Σάββατο, Ιανουαρίου 30, 2010

«Η χλωρίνη είναι το πιο σκληρό ναρκωτικό...»

Φωτό: Σοφία Ψαρού

Ο ηθοποιός Ένκε Φεζολάρι στο σκηνοθετημένο «Παράθυρο» του Γιάννη Ρίτσου στα αλβανικά


Γεννήθηκα στις 7 Σεπτεμβρίου του 1981, στο Πόγραδετς, στην αλβανική πλευρά της λίμνης Οχρίδα. Μεγάλωσα ακούγοντας για τις μάχες του παππού μου ενάντια στους Γερμανούς ναζί. Ήταν ήρωας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πέθανε δύο μήνες αφού γεννήθηκα. Με μεγάλωσε η γιαγιά μου. Μια γλυκιά προληπτική γυναίκα που με ξεμάτιαζε κάθε βράδυ. Οι γονείς μου ήταν κομμουνιστές, ενάντια σε θρησκείες και δεισιδαιμονίες. Το 1986 μετακομίσαμε στα Τίρανα. Η μητέρα μου ήταν καθηγήτρια της Ιστορίας του Κομμουνισμού στην Ακαδημία του Κομμουνιστικού Κόμματος, από όπου έβγαιναν τα στελέχη του Κόμματος. Μέναμε στην εστία των φοιτητών. Περιμέναμε να μας δώσουν ένα κανονικό σπίτι. Υπήρχε τέτοια γραφειοκρατία που ούτε οι κομμουνιστές γονείς μου μπορούσαν να το ξεπεράσουν. Θυμάμαι τη μυρωδιά των καραμελών «Ζana». Πηγαίνοντας σχολείο, περνούσα κάθε μέρα έξω από το εργοστάσιο που τις έφτιαχνε. Κάθε μέρα αντίκρυζα το τεράστιο άγαλμα του Λένιν στην αυλή της Ακαδημίας. Στην αρχή με τρόμαζε, με τον χρόνο το συνήθισα. Τι πιστεύω για τον κομμουνισμό; Την ιστορία του κομμουνισμού την ταυτίζω με εκείνη της κομμουνίστριας μητέρας μου. Ζούσε ένα δυστυχισμένο γάμο. Δεν μπορούσε να χωρίσει γιατί ζούσε σε μια συντηρητική κοινωνία. Αλλά προπαντός γιατί το Κόμμα δεν θα τη θεωρούσε πια σωστή κομμουνίστρια. Οι συνέπειες μπορεί να ήταν ολέθριες για την ίδια και τους συγγενείς της. Το Κόμμα καθόριζε τα πάντα, ποιον θα παντρευτείς, εάν πρέπει ή όχι να χωρίσεις. Ο κομμουνισμός που εγώ γνώρισα είχε πολλά κοινά με τον φασισμό...

●●●

ΕΧΩ
θρυμματισμένες εικόνες από την κατάρρευση του καθεστώτος. Υπήρχε μεγάλος φόβος και ενθουσιασμός ταυτόχρονα. Εγώ τότε έκανα μπαλέτο. Μια μέρα, ενώ πήγαινα στις πρόβες, με παρέσυρε το πλήθος που πήγαινε να γκρεμίσει το άγαλμα του Ενβέρ Χότζα. Βρέθηκα μπροστά στα τανκς... Όταν επέστρεψα στο σπίτι, βρήκα τη μητέρα μου με ματωμένο πρόσωπο. Της είχαν επιτεθεί αντικαθεστωτικοί. Ένιωσα τη βία. Θυμάμαι τις ημέρες που στην Ακαδημία του Κόμματος εισέβαλαν πολιτικοί κρατούμενοι που μόλις είχαν βγει από τη φυλακή. Δεν είχαν πού να μείνουν και την κατέλαβαν. Την ίδια στιγμή λεηλατούσαν τα πάντα. Σαν να ήθελαν να πάρουν πίσω τη χαμένη ζωή τους. Θυμάμαι, μετά, την επίσκεψη της μητέρας Τερέζα στα Τίρανα. Με χάιδεψε και με ευλόγησε. Ήταν μια πολύ μικροκαμωμένη γυναίκα. Δυστυχώς, έχασα το σταυρουδάκι που μου έδωσε.

●●●

Η ΜΗΤΕΡΑ
μου χώρισε και ήρθε στην Ελλάδα τον Ιανουάριο του 1993. Τι να έκανε μια καθηγήτρια Ιστορίας του Κομμουνισμού στην Αλβανία; Βρήκε μια υποτροφία για ένα εξάμηνο σεμινάριο στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών. Εγώ και η αδελφή μου ήρθαμε αργότερα. Πλήρωσε η μητέρα μου για να μας περάσουν στα σύνορα... Καλοκαίρι του 1993. Περιμέναμε δώδεκα ώρες στα σύνορα μέχρι να περάσουμε. Μου έκανε πολλή εντύπωση πόσο πολύ πράσινο υπήρχε στην ελληνική πλευρά. Η Αλβανία έχει πολύ ωραία φύση αλλά η αλβανική πλευρά έμοιαζε με έρημο. Μου έκανε εντύπωση ο φωτισμός. Πολλά φωτά. Όταν έφθασα στην Αθήνα, η πρώτη μεγάλη μου αποκάλυψη ήταν τα πατζούρια. Τα ανεβοκατέβαζα συνέχεια. Μου φαίνοταν μαγικά. Μέχρι που χάλασαν... Όταν άκουσα τη μητέρα μου να μιλά ελληνικά, έμεινα με ανοιχτό το στόμα. Δεν ήξερε λέξη πριν έρθει εδώ. Σε λίγες εβδομάδες μπήκα στο σχολείο. Η αρχή ήταν πολύ δύσκολη γιατί δεν ήξερα ελληνικά. Κάναμε ενίσχυση διδασκαλίας και αυτό με βοήθησε πολύ. Ειδικά ένας από τους καθηγητές, ο κύριος Θωμάς, ο οποίος ήξερε και κάποιες λέξεις στα αλβανικά.

●●●

65ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ
Αθηνών. Ήμασταν πολύ λίγοι ξένοι μαθητές. Τρεις Βορειοηπειρώτες κι εγώ, ο Αλβανός. Ντρεπόμουν να με πουν «Αλβανό». Ήταν βρισιά. Το καταλάβαινα από τα λόγια των μαθητών και των δασκάλων. Τα παιδάκια με κοροϊδεύανε. Μια μέρα πλάκωσα ένα παιδί στο ξύλο και από τότε δεν ήθελα να με πει πια κανείς «Αλβανό». Ήθελα να αποποιούμαι την ταυτότητά μου. Να διώξω το στίγμα. Να γίνω κάποιος άλλος. Στο σπίτι ντρεπόμουν που η μάνα μου μιλούσε αλβανικά. Εκείνη δούλευε σε δυο δουλειές και είχε κι εμένα που δεν ήθελα να μιλώ αλβανικά. Όταν με ρωτούσαν πώς σε λένε, έλεγα ότι με λένε Κώστα. Όταν με ρωτούσαν από πού είμαι, έλεγα ότι ο πατέρας μου είναι από την Ήπειρο και η μητέρα μου από τη Βουλγαρία. Ο φόβος της απόρριψης. Ήθελα να με αποδεχθούνε. Είχα πολλή ανάγκη την αγάπη του κόσμου. Η κατάσταση χειροτέρεψε στο Γυμνάσιο. 21ο, στην Γκράβα. Οι κοπέλες δεν χορεύανε μαζί μου στα πάρτι επειδή ήμουν από την Αλβανία. Μια μέρα χάθηκαν 100 δραχμές στην τάξη. Δάσκαλοι και συμμαθητές με ρωτούσαν με ανακριτικό ύφος εάν τα είχα κλέψει εγώ! Ήταν η πιο φρικτή περίοδος της ζωής μου... Δεν ήταν μόνο το σχολείο. Ήταν και η πολυκατοικία όπου μέναμε. Νάξου 100, στα Πατήσια. Οι γείτονες μάς έβλεπαν με περιφρόνηση, επειδή ήμασταν από την Αλβανία. Έτσι τουλάχιστον μού φαινόταν εμένα. Έτσι ήταν νομίζω. Ίσως ήμουν υπερευαίσθητος. Η μητέρα μου έμενε εκεί, επειδή ήταν φθηνό το ενοίκιο. 25.000 δραχμές. Για 25.000 δραχμές εμένα μού γάμησαν τα παιδικά μου χρόνια. Αλλά η μητέρα μου δεν μπορούσε να καταλάβει τι περνούσα. Ήταν χωμένη στις αναθυμιάσεις της χλωρίνης καθαρίζοντας σπίτια. Η χλωρίνη είναι το πιο σκληρό ναρκωτικό... Σήμερα που το σκέφτομαι, νιώθω ακόμα θυμό. Με τους δασκάλους, τους συμμαθητές, τη μητέρα μου, τον εαυτό μου... Στα δεκαπέντε μου έμπλεξα με άσχημες παρέες. Οι μισοί από αυτούς που συναναστρεφόμουν έχουν πέσει στα ναρκωτικά. Σώθηκα από θαύμα. Χάρη στην αγάπη της μητέρας μου. Η αδελφή μου δεν άντεξε κι έφυγε στον Καναδά. Εκεί ζει σήμερα.

