Δευτέρα, Ιουνίου 15, 2009

Την μαύρη ή την ξανθιά;

video

Είδα αυτό το βίντεο και θυμήθηκα ένα κομμάτι που είχα γράψει πριν απο τρία χρόνια.

Μια Αμερικανίδα σκηνοθέτις, η Κίρι Ντέιβις, αποφάσισε προ ημερών να κάνει το «τεστ της κούκλας» στο Χάρλεμ. Έβαλε μια ομάδα εξάχρονων μαύρων παιδιών να επιλέξουν ανάμεσα στη «μαύρη κούκλα» (φτιαγμένη ειδικά για τους μαύρους της Αμερικής, στη δεκαετία του '70) και την κατάξανθη Barbie. Τα περισσότερα παιδάκια προτίμησαν την κατάξανθη Barbie! Απέρριψαν, κατά κάποιον τρόπο, την ίδια την ταυτότητά τους. Πολλοί πίστευαν ότι τα παιδάκια του Χάρλεμ, μετά από τόσα χρόνια, θα ταυτίζονταν με την Ναόμι Κάμπελ ή έστω με την Κόντι Ράις, επιλέγοντας έτσι την «μαύρη κούκλα». Εις μάτην. Προτίμησαν την ξανθιά Barbie.
Τα μικρά παιδιά φαίνεται πως γνωρίζουν καλά τις κοινωνικές αλήθειες των μεγάλων. Ίσως και να βλέπουν πολλές διαφημίσεις. Καταλαβαίνουν λοιπόν ότι, σε αυτόν τον κόσμο, πρέπει να είσαι λευκός (και ξανθιά), για να έχεις τα ωραιότερα αυτοκίνητα, τα ακριβότερα ρούχα, τις καλύτερες δουλειές, τις καλύτερες ξυριστικές μηχανές, τις τέλειες γραμμές και για να κάνεις ονειρεμένες διακοπές: ώστε να μαυρίζεις όχι από το κακό σου αλλά από ηλιοθεραπείες...
Τα παιδάκια του Χάρλεμ γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει λευκός Μάικλ Τζάκσον, που να θέλει να απαλλαγεί από το λευκό χρώμα της επιδερμίδας του. Γνωρίζουν, ίσως, ότι στην Ευρώπη οι μετανάστριες από την Αφρική σακατεύουν συχνά την επιδερμίδα τους με καρκινογενείς κρέμες, για να το ασπρίσουν λιγάκι, ελπίζοντας ότι θα βρουν πιο εύκολα δουλειά. Και εάν δεν τα γνωρίζουν όλα αυτά, διαισθάνονται πώς παίζεται το «παιχνίδι των χρωμάτων» στον κόσμο των μεγάλων και δεν έχουν καμία διάθεση να βολοδέρνουν. Καταλαβαίνουν ότι η Ναόμι και η Κόντι είναι λίγες. Οι Barbie είναι πολλές. Τα παιδάκια δεν υποκρίνονται. Προτιμούν αυτούς που νικάνε, που προχωράνε. Φοβούνται το στίγμα, την απόρριψη, την αποτυχία. Τι πιο φυσικό από αυτό;
Το ίδιο, νομίζω, θα γινόταν εάν βάζαμε τα παιδάκια των μεταναστών στην Ελλάδα να επιλέξουν ανάμεσα στην «κούκλα μετανάστη» και την «κούκλα γηγενή». Θα επέλεγαν, σίγουρα, την «κούκλα γηγενή». Γιατί ξέρουν πως εάν παραμείνουν μια ζωή «μετανάστες», με μια άδεια παραμονής που βγάζουν με χίλια ζόρια και χιλιάδες καθημερινές ταπεινώσεις οι γονείς τους, θα είναι καταδικασμένα να είναι πολίτες δεύτερης και τρίτης κατηγορίας. Και θα ζήσουν μια ζωή με το στίγμα του ξένου...
Θα είχε ενδιαφέρον, εάν κάναμε το «τεστ της κούκλας» με τα μαύρα παιδάκια στη Κυψέλη. Μιλώντας με πολλούς μετανάστες από την Αφρική, φοβάμαι ότι τα περισσότερα παιδάκια θα επέλεγαν την κατάξανθη Barbie... Δοκιμάστε να ζητήστε δουλειά σε καφετέρια ή σε φαστ φουντ, εάν είστε μαύρος/η, και θα καταλάβετε γιατί... Εκτός αυτού, τα παιδάκια γνωρίζουν ότι την «μαύρη κούκλα» την σταματούν συνέχεια στον δρόμο οι αστυνομικοί για «εξακρίβωση στοιχείων». Επιπλέον, εκείνη πρέπει να αντέξει και τον ρατσισμό των λευκών μεταναστών. Ενώ τελευταίως ανησυχεί κάθε φορά που η Εθνική Ελλάδος διακρίνεται σε κάποιο άθλημα. Από την κατάκτηση του Ευρωπαϊκού στην Πορτογαλία και μετά, μια δράκα ακροδεξιών έχει αποφασίσει να «συνδυάσει» τους πανηγυρισμούς για τις επιτυχίες της Εθνικής με το κυνήγι και το ξυλοκόπημα μαύρων και μελαψών μεταναστών: συνέβη ξανά προχθές στο κέντρο της Αθήνας... Φθάνει άραγε ένας «Σόφο» στην Εθνική για να μην προτιμήσουν τα μαύρα παιδάκια την κατάξανθη Barbie
;

