Κυριακή, Νοεμβρίου 23, 2008

Το νησάκι που βαστά την ιστορία του κόσμου

Το Τείχος των Δακρύων και των Ελπίδων στο Ellis Island, με τα χαραγμένα ονόματα των μεταναστών που έρχονταν, κυρίως από την Ευρώπη, για να βρουν μια θέση στο «αμερικανικό όνειρο». Εκατομμύρια άνθρωποι από την Αμερική και όλο τον κόσμο έρχονται εδώ κάθε χρόνο ψάχνοντας τους συγγενείς τους…


Έξω από το Castel Clinton, στο νοτιοδυτικό άκρο του Μανχάταν, όπου κόβεις το εισιτήριο για το Ellis Island, το «νησί των μεταναστών», τρεις επαγγελματίες σαλτιμπάγκοι, μεταμφιεσμένοι ως Αγάλματα της Ελευθερίας ποζάρουν για τους τουρίστες. Μόλις δουν όμως ότι τους φωτογραφίζουν χωρίς να τους πληρώσουν, σκεπάζουν το πρόσωπο με την αμερικανική σημαία: «Όχι τζάμπα man» φωνάζουν. Πλησιάζω ένα από τα τρία Αγάλματα και ρίχνω ένα δολάριο στο «ταμείο» κάτω. «Η φωτό κάνει πέντε δολάρια» μου λέει το Άγαλμα, κρατώντας την αμερικάνικη σημαία στο ύψος του προσώπου, σαν ασπίδα προστασίας από άλλον έναν υποψήφιο τζαμπατζή. «Δεν θέλω φωτό» λέω. «Μια ερώτηση μόνο. Πως πάει ο τζίρος;». «Δεν πάει καλά. Μας έχει πλήξει κι εμάς η γαμημένη η κρίση» απαντά και κατεβάζει τη σημαία…




Για να πας στο Ellis Island, στην Νήσο Έλλις όπως είναι γνωστό στην ελληνική βιβλιογραφία, περισσότερη ώρα σου παίρνει ο αυστηρός έλεγχος πριν μπεις στο φέρι μπόουτ, παρά το ίδιο το ταξίδι. Στήνομαι σε μια τεράστια ουρά, όπου ακούω, κυριολεκτικά, όλες τις γλώσσες του κόσμου. Μια αστυνομικίνα ζητά από την Γαλλίδα μπροστά μου να βγάλει, εκτός από τις μπότες και το μπρούντζινο βραχιόλι της, πριν περάσει από τον ηλεκτρονικό ανιχνευτή. Το βραχιόλι δεν βγαίνει με τίποτα. Η Γαλλίδα κοκκινίζει, ιδρώνει, μουρμουρίζει συνέχεια: «Cest de la folie. Cest de la folie» ("Αυτό είναι τρέλα"). Κάποια στιγμή τα καταφέρνει. Μπορούμε να προχωρήσουμε...


Το φέρι μπόουτ αποπλέει. Οι μετανάστες που έρχονταν στο Ellis Island έκαναν σχεδόν την ίδια διαδρομή. Πριν ξεμπαρκάρουν στο νησί, μπαίνοντας στον κόλπο της Νέας Υόρκης, αντίκριζαν το Άγαλμα της Ελευθερίας και τους ουρανοξύστες του Μανχάταν στο βάθος. Ήταν τα σύμβολα που είχαν εμποτίσει την φαντασία τους πριν ξεκινήσουν το εξουθενωτικό ταξίδι προς το Νέο Κόσμο. ‘Έρχονταν από τον «Παλαιό Κόσμο», την Ευρώπη, την οποία μάστιζε η εξαθλίωση και η μισαλλοδοξία. Γερμανοί, Ιρλανδοί, Εβραίοι, Σουηδοί, Τούρκοι, Έλληνες, Αλβανοί, Σέρβοι, Τσέχοι, Πολωνοί, ξεμπάρκαραν στο Ellis Island, σε μια χώρα όπου ονειρεύονταν να βρουν αφθονία και προπαντός να μην τους καταδιώκουν επειδή είχαν «λάθος» όνομα, «λάθος» ταυτότητα, λάθος «θρησκεία»…


