Σάββατο, Μαρτίου 29, 2008

Σαράγιεβο, αγάπη μου θλιμμένη (Β' Μέρος)

Σαράγεβο. Δύο μικρά κορίτσια περιμένουν στο σταυροδρόμι να ανάψει το πράσινο για να περάσουν στην άλλη πλευρά του δρόμου. Το ένα από τα κορίτσια φοράει ισλαμική μαντίλα. Η φωτογραφία μοιάζει σαν μικρογραφία και αλληγορία της σημερινής Βοσνίας...

Στο κέντρο του Σαράγεβου δεν βλέπεις πολλές ισλαμικές μαντίλες. Πριν από τον πόλεμο δεν έβλεπες ούτε στις απομακρυσμένες γειτονιές, όπου σήμερα κατοικούν κυρίως εσωτερικοί μετανάστες που ήρθαν στο Σαράγεβο μετά τον πόλεμο. Είναι μια πόλη βαθιά αλλαγμένη. Πολλοί από τους παλαιούς κατοίκους έχουν μεταναστεύσει στη Δύση και επιστρέφουν εδώ σπάνια. Εκείνοι που έμειναν τρέφουν συνήθως παθολογικό μίσος για τις μαντίλες και ειδικά για το ξενόφερτο Ισλάμ. Για τα τζαμιά με αραβικό ρυθμό που χτίζονται με χρήματα της Σαουδικής Αραβίας. Για τους ουαχαμπίτες, τους «έξαλλους αξύριστους» όπως τους αποκαλούν, που ήρθαν εδώ στη διάρκεια του πολέμου.



«Το φιλελεύθερο Ισλάμ της Βοσνίας δεν έχει καμία σχέση με το δικό τους», μου λέει ο Νταμίρ Χάτζιτς (φωτό). Καθόμαστε μαζί σε ένα από τα ωραία εστιατόρια της πόλης, σε μια από τις όχθες του ποταμού Μιλγιάτσκα και μπροστά σε εξαίσια τοπικά πιάτα. Ο Νταμίρ δεν είναι από το Σαράγεβο. Είναι από μια άλλη πόλη της Βοσνίας, το Ντομπόι. Ήρθε στο Σαράγεβο το 1991 ως φοιτητής. Κατέληξε στο μέτωπο, πολεμώντας στο βοσνιακό στρατό ενάντια στους Σέρβους των Μλάντις και Καράτζιτς. Πολλά παιδιά από τη γενιά του Νταμίρ ένιωθαν Γιουγκοσλάβοι. Τώρα προσπαθούν να φτιάξουν τη ζωή τους, πάνω στα ερείπια που άφησε η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Η παρέα του Νταμίρ στο Σαράγεβο αποτελείται από Σέρβους και Κροάτες. Η παλιά συνύπαρξη όμως έχει χαθεί μια για πάντα, λέει. Σε αυτή τη χώρα επικρατούν τώρα η δυσπιστία και η οικονομική εξαθλίωση. «Γιατί έγινε ο πόλεμος στη Βοσνία;», τον ρωτάω. «Γιατί κάποιοι μισούσαν το όνομά μου», απαντά κοφτά. «Πρέπει να είναι τρομακτικό πράγμα ο πόλεμος», του λέω προεξοφλώντας μια καταφατική απάντηση. «Πιστεύω ότι είναι η φυσιολογική κατάσταση του ανθρώπου», απαντά με ήρεμο ύφος. Τον κοιτάω αμήχανα ενώ μου αφηγείται πώς τραυματίστηκε δυο φορές και σώθηκε, ως εκ θαύματος, από τον θάνατο. Ίσως όσοι έχουν αντικρύσει τον θάνατο αντιμετωπίζουν τον πόλεμο ως «φυσιολογική κατάσταση». «Αυτόν τον πόλεμο δεν τον πλήρωσαν οι στρατιώτες», προσθέτει ο Νταμίρ. «Τον πλήρωσαν, κυρίως, οι άμαχοι»...


