Τετάρτη, Ιουλίου 01, 2009

Κανείς δεν θέλει να θυμάται...

Φωτό: Ένρι Canaj

Ήταν καλοκαίρι του 1990, στα Τίρανα. Χιλιάδες κάτοικοι των Τιράνων «εισέβαλαν» στις Δυτικές Πρεσβείες, ζητώντας πολιτικό άσυλο. Το καθεστώς αιφνιδιάστηκε αφήνοντας για δύο ημέρες ανεξέλεγκτη την κατάσταση... Μαζί με την κοπελιά μου, την Ντ, ταξιδέψαμε από την πόλη μου, τη Λούσνια, για να μπούμε σε κάποια από τις Πρεσβείες. Εκείνη ήθελε να μπούμε στην Ελληνική. Εγώ, ως γαλλομαθής, στη Γαλλική. Τελικά πείσθηκε και αποφασίσαμε να μπούμε στη Γαλλική. Όταν φθάσαμε όμως η Αστυνομία είχε περικυκλώσει τις Πρεσβείες και η πρόσβαση ήταν αδύνατη. Μερικές ώρες μετά την άφιξή μας στα Τίρανα άρχισαν οι συλλήψεις. Οι «ξένοι», ειδικά, που είχαν έρθει από την επαρχία, συλλαμβάνονταν και ξυλοκοπούνταν άγρια. Ο σταθμός του τρένου πολιορκήθηκε επίσης. Δεν μπορούσαμε να επιστρέψουμε στην Λούσνια. Σε ξενοδοχείο δεν μπορούσαμε να πάμε. Δεν είχαμε χρήματα και επιπλέον θα μας κάρφωναν σίγουρα. Τότε, περπατώντας και προσπαθώντας να μιλήσουμε στη διάλεκτο των Τιράνων για να μη μας «τσιμπήσουν» οι χαφιέδες, πήγαμε στη Λαπράκα, ένα χωριό στα περίχωρα των Τιράνων. Αποφασίσαμε να κρυφτούμε και να διανυκτερεύσουμε στην αυλή ενός σχολείου, δίπλα στον δρόμο, όπου δέσποζε το μπρούντζινο άγαλμα του Ενβέρ Χότζα. Λίγο πιο πέρα είδαμε ένα μεγάλο μπούνκερ. Μισούσαμε τα μπούνκερ, αλλά εκείνο το βράδυ ήταν το τέλειο καταφύγιο...

***
Η νύχτα ήταν ατέλειωτη. Φορτηγά του στρατού περνούσαν όλη την ώρα. Στρατιώτες που κραύγαζαν πάνω στα φορτηγά: «Θάνατος στους προδότες του έθνους!»... Τρέμαμε από τον φόβο μας, μήπως έρθουν οι στρατιώτες και μας βρουν στο μπούνκερ όπου είχαμε κρυφτεί. Καθόμασταν αγκαλιασμένοι και αμίλητοι. Παράξενο, ο φόβος ενίσχυε την ηδονή. Ίσως η ηδονή λειτουργεί κάποιες φορές σαν μηχανισμός άμυνας που σε προφυλάσσει από τον τρόμο... Κάναμε έρωτα, σιωπηλά, παθιασμένα, με τον φόβο καρφωμένο στις καρδιές και τα μυαλά μας, περιμένοντας να ξημερώσει, στο μπούνκερ, το σύμβολο της παράνοιας του καθεστώτος...