16 σχόλια:

pølsemannen είπε...

Τα παιδιά απορροφούν πληροφορίες σαν τα σφουγγάρια (έτσι είναι η φύση τους άλλωστε) και το πιάνουν το νόημα αμέσως...

Βέβαια το τι απορροφούν δεν είναι αναγκαστικά σωστό ή ηθικό, αλλά σίγουρα αντιπροσωπευτικό του περιβάλλοντος που ζουν...

Giorgia_is_coming_to_town είπε...

Το θέμα είναι, τί πρέπει να κάνουμε, ώστε τα μαύρα παιδάκια να επιλέγουν την μαύρη κουκλίτσα. Οταν το περιβάλλον τους αποδείξει (πώς??) ότι δεν έχει διαφορά το άσπρο από το μαύρο παιδάκι, τότε κι αυτά θα επιλέξουν μαύρη κούκλα. Για να πω και κάτι άσχετο, τα τελευταία χρόνια, έχω τη μανία να αγοράζω μόνο μαύρες κουκλίτσες, είτε για μένα, είτε για δώρο.

ΞΕΝΗ είπε...

Καταπληκτικό κείμενο Γκάζι. Και συμβαίνουν όλα αυτά όταν "αρχηγός" στον πλανήτη μας είναι ενας που το δευτερο ονομά του είναι Χουσειν και άσπρο δεν τον λες... πόσοι αιώνες πρέπει να περάσουν για να καταλάβουμε ότι όλοι (θα έπερεπε να) ειμαστε ισοι.

sapere aude είπε...

Έχω μείνει άφωνος. Το βίντεο είναι ανατριχιαστικό.

Λωτοφάγος είπε...

Πριν από πολλά χρόνια, στη βιτρίνα ενός ψιλικατζίδικου της γειτονιάς μου, είχε ξεμείνει μια όμορφη μαύρη κούκλα (όχι μπάρμπι). Κάποια στιγμή, η μεγάλη μου κόρη τη ζήτησε. Της την αγόρασα ευχαρίστως. Ποτέ δεν τη ρώτησα γιατί την είχε προτιμήσει. Υποθέτω διότι στο σχολείο της φοιτούσαν ήδη "έγχρωμα" παιδιά, και η ίδια έκανε με φυσικότητα παρέα μαζί τους.
Αργότερα παρουσίασε κάποιες παλινδρομήσεις, αλλά εξακολουθεί να κρίνει τους ανθρώπους βάσει του χαρακτήρα και όχι του χρώματός τους.

BUTTERFLY είπε...

Α πα πα! Τι ντροπη! Τα ματακια του παιδιου μετα την τελευταια ερωτηση, εκει που συνειδητοποιει οτι τοση ωρα λεει πως η λευκη κουκλα ειναι ομορφη και καλη και νομιμη, αλλα εκεινο μοιαζει με τη μαυρη...ποσο πονο και απογοητευση κρυβουν! Πως ειναι δυνατον να τα μεγαλωνουμε σε τετοιο κοσμο;! Ημαρτον, τι σημασια εχει το χρωμα!!!
Ρε γαμωτο...

pap είπε...