●●●

Η ΖΩΗ
μου άλλαξε όταν πήγα στο 2ο Λύκειο Αγίου Αντρέα στη Λαμπρινή. Οι συμμαθητές και οι καθηγητές μού μιλούσαν ευγενικά. Με αποδέχτηκαν όπως ήμουν. Έγινα ξανά ο Ένκε. Βρήκα τη δύναμη να σηκωθώ ξανά. Θυμάμαι έναν από τους καθηγητές του λυκείου που με πλησίασε μια μέρα και μου είπε: «Ένκε, το ξέρεις ότι το όνομά σου, Ενκελέντ, προέρχεται από ένα αρχαίο ελληνικό φύλο, τους Εγχελείς;». Για πρώτη φορά άκουσα παιδιά να μου λένε ότι το όνομά μου είναι ωραίο, τόσο ωραίο που το ζήλευαν... Τους ευγνωμονώ για όλη μου τη ζωή. Ξέρεις, πολλά πράγματα είναι και θέμα τύχης. Αν μέναμε σε άλλη γειτονιά, αν είχα πάει σε άλλο σχολείο, τα πράγματα να ήταν αλλιώς. Στο λύκειο πήρα πίσω τον χαμένο εαυτό μου. Τότε άρχισα να παίζω θέατρο. Ήμουν λίγο ο καραγκιόζης της παρέας. Όλοι ήθελαν να με έχουν στην παρέα τους. Οι καθηγητές μου με παρότρυναν να συνεχίσω την ηθοποιία.

●●●

ΣΠΟΥΔΑΣΑ στη Δραματική Σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος. Σήμερα το θέατρο είναι η ζωή μου. Νιώθω ότι με θεραπεύει, με κάνει καλύτερο άνθρωπο. Πολύ σημαντικός σταθμός για μένα ήταν η παράσταση «Ένας στους δέκα»... Πριν από λίγο καιρό έπαιξα το «Παράθυρο» του Γιάννη Ρίτσου στα αλβανικά. Μου το πρότεινε ο Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος και τον ευχαριστώ πολύ. Έπαιξα σε μια αίθουσα γεμάτη, όπου κανείς δεν ήξερε αλβανικά. Χωρίς υπότιτλους. Σκηνοθέτις του έργου η Ελένη Αγγελοπούλου. Σε μετάφραση της Φρίντας Μπεντάι... Κάποτε είχα μισήσει τα αλβανικά. Ο Ρίτσος ήταν ένα είδος επιστροφής στη γλώσσα της μητέρας μου. Ένιωσα ξανά αυτό το αγόρι ένδεκα χρονών που περνούσε τα σύνορα με την Ελλάδα και έβλεπε πράσινο και φως. Η παράσταση είχε επιτυχία. Γι΄ αυτό θα παιχτεί ξανά, σύντομα. Τι πιστεύω για το νομοσχέδιο για την ιθαγένεια; Ελπίζω να τελειώσει αυτός ο εφιάλτης της άδειας παραμονής για όλους όσους νιώθουμε ότι ανήκουμε εδώ... Νιώθω ξένος στην Αλβανία. Για να είμαι ειλικρινής, ούτε εδώ νιώθω εντελώς μη ξένος. Αλλά αυτή η συνθήκη δεν με ρίχνει όπως παλιά. Τώρα είναι πηγή δημιουργίας. Τι είναι η πατρίδα; Οι πιο δικοί μου άνθρωποι. Οι άνθρωποι που με αποδέχθηκαν και μου έδειξαν ότι υπάρχει και άλλος δρόμος. Το μέλλον; Τα χειρότερα ανήκουν στο παρελθόν, τα καλύτερα έρχονται. Έναν στίχο από το «Παράθυρο»; « Καμία ταπείνωση δεν είναι εκεί όπου η ζωή ζητά να ζήσει, εκεί που τα σκυλιά ψάχνουν με ευγενικές κινήσεις τον σωρό των σκουπιδιών... ». Καμία ταπείνωση...

Δευτέρα, Ιανουαρίου 25, 2010

Μια ιστορία από το έτος 2033

Τίρανα 2033. Η Αλβανία έχει μετατραπεί σε χώρα υποδοχής μεταναστών. Ποιος θα φανταζόταν είκοσι χρόνια πριν, ένα Κινεζόπουλο - όπως αυτό της φωτογραφίας, που πάει σε αλβανικό δημόσιο σχολείο- να διαβάζει στα αλβανικά το βιβλίο Ιστορίας της Α΄ Λυκείου;