***
Τις προάλλες, έπειτα από είκοσι χρόνια, πήγα και επισκέφθηκα ξανά τον χώρο. Είχε γίνει αγνώριστος. Το μπούνκερ δεν φαινόταν πουθενά. Ούτε το άγαλμα του Ενβέρ Χότζα. Μια τεράστια πολυκατοικία βρισκόταν τώρα στο ίδιο μέρος, η οποία είχε «φάει» ένα καλό κομμάτι από την αυλή του σχολείου. Είχε επισκιάσει το σχολείο, σαν τέρας που κόβει την πηγή του φωτός. Η μανία της τσιμεντοποίησης που σαρώνει τα πάντα. Στην αυλή του σχολείου, που λειτουργούσε τώρα ως Λύκειο, κορίτσια και αγόρια κουβέντιαζαν, έπαιζαν με τα κινητά τους. Ένα φρέσκο σύνθημα στον τοίχο «we love Μichael Jackson»... Λίγο πιο πέρα ένα σύνθημα στα αλβανικά: «Σε θέλω!». Στην ίδια θέση, είκοσι χρόνια πριν, πιθανόν να υπήρχε γραμμένο με μεγάλα γράμματα το σύνθημα: «Το νερό κοιμάται. Ο εχθρός δεν κοιμάται», από τα αγαπημένα του καθεστώτος. Ένα κορίτσι και ένα αγόρι, λίγο πιο πέρα, έπαιζαν με τα χέρια και τα χείλη τους. Στην εποχή του κομμουνισμού ήταν αυστηρά απαγορευμένο να φιληθείς δημόσια. Ακόμα και στη φυλακή πήγαινες για κάτι τέτοιο... Ένα αίσθημα θαυμασμού και φθόνου με «τσίμπησε» βλέποντας το ζευγάρι των εφήβων... Ένας πενηντάχρονος κύριος πέρασε εκεί κοντά. Τον ρώτησα εάν είναι κάτοικος του χωριού. Μου απάντησε πως ναι. «Θυμάσαι το μπούνκερ στην αυλή του σχολείου;», τον ρωτάω. Με κοιτάζει παράξενα, λες και βλέπει ένα φάντασμα από το παρελθόν. «Δεν θυμάμαι. Εδώ δεν υπήρχε ποτέ μπούνκερ», μου απαντά. Μένω αμήχανος... Εδώ, σκέφτομαι, κανείς δεν θέλει να θυμάται. Τα θύματα γιατί δεν αντέχουν το βάρος ενός αβάσταχτου παρελθόντος. Οι θύτες γιατί βολεύονται μια χαρά. Και μέσα στη λήθη, το παρόν χτίζει άσχημες πολυκατοικίες, τρώγοντας τις αυλές των σχολείων...

Τίρανα: Ιούνιος 2009

19 σχόλια:

Meropi είπε...

Έχουν περάσει κιόλας 19 χρόνια!!!
Λίγο πριν πέσει το καθεστώς Χότζα, η αδελφή μου επισκέφθηκε με οργανωμένη εκδρομή την Αλβανία. Είχε αρχίσει τότε να χαλαρώνει η μεγάλη απομόνωση. Αυτό που της έκανε εντύπωση είναι ότι, ενώ ο ξεναγός, ο οποίος είχε οριστεί από το καθεστώς, αναφερόταν με περηφάνεια στην αθωότητα του πληθυσμού, τα αυστηρά ήθη κλπ, αυτήν, την αδελφή μου, όπου πήγαινε την τσιμπούσαν (άντρες) στον ποπό με πολύ ενοχλητικό τρόπο! Χα χα χα!!!

apogonos είπε...

Gazmend, το χειμώνα το 1991 πέρασα από την περιοχή της Κόνιτσας. Δεν θα ξεχάσω έναν ταλαίπωρο άνθρωπο, αμνάμεσα στα μπουλούκια των ταλαιπωρημένων που έρχονταν από την Αλβανία, που φόραγε ένα κοντό παντελόνι σχισμένο, και ένα διαλυμμένο παπούτσι (στο άλλο πόδι ήταν ξυπόλητος). Σταματήσαμε και του δώσαμε ένα ζευγάρι παπούτσια, παντελόνι, λίγα χρήματα και τρόφιμα που είχαμε μαζί. Το βλέμμα του και η αγωνία του ακόμα με στοιχειώνει.
Και κάτι ακόμα, στη δεκαετία του 80 πολλοί έλληνες πολιτικοί μας μίλαγαν για το υπέροχο Αλβανικό μοντέλο (νομίζω και ο νυν πρόεδρος της δημοκρατίας υπήρξε θαυμαστής).