Έχω τρεις κόρες επόμενο είναι να έχω στο σπίτι και πολλές ξανθές Barbie, αλλά παράλληλα όταν η πρώτη μου κόρη ήταν βρέφος μέσα στα άλλα παιχνίδια της είχαμε και δύο δίδυμα κουκλάκια μαύρου χρώματος. Οι κόρες μου μεγάλωσαν ειλικρινά με μια εξοικείωση και στο διαφορετικό χρώμα χωρίς να έχουμε στη πόλη μας συμπολίτες μαύρου χρώματος. Μπορώ να πω μάλιστα ότι επειδή τα μαύρα κουκλάκια ήταν μειοψηφία στα παιχνίδια τους γίνονταν συχνά φασαρίες για το ποια από τις τρεις θα παίξει μαζί τους. Καταλήγοντας σύμφωνα απόλυτα με αυτό που είπες στην εκπομπή του Skai όλα θα παιχτούν στα θρανία και στο σχολειό.

Yannis Zabetakis είπε...

την ξανθιά ή την μαύρη?

την Heineken ή την Guinness?

η μεν πετυχημένη και ...χαζή...
η δε ψαγμένη και αισθησιακή!

δεν πάει μόνο στις γυναίκες ή τις κούκλες...ο τίτλος σου Gazi
αλλά και ...στους ζύθους!

keep up the flag της διαφορετικότητας!

συναγωνιστικά [και από εδώ και από ...ΤΑ ΝΕΑ]

S G είπε...

"Τα παιδάκια του Χάρλεμ γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει λευκός Μάικλ Τζάκσον, που να θέλει να απαλλαγεί από το λευκό χρώμα της επιδερμίδας του. "

μπα μην το λετε, σε καθε παραλια του κοσμου υπαρχουν αφθονοι λευκοι που θελουν να απαλλαγουν απτην ασπριλα.

Κατα τα αλλα τα παιδια θελουν την ξανθια μπαρμπι γιατι αυτη ειναι η οριτζιναλ μπαρμπι. Αν τους ρωτουσαν ομως ποιον θελουν σε κουκλα, τον Λαρυ Μπερντ ή τον Ματζικ, ειμαι σιγουρος οτι οι περισσοτεροι θα διαλεγαν τον Ματζικ...

George είπε...

θα ήθελα να το θίξω απο ενα διαφορετικό πρίσμα. και λευκά να ήταν τα παιδάκια που θα διαλέξουν την barbie και πάλι πρόβλημα είναι,
κατα την γνώμη μου.

τα μέσα έχουν εναν κραυγαλέο και ταυτόχρονα ύπουλο τρόπο να επιβάλλονται. βλέπε φρόυντ, διαφημίσεις που στοχεύουν στο υποσυνειδητο κτλ.

εμείς οφείλουμε να οχυρώσουμε τις νεαρές ηλικίες - και να τις προστατέψουμε όταν ακόμα ο νους ειναι σφουγγάρι. ταυτόχρονα πρεπει να τους δώσουμε εναλλακτικές συνειδητές επιλογές: θετικά πρότυπα/αφηγήσεις που να περνάνε τα σωστα μηνύματα.

ποια ειναι τα σωστά μηνύματα;
ο κάθε λαός και η κάθε κουλτούρα έχει τις δικές της παραδόσεις, και τουυ δικούς της θησαυρούς.νομίζω οτι αν μεγάλωνα το παιδί μου σε μια ξένη κουλτούρα θα φρόντιζα να του αφηγηθώ παραμύθια και απο την χώρα μου αλλα και απο την χώρα που μεγαλώνει. παλιομοδίτικο; ίσως. κατα τη γνώμη μου αυτό θα ήταν ένα πρώτο αλλα σημαντικό βήμα.

Μπάμπης Μ. είπε...

Μήπως ομως ενας κοσμος που οι λευκοι διαλεγουν τις λευκες κουκλες και οι μαυροι τις μαυρες θα ηταν καπως κλειστοφοβικος;

the fallen είπε...

Όποιος έχει αυτοεκτίμηση, αργά ή γρήγορα αποκτά και φωνή. Αυτό σε κάποιους φαντάζει εφιαλτικό και παίρνουν τα μέτρα τους, προσπαθούν να ποινικοποιήσουν οτιδήποτε κινείται προς μια τέτοια κατεύθυνση. Πώς αλλιώς να ερμηνεύσουμε την ποινική δίωξη της δασκάλας Στέλλας Πρωτονοταρίου;

Κατερίνα σ-Μ. είπε...

Oδηγήθηκα σ' ΑΥΤΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΣΑΣ , από ένα λινκ που βρήκα ΕΔΩ.

Δεν στέκομαι στο κόνσεπτ του άρθρου, που ούτως ή άλλως υποτιμά την νοημοσύνη μου, έχω όμως δύο ερωτήσεις:

- Στη δική σας οικογένεια θα χαίρονταν στην περίπτωση που κάποιο μέλος της παντρευόταν έναν πρώην έμπορο ναρκωτικών;

- Πώς εξηγείτε ότι ένα οικογενειακό περιβάλλον που θα "χαιρόταν αν η Νίκη παντρευόταν έμπορο ναρκωτικών, φονιά ή σωματέμπορο" ανάθρεψε μία κοπέλα συνειδητοποιημένη και πολιτικώς ευαίσθητη σαν την ..."Νίκη" του μέηλ-άρθρου σας;

mairi alexopoulou είπε...

Διαβάστε το "Γαλάζια μάτια" της Τόνη Μόρρισσον. Επί αυτού.

Donnie είπε...

Kyria Katerina sigma mi, tha eprepe na anisixite poly gia ton eauto sas an ta link ta vriskete apo EKEI. Ekeino to EKEI den ypotima tin noimosini sas?

Dienekes είπε...

Η προτίμηση για ανοιχτότερο χρώμα δεν έχει απαραίτητα σχέση με το ρατσισμό αφού παρατηρείται στις περισσότερες ανθρώπινες κοινωνίες, και όχι μόνο στους Αφροαμερικανούς με την ιδιαίτερη ιστορία καταπίεσής τους.

Ann Hum Biol. 2002 Nov-Dec;29(6):589-608.

Sexual selection as a cause of human skin colour variation: Darwin's hypothesis revisited.

Aoki K.

Department of Biological Sciences, the University of Tokyo, Bunkyoku, Tokyo, Japan. kenaoki@biol.s.u-tokyo.ac.jp

The dark skin of tropical peoples is likely to be an adaptation to the strong ultraviolet (UV) radiation near the equator, perhaps protecting against sunburn or degradation of folate. By contrast, the adaptive value of light skin is questionable. In particular, the relevance of vitamin D deficiency rickets as a selective factor has been cogently criticized. Population genetic studies on the melanocortin 1 receptor (MC1R) gene (one of the genes responsible for normal human skin colour variation) also cast doubt on the role of positive natural selection in the evolution of light skin. Natural selection may favour dark skin everywhere, though to a lesser extent at higher latitudes. Darwin believed that racial differences in skin colour were caused by sexual selection. Available evidence suggests that in each society a lighter-than-average skin colour is preferred in a sexual partner. Such a preference would generate sexual selection for light skin that counteracts natural selection for dark skin. The observed latitudinal gradient in skin colour may result from the balance between natural and sexual selection.

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12573076

Υπάρχει σημαντική βιβλιογραφία για τις προτιμήσεις των ίδιων των Αφρικανών οι οποίοι προτιμούν κατά κανόνα ανοιχτότερα χρώματα από τον μέσο όρο τους

Το ίδιο, νομίζω, θα γινόταν εάν βάζαμε τα παιδάκια των μεταναστών στην Ελλάδα να επιλέξουν ανάμεσα στην «κούκλα μετανάστη» και την «κούκλα γηγενή».

Αμφιβάλλω. Οι περισσότερες κούκλες που κυκλοφορούν στην Ελλάδα έχουνε άνοιχτά χρώματα μαλλιών και ματιών, που προσιδεάζουν μάλλον περισσότερο σε μετανάστες από τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη παρά σε γηγενείς Έλληνες.