Εκείνη τη στιγμή βλέπω από το παράθυρο του εστιατορίου μια γαμήλια τελετή. Μπροστά στο τζαμί ο γαμπρός και η νύφη. Λαμπερή και χαλαρή αυτή, με τα μαλλιά λυμένα, χωρίς την ισλαμική μαντίλα, αστειεύεται με τον γαμπρό και τους γύρω της. Είναι μια σκηνή ασυνήθιστη για το Ισλάμ εκτός Βαλκανίων. Όπως είναι και το οινόπνευμα που ρέει άφθονο. Ταυτόχρονα όμως οι ισλαμικές μαντίλες πολλαπλασιάζονται στους δρόμους της πόλης. «Τους φανατικούς ισλαμιστές τούς έφερε εδώ ο πόλεμος», λέει ο Νταμίρ. Ο αριθμός τους δεν είναι μεγάλος. Η επιρροή τους όμως είναι επίφοβη. Διαθέτουν πολλά χρήματα, τα οποία παίρνουν κυρίως από τη Σαουδική Αραβία. Και ισχυρούς φίλους ανάμεσα στους Βόσνιους (μουσουλμάνους) πολιτικούς. Οι «έξαλλοι αξύριστοι» θεωρούν αμαρτωλό και σκανδαλώδες το φιλελεύθερο Ισλάμ των Βαλκανίων. Η ρητορική τους θυμίζει εκείνη της Χαμάς ενώ ονειρεύονται τη δημιουργία ισλαμικού κράτους στην καρδιά της Ευρώπης. «Για την ώρα», λέει ο Νταμίρ, «δεν έχουν καμία πιθανότητα να πετύχουν. Προσπάθησαν πολύ αλλά τα αποτελέσματα ήταν πενιχρά. Παρ΄ όλ΄ αυτά, εάν η Βοσνία διαλυθεί και η οικονομική εξαθλίωση παραμείνει, η επιρροή τους θα αυξηθεί πολύ». Μια κοινωνία πληγωμένη, σε κρίση οικονομική και ταυτότητας, εύκολα παραδίδεται στους φανατικούς. «Πώς βλέπεις το μέλλον;», ρωτάω τον Νταμίρ. «Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στο βαθύ σκοτάδι» απαντά.

Το Σαράγιεβο είναι μια πόλη όπου τα σημάδια από τις σφαίρες και τις οβίδες τα βλέπεις παντού. Οι εργάτες προσπαθούν να κάνουν «λίφτινγκ» στα κτήρια, σε μια από τις πιο κεντρικούς λεωφόρους της πόλης

Αποχωρίζομαι τον Νταμίρ και κατευθύνομαι προς το Ιstocno Sarajevo. Πρόκειται για τα προάστια της πόλης όπου κατοικούν οι Σερβοβόσνιοι. Εδώ αρχίζουν τα όρια της «Ρεπούμπλικα Σρπσκα». Ο ταξιτζής μού δείχνει το αόρατο σύνορο που χωρίζει τους Βόσνιους (μουσουλμάνους) από τους Σερβοβόσνιους. Είναι η οδός «Dobrinja». Στη σερβική πλευρά, σε ένα εμπορικό κέντρο, συναντώ τη Σούντσιτσα και τη Μιργιάνα. Είναι και οι δυο φοιτήτριες. Η Σούντσιτσα σπουδάζει νομική στο Πάλε, την πρωτεύουσα των Σερβοβοσνίων. Η Μιργιάνα δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο του Σαράγεβου. Επειδή στο Πάλε δεν υπάρχει τμήμα δημοσιογραφίας, μου εξηγεί. Παραπονιέται ότι επειδή είναι Σέρβα υφίσταται διακρίσεις από τους μουσουλμάνους καθηγητές. Και οι δυο τους έχουν ζήσει τον πόλεμο ως μικρά παιδιά. Θυμούνται, λένε, την έλλειψη του φαγητού και τις βόμβες που τους έριχναν οι μουσουλμάνοι. Ο πατέρας της Μιργιάνας πολεμούσε με τον σερβοβοσνιακό στρατό. Τραυματίστηκε βαριά και πέθανε πριν από λίγα χρόνια... «Γιατί έγινε ο πόλεμος;», ρωτάω. Οι απαντήσεις που μου δίνουν είναι μπερδεμένες. «Γιατί οι μουσουλμάνοι ήθελαν να μας καταπιέσουν», είναι μια από τις απαντήσεις. «Φταίνε οι πολιτικοί», είναι μια άλλη. «Μήπως ξέρετε τα ονόματα αυτών των πολιτικών;», τους ρωτάω. «Δεν θυμάμαι, ήμουν μικρή τότε», απαντά η Μιργιάνα... «Πιστεύω ότι για τον πόλεμο όλοι είμαστε ένοχοι στον ίδιο βαθμό. Ας πάψουν επιτέλους να μας αποκαλούν εγκληματίες όλη την ώρα»...