Takis είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
morfeas είπε...

πολυ ομορφο κειμενο...

δυστυχως, οπως τα περισσοτερα ομορφα κειμενα, εμπνευστηκε απο ασχημα πραγματα...

αλλα ισως ειναι αυτη η ελπιδα της ζωης. ..

η ασχημια να πεθαινει γεννωντας την ομορφια...

fpboy είπε...

απίστευτη ιστορία, απίστευτη.
Το παράξενο είναι πως εμείς στην Ελλάδα δεν μαθαίναμε τίποτα για τι συνέβαινε δίπλα μας.
Όχι πως τώρα δηλαδή ξέρουμε, η έχουμε καταλάβει πλήρως...

sapere aude είπε...

Πολύ δυνατό κείμενο, ειδικά η περιγραφή της εφιαλτικής/intim νύχτας στο μπούνκερ.
Είμαστε τυχεροί που σας έχουμε στην Ελλάδα.

Takis είπε...

Ναι είμαστε πολύ τυχεροι που ήρθαν στην Ελλάδα όλοι αυτοι οι wannabe διανοούμενοι , που δεν είχαν το θάρρος να επαναστατήσουν εναντια στο δικτατορίσκο Χότζα και κρύβονταν σε μπούκνερ και τώρα μας το παίζουν προοδευτικοί ενώ στην ουσία είναι πιο συμβιβασμένοι και απ τους εγχώριους εκπροσώπους του ελληνικού κρυφοφασιστικού κατεστημένου.Μετατρέψαν πρώτα τις χώρες τους σε επίγεια κόλαση και τις καταδίκασαν να έχουν μια αιώνια καταθλιπτική δικτατορία και τώρα συνεχίζουν το έργο τους στην Ελλάδα.

sapere aude είπε...

Κύριε Τάκη μας, συγχαρητήρια για το απαράμιλλο θάρρος που επιδεικνύετε. Μας κάνετε και ανατριχιάζουμε. Χαραμίζεστε σ' αυτή τη χώρα.

iren είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
iren είπε...

Kyr'Taki,na eiste evgnomon pou gennithikate stin apo 'kei plevra tou fraxti....kai glytwsate entelws tyxaia afta pou emeis,oxi kat'epilogi, niosame sto petsi mas.
Thlivero omws,i kolasi pou kouvalate mesa sas, einai pio apopniktiki apo ta mpounker pou kapote stoixeiwnan tous erwtes mas.

dimitris είπε...

Σαν εξομολόγηση, ειλικρινές και τρυφερό, στα χρόνια της βίας...η γεύση του έρωτα και το σφρίγος της νιότης συντονίστηκαν με τις δονήσεις του φόβου σ`εκείνη την μακρινή φωλιά της ιστορίας, χαμένη γεωγραφία πια, πια μόνο στον χώρο της μνήμης...

Takis είπε...

Αγαπητή μου iren κ εγώ στην ίδια πλευρά του φράχτη μ' εσένα γεννήθηκα.Είναι πολύ πιθανόν όπως λες η κόλαση που κουβαλάω μέσα μου να είναι πιο αποπνυκτική κ απ΄ τα μπουκνερ , γι΄αυτό και το τελευταίο πράγμα που θέλω για τα παιδια μου είναι να ζήσουν την κόλαση που έζησα εγώ σαν παιδί και έφηβος σε κομμουνιστικό καθεστώς της ανατολικής ευρώπης και σαν νέος σε στρατιωτικό καθεστώς στην Ελλάδα.
Κείμενα σαν κι αυτό του κ. Καπλάνι τα θεωρώ άκρως επικύνδυνα κ προσβλητικά διότι παρουσιάζουν ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός μέσα από μια ωραιοποιημένη, γλυκανάλατη προσωπική ιστοριούλα ,εύπεπτη και ευανάγωστη για το ευρύ κοινό ,που το μόνο που καταφέρνει είναι να αποπροσανατολίσει ακόμη περισσότερο το ήδη ιδεολογικά μπερδεμένο αναγνωστικό κοινό.

fpboy είπε...

Τάκαρα εσύ είσαι ο μπερδεμένος.

sapere aude είπε...

> Takis:
> παρουσιάζουν ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός μέσα από μια ωραιοποιημένη, γλυκανάλατη προσωπική ιστοριούλα ,εύπεπτη και ευανάγωστη για το ευρύ κοινό

Διαβάσαμε το ίδιο κείμενο; Εγώ δε βλέπω καμιά ωραιοποίηση και τίποτε το γλυκανάλατο και εύπεπτο.
Και κάτι ακόμα:
Αντί να μας βομβαρδίζετε με δυσκοίλια σχόλια γιατί δε γράφετε κάτι δύσπεπτο για την παιδική/εφηβική σας ηλικία, σαν πραγματικός (και όχι wannabe) διανοούμενος που είστε;

Υ.Γ. Τα *μπούκνερ* τι είναι; Τα αναφέρετε δυο φορές, πανλογιότατε.

Thomai είπε...

egw den katalava,aytos o takis einai fasistas h koumounistis ?

iren είπε...

K/Taki mporeite na mas exomologitheite mia ISTORIA,oxi "istorioula" opws anaferate,kathara dikia sas, pou na metaferei osa o Gazi thymatai kai diigeitai me evaisthisia kai eilikrinia,xoris na meiwsei tin simasia tis istorikis stigmis?!
.....Isws exoudeterwsei to thrassos na amavrwsete tin ypodeigmatiki prosfora tou.Na'nai kai afto kousouri pias epoxis?!Eftyxws pou i matia tou kathenos panw sta gegonota diaferei,kai ta filtra tou episis....

ΙωάννηςΚ (πρώην ioannisk) είπε...

Η αρχική μου σκέψη ήταν να σας προτρέψω να στείλετε το κείμενο στην Παπαρήγα και στο συνάφι της αλλά είδα το Troll Takis και άλλαξα γνώμη οπότε το ρωτάω: Ω Μέγα Takis εσύ που είσαι 1000% διανοούμενος γιατί δεν φτιάχνεις ένα μπλογκ να σε διαβάζουμε και να ξεστραβωθούμε εμείς οι κοινοί θνητοί;

Takis είπε...

"Isws exoudeterwsei to thrassos na amavrwsete tin ypodeigmatiki prosfora tou"

Δεν ξέρω αν πρέπει να κλάψω ή να γελάσω με το παραπάνω σχόλιο.
Για όσους τώρα με μίσος και ειρωνία απευθύνονται προς το πρόσωπο μου θέλω να πω ότι ούτε "διανοούμενος" είμαι ούτε πρόκειται ποτέ να κάτσω και να γράψω παραμυθάκια σαν αυτά του κ. Καπλάνι.
Έχω το δικαίωμα σαν αναγνώστης της εφημερίδας που γράφει ο κ. Καπλάνι να ασκώ κριτική στα γραπτά του.Αλλά δυστυχώς φαίνεται ότι το επίπεδο των "φαν" του κ. Καπλάνι είναι αντίστοιχα χαμηλό με το επίπεδο και την ποιότητα των γραπτών του.

sapere aude είπε...

> Takis:
> Έχω το δικαίωμα [...] να ασκώ κριτική στα γραπτά του.

Κανένα πρόβλημα. Άλλωστε, όπως λένε οι αγγλοσάξωνες, οι γνώμες είναι σαν τους δακτύλιους -- γιατί να μην έχετε κι εσείς τη δική σας;