μόνο να αγοράζουμε βιβλία». Δίπλα στη Σλοβενία βρίσκεται η Βοσνία. Το βίντεο παίζει τουριστικά σποτ του τύπου «Ζήσε τον μύθο σου στη Βοσνία». Πιο πέρα, στο κάτω ράφι, ένα βιβλίο στο εξώφυλλο του οποίου απεικονίζονται φέρετρα και η επιγραφή «Srebrenica»... Αριστερά της Βοσνίας βρίσκεται το φωτεινό περίπτερο της Κροατίας. Δεξιά τα ταπεινά περίπτερα των Σέρβων.

Η Λιλιάνα Μαρίνκοβιτς, υπεύθυνη των εκδόσεων «Kreativni Centar», μου δείχνει το πιο πετυχημένο βιβλίο των τελευταίων χρόνων στη Σερβία. Πρόκειται για ένα καρτούν που δίνει οδηγίες για το σεξ στη σημερινή εποχή. «Κυκλοφόρησε στην αγορά αμέσως μετά τον πόλεμο και σάρωσε» λέει.

Δεξιά του σερβικού περιπτέρου βρίσκεται το κεντρικό περίπτερο της Ρωσίας. Εκτός από τα βιβλία, τη παράσταση κλέβει ένα μεγάλο ψηφιακό τζάκι που καίει ασταμάτητα. Πιο πέρα βρίσκεται το περίπτερο του Ιράν, όπου δεσπόζει η διαφήμιση μιας κλωνοποιημένης προβατίνας ονόματι Ρογιάνα: η Ιρανική Ντόλλυ. Συνεχίζοντας ευθεία συναντώ το μικρό περίπτερο της Αλβανίας, δίπλα στο περίπτερο του Κοσσόβου, το οποίο είναι πέντε φορές μεγαλύτερο…

«Στη γειτονιά των φτωχών». Οι διάδρομοι της αίθουσας 5.0, όπου βρίσκονται Άραβες, Βαλκάνιοι και Ανατολικοί, είναι συνήθως άδειοι...

Ανεβαίνω με τις κυλιόμενες σκάλες και κάνω μια βόλτα στην αίθουσα 4.1. Εδώ υπάρχουν κυρίως τα φωτογραφικά λευκώματα και τα εικονογραφημένα ημερολόγια. Μοιάζει πιο πολύ με γκαλερί. Με το που μπαίνεις σου «επιτίθενται» γυμνές φωτογραφίες κοριτσιών από τη Ρωσία. Βλέπω έναν κύριο που παρατηρεί με ανοιχτό το στόμα μια από τις γυμνές αφίσες… Βγαίνω και περνάω απέναντι, στην αίθουσα 6.0, όπου βρίσκεται το ελληνικό τμήμα της Έκθεσης. Το κεντρικό ελληνικό περίπτερο είναι στην αρχή, δεξιά καθώς μπαίνεις. Ακολουθούν οι Γαλλόφωνοι και οι Κινέζοι. Τελευταίο είναι το περίπτερο της Ταϊλάνδης. Εδώ μαθαίνεις ότι η Πριγκίπισσα της Ταϊλάνδης, οι φωτογραφίες της οποίας καταλαμβάνουν τα τρία τέταρτα του περιπτέρου, γράφει και ποιήματα που, υποθέτω, εμπνέουν μόνο τους αυλικούς. Η αίθουσα 6.0 είναι πολυσύχναστη… Χαλασμός κόσμου πάντως γίνεται στην αίθουσα 8.0. Εδώ βρίσκονται Αμερικανοί, Αυστραλοί, Βρετανοί, Καναδοί, το Ισραήλ και η Τζαμάικα. Σε αυτή την αίθουσα μπαίνεις μετά από εξονυχιστικό έλεγχο. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας και τα σύνορα ισχύουν και στην Έκθεση του βιβλίου…