Η Σούντσιτσα (δεξιά) και η Μιργιάνα (αριστερά), Σέρβες της Βοσνίας. Έζησαν τον πόλεμο ως μικρά παιδιά, ζουν τις συνέπειές του ως ενήλικες. Σπουδάζουν και ταυτόχρονα ονειρεύονται την ημέρα που θα ζουν ειρηνικά

Η Σούντσιτσα και η Μιργιάνα γεννήθηκαν στο Σαράγεβο. Έφυγαν από εκεί λόγω του πολέμου. Σήμερα ζουν σε ένα χωριό κοντά στο Σαράγεβο, το Βοϊκοβίτσι. Στο Σαράγεβο πάνε συχνά για ψώνια και διασκέδαση. Έχουν μουσουλμάνους φίλους αλλά μόνο για κουβέντα στις καφετέρειες. Μιλάνε για τα ρούχα, τα αγόρια, τη μουσική. Τίποτα παραπάνω. Ποτέ για τα πολιτικά και τον πόλεμο. Δεν προσκαλούν μουσουλμάνους φίλους στο σπίτι. Ούτε εκείνοι το κάνουν. «Εάν συνέβαινε να ερωτευτείτε έναν μουσουλμάνο τι θα κάνατε;», ρωτάω. Με κοιτούν με σχεδόν τρομαγμένο ύφος. «Αυτό δεν θα γίνει ποτέ!», απαντούν. Επειδή έχουμε διαφορετικές νοοτροπίες και θρησκείες, συνεχίζουν, αλλά προπαντός γιατί η η κοινωνία δεν θα δεχόταν ποτέ κάτι τέτοιο. Λέω τότε την ιστορία του Μλάντε, ενός Σέρβου από το Σαράγεβο που πολέμησε ενάντια στους Σέρβους του Μλάντιτς. «Εκείνος πρέπει να είναι τρελός», αντιδρούν. «Πώς είναι δυνατόν να πολεμάς ενάντια στον λαό σου;»...

***
Η Σούντσιτσα και η Μιργιάνα δεν μπορούν να κάνουν προβλέψεις για το μέλλον. Ξέρουν πολύ καλά τι θα ήθελαν να κάνουν. Να σπουδάζουν, να έχουν ομαλή ζωή. «Το καλύτερο πράγμα είναι να μπούμε στην Ευρώπη και να ζήσουμε ειρηνικά», λέει η Μιργιάνα. «Εμάς μας έχουν μεγαλώσει λέγοντας ότι κάθε Σέρβος πρέπει να ζήσει δύο πολέμους», προσθέτει η Σούντσιτσα. «Δες γύρω, έχουμε πρόβλημα με όλους. Εμείς θέλουμε να είμαστε η γενιά που δεν θα ζήσει κανέναν πόλεμο», καταλήγει. Έχει βραδιάσει και πρέπει να επιστρέψω στο Σαράγεβο. Οι δυο τους προσφέρονται να με πάνε με το αυτοκίνητό τους. Στον δρόμο μού δείχνουν με καμάρι την καινούργια εκκλησία που χτίστηκε πριν από λίγα χρόνια. Κάποια στιγμή περνάμε από την Grbavica, μια γειτονιά του Σαράγεβου. «Εδώ ζούσαμε πριν από τον πόλεμο», λέει η Σούντσιτσα. «Το σπίτι μας είναι ακόμα εκεί, άδειο». Τότε θυμήθηκα τη βραβευμένη ταινία «Σαράγεβο, αγάπη μου», που εξελίσσεται στη Grbavica. Ρωτώ εάν την είδαν. «Δεν βλέπουμε τέτοιες ταινίες», απαντά αγανακτισμένη η Σούντσιτσα. Τις κοιτώ με απορία. «Υπάρχει κάτι στο κεφάλι μας...», προσθέτει έπειτα από λίγο η Μιργιάνα.


Φθάνουμε στο Σαράγεβο. Τις ευχαριστώ και κατεβαίνω από το αυτοκίνητο. Κάνω δυο βήματα και βρίσκομαι μπροστά σε ένα σπίτι, ο τοίχος του οποίου κουβαλά ακόμα τα σημάδια των οβίδων και των σφαιρών. Κάποιοι έχουν γράψει πάνω του «problem je u meni». Δηλαδή «το πρόβλημα βρίσκεται στον εαυτό μου». Εάν τα έθνη και οι άνθρωποι σκέφτονταν έτσι, ίσως δεν θα υπήρχαν τόσο πολλοί πόλεμοι και ομαδικοί τάφοι. Θα υπήρχαν λιγότερες ομαδικές αυτοκτονίες όπως αυτή της Γιουγκοσλαβίας...

Ιnfo: Βοσνία

Επιφάνεια:
51.129 τετρ. χιλιόμετρα
Πληθυσμός πριν από τον πόλεμο: 4,4 εκατομμύρια
Πληθυσμός μετά τον πόλεμο: 3,6 εκατομμύρια (αν και δεν υπάρχει αξιόπιστη καταγραφή μετά τον πόλεμο)
Εθνότητες: Βόσνιοι (μουσουλμάνοι), Σέρβοι, Κροάτες. Οι Βόσνιοι είναι η πλειοψηφία (48%).
Μετά τη Συμφωνία του Ντέιτον (1995), η χώρα αποτελείται από δύο οντότητες: Ομοσπονδία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (Βόσνιοι-Κροάτες) και Ρεπούμπλικα Σρπσκα (Σέρβοι). Υπάρχουν δέκα καντόνια, το καθένα με τη δική του κυβέρνηση. Ρόλο κυβερνήτη και συντονιστή παίζει ο ύπατος εκπρόσωπος της Διεθνούς Κοινότητας.
Δείτε: «Νo Μan΄s Land», του Ντάνις Τάνοβιτς

Σαράγιεβο, Ιανουάριος 2008

5 σχόλια:

sapere aude είπε...

-----------------------------------
> Εθνότητες: Βόσνιοι (μουσουλμάνοι) ...
-----------------------------------
Στα αγγλικά λέγονται Bosniaks δεδομένου ότι ένα μεγάλο ποσοστό υποτιθέμενων "μουσουλμάνων" της Βοσνίας δεν ασπάζεται καμμία θρησκεία.
Στο άρθρο της για το ανέβασμα του Godot στο πολιορκημένο Σαράγεβο η Susan Sontag αναφέρει ότι κανείς από τους Bosniak συνεργάτες της δεν ήταν θρησκευόμενος παρά μόνο μια κοπέλλα που ήταν ...βουδίστρια!

-----------------------------------
> Μπροστά στο τζαμί ο γαμπρός και η νύφη. Λαμπερή και χαλαρή αυτή, με τα μαλλιά λυμένα, χωρίς την ισλαμική μαντίλα, αστειεύεται με τον γαμπρό και τους γύρω της. Είναι μια σκηνή ασυνήθιστη για το Ισλάμ εκτός Βαλκανίων. Όπως είναι και το οινόπνευμα που ρέει άφθονο.
-----------------------------------
Σκηνή πολύ συνηθισμένη στην Τουρκία.

-----------------------------------
Λέω τότε την ιστορία του Μλάντε, ενός Σέρβου από το Σαράγεβο που πολέμησε ενάντια στους Σέρβους του Μλάντιτς. «Εκείνος πρέπει να είναι τρελός», αντιδρούν. «Πώς είναι δυνατόν να πολεμάς ενάντια στον λαό σου;»...
-----------------------------------
Να δω τον κόσμο ανάποδα/
τον αδερφό μου ξένο/
και τον εχθρό μου αδέρφι μου/
αδικοσκοτωμένο.
(Κώστας Βάρναλης)

Λωτοφάγος είπε...

Πράγματι, η ταινία "Νο Man's Land", αλλά και "Τα όμορφα χωριά όμορφα καίγονται" είναι, καθεμιά για δικούς της λόγους, δύο από τις καλύτερες ταινίες που έχω δει στη ζωή μου!

milena barili είπε...

"Εμάς μας έχουν μεγαλώσει λέγοντας ότι κάθε Σέρβος πρέπει να ζήσει δύο πολέμους", λέει η Σούντσιτσα.

Δεν ξέρω πως μεγάλωσαν αυτά τα παιδιά, εγώ όμως που "θυμάμαι τον Τίτο" (γεννήθηκα στο Βελιγράδι αρκετά χρόνια πριν το 1980 όταν πέθανε ο Μπροζ) ξέρω πολύ καλά ότι οι γενιές που συμμετείχαν σε αυτή την φρίκη που λέγετε πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία, μεγάλωσαν σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες και με αξίες που, όσων αφορά τον εθνικισμό και ρατσισμό τουλάχιστον, άγγιζαν αυτό που σήμερα αποκαλούμε ευρωπαϊκές αξίες. Και εκεί ακριβώς είναι το πρόβλημα. Πώς γίνεται να αλλάξουν οι άνθρωποι τις πιο σημαντικές τους πεποίθησης τόσο γρήγορα και σε μια ηλικία που δύσκολα αλλάζουν ακόμη και τις πιο μικρές τους συνήθειες;
Η μήπως δεν άλλαξαν;

Είναι δύσκολο να βλέπεις ανθρώπους που νόμιζες ότι τους γνώριζες να μετατρέπονται σε όντα παράλογα, γεμάτα μίσος προς κάθε τι το διαφορετικό. Και μετά αλλάζεις κι εσύ ο ίδιος, ή κλείνεσαι μέσα σου ή φεύγεις και οι λέξεις όπως "πατρίδα", ακόμη και "πολιτισμός", χάνουν πολύ από την αξία που κάποτε είχαν ή, τουλάχιστον, αποκτούν ένα διαφορετικό νόημα.

Για το θέμα αυτό έχουν γραφτεί πολλά και η τραγωδία της πρώην Γιουγκοσλαβίας σίγουρα δεν είναι το μοναδικό παράδειγμα (όσο μοναδικό κι αν φαίνεται σ' εμάς τους "πρώην Γιουγκοσλάβους"), αλλά εγώ ακόμη δεν βρήκα καμία απάντηση στα ερωτήματα που κουβαλάω μαζί μου σχεδόν είκοσι χρόνια τώρα.

giorgos είπε...

Δυστυχώς,για να συνειδητοποιήσουν οι άνθρωποι ότι πρώτα από όλα είναι άνθρωποι και μετά ότι έχουν μία εθνοπολιτισμική ταυτότητα που έχει,όμως,ίδια αξία με αυτή των συνανθρώπων τους θα περάσουν χρόνια πολλά,ίσως και ποτέ να μη συμβεί.

珊珊李 είπε...

自拍,遊戲基地,愛情公寓,視訊交友,後宮電影,小遊戲區,080視訊聊天室,成人影城,18成人,正妹牆,小遊戲,成人聊天室,成人貼圖,言情小說,視訊聊天室,成人影城,小遊戲,hi5,校園正妹牆,成人影片,AV女優,色情,伊莉,成人貼圖,色遊戲,85cc免費影片,遊戲基地,色情漫畫,成人漫畫,成人光碟,中部人聊天室,色情網站,情趣用品,視訊交友,玩美女人,手機遊戲,080視訊聊天室,正妹牆,貼圖,sogo論壇,小遊戲區,自拍,尋夢園聊天室,情趣用品,遊戲基地,080苗栗人聊天室,色情漫畫,情色文學,線上遊戲,kk俱樂部,我的遊戲口袋,微風,hi5,正妹牆,色遊戲,微風成人區,微風成人區,AV女優,視訊聊天室