***

Με το που φθάνουμε κοντά στο Άγαλμα της Ελευθερίας οι επιβάτες συνωστίζονται για μια φωτογραφία. Έτσι συνωστίζονταν και οι μετανάστες μόλις έβλεπαν το Άγαλμα. Για εκείνους όμως δεν ήταν τουριστική ατραξιόν. Ήταν το θαυμαστό σύνορο μπροστά στο οποίο έτρεμαν από φόβο μήπως δεν το περάσουν και από πόθο να γίνουν αποδεχτοί. Στο καράβι υπάρχουν αρκετοί νέοι μετανάστες από την Λατινική Αμερική. Ίσως, αυτό το «ταξίδι», να είναι η πρώτη τους εκδρομή στη νέα πατρίδα. Κάποιος μελαψός, που φορά την φανέλα του Μαραντόνα, στήνεται και ποζάρει με φόντο το Άγαλμα. Ποιος ξέρει, αυτή τη φωτογραφία θα την στείλει στους συγγενείς του. Για να τους δείξει ότι πέρασε το «σύνορο», ότι βρίσκεται κοντά στο «όνειρο». Θυμήθηκα τότε τους μετανάστες στην Ελλάδα. Πολλοί από αυτούς, την πρώτη τους «εκδρομή» στη νέα πατρίδα την κάνουν στην Ακρόπολη. Φωτογραφίζονται μπροστά στον Παρθενώνα. Μετά στέλνουν τις φωτογραφίες στους συγγενείς τους. Για να δείξουν ότι πέρασαν το «σύνορο», ότι βρίσκονται κοντά στο «όνειρο». Η γλώσσα των μεταναστών είναι παγκόσμια...


Λυκόφως στη Νήσο Έλλις. Στο βάθος κάποιος προσπερνά το Τείχος με τα ονόματα των μεταναστών ενώ μια υπάλληλος ρίχνει φαγητό στα περιστεράκια. Τα ονόματα των προγόνων της δεν υπάρχουν σε αυτό το Τείχος. Εκείνοι δεν ήρθαν οικειοθεώς στην Αμερική που μόλις απέκτησε το πρώτο της μαύρο, έστω μιγά, Πρόεδρο...

Το φέρι μπόουτ φθάνει και κατεβαίνουμε. Βλέπω το κύριο κτήριο. Επιβλητικό και ωραίο. Με το δίκαιο τους οι δυο αρχιτέκτονές του (Τίλτον και Μπόριγκ) πήραν το χρυσό μετάλλιο το 1900 στο Παρίσι. Αυτό το κτήριο στέγασε από το 1892 μέχρι το 1954 τα δάκρυα και τις ελπίδες δώδεκα εκατομμυρίων μεταναστών, κυρίως από την Ευρώπη. (Πριν λειτουργήσει ως μεταναστευτικός σταθμός το Ellis Island, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν ενιαία μεταναστευτική πολιτική. Η κάθε Πολιτεία είχε τους δικούς της μεταναστευτικούς νόμους). Στην κεντρική αίθουσα, όπου οι μετανάστες περίμεναν τους πολυάριθμους και ταπεινωτικούς ελέγχους, ιατρικοί έλεγχοι κυρίως, πριν πάρουν το «ΟΚ» για να μπουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, τώρα δεσπόζει μια έκθεση με τις αποσκευές τους. Μπαούλα και βαλίτσες όλων των ειδών. Τι να είχαν μέσα άραγε; Διευθύνσεις στην Αμερική, ιερά βιβλία, το καλό φόρεμα για την μέρα του γάμου, λίγο χώμα από την πατρίδα; Επάνω οι φωτογραφίες της εποχής με τα πρόσωπα των μεταναστών. Στο βλέμμα τους διακρίνεις εκείνη τη μείξη του φόβου και του πείσματος, της ελπίδας και της θλίψης, της προσδοκίας και της ανασφάλειας: το αιώνιο βλέμμα της ξενιτιάς. Μόνο δυο τοις εκατό των μεταναστών δεν έπαιρναν την άδεια να μπουν στην Αμερική. Αλλά οι διαδικασίες ελέγχου ήταν τόσο επώδυνες που ακόμα και σήμερα απασχολούν την συλλογική μνήμη των Αμερικανών. Λίγο πιο πέρα, μια πλατφόρμα με χρωματιστά πλαστικά ανθρωπάκια. Ο τίτλος κάτω: «Από πού ερχόμαστε». Πως φτιάχτηκε η Αμερική από το 1600, όταν δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι άρχισαν να συρρέουν εδώ: αποικιοκράτες, τυχοδιώκτες, διωγμένοι, ονειροπόλες, πεινασμένοι, δουλέμποροι, μετανάστες. Και η πιο επώδυνη σελίδα: η δουλεία των μαύρων της Αφρικής. Εκείνοι δεν ήρθαν οικειοθελώς στην Αμερική.

Δεξιά από την πλατφόρμα, μια ψηλή ξανθιά κοπέλα ψάχνει στον υπολογιστή το όνομα ενός συγγενή της που πέρασε κάποτε από το Ellis Island. Μετά από λίγο την διαδέχεται ένας μελαψός κύριος που κάνει το ίδιο. Έξω από το κτήριο υπάρχει το Τείχος, με τα ονόματα των μεταναστών που πέρασαν απο το Ellis Island. Διαβάζω μερικά στη τύχη: Diana Christopoulos Tomaris, Demetrios Tomaris, Orlich Tomasek, Viola Skopas Tombros, Chu Hue Tong... Ένα αγόρι φωνάζει στη μητέρα ότι βρήκε το όνομα που έψαχναν. Άλλοι συνεχίζουν και ψάχνουν...


***


Έχει πέσει το λυκόφως όταν φεύγω από το Ellis Island. Στον ορίζοντα λάμπουν τα φώτα του Μανχάταν, που έβλεπαν οι μετανάστες από τα παράθυρα του κτηρίου και ονειρεύονταν μια ζωή γεμάτη φως και αφθονία. Η ιστορία της μετανάστευσης στην Αμερική δεν είναι ρόδινη. Συνοδεύεται από πόνο, ρατσισμό, αδυσώπητες συγκρούσεις, άγρια εκμετάλλευση, αγώνες για δικαιώματα. Αλλά αυτή η χώρα κατάφερε και καταφέρνει ακόμα να εμφυσήσει στους μετανάστες της το δικό της όνειρο. Να τους κάνει κομμάτι της δικής της αφήγησης. Η Ευρώπη αδυνατεί να το κάνει. Επειδή η Αμερική χτίστηκε αλλιώς; Ίσως. Σκέφτομαι μόνο πως τα μουσεία της μετανάστευσης στην Ευρώπη είναι σχεδόν ανύπαρκτα. Την ιστορία της δικής μετανάστευσης η Ευρώπη την έχει εξωραΐσει και απωθήσει στην λήθη. Την ιστορία των μεταναστών που φθάνουν σήμερα για να ζήσουν το «ευρωπαϊκό όνειρο», δεν την θεωρεί δική της. Νομίζω, πιθανόν απλοϊκά, ότι η κύρια διαφορά μεταξύ της Ευρώπης και της Αμερικής είναι το γεγονός ότι η Αμερική, παρ’όλα τα τεράστια προβλήματα, δέχτηκε και δέχεται τους μετανάστες ως κομμάτι του δικού της ονείρου. Οι χώρες της Ευρώπης, η Ευρώπη, αντί να εμπνέει το δικό της όνειρο στους μετανάστες, συνήθως, τους φορτώνει τους εφιάλτες της. Σακατεύοντας έτσι το μέλλον των μεταναστών και το δικό της. Η Ευρώπη καλείται σήμερα να «επινοήσει» ένα «ευρωπαϊκό όνειρο». Εάν δεν θέλει να μείνει, αιωνίως, μια χλωμή σκιά της Αμερικής…


Κατεβαίνω στο μετρό. Μια μπάντα μαύρων νεαρών έχουν στήσει κανονική τζαζ συναυλία. Σταματώ και τους βλέπω. Μπροστά μου ένας μαύρος κύριος με ένα μαύρο μπουφάν. Στη πλάτη του, σταμπαρισμένη μια αμερικανική σημαία, μια άγκυρα αριστερά και ένα κοτζάμ κείμενο στα κινέζικα! Θέλω να βγάλω μια φωτογραφία, όταν μου φθάνει στο αυτί η γλώσσα της δικής μου ξενιτιάς:

- «Φοβεροί δεν είναι;»

- «Παίζουν γαμάτα μωρό μου»

Οι νεαροί σταματούν, το κοινό χειροκροτεί. Οι πιο γενναιόδωροι ρίχνουν στο «ταμείο» της μπάντας ψηλά. Όχι πολλά. Εποχή οικονομικής κρίσης. Δεν περισσεύουν χρήματα για πλανόδιους. Η Wall Street σήμερα έκανε πάλι εντυπωσιακή βουτιά…

6 σχόλια:

iren είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
iren είπε...

Gelasa me tin paromoiosi tis Akropolis me to Ellis Island.Otan afisa tin Albania, foititria tote, akrivos afto mou zitithike apo tous symfoitites mou: mia fotografia ap’tin (me tin) Akropoli.Ta prwta xronia prepei na eixa anevei 7-8 fores -olo kai kapoios erxotan gia to “tama”.Eno stin Nea Yorki, os I proti apo tin oikogeneia pou perase ton Atlantiko, parekampsa to nisi kai fotografithika dipla sta kerata tou xrimatistiriakou tavrou.
Periergoi pou eimaste oi metanastes! Anarotiemai ean tha apoktisoume pote kathari touristiki matia i synexeia tha simeionoume vounokorfes stous idiorythmous xartes mas?!…

6:48 πμ

Mars είπε...

"Η γλώσσα των μεταναστών είναι παγκόσμια...", "το αιώνιο βλέμμα της ξενιτιάς"...apithano to varos avton ton protaseon...sygxaritiria gia ena akoma omorfo keimeno.

K ego thymamai tin diki mou foto-souvenir apo Akropoli...malista eixa kataferei se ekeini tin proti volta na xatho stin kathodo...mia apo tis polles fores pou xathika stin Athina mi gnorizontas kan tin glossa...
ostoso, nostalgo me deos tis elpides pou eixa tote gia tin zoi pou nomiza oti me perimene se avti tin xora...k tin agnoia...pou ekane tin glossa na moiazei melodiki..
einai aneksitili i vromia tis ksenitias...

Γιάννης είπε...

"Νομίζω, πιθανόν απλοϊκά, ότι η κύρια διαφορά μεταξύ της Ευρώπης και της Αμερικής είναι το γεγονός ότι η Αμερική, παρόλα τα τεράστια προβλήματα, δέχτηκε και δέχεται τους μετανάστες ως κομμάτι του δικού της ονείρου. Οι χώρες της Ευρώπης, η Ευρώπη, αντί να εμπνέει το δικό της όνειρο στους μετανάστες, συνήθως, τους φορτώνει τους εφιάλτες της. Σακατεύοντας έτσι το μέλλον των μεταναστών και το δικό της. Η Ευρώπη καλείται σήμερα να «επινοήσει» ένα «ευρωπαϊκό όνειρο». Εάν δεν θέλει να μείνει, αιωνίως, μια χλωμή σκιά της Αμερικής… "

Με προβλημάτισε πολύ αυτή η άποψή σας...
Δεν πιστεύω ούτε η Αμερική είναι τόσο "αθώα" ούτε ότι η Ευρώπη είναι τόσο "ένοχη".
Η μεγάλη διαφορά μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης βρίσκεται στην ιστορική τους πορεία. Πόλεμοι στην Αμερική έγιναν μόνο δύο, ο ένας για την Ανεξαρτησία και ο εμφύλιος. Πόλεμοι στην Ευρώπη έγιναν εκατοντάδες. Εκατομμύρια Ευρωπαίοι σκότωσαν εκατομμύρια Ευρωπαίους, σφυρηλατώντας με κάθε σφαίρα τη διαφορετικότητά τους και την έννοια του "ξεχωριστού έθνους".
Η Αμερική των Ευρωπαίων αποίκων και των Ευρωπαίων μεταναστών μου φαίνεται πως είναι φυσιολογικό να έχει εμπεδώσει περισσότερο την ανεκτικότητα του διαφορετικού έθνους. Αντίθετα η Ευρώπη των διαχωρισμών πάλι μου φαίνεται πως είναι φυσιολογικό να υπεραμύνεται της "καθαρότητάς" της.

[Για να προλάβω εδώ τις όποιες αντιρρήσεις δεν παραβλέπω το ρόλο των αποικιοκρατικών ευρωπαϊκών κρατών στην Αφρική, για παράδειγμα.]

apostolos είπε...

Ενα ωραιο κειμενο που για ολους εμας που μικροι προσπαθησαμε να πιασουμε το ονειρο
σε ευχαριστω

珊珊李 είπε...

嘟嘟成人網,080聊天室,AV女優,情色文學,色情遊戲,免費A片,微風成人,AV女優,AV女優,色情小說,聊天室,080聊天室,微風成人,A漫,視訊聊天室,AV女優,色情影片,色情遊戲,免費A片,免費A片,免費A片,080視訊聊天室,080聊天室,080苗栗人聊天室,h漫,視訊聊天,a383,哈啦聊天室,免費成人影片,hi5 tv,免費小遊戲,85cc免費影城,a片免費看,成人光碟,成人光碟,情色貼圖,我的遊戲口袋,免費成人影片,色情小說,A片下載,同志色教館,hi5 tv,色情影片,情趣用品,情色文學,成人遊戲,情色遊戲,自拍,aio交友愛情館,遊戲口袋,好玩遊戲區,免費A片,成人交友網,後宮電影,色情,A片,情色遊戲,成人小說,成人電影,玩美女人,免費遊戲