Στην αίθουσα 8.0 συναντώ τη Tasja Dorkofikis, υπεύθυνη των αγγλικών εκδόσεων Portobello. Σκόπευα να της μιλήσω για το βιβλίο μου, γρήγορα βρεθήκαμε να μιλάμε για την ιστορία της. Έτσι συμβαίνει όταν συναντιούνται δυο μετανάστες. Ο πατέρας της Tasja, Τάκης Δορκοφίκης, εγκατέλειψε την Ελλάδα, κυνηγημένος, στον Εμφύλιο. Βρήκε καταφύγιο στη Πολωνία, όπου δούλεψε ως δημοσιογράφος και παντρεύτηκε με Πολωνή. Από αυτό τον γάμο γεννήθηκε η Tasja. Ο Τάκης Δορκοφίκης έλεγε πράγματα που ενοχλούσαν σφόδρα το καθεστώς του «Υπαρκτού». Τον κήρυξαν ανεπιθύμητο και τον διέταξαν να εγκαταλείψει τη Πολωνία, την εποχή που στην Ελλάδα ήταν στην εξουσία η Χούντα. Ήταν άπατρις, καμία χώρα δεν τον δεχόταν. Τον δέχτηκε, τελικά, η Ιταλία. Πήγε εκεί μαζί με την οικογένειά του. Με τη βοήθεια του ΠΑΚ, κατάφερε να πάει στη Γερμανία, στο Μόναχο, όπου πέθανε μετά από μερικά χρόνια. Η Tasja και η μάνα της γύρισαν τότε στην Πολωνία. Η Tasja σπούδασε αγγλική φιλολογία. Εγκατέλειψε ξανά τη Πολωνία το 1991, μετά τη κατάρρευση του καθεστώτος. Πήγε στην Αγγλία, όπου συνέχισε τις σπουδές της και άρχισε τη σταδιοδρομία της στον εκδοτικό χώρο. Ενώ άκουγα την ιστορία, θυμήθηκα τους στοίχους ενός Σλοβάκου ποιητή, του Novomesky, που διάβασα στο περίπτερο της Σλοβακίας: «Κύριε Τελωνειακέ, αυτή η μικρή βαλίτσα ανήκει σε μένα/ και σε όλες τις λαχτάρες του κόσμου σε κάθε συνοριακή γραμμή»…


Κυριακή, Οκτωβρίου 14, 2007

Το κορίτσι του «Σπούτνικ»

Η ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ, σύσσωμη, θυμήθηκε την περασμένη εβδομάδα τα 50 χρόνια από την εκτόξευση του «Σπούτνικ». Πριν από 50 χρόνια ο άνθρωπος κατάφερε επιτέλους να νικήσει τον νόμο της βαρύτητας. Άρχισε να ονειρεύεται ότι σύντομα θα αποικήσει το φεγγάρι και τον Άρη. Στη Μόσχα, ειδικά, την επέτειο τη θυμήθηκαν με ξεχωριστή νοσταλγία. (Ιδιαίτερα τώρα που ο Πούτιν έχει βαλθεί να ξανακάνει τη Ρωσία αυτοκρατορία). Εμείς, οι προερχόμενοι από το Ανατολικό Μπλοκ, το θυμόμαστε καλά το «Σπούτνικ». Στο μάθημα του μαρξισμού- λενινισμού κατείχε περίοπτη θέση. Εκείνη η μεταλλική σφαίρα ήταν το σύμβολο της νίκης τού «υπαρκτού σοσιαλισμού» ενάντια στη Δύση. «Γιατί ο κομμουνισμός», μας έλεγε ο καθηγητής, «δεν είναι ιδεολογία, είναι ακριβής επιστήμη. Τους αιμοβόρους καπιταλιστές, τον έκφυλο τρόπο ζωής τους, θα τους νικήσουμε με την ανάπτυξη της επιστήμης και την αφοσίωσή μας στα διδάγματα του Ηγέτη». Ως αλάθητη επιστήμη, λοιπόν, το σύστημά μας ήταν υπεράνω κάθε κριτικής. Την ώρα όμως που το «Σπούτνικ» αγκάλιαζε τα αστέρια, οι υπήκοοι του «υπαρκτού» φοβούνταν να μιλήσουν ελεύθερα ακόμη και στον γείτονά τους. Την ώρα που το «Σπούτνικ» ξεπερνούσε τα σύνορα της Γης, στους υπηκόους του «υπαρκτού» δεν επιτρεπόταν να περάσουν τα σύνορα της πατρίδας τους για να δουν τι υπάρχει δίπλα. Αυτή η κραυγαλέα αντίφαση έκανε το «επιστημονικό» οικοδόμημα του «υπαρκτού σοσιαλισμού» να γκρεμιστεί, ξαφνικά, σαν χάρτινος πύργος. Οι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονταν και τόσο να αγγίζουν τα άστρα. Ήθελαν προπαντός να περάσουν άφοβα, χωρίς να τους εκτελέσουν, τα σύνορα της δικής τους πατρίδας...
Το Μνημείο των Κατακτητών του Διαστήματος στη Μόσχα, αφιερωμένο στον «Σπούτνικ» και τους ήρωες του Διαστήματος

Τη δεκαετία του ΄60, στη Δύση, είχαν τους Βeatles. Εμείς, οι κάτοικοι του «υπαρκτού», είχαμε ένα θηλυκό σκυλί, ονόματι Λάικα. Η εικόνα της βρισκόταν παντού. Στα γραμματόσημα, τις καρτ ποστάλ, τα σχολικά βιβλία. Τη ζωγράφιζαν, συνήθως, δίπλα στο «Σπούτνικ», να κοιτά με βλέμμα αγέρωχο και άγρυπνο. Το επιβεβλημένο βλέμμα του «σοσιαλιστικού ρεαλισμού». Το αληθινό της βλέμμα, όμως, είναι μελαγχολικό και ηττημένο. Σαν να γνωρίζει ήδη την ολέθρια κατάληξή της.

Η Λάικα ήταν ένα ανώνυμο αδέσποτο που περιπλανιόταν στους δρόμους της Μόσχας. Από εκεί τη μάζεψαν και την πήγαν στο Κέντρο Διαστημικών Ερευνών της ΕΣΣΔ για να την προετοιμάσουν για μια ειδική αποστολή στο Διάστημα. Έπρεπε να δουν οι επιστήμονες τι παθαίνει το σώμα όταν ο νόμος της βαρύτητας παύει να ισχύει. Έπειτα από γερή προπόνηση, στις 3 Νοεμβρίου του 1957, η Λάικα εκτοξεύτηκε στο Διάστημα με το διαστημόπλοιο «Σπούτνικ 2». Ένα ταξίδι χωρίς επιστροφή. Η καρδιά της δεν άντεξε. Πέθανε από το άγχος και τον φόβο μερικές ώρες μετά την εκτόξευση. Έπειτα κάηκε μαζί με το μεταλλικό σκάφος εκεί επάνω, περικυκλωμένη από το σκοτάδι και τους διάττοντες αστέρες...

«Όσο πιο πολύ περνάει ο χρόνος τόσο πιο πολύ με πλημμυρίζουν οι τύψεις. Δεν γίναμε σοφότεροι από αυτή την αποστολή, για να δικαιολογήσουμε τον θάνατο της Λάικας», Ολέγ Γκαζένκο (υπεύθυνος της αποστολής του «Σπούτνικ 2»)

Εκατοντάδες ζώα πλήρωσαν ακριβά τον «πόλεμο των άστρων» των Σοβιετικών και των Αμερικανών. Οι Σοβιετικοί είχαν αδυναμία κυρίως στα σκυλιά. Οι Αμερικανοί στους πιθήκους. Ανύποπτοι χιμπαντζήδες βρέθηκαν, στα καλά καθούμενα, από την Αφρική στην έρημο του Αλαμογκόρντο, στο Νέο Μεξικό, όπου βρισκόταν το Κέντρο του Διαστημικού Προγράμματος των ΗΠΑ. Αρκετοί από αυτούς άφησαν εκεί την τελευταία τους πνοή. Συνήθως, τους ανέβαζαν σε διαστημικούς πυραύλους και τους εκτόξευαν προς τον ουρανό, χωρίς καμία ελπίδα σωτηρίας. Από την έρημο του Αλαμογκόρντο πέρασε και ο διάσημος πίθηκος Ηam. Τον έφεραν από το Καμερούν όταν ήταν τριών χρόνων. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ήταν πανέξυπνος και υπάκουος, δηλαδή ο ιδανικός τύπος για επικίνδυνες αποστολές. Ύστερα από γερή προπόνηση, ο Ηam εκτοξεύτηκε με διαστημικό πύραυλο τον Ιανουάριο του 1961. Οι επιστήμονες έπρεπε να διαπιστώσουν εάν θα πέθαινε ή όχι από το άγχος που προκαλεί το ταξίδι στο Διάστημα. Εκείνος επιβίωσε, αν και αντιμετώπισε χειρότερες συνθήκες από αυτές που αντιμετωπί- σει ο Σταλόνε στις χολιγουντιανές ταινίες του. Όταν προσγειώθηκε στη Γη ήταν τρομοκρατημένος. Δεν είχε όμως σημάδια αρρώστιας, αποδεικνύοντας έτσι ότι το ταξίδι στο Διάστημα δεν σκοτώνει.

Ο πίθηκος Ηam εν ώρα «μαθήματος»...
Ο Ηam έγινε μεγάλος σταρ στη συνέχεια. Έγινε πρωτοσέλιδο στο περιοδικό «Life Μagazine». Τον ζήλευαν ακόμη και τα αστέρια του Χόλιγουντ. Το 1963 απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά του και κατέληξε σε ζωολογικό κήπο στην Ουάσιγκτον. Είχε γίνει όμως αντικοινωνικός. Δεν ήθελε να κάνει παρέα με κανέναν από τους υπόλοιπους χιμπαντζήδες. Για να τον μαλακώσουν του έφεραν θηλυκούς χιμπαντζήδες αλλά ούτε οι άγριες και εκλεκτές ορμές του έρωτα δεν τον συγκινούσαν πλέον. Πέθανε μοναχικός και θλιμμένος το 1983, σε ηλικία είκοσι επτά χρόνων. Τα οστά του φυλάσσονται σήμερα στο Μουσείο του Διαστήματος, στο Νέο Μεξικό...
Τα εκατοντάδες ζώα που πλήρωσαν με τη ζωή τους τον Ψυχρό Πόλεμο και τον «Πόλεμο των Άστρων», δεν είχαν ιδέα για τον ανταγωνισμό ανάμεσα στον κομμουνισμό και τον καπιταλισμό. Αλλά έτσι συμβαίνει συνήθως: τον πόλεμο τον πληρώνουν κυρίως εκείνοι που δεν έχουν καμία σχέση με αυτόν, είτε πρόκειται για ζώα είτε για ανθρώπους. Οι περισσότεροι από τους αγνώστους ήρωες του «Πολέμου των Άστρων» δεν είχαν καν τη τύχη της Λαϊκα. Εκείνη τουλάχιστον άφησε εποχή. Το όνομά της μπήκε στα σχολικά βιβλία. Έγινε ροκ τραγούδι. Έγινε αιτία να γραφτούν μυθιστορήματα. Έγινε μάρκα φωτογραφικής μηχανής. Ακόμα και άγαλμα έγινε. Στο Μνημείο των Κατακτητών του Διαστήματος στη Μόσχα το άγαλμά της φιγουράρει δίπλα σε εκείνο του Λένιν! Μεγαλύτερη τιμή δεν θα μπορούσε να φανταστεί ούτε η ίδια ούτε ολόκληρη η φυλή της. Ο αγαπημένος μου Ιάπωνας συγγραφέας, Χαρούκι Μουρακάμι, έγραψε ένα μυθιστόρημα που εμπνεύστηκε από τη περίπτωσή της. «Το κορίτσι του Σπούτνικ» το ονόμασε. Ο Μουρακάμι μετατρέπει το ταξίδι χωρίς επιστροφή της Λαϊκα σε μια αλληγορία για την αθεράπευτη ανθρώπινη μοναξιά και την ακαταμάχητη φθορά του ανθρωπίνου σώματος. Όσους ουρανούς και αν κατακτήσουμε εμείς οι άνθρωποι, μπροστά στον χρόνο είμαστε σαν τη Λαϊκα μέσα στη μεταλλική, ιπτάμενη, φυλακή της. «Εκείνη τη στιγμή κατάλαβα.» γράφει ο Μουρακάμι «Είχαμε κάνει ένα υπέροχο ταξίδι μαζί, αλλά στο τέλος δεν ήμασταν παρά μοναχικά μεταλλικά σκάφη που χαράζαμε ο καθένας τη δική του τροχιά. Από μακριά μοιάζουμε ωραίοι, σαν διάττοντα αστέρια. Στην πραγματικότητα δεν είμαστε παρά όμηροι, κλεισμένοι ο καθένας στο κελί του χρόνου και του χώρου, χωρίς καμία πιθανότητα φυγής. Όταν οι τροχιές των δορυφόρων μας διασταυρώνονται, τα πρόσωπά μας συναντιούνται. Και ίσως, ποιος ξέρει, και οι ψυχές μας αγγίζονται. Αλλά αυτό δεν διαρκεί παρά μια στιγμή. Την μετέπειτα στιγμή, βρισκόμαστε πάλι στη δική μας απόλυτη μοναξιά. Μέχρι την ώρα που θα καούμε και θα γίνουμε το έσχατο μηδέν»…

Τρίτη, Οκτωβρίου 09, 2007

Με τη ματιά του ταύρου


Εκεί που καθόμουν λοιπόν και παρακολουθούσα με ενδιαφέρον τις εξελίξεις στο ΠΑΣΟΚ, μου φθάνει ένα άσχετο e-mail που με καλούσε να υπογράψω για μια διεθνή εκστρατεία για την απαγόρευση των ταυρομαχιών στην Ισπανία! «Είναι ανελέητο και βάρβαρο» γράφει το μήνυμα «να προκαλείς τόσο πόνο και να σκοτώσεις ένα άλλο ον για χάρη της παράδοσης και της διασκέδασης». Θυμήθηκα τότε τον Λόρκα που λάτρευε τις ταυρομαχίες. Θυμήθηκα και τον Πικάσο που συχνά απεικόνιζε τον εαυτό του σαν ταύρο... Οι καιροί, όμως, αλλάζουν. Οι περισσότεροι Ισπανοί σήμερα είναι κατά των ταυρομαχιών. Γιατί και οι παραδόσεις, κάποτε, ξεπερνιούνται...
Μετά, όμως, κάθησα για λίγο και προσπάθησα να δω την ταυρομαχία με τα μάτια ενός ταύρου. Δύσκολο έργο. Αλλά θέλω να μοιραστώ μαζί σας μερικές ταυροειδείς σκέψεις που έκανα. Ανάμεσα σε αυτούς που επιθυμούν την απαγόρευση των ταυρομαχιών, υποθέτω πως υπάρχουν αρκετοί φανατικοί των χάμπουργκερ, των μπιφτεκιών και των φιλέτων σε σχάρα. Έχουν αναρωτηθεί ποτέ με ποιον τρόπο πεθαίνουν τα βοδινά που εκείνοι καταβροχθίζουν; Απ΄ όσο ξέρω πεθαίνουν μέσα σε φρικτούς πόνους και εντελώς άδοξα. Αν η σκέψη αυτή σάς φαίνεται απλοϊκή, ας προχωρήσουμε παραπέρα. Ο άνθρωπος εκτρέφει τα βοδινά με μοναδικό σκοπό να τα σφάξει. Ας συγκρίνουμε λοιπόν τα βοδινά που προορίζονται για εκτροφή και τα άλλα που προορίζονται για ταυρομαχίες.
Τα πρώτα μεγαλώνουν συνήθως μέσα στο σκοτάδι. Τα ευνουχίζουν από μωρά για να μεγαλώσουν γρήγορα. Για να τα σφάξουν μια ώρα αρχύτερα, τα ταΐζουν με τέτοιο τρόπο που μερικές φορές τα τρελαίνουν. Ύστερα τα μεταφέρουν σε χώρους με συνθήκες χειρότερες και από εκείνες των λαθρομεταναστών στο Κέντρο Κράτησης Λαθρομεταναστών στη Σάμο. Τέλος, περνούν από τα σφαγεία όπου πεθαίνουν άδοξα και πολύ άσχημα, χωρίς να έχουν καμία πιθανότητα να ξεφύγουν. Οι ταύροι που προορίζονται για ταυρομαχίες, από την άλλη, από την αρχή αποκτούν τον τιμητικό τίτλο toro bravo (δηλαδή «γενναίος ταύρος»). Δεν μεγαλώνουν μέσα στα σκοτάδια, αλλά στα απέραντα φωτεινά λιβάδια των ganaderias. Δεν τρώνε ό,τι να ΄ναι, σαν στρατιώτες στο μέτωπο, αλλά εκλεκτό και δροσερό χορτάρι. Τα βοδινά που γίνονται χάμπουργκερ δεν τα ξέρει ούτε η μάνα τους. Οι toro bravo αποτελούν το καμάρι του αφεντικού τους. Έχουν υπέροχα ονόματα όπως Ranfanote. Και το πιο σημαντικό: κάνουν έρωτα όποτε το γουστάρει η ψυχή τους. Η αρένα δεν είναι σαν το σφαγείο. Οι ταύροι των ταυρομαχιών δίνουν μια μάχη με τον σφαγέα τους πολύ πιο ισότιμη από εκείνη που δίνουν τα άλλα βοδινά στα σφαγεία. Έχουν κάποιες πιθανότητες να βγουν ζωντανοί από την αρένα. Επιπλέον, αν κριθούν ως valientes, έχουν δικαίωμα να κάνουν τον γύρο της τιμής και να εισπράττουν τον θαυμασμό και τα χειροκροτήματα των θεατών. Τέλος, εάν νικήσουν, μπορούν να κοιμηθούν με τις πιο... σέξι αγελάδες της περιοχής. Και αν πεθαίνεις ως toro bravo θα σου φτιάξουν φλογερούς στίχους οι πιο ξακουστοί ποιητές, θα γίνεις πίνακας, ταινία, θα σε τιμήσουν οι ίδιοι σου οι δολοφόνοι. Εσείς, λοιπόν, εάν ήσασταν ταύρος, τι θα προτιμούσατε; Βέβαια, το καλύτερο θα ήταν να πεθάνουν τα ζωντανά φυσιολογικά, από γερατειά. Αλλά σε έναν κόσμο όπου ο άνθρωπος κάνει ό,τι θέλει, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο για τα βοδινά. Επομένως, εάν ξέρατε ότι η μοίρα σας είναι να καταλήξετε στην κατσαρόλα, τι θα επιλέγατε, το σφαγείο ή την αρένα;

ΥΓ: Θα ήθελα να προχωρήσω λίγο ακόμα τον συλλογισμό μου, αλλά φοβάμαι μην ταυτιστώ απόλυτα με τον toro bravo. Και κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει μπελάς για κάποιον μετανάστη σαν και μένα που θέλει μια ζωή ήσυχη και ασφαλή...

Τρίτη, Οκτωβρίου 02, 2007

Τύραννοι, μπλογκ και σαμουράι

Καλημέρα φίλες και φίλοι. Σήμερα σκέφτηκα να πω δυο λόγια για τη Βιρμανία. Ξέρω ελάχιστα για αυτή τη χώρα. Ξέρω ότι οι στρατηγοί που κυβερνούν τη χώρα των 60 εκατομμυρίων εξαθλιωμένων κατοίκων, διά πυρός και σιδήρου, κρατάνε ημιφυλακισμένη μια γυναίκα με γοητευτικό χαμόγελο, ονόματι Σούου Κίι. Πέρσι είδα και ένα υπέροχο φωτογραφικό λεύκωμα ενός μετανάστη από τη Βιρμανία. Τσαν Τσάο τον λένε. Μετανάστευσε το 1978 από τη Βιρμανία στις ΗΠΑ, όπου κάνει σπουδαία καριέρα. Αυτός πήρε τη φωτογραφική του μηχανή και πήγε πριν από μερικά χρόνια στα σύνορα μεταξύ Βιρμανίας και Ταϊλάνδης για να φωτογραφίσει πρόσωπα συμπατριωτών του. Ανάμεσα στα πρόσωπα που φωτογράφισε βρίσκονταν και φοιτητές που κατάφεραν να επιβιώσουν από τις σφαγές του 1988, τότε που η στρατιωτική χούντα της Βιρμανίας έπνιξε στο αίμα την εξέγερση εναντίον της. Η σφαγή πέρασε εντελώς απαρατήρητη.

Ο δικτάτορας της χώρας, ο Ταν Σουέ, αποφάσισε τότε να αλλάξει το όνομα της χώρας. Η Βιρμανία έγινε Μιανμάρ. Πρόπερσι ο δικτάτορας αποφάσισε να αλλάξει και την πρωτεύουσα της χώρας. Από τη Ρανγκούν αποφάσισε να την πάει στη μέση της ζούγκλας, στη Ναϊπιτάου. Η «μετακόμιση» άρχισε στις 6 το πρωί του 2005, 06.37 η ώρα, έπειτα από τις συμβουλές του προσωπικού αστρολόγου τού Σουέ. Γιατί ο τύραννος Σουέ, λένε, περνάει μεγάλο μέρος της ημέρας του «μελετώντας» την κίνηση των ουράνιων σωμάτων. Αυτή τη μανία των τυράννων- εξ αριστερών και εκ δεξιών- με την αστρολογία αδυνατώ να την καταλάβω.Όσο πιο φρικτά εγκλήματα κάνουν, τόσο πιο πολύ προσπαθούν να «διαβάζουν» τον ουρανό. Οι ναζί, μάλιστα, είχαν δημιουργήσει και ειδικό τμήμα αστρολόγων...

Το άλλο προληπτικό μέτρο του Σουέ ήταν να ελέγχει απόλυτα τα σύνορα της Βιρμανίας. Τη μανία των τυράννων με τα σύνορα μπορώ να την καταλάβω. Ο τύραννος νιώθει σίγουρος μόνο με κλειστά σύνορα. Και οι υπήκοοι μιας τυραννίας είναι σαν τους νεκρούς στο νεκροταφείο: δεν μπορούν να αποδράσουν από τον τάφο τους. Όλα υπό έλεγχο τα είχε, λοιπόν, ο Σουέ. Αυτήν τη φορά όμως τον χτύπησαν πισώπλατα τα σατανικά εργαλεία της παγκοσμιοποίησης: τα κινητά και το Διαδίκτυο. Οι μοναχοί Βουδιστές βγάζουν φωτογραφίες και βίντεο με τα κινητά τους και τα δημοσιεύουν στο ΥouΤube. Ανώνυμοι μπλόγκερ από τη Ρανγκούν περιγράφουν την κατάσταση που επικρατεί. Αυτήν τη φορά η σφαγή δεν έμεινε κρυφή. Αλλά και στην εποχή του ΥouΤube η μπίζνα καθορίζει τις τύχες των ανθρώπων. Η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία, που αγοράζουν πετρέλαιο και πωλούν όπλα στη Βιρμανία, καλούν ευγενικά τον τύραννο σε μια «σωστή διαχείριση της κρίσης». «Σωστή διαχείριση», στη γλώσσα της τυραννίας, σημαίνει να καθαρίσει όλους τους αντιπάλους της. Η Αμερική δήλωσε ότι είναι με τους εξεγερμένους. Αυτός ο δικτάτορας δεν είναι δικός τους. Δεν φωνάζει όμως δυνατά για να μην ενοχλήσει το Πεκίνο. Ο Τσάβες δεν μίλησε ακόμα. Ούτε ο Φιντέλ. Ο Σουέ είναι «αντιιμπεριαλιστής», όπως και ο Κιμ της Βόρειας Κορέας. Άσε που τον Τσαν Τσάο τον είχε χρηματοδοτήσει το ίδρυμα Σόρος, που είχε χρηματοδοτήσει και το βιβλίο ιστορίας της κα. Ρεπούση. (Περισσότερες αποκαλύψεις για τις κρυφές πτυχές της υπόθεσης στις εκπομπές του Λακόπουλου και Γεωργιάδη όπως και στα μπλογκ των αναρχοκομμουνιστών της ελληνικής μπλογκόσφαιρας). Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Ένωση απείλησε τον τύραννο ότι θα πάρει αυστηρά μέτρα εάν δεν σταματήσει η σφαγή. Ως πρώτο βήμα θα απαγορεύσει στην τροφαντή κόρη του να ψωνίζει διαμάντια στις Βρυξέλλες. Ήδη όμως οι Φλαμανδοί χρυσοχόοι κατηγόρησαν τους Γαλλόφωνους πως βρίσκονται πίσω από αυτό το εξοντωτικό μέτρο, επειδή με αυτό τον τρόπο σκοπεύουν να οδηγήσουν τις κόρες των τυράννων όλου του κόσμου να ψωνίσουν τα πανάκριβα διαμάντια τους, από εδώ και πέρα, στο Παρίσι. Και, μέσα σε όλα αυτά, βλέπω έναν ειδικό για τη μόδα που μιλάει σε κάποιο ξένο κανάλι. Λέει ότι μετά την εξέγερση των βουδιστών η Άπω Ανατολή αναμένεται να σκίσει. Το 2008 το κόκκινο χρώμα, ειδικά το πορτοκαλί, θα επικρατήσει. Θα φοράμε φούστες σε σχήμα παγόδας, πουκάμισα κορεατικά, παντελόνια α λα σαμουράι. Η ώρα ήταν προχωρημένη, ευτυχώς. Έβγαλα τα ρούχα μου και έπεσα για ύπνο...

Ιnfo: Διαβάστε το μπλογκ της Dawn, που γράφει από τη Ρανγκούν: http://www.xanga.com/dawn-1o9 ).