Βρέχει στα Τίρανα. Μικροί λέγαμε ότι στην Αλβανία ακόμα και η βροχή είναι θυμωμένη. Στο αεροπλάνο που με έφερε, ιδιοκτησία μιας ελληνοαλβανικής εταιρίας, οι δυο τύποι που κάθονταν πίσω μου δεν με άφησαν να κλείσω μάτι... Μιλούσαν ακατάπαυστα για κάποια σχέδια για ένα χιονοδρομικό κέντρο στη Βόρεια Αλβανία. Μιλούσαν ελληνικά και κάθε τόσο πέταγαν φράσεις στα αλβανικά. Όταν το αεροπλάνο προσγειώθηκε, ένιωσα ανακούφιση. Στον έλεγχο διαβατηρίων, ο ηλεκτρονικός ελεγκτής περιεργάστηκε εξονυχιστικά την κόρη του νυσταγμένου ματιού μου... Έξω από το αεροδρόμιο περιμένουν τα ταξί. Κίτρινα σαν εκείνα της Αθήνας. Μπαίνω στο πρώτο. Λέω τη διεύθυνση του ξενοδοχείου όπου θα μείνω, στον ταξιτζή.
Ο οδηγός είναι ένας νεαρός Κινέζος που μιλά αλβανικά στη διάλεκτο των Τιράνων. Κάποια στιγμή, μου λέει ότι η βροχή τού προκαλεί θλίψη. Καθώς τον ακούω, παθαίνω ένα μικρό πολιτισμικό σοκ. Τα αλβανικά του μού φαίνονται πιο πλούσια από τα δικά μου. Μου έρχεται να του πω πως ζηλεύω τα αλβανικά του. Δεν του το λέω. Θυμάμαι πόσο μ΄ ενοχλεί κάθε φορά που μου λένε πως τα ελληνικά μου είναι εξαιρετικά. Σαράντα χρόνια η ίδια ιστορία. Αν και τώρα συμβαίνει πολύ σπάνια. Ίσως γιατί στους ηλικιωμένους δεν κάνουν συχνά κομπλιμέντα.
«Είστε από την Κίνα;», τον ρωτάω. «Ο πατέρας μου είναι από την Κίνα, κύριε», μου απαντά. «Εγώ είμαι από εδώ». Το βουλώνω. Θέλω να του πω συγγνώμη, αλλά δεν μου βγαίνει. Τον ρωτάω, με ένοχο ύφος σχεδόν, πώς τον λένε. Τσου Ντριτάν Λάι, απαντά. Από τα τρία ονόματα, το Ντριτάν είναι αλβανικό. Σημαίνει «ολόφωτος». Ο Τσου Ντριτάν ανήκει στη δεύτερη γενιά των μεταναστών στην Αλβανία. Και εκεί που θέλω να τον ρωτήσω εάν έχει πάρει την αλβανική ιθαγένεια, μία
Ferrari κάποιου Αλβανού νεόπλουτου κόντεψε να πέσει απάνω μας. «Κοίταξε ο βλάχος», σχολιάζει ο Τσου Ντριτάν. Αυτός έχει γίνει εντελώς Αλβανός, λέω μέσα μου.
Βγάζω το
e-book που έχω μαζί μου. Αρχίζω και διαβάζω. «Πέσαμε σε μποτιλιάρισμα κύριε. Υπομονή», μου κάνει. Τα Τίρανα ενώθηκαν με το Δυρράχιο και έχουν φτάσει τα τρία εκατομμύρια. Είναι από τις πιο πυκνοκατοικημένες πόλεις της Ευρώπης. Γυμνή σχεδόν από πράσινο. Τα οικολογικά αυτοκίνητα είναι λίγα, παρά τις οδηγίες που ισχύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης, μέλος της οποίας έγινε πριν από 15 χρόνια η Αλβανία. Βλέπω από το παράθυρο του ταξί το βουνό Ντάιτι. Βλέπω τα αυθαίρετα που προσπαθούν να το «καταλάβουν». Πληρώνω και κατεβαίνω.

ΣΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ του ξενοδοχείου ένας μελαψός άντρας, ντυμένος με μια κοκκινόμαυρη φόρμα, με καλωσορίζει με μια βαθιά υπόκλιση. Ξεμπερδεύω γρήγορα στη ρεσεψιόν και κατευθύνομαι προς το δωμάτιο. Στον διάδρομο ακούω δυο μαύρες καθαρίστριες να μιλάνε σε ξένη γλώσσα. Γιορουμπά ίσως. Μόλις με βλέπουν σιωπούν, σαν να νιώθουν ένοχες για τη γλώσσα που μιλούσαν. Ποιος θα το πίστευε; Μια χώρα που πριν από είκοσι χρόνια «έβρεχε μετανάστες», καθώς έλεγαν οι Αλβανοί, τώρα έγινε κάτι σαν την Ελλάδα και τη Γερμανία. Οι συμπατριώτες εκείνων που καθάριζαν κάποτε τα σπίτια των Ελλήνων και των Ιταλών, δεν προτιμούν πια να καθαρίζουν τα δικά τους σπίτια και ξενοδοχεία. Γι΄ αυτές τις δουλειές υπάρχουν τώρα οι Κινέζοι, οι Αφρικανοί, οι Βόσνιοι, οι Μπαγκλαντεσιανοί. Το δωμάτιο του ξενοδοχείου είναι μικρό, αλλά συμπαθητικό. Βλέπω το αμπαζούρ. Έχει μορφή μανιταριού. Προσέχοντάς το λίγο περισσότερο βλέπω ότι είναι ένα ολόφωτο μπούνκερ. Σίγουρα αυτός που συνέλαβε την ιδέα μόνο σε φωτογραφίες θα έχει δει τα μπούνκερ. Εμένα ακόμα μου προκαλούν ταραχή. Ακόμα και ως μοντέρνα αμπαζούρ να τα βλέπω...

ΕΙΜΑΙ ΚΑΛΕΣΜΕΝΟΣ στα γενέθλια ενός ξαδέλφου, που έχω είκοσι χρόνια να τον δω. Ήμασταν μαζί μετανάστες στην Ελλάδα. Εκείνος γύρισε, εγώ έμεινα. Έχει βραδιάσει και στη «Rruga e Κavajes» βλέπω παράξενες σιλουέτες. Προσέχοντας λίγο καλύτερα, καταλαβαίνω ότι διασχίζω την πιάτσα των τραβεστί. Είναι από την Ταϊλάνδη κυρίως. Κάποτε στη «Rruga e Κavajes» ήταν η πιάτσα των ζητιάνων. Πελάτες με μεγάλα τζιπ και φουσκωμένες κοιλιές περνάνε και παζαρεύουν τιμές με τους τραβεστί. Λίγο πιο πέρα, σε ένα τείχος, διαβάζω δυο συνθήματα, δίπλα δίπλα: «Έξω οι ξένοι» και «μετανάστες μη μας αφήσετε μόνους με τους Αλβαναράδες»...

ΤΟ ΦΑΓΗΤΟ ήταν εξαίσιο. Κάποια στιγμή μένω μόνος με τον ξάδελφό μου και τη γυναίκα του, και τα λέμε. Μιλάνε για τη μοναχοκόρη τους που συνεχίζει τις σπουδές στη Θεατρολογία. Είναι υιοθετημένη, επειδή δεν μπορούσαν να κάνουν παιδιά. Γι΄ αυτό το σόι τούς βλέπει κάπως στραβά ή με οίκτο. «Αλβανικά πράγματα», λέει η γυναίκα του γελώντας πικρά.

Επειδή τους βλέπω αμήχανους, αλλάζω κουβέντα. Του λέω πόσο εντυπωσιάστηκα από τον Αλβανοκινέζο ταξιτζή που συνάντησα το μεσημέρι. Ο ξάδελφός μου συνοφρυώνεται. «Δεν αντέχω τους Κινέζους», μου λέει. «Η κυβέρνηση τώρα θέλει να τους δώσει δικαίωμα ψήφου και να τους κάνει Αλβανούς. Εκείνοι είναι δυο δισεκατομμύρια και θα έρθουν όλοι εδώ τώρα. Με τέτοιο χάλια κράτος που έχουμε θα μας σβήσουν από προσώπου Γης. Πάει η καθαρότητα της φυλής μας!». Ποια καθαρότητα της φυλής, μου ήρθε να του πω, που αυτός είναι πιο μελαχρινός από τον Αραφάτ. Δεν του λέω τίποτα. Έχει γενέθλια. Του λέω απλά να μην ξεχάσει πως και ο ίδιος ήταν μετανάστης και πως δυο αδέλφια του δεν επέστρεψαν ποτέ στην Αλβανία. Ο ένας έμεινε στην Ελλάδα, ο άλλος στην Αυστραλία. Τα παιδιά τους πήραν την ιθαγένεια της νέας τους πατρίδας και έχουν τα ίδια δικαιώματα. «Άλλο πράγμα εμείς», μου λέει οργισμένα. «Εμείς ήμασταν μικρός λαός. Μια γειτονιά του Λονδίνου να πούμε. Είμαστε λευκοί και Ευρωπαίοι. Αυτοί εδώ είναι κίτρινοι φονιάδες. Εμείς γίναμε καλλιτέχνες, συγγραφείς, ολυμπιονίκες. Προσφέραμε και κερδίσαμε τον σεβασμό των άλλων. Αυτοί έρχονται να γεννούν εδώ επειδή δεν τους αφήνουν να κάνουν παιδιά στην Κίνα, ενώ εμείς οι Αλβανοί δεν γεννάμε πια. Μας την έχουν στημένη οι μεγάλοι ξάδελφε!». Του λέω πως τα ίδια έλεγαν πάνω- κάτω και για μας και χειρότερα πριν από είκοσι χρόνια. Του λέω επίσης ότι ο ταξιτζής που με έφερε από το αεροδρόμιο μου φάνηκε πιο Αλβανός από μένα. «Σε χάλασαν τα ξένα», μου απαντά. «Δεν την πονάς πια την Αλβανία. Δεν έχουμε βολέψει ακόμα τα δικά μας παιδιά, θα βολέψουμε εκείνα των ξένων...».


Κάνω μια τελευταία προσπάθεια. Του λέω ότι, σύμφωνα με τη γνώμη μου, η μετανάστευση κάνει κύκλους. Κάποτε έφευγαν Αλβανοί, Πολωνοί, Τσέχοι, Σέρβοι, Μαυροβούνιοι για άλλες χώρες. Τους θεωρούσαν και αυτούς, όπου και αν πήγαν, μη εντάξιμους, κάποτε, κάποιοι. Τώρα έρχονται άλλοι φτωχοί προς τις χώρες τους, γιατί ξέφυγαν από τη φτώχεια. Δεν έχω οριστικές απαντήσεις, ούτε εύκολες, για τη μετακίνηση των πληθυσμών. Προσπαθώ να σκεφτώ λύσεις που συνάδουν με το σύστημα των αξιών μου. Δεν είμαι τυφλός να κλείσω τα μάτια. Αλλά δεν μου είναι και τόσο εύκολο να βάλω ολόκληρες ομάδες ανθρώπων σε κουτάκια. Η συζήτηση αυτή σε τελευταία ανάλυση δεν είναι καινούργια. Αν ανατρέξεις στη νεώτερη Ιστορία, διεξάγεται με αμείωτη ένταση τους τρεις τελευταίους αιώνες. Απλά τώρα έφτασε στις ακτές της Αλβανίας. Γιατί οι Αλβανοί πλούτισαν, με δανεικά ή όχι. Ευτυχώς λέω εγώ. Και τα παιδιά των σημερινών μεταναστών θα γίνουν και αυτά καλλιτέχνες, επιστήμονες, θα προκόψουν για τον εαυτό τους και για την πατρίδα που επέλεξαν οι γονείς τους, την Αλβανία. Το χειρότερο σενάριο είναι τα γκέτο και το μίσος που γεννά μίσος. Ο ξάδελφός μου γελά κυνικά. Με λέει ρομαντικό και αφελή.

Του υπενθυμίζω την περίπτωση της Ελλάδας, που μόνο ζημιωμένη δεν βγήκε εντάσσοντας τους μετανάστες. Σήμερα είναι μια από τις πιο ζωντανές και αναπτυγμένες χώρες του Νότου. «Εμείς είμαστε ούνα φάτσα ούνα ράτσα με τους Έλληνες, ενώ αυτοί εδώ είναι ανένταχτοι», απαντάει... «Άσε που εσύ δεν ζεις πια εδώ και λες εύκολες κουβέντες», καταλήγει. Σηκώνομαι και εκείνος προθυμοποιείται να με πάει στο ξενοδοχείο με το αυτοκίνητό του. «Θα βρω ταξί», του λέω. «Προτιμώ την παρέα ενός Αλβανού κινεζικής καταγωγής. Νιώθω πιο κοντά με αυτόν». Δεν βγάζει τσιμουδιά. Βγαίνω έξω. Ρίχνω μια ματιά σε αυτή τη χαοτική πόλη που αλλάζει μέσα στον θόρυβο, το μποτιλιάρισμα, την ελπίδα και τον φόβο... Εκείνη τη στιγμή χτυπά το ξυπνητήρι μου. Σηκώνομαι απότομα. Πάντα όταν βλέπω στο όνειρο τα Τίρανα ξυπνάω απότομα. Χτυπά η υπενθύμιση στο κινητό. Ιανουάριος 2010, πρωί, εννιά και μισή έχω ραντεβού στην Πλατεία Κοραή...

Πέμπτη, Ιανουαρίου 21, 2010

Πορτ-ο-Πρενς

Για την Αϊτή ελάχιστα πράγματα ήξερα. Από ειδήσεις που το μάτι πιάνει κάθε τόσο στα πεταχτά και στη συνέχεια γίνονται πληροφορίες τις οποίες αποθηκεύεις στη μνήμη, σαν περιττά πράγματα που δεν θα σου χρειαστούν ποτέ και τα έχεις πετάξει πρόχειρα σε μια σκοτεινή γωνιά του σπιτιού. Από όλα όσα «ήξερα», μου είχε μείνει το όνομα της πρωτεύουσας: Πορτ-οΠρενς. Ένας ήχος εξωτικός και μελωδικός. Τώρα, πλέον, ηχεί σαν συνθηματικό που σου προκαλεί φρίκη. Καθώς το βλέπω γραμμένο, μοιάζει με ανθρώπινο πτώμα με μια μαύρη τρύπα στη μέση. Παρακινούμενος από τις τρομακτικές, θρυμματισμένες εικόνες που μας έρχονται από το Πορτο-Πρενς, έψαξα πληροφορίες για την ιστορία του νησιού. Η Αϊτή είναι η πατρίδα της πρώτης εξέγερσης των μαύρων δούλων, εμπνευσμένη από τη Γαλλική Επανάσταση. Απέχει μερικές εκατοντάδες μίλια από τη Φλόριντα, από την οποία τη χωρίζει η Κούβα. Όλοι ξέρουμε την Κούβα. Ελάχιστοι την Αϊτή. Η Κούβα έχει ένα καταπιεστικό καθεστώς και είναι περικυκλωμένη από το εμπάργκο των ΗΠΑ. Η Αϊτή ζει περικυκλωμένη από την απόλυτη αδιαφορία. Κυβερνάται από μαφιόζους και δικτατορίσκους νονούς της κοκαΐνης, που έχουν ως μοναδική έγνοια να κερδίσουν την εύνοια των ΗΠΑ. Τόσες ημέρες αναρωτιέμαι γιατί στις εικόνες δεν βλέπω ούτε έναν Αϊτινό υπουργό. Πού στον διάολο πήγαν; Αποκλείεται να πέθαναν όλοι τους. Αλλά τώρα όλοι είναι απασχολημένοι με το λεγόμενο ανθρωπιστικό σκέλος. Κατά πάσα πιθανότητα το πολιτικό δεν θα συζητηθεί ποτέ. Αυτή τη στιγμή δεν ξέρουμε καν πόσοι είναι οι νεκροί. Κύρια είδηση: 14 Έλληνες, 12 Ιταλοί και 5 Πορτογάλοι είναι καλά στην υγεία τους. Εμφανίζεται μια Αμερικανίδα σεισμολόγος, ονόματι Κate Ηutton, και λέει ότι ένας παρόμοιος σεισμός έγινε πριν από είκοσι χρόνια στο Σαν Φρανσίσκο. 62 νεκροί υπήρχαν εκεί, 100.000-200.000 στην Αϊτή. Όταν σε κυβερνούν δικτατορίσκοι και μαφιόζοι, η φύση πάντα σε τιμωρεί ανελέητα. Ψάχνοντας ακόμα πιο πολύ, ανακαλύπτω ότι οι ογδόντα στους εκατό Αϊτινούς ζουν (ζούσαν) με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα. Ο μέσος όρος ζωής είναι (ήταν) πενήντα χρόνια. Ότι η παιδική θνησιμότητα χτυπά (χτυπούσε) ένα στα τρία παιδιά. Και όποιο παιδί επιβιώνει (επιβίωνε) είχε πολλές πιθανότητες να πουληθεί ως σκλάβος. Όπως έγραψε και κάποιος αγαπητός μου δημοσιογράφος, εάν αυτό λέγεται (λεγόταν) ζωή, τότε ο θάνατος μάλλον δεν πρέπει να θεωρείται καταδίκη. Και όμως, η εικόνα αυτού του παιδιού που κείτεται άψυχο στο χώμα με κλονίζει συθέμελα. Αν και, σε αυτή την άκρη της Γης όπου έχω την τύχη να ζω, δεν ήξερα τίποτα για την ύπαρξή του. Για να είμαι ειλικρινής, αν και ντρέπομαι να το πω, αδιαφορούσα πλήρως για την Κόλαση στην οποία ζούσε. «Φυσιολογικό είναι», μου λέει ο κυνικός ρεαλιστής μέσα μου. «Υπάρχουν τόσες συμφορές, που θα έπρεπε να περνάμε τη ζωή μας πενθώντας. Ακόμα και οι άγιοι επιλέγουν κάθε φορά τον “στόχο” της συμπόνιας τους. Σκέψου ένας κοινός θνητός σαν κι εσένα». Και όμως, η εικόνα του άψυχου παιδιού την οποία μεταδίδει θρυμματισμένη η τηλεοπτική κάμερα, καταφέρνει να παραμερίσει τον κυνικό ρεαλιστή. Ξαφνικά, το άψυχο κορμί ενός άγνωστου παιδιού με θλίβει και με συνθλίβει. Νιώθω το υγρό, καυτό κύμα να φράζει τον λαιμό μου. Τι να ΄ναι αυτό άραγε; Έχω την ίδια υποψία με τον δημοσιογράφο. Ίσως αυτό που κομματιάζει την καρδιά δεν είναι η συμφορά των Αϊτινών. Εκείνη υπήρχε και πιο πριν. Την αγνοούσα και αδιαφορούσα. Ίσως να είναι, κυρίως, ο φόβος ότι μια τέτοια καταστροφή μπορεί μια ημέρα να χτυπήσει κι εμένα, κι εμάς. Δεν είναι τόσο η αλληλεγγύη για την άθλια ζωή τους όσο ο φόβος ότι ο θάνατός τους μπορεί μια ημέρα να γίνει και δικός μου...

ΥΓ. Και κάτι που έμαθα μόλις χθες. Η Αϊτή είναι η πρώτη χώρα πού αναγνώρισε την Ελληνική Επανάσταση του 1821 διά του Προέδρου της Μπουαγιέ. Μόλις είχε τελειώσει τον δικό της απελευθερωτικό πόλεμο εναντίον των Γάλλων αποικιοκρατών με κατεστραμένη οικονομία, έστειλε στο Παρίσι στον Αδαμάντιο Κοραή, 25 τόνους καφέ να εκποιηθούν για να αγορασθούν όπλα γιά τον αγώνα των Ελλήνων. Επίσης έστειλε 100 εθελοντές μαύρους Στρατιώτες να πολεμήσουν στο πλευρό των Ελληνων.
Δεν έφθασαν ποτέ. Φημολογείται ότι τους μακέλεψαν οι Γάλλοι.

Τρίτη, Ιανουαρίου 19, 2010

Όταν έρχεται ο Ξένος

when the stranger arrives..a short film on the poem of Yiannis Ritsos from lucia rikaki on Vimeo.



OTAN EΡΧΕΤΑΙ Ο ...ΑΛΛΟΣ
Μια ταινία μικρού μήκους της Λουκίας Ρικάκη
ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ,ΤΟΠΙΟ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΜΕ ΤΟΝ «ΑΛΛΟ»…

Ένα μικρό φιλμάκι. Σαν μικρό φιλάκι σχεδόν.
Ο ποιητικός λυρικός ποταμός του Γιάννη Ρίτσου αρδεύει τα στόματα των μικρών παιδιών και η Λουκία περιμένει με τρυφερότητα στις εκβολές για να καταδυθεί μέσα από το βλέμμα τους σε μια διανοητική περιδίνηση στο βυθό της ετερότητας…
Το πρόσωπο τους, έτσι, φρέσκο κι αγέρωχο μετασχηματίζεται σε στροβιλισμό που παρασέρνει την έμπνευση και τη μεταμορφώνει σε οικείο τοπίο για την υποδοχή του άλλου μας εαυτού που κατοικεί στις όχθες της πιο ανθρώπινης και καταστατικής μας συνθήκης…Εκείνης που αναδύεται ανόθευτη και λαμπερή σαν κρύσταλλο από της μικρές λεπτομέρειες της μορφής που μόνη μπορεί να διηγείται τις ιστορίες μας…
Ο Τιοντόρ Αντόρνο έγραψε πως μετά το Άουσβιτς η ποίηση δεν έχει κανένα περιεχόμενο κι εγώ θα πρόσθετα πως στα χείλη των μικρών παιδιών μια ποιητική σαν του Γιάννη Ρίτσου μπορεί να μετατρέπεται σε νάμα που τρέφει τις μύχιες εκδοχές ενός κινηματογραφικού βλέμματος και συνορεύει με τη σαρκωμένη απόλαυση της άδολης αθωότητας που συνάντησε στο διάβα της η Λουκία…
Η εικονογραφία ενός σπουδαίου καλλιτέχνη του Shaun Tan,λειτουργώντας σαν διαθλαστικός καθρέφτης μιας σπαρακτικής μετάθεσης μεταγράφει τις λέξεις σε αέναη χειρονομία μιας διαδραστικής aφήγησης όπου τα σπαράγματα του ποιητικού λόγου καταφέρνουν να επαναθεμελιώσουν σε απτό ίχνος τις χαράξεις της σπαρακτικής επίκλησης του «άλλου»…
Η Λουκία εκτός από τον «άλλο» προσμένει και τον «ερχομό» του και καταθέτει μια μικρή προσευχή στο κιβώτιο της συλλογικής μας αφύπνισης που μόνο η ποίηση μπορεί να ξεκλειδώνει…

Ο. Σγουρός, 18.01.2010

Σάββατο, Ιανουαρίου 16, 2010

«Ποια είναι η χώρα μου;»

Φωτό: Ιάκωβος Χατζησταύρου

Ο Νίκος Οντουμπιτάν γεννήθηκε στο Μαιευτήριο «Αλεξάνδρα». Ένα από τα εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά μεταναστών που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και έγιναν ξένοι με το ζόρι...


«Γεννήθηκα τον Απρίλιο του 1981. Εδώ στην Αθήνα. Στο Μαιευτήριο «Αλεξάνδρα»... Οι γονείς μου ήρθαν στην Ελλάδα με σπουδαστική βίζα. Ο μπαμπάς μου σπούδασε Νομικά, η μητέρα μου Οικονομικά. Αν και πήραν πτυχίο, έκαναν δουλειές άσχετες. Ήρθαν από το Λάγκος, την πρωτεύουσα της Νιγηρίας. Δεν έχω πάει ποτέ. Οι εικόνες που έχω είναι από φωτογραφίες των γονέων και το Διαδίκτυο. Μεγάλωσα στην Πλ. Αμερικής. Τότε ήμασταν μόνο δύο οικογένειες Αφρικανών σε όλη τη γειτονιά. Μέναμε στο ισόγειο. Ήταν δύσκολα χρόνια. Θυμάμαι ότι οι γονείς μου ήταν επιφυλακτικοί. Δύσκολα με άφηναν να βγω έξω. Σαν να ήθελαν να με προστατέψουν από κάτι. Κάθε τόσο μου έλεγαν: «Νίκο πρόσεχε, δεν είσαι σαν τα άλλα τα παιδιά. Εσύ είσαι ξένος και αν γίνει καμιά στραβή, εσένα θα κοιτάξουν στραβά». Τεσσάρων χρονών πήγα στο νηπιαγωγείο. Πέρασα καλά γιατί ήμασταν μαζί με τον ξάδελφό μου τον Μανώλη. Είχαμε μια κοινή φίλη, τη Μαργαρίτα. Πολύ όμορφη. Ελληνίδα από μητέρα Ρωσίδα. Ήμασταν οι «ξένοι» του νηπιαγωγείου...


●●●

ΜΕΧΡΙ έξι χρονών, με τους γονείς μου μιλούσα αγγλικά και γιορουμπά (η γλώσσα της φυλής των γονιών μου). Όταν μπήκα στο δημοτικό σκεφτόμουν πρώτα στα αγγλικά ή στα γιορουμπά και μετά εκφραζόμουν στα ελληνικά. Περνούσα με άνεση από τη μια γλώσσα στην άλλη. Σαν να έμενα σε ένα σπίτι και να περνούσα από το ένα δωμάτιο στο άλλο. Με τους γονείς μου άρχισα να μιλάω συνέχεια ελληνικά κοντά στην εφηβεία. Αγγλικά μιλάγαμε όταν κάναμε κάποια θεωρητική συζήτηση. Γιορουμπά όταν συζητούσαμε τα οικογενειακά ή όταν τσακωνόμασταν. Ελληνικά όταν ήμασταν ευδιάθετοι και χαλαροί. Είμαι τρίγλωσσος λοιπόν. Όχι, τετράγλωσσος. Αργότερα έμαθα και γαλλικά. Αποτελώ, βέβαια, εξαίρεση. Τα περισσότερα παιδιά Νιγηριανών μεταναστών που ξέρω, δεν γνωρίζουν γιορουμπά, επειδή δεν τα χρησιμοποιούν. Έχω κουλτούρα και νοοτροπία ελληνική. Την ίδια στιγμή έχω κρατήσει στοιχεία από την κουλτούρα των γονιών μου. Αυτό με βοηθάει, δεν ξέρω πώς να το εξηγώ, με φέρνει σε μια ισορροπία, συναισθηματικά και πνευματικά.

●●●


ΠΗΓΑ στο 605ο Δημοτικό Αθηνών. Στην Πλ. Αμερικής. Εκεί έχασα το κέφι μου. Αρχίζω και καταλαβαίνω ότι «μεγάλε είσαι διαφορετικός». Ήμουν το μόνο παιδί «ξένο» και μαύρο του σχολείου. Τι σημαίνει να νιώθεις διαφορετικός; Με μια φράση σημαίνει να είσαι πάντα στην τσίτα. Γιατί κάποιος θα πει κάτι για το χρώμα ή την καταγωγή σου. Θυμάμαι τον εαυτό μου στο δημοτικό μονίμως στην τσίτα. Ο θυμός ήταν το όπλο μου. Να με φοβάται οποιοσδήποτε προσπαθεί να με προσβάλει ή να με μειώσει. Το δημοτικό ήταν το πιο σκληρό κομμάτι της ζωής μου. Είχα μόνο δυο καλούς δασκάλους. Αν έμαθα κάτι, το οφείλω σε αυτούς. Θυμάμαι και μια κακή δασκάλα. Μας ρώτησε μια μέρα τι θέλουμε να γίνουμε όταν μεγαλώσουμε. Όταν ήρθε η σειρά μου είπα ότι θέλω να γίνω δικηγόρος. Τα παιδιά συνήθως θέλουν να μοιάσουν στον μπαμπά τους. Γέλασε κυνικά και σχολίασε «σιγά μη γίνεις και δικηγόρος». Έχουν περάσει είκοσι χρόνια και το θυμάμαι σαν χθες.


●●●


ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ απελευθερώθηκα. Πήγα στο 41ο Γυμνάσιο Αθηνών, στην Πλ. Αμερικής. Εκεί έκανα τις πρώτες πραγματικές παρέες. Άρχισα να «ξεχνάω» πως είμαι διαφορετικός. Όχι γιατί δεν υπήρχαν αυτοί που μου το θύμιζαν. Απλά κατάλαβα ότι κάποιος σε θέλει «διαφορετικό» επειδή θέλει να νιώσει ανώτερος. Είναι ένα παιχνίδι εξουσίας. Τότε εσύ ο «διαφορετικός» πρέπει να τον κοιτάξεις στα μάτια, χωρίς φόβο. Γιατί αύριο θα είσαι πάλι εκεί. Και πρέπει να μην είσαι με χαμηλό το κεφάλι. Πολλές φορές με βοηθούσε και η σωματική μου διάπλαση, ώστε αυτοί που δεν έπαιρναν από λόγια, να με φοβούνται αλλιώς. Ήμουν σκληρός σε όσους ήταν σκληροί μαζί μου. Και έβλεπα ότι έτσι αποκτούσα σεβασμό. Και όταν αποκτάς σεβασμό, αποκτάς και αυτοπεποίθηση... Στο λύκειο βελτιώθηκα θεαματικά στα μαθήματα. Χωρίς να πάω φροντιστήριο φυσικά. Δεν είχα αυτή τη δυνατότητα. Οι γονείς μου έδιναν πολύ μεγάλη σημασία στο σχολείο. Ήθελαν οπωσδήποτε να πάω στο πανεπιστήμιο...


●●●


ΜΕΤΑ το λύκειο ήρθε το χαστούκι το μεγάλο. Έδωσα Πανελλήνιες, πέρασα στο ΤΕΙ Αθήνας, Μηχανολογία Ιατρικών Οργάνων. Πέρασα στους πρώτους στη σχολή. Το πρώτο χαστούκι ήρθε όταν άκουγα τους συμμαθητές μου στο λύκειο να λένε: «Εμένα μου ήρθε το χαρτί, εσένα;». Τι είναι αυτό το χαρτί που πάει σε όλους και δεν έρχεται σε μένα, αναρωτιόμουν. Τότε πήγα στον δήμο και τους είπα: «Υπάρχει ένα χαρτί που πάει σε όλους και δεν έρχεται σε μένα». Μου εξήγησαν ότι ήταν το χαρτί για τη στρατιωτική θητεία. Ο υπάλληλος πρόσθεσε: «Εσύ μην περιμένεις χαρτί. Εσείς δεν γράφεστε στα δημοτολόγια». Εμείς, ποιοι είμαστε εμείς, αναρωτήθηκα. Το απώθησα όμως. Δεν ήθελα να το συνειδητοποιήσω και να το δεχτώ.


●●●


ΜΙΑ ΜΕΡΑ με σταμάτησαν στον δρόμο. Μου ζήτησαν τα χαρτιά. Δεν είχα. Όλοι οι φίλοι μου είχαν να δείξουν τις ταυτότητές τους. Εγώ τίποτα. Πήγα σπίτι αναστατωμένος. «Εγώ τι έχω να δείξω όταν μου ζητούν χαρτιά;» ρώτησα τους γονείς. Δεν ήξεραν τι να μου απαντήσουν. Το μόνο που μπορούσα να έχω επάνω μου ήταν η ληξιαρχική πράξη γέννησης, από το Μαιευτήριο «Αλεξάνδρα». Ήταν η ταυτότητά μου. Δεν μπορούσα να βγάλω καν νιγηριανό διαβατήριο. Έπρεπε να έχω τουλάχιστον πιστοποιητικό γέννησης. Δεν είχα. Δεν υπήρχε καν πρεσβεία της Νιγηρίας εδώ. Έγινα άπατρις...


●●●


ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΘΗΚΑ για μήνες. Τελικά κατάφερα να κάνω αίτηση για άδεια παραμονής στο Αλλοδαπών. Όταν πήγα εκεί, οι αστυνομικοί με έβλεπαν σαν να ήμουν εξωγήινος. Πώς είναι δυνατόν και δεν έχεις ελληνική ταυτότητα, μου έλεγαν! Έκανα αίτηση για άδεια παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους. Δεν προβλεπόταν τίποτα άλλο για την περίπτωσή μου. Μου έδωσαν έναν αριθμό πρωτοκόλλου. Χωρίς φωτογραφία, χωρίς όνομα. Αυτό ήμουν για το κράτος. Μέχρι που με σταμάτησαν μια μέρα για εξακρίβωση στοιχείων. Όταν τους έδειξα αυτό το χαρτί με πήγαν στο τμήμα. Στο Ακροπόλεως. Μου είπαν να περιμένω μέχρι να έρθει σήμα από τη Γενική Ασφάλεια. Πέρασε ολόκληρη μέρα και σήμα δεν ήρθε. Ο επόμενος διοικητής είπε να με κλείσουν μέσα. Έπαθα σοκ. Με έκλεισαν στο κελί με άλλους κρατούμενους. Κλεφτρόνια, τσαντάκηδες, τοξικομανείς. Ήμουν 19 χρονών. Ένιωθα φοβισμένος και ταπεινωμένος.


●●●


ΤΟ ΑΣΤΕΙΟ της υπόθεσης ήταν ότι υπήρχε ο καλός και ο κακός διοικητής. Όταν ερχόταν ο καλός με έβγαζαν από το κελί και καθόμουν σε ένα γραφείο. Όταν ερχόταν ο κακός με ξανάβαζαν στο κελί. Μέχρι που έπειτα από τρεις μέρες, ο καλός αποφάσισε να πάμε μαζί στη Γενική Ασφάλεια, να βρούμε τον φάκελό μου. Με έβαλαν σε ένα αυτοκίνητο, με συνοδεία, σαν υπόδικος. Θυμάμαι ότι κατεβήκαμε σε ένα υπόγειο και μετά βρεθήκαμε μπροστά σε ένα γραφείο γεμάτο συρτάρια και φακέλους. Έκαναν μόνο πέντε λεπτά να βρουν τον φάκελο! Με άφησαν ελεύθερο. Δεν ξεχνάω ότι ο καλός διοικητής μού ζήτησε συγγνώμη...

●●●


ΑΥΤΟ ΠΟΥ έγινε, μου άφησε μια τεράστια απογοήτευση. Μου έμεινε κυρίως ο φόβος της αδικίας. Ότι μπορεί να βρεθεί κάποιος πίσω από τα κάγκελα χωρίς να καταλάβει το πώς και το γιατί. Στην ηλικία που κάνεις τα πιο ωραία όνειρα εγώ πάλευα για χαρτιά. Έτρεχα να λύσω το πρόβλημα της άδειας παραμονής για να μη βρεθώ ξανά στο κελί. Πόσες ατελείωτες ώρες, μέρες, εβδομάδες έχω χάσει σε ουρές, δήμους, περιφέρειες. Τελικά την πήρα την κανονική άδεια. Έληξε δέκα μέρες μετά αφού την πήρα! Ξανά ουρές, μέρες χαμένες, ζωή χαμένη. Τι μου έχει μείνει; Η απορία. Γιατί το κάνουν αυτό;
Όλα αυτά μού έκοψαν τα φτερά. Είχα μια κάθετη πτώση στα μαθήματα. Ειδικά από τότε που ήθελα να πάω για Εrasmus. Με δέχτηκαν στο Ντάντι της Σκωτίας και δεν μπορούσα να πάω. Δεν είχα χαρτιά. Από τότε άρχισε αυτό που θα έλεγα «αποξένωση». Έγινα ξένος με το ζόρι. Έπρεπε να ψάξω να βρω τι είμαι. Αυτό συνεχίστηκε και συνεχίζεται ακόμα... Παρ΄ όλα αυτά δεν μασάω και συνεχίζω. Το μέλλον πώς το βλέπω; Σκληρή δουλειά και Κeep walking που λέει και η διαφήμιση... Πώς ένιωσα όταν άκουσα για το καινούργιο νομοσχέδιο; Ότι δεν μπορώ να φέρω πίσω όσα έχασα, αλλά από εδώ και πέρα το μέλλον είναι στα χέρια μου. Ότι μπορώ να προσφέρω στον εαυτό μου. Και στη χώρα μου. Ποια είναι η χώρα μου; Η Ελλάδα φυσικά...»


Παρασκευή, Ιανουαρίου 15, 2010

Τι είν’ η πατρίδα τους;

Το βιβλίο "Τι είν’ η πατρίδα μας;" μιλάει για την ανάγκη να καλλιεργεί το σχολείο την ανοχή και τη συνύπαρξη των διαφορών, που είναι η αρχή η οποία προστατεύει τις κοινωνίες από τη βία και την τυραννία: φαίνεται πως κάποιοι το κατάλαβαν αυτό, κι αντέδρασαν αναλόγως (φωτ. από την ταινία του Λωράν Καντέ «Ανάμεσα στους τοίχους»)

«Η πειστικότητα και μόνο καθορίζει αν το προϊόν τής προπαγάνδας θα είναι αληθές ή ψευδές» (Γιόζεφ Γκαίμπελς)

Του Γιάννη Χάρη
http://yannisharis.blogspot.com

Τι είν’ η πατρίδα τους; Μην είν’ ο Θέμος; Μην είν’ του Λάος χέρι-χέρι τα παιδιά; Μην είν’ η Ένωση των Αποστράτων; Και τ’ άλλα τ’ άστρα της τα φωτεινά; Ό,τι κι αν είν’ η πατρίδα τους, κι αυτοί κι εκείνοι, δική τους να ’ναι μονάχα, ποτέ δική μας.

Και ποιοι είναι οι αυτοί κι οι εκείνοι; Όσοι συναπαντήθηκαν, από διαφορετική συχνά αφετηρία, μπορεί και με διαφορετικές προθέσεις, βρέθηκαν όμως όλοι μαζί ώς το λαιμό στο βούρκο μιας αδέξια στημένης φάρσας, για να μην πω ψυχρής απάτης.

Η ιστορία είναι πια ευρέως γνωστή. Βουλευτές του Λάος εγκαλούν την κυβέρνηση που τοποθέτησε ειδική γραμματέα στο υπουργείο Παιδείας τη Θάλεια Δραγώνα, συγγραφέα, κατά την άποψή τους, εθνοπροδοτικού βιβλίου, οργανώνουν μάλιστα και διαδήλωση, όπου μετέχει και το νέο σχήμα «Επιτροπή Κατοίκων Αγίου Παντελεήμονα»! Για το ίδιο θέμα αγορεύει ο Γ. Καρατζαφέρης στη Βουλή, ομολογεί ωστόσο ότι τα «παραθέματα» τα αντλεί από κείμενο κάποιας Ένωσης Αποστράτων. Ακολουθεί άλλος «υπεύθυνος», ο Τραγάκης της Νέας Δημοκρατίας, που αυτός πια νομίζει ότι το βιβλίο της Δραγώνα είναι σχολικό. Και νά σου και ο Μίκης, έπειτα από τους δημόσιους πανηγυρισμούς του για την εκλογή του Τουρκοφάγου και Σκοπιανοκτόνου Σαμαρά, στον κατά Δραγώνα αγώνα κι αυτός, κι αυτός αναπαράγοντας τα ίδια παραθέματα, σε δημόσια επιστολή του προς τον Στέφανο Ληναίο –τώρα που δεν υπάρχει η τηλεοπτική εκπομπή του Λαζόπουλου, απ’ όπου προβάλλονταν κατ’ αποκλειστικότητα τα πάσης φύσεως μανιφέστα του. Στον ίδιο αγώνα, είπαμε, στην πρώτη γραμμή, ο μη εξαιρετέος Θέμος, πιο πριν ο Στάθης και ο Τριάντης της Ελευθεροτυπίας, ειδικοί στα περί Σόρος αυτοί, και άλλοι, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μόνιμη συμφόρηση στο δικαστικό σύστημα, έτσι και εγκαλούνταν όλοι αυτοί πια με βάση τον μισό σχεδόν ποινικό κώδικα.

Γιατί στο μεταξύ υπήρξαν άρθρα στις εφημερίδες όπου αποκαλύφθηκε η πλαστογράφηση και ο ασύστολος μα και άγαρμπος αυτοσχεδιασμός πάνω στο «βιβλίο της Δραγώνα». Όντως εντυπωσιακό: ούτε ένα «παράθεμα» δεν είχε πραγματικό αντίκρισμα στο βιβλίο πέρα από μία-δύο λέξεις! Ο πιο εξαντλητικός έλεγχος όλων των πλαστών παραθεμάτων, σε αντιπαραβολή με φωτοτυπίες των οικείων σελίδων του βιβλίου, γίνεται στο ιστολόγιο Jungle-report: «Η λα.ο.σ.πολογία ενάντια στη Θ. Δραγώνα και οι “πατριωτικές” αλήθειες».

Πού σταματούσε όχι το έλλειμμα κριτικής σκέψης αλλά απλώς και μόνο η αναγνωστική αδυναμία, η ασχετοσύνη, και πού άρχιζε η εν ψυχρώ απάτη, η συκοφαντία, λίγη σημασία έχει εντέλει: το αποτέλεσμα είναι μόνο απάτη, συκοφαντία. Αδέξια κι αυτή, κακοστημένη –μα ούτε αυτό έχει εντέλει σημασία.

Σημασία έχει ο πόλεμος ο ίδιος, αν και εφόσον το πάρουμε χαμπάρι ότι πρόκειται για πόλεμο, κι εγκαταλείψουμε λοιπόν φιλοφρονήσεις, αγκαλιές και τηλεοπτικές και άλλες δεξιώσεις, κατά τα «δημοκρατικά» τηλεοπτικά μας ήθη.

Οι Αρχές της προπαγάνδας

Σκηνή απλώς αυτού του πολέμου είναι τώρα η «υπόθεση Δραγώνα». Η μέθοδος, παλιά και δοκιμασμένη –έστω και κακοχωνεμένη στα καθ’ ημάς: «Εάν πεις ένα μεγάλο ψέμα και το επαναλαμβάνεις συχνά, στο τέλος ο λαός θα το πιστέψει». Γνωστή η υπογραφή: Γιόζεφ Γκαίμπελς, επικεφαλής της προπαγάνδας του Ράιχ από το 1930 και υπουργός προπαγάνδας από το 1933.

Η συνέχεια της φράσης είναι λιγότερο γνωστή, αλλά εξίσου ενδιαφέρουσα: «Το ψέμα πρέπει να διαρκέσει μόνο όσο διάστημα το Κράτος προστατεύει το λαό από τις πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές συνέπειες του ψέματος. Άρα έχει ζωτική σημασία για το Κράτος να καταπνίξει με όλες του τις δυνάμεις τους τη διαφωνία, γιατί η αλήθεια είναι θανάσιμος εχθρός του ψέματος, και κατ’ επέκταση η αλήθεια είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του Κράτους».

Και μερικές από τις κωδικοποιημένες αρχές της «τέχνης» τού πρώτου τη τάξει Αρίου:

–«Η πειστικότητα και μόνο καθορίζει αν το προϊόν της προπαγάνδας θα είναι αληθές ή ψευδές».

–«Η προπαγάνδα στο εσωτερικό μέτωπο πρέπει να καλλιεργεί ένα optimum επίπεδο ανησυχίας».

–«Η προπαγάνδα πρέπει να διευκολύνει τη μεταβίβαση της επιθετικότητας προσδιορίζοντας τους στόχους του μίσους».

Γιατί κάπου πρέπει να διοχετευτεί η επιθετικότητα, κι εύκολα φτιάχνεται ανά πάσα στιγμή ο στόχος: Για την ώρα, η Θάλεια Δραγώνα και το «βιβλίο της».

«Τι είν’ η πατρίδα μας;»

Τι είναι λοιπόν το περίφημο «βιβλίο της Δραγώνα», το Τι είν’ η πατρίδα μας;, που θα αλώσει, υποτίθεται, ακριβώς την πατρίδα μας, και πάντως ήδη άλωσε τον πολιτικό μας βίο και το δημόσιο ήθος, και οπωσδήποτε συνειδήσεις –όσων το κατάγγειλαν χωρίς να το ανοίξουν, περισσότερο κι απ’ αυτούς που αρχικά το πλαστογράφησαν;

Το «βιβλίο της Δραγώνα» είναι το βιβλίο της Άννας Φραγκουδάκη και της Θάλειας Δραγώνα, που είχαν την επιμέλεια και έγραψαν τα κείμενα μαζί με άλλους πέντε κοινωνικούς επιστήμονες: Έφη Αβδελά, Νέλλη Ασκούνη, Λίνα Βεντούρα, Χρυσή Ιγγλέση και Γεράσιμο Κουζέλη. Έχει τον ενδεικτικό υπότιτλο «Εθνοκεντρισμός στην εκπαίδευση» και στηρίζεται σε δεδομένα δύο μεγάλων ερευνών (1995 και 1996), που ανιχνεύουν τον τρόπο με τον οποίο περιγράφονται και αξιολογούνται τα έθνη, το ελληνικό και τα άλλα, από τους εκπαιδευτικούς και από τα σχολικά βιβλία.

Το βιβλίο αυτό, με αντικείμενο το επίκαιρο ζήτημα του εθνοκεντρισμού, εντάσσεται σε μια τάση επιστημονικής διερεύνησης του φαινομένου του εθνικισμού στην ελληνική κοινωνία, με σκοπό την καλύτερη κατανόησή του. Με εξαίρεση ιστορικές μελέτες, αποτελεί ίσως την πρώτη απόπειρα διερεύνησης του φαινομένου σε σχέση με τον εκπαιδευτικό θεσμό.

Με βάση τα παραπάνω, οι συγγραφείς του βιβλίου προσπαθούν να επεξεργαστούν δύο βασικές υποθέσεις εργασίας, που αναδεικνύουν τον φανερό ή λανθάνοντα εθνοκεντρικό χαρακτήρα του εκπαιδευτικού συστήματος. Η πρώτη υπόθεση υποστηρίζει ότι η εικόνα των εθνικών «άλλων», έτσι όπως εμφανίζεται στα σχολικά εγχειρίδια και στο λόγο των εκπαιδευτικών, αντικατοπτρίζει την εικόνα του εθνικού «εαυτού». Με άλλα λόγια, η περιγραφή και αξιολόγηση της εθνικής ταυτότητας έχει αποφασιστική σημασία για την περιγραφή και αξιολόγηση των εθνικών «άλλων». Η δεύτερη βασική υπόθεση εργασίας είναι ότι ο εθνικός «εαυτός» αναπαριστάται στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα σήμερα σαν να βρίσκεται σε κατάσταση ανασφάλειας και αδυναμίας. Η εθνική ταυτότητα θεωρείται ότι έχει ανάγκη από υπεράσπιση, ότι κινδυνεύει να αλλοιωθεί· γίνεται δηλαδή αντιληπτή σαν ταυτότητα υποτιμημένη και εύθραυστη.

Έτσι, το βιβλίο προτείνει διάλογο για το σχολείο στη σημερινή, ευρωπαϊκή πλέον εποχή· για την ανάγκη να καλλιεργεί το σχολείο την ευρωπαϊκή ταυτότητα παράλληλα με την εθνική, σαν άνοιγμα των πολιτισμικών οριζόντων· για την ανάγκη να καλλιεργεί το σχολείο, σαν βασικός θεσμός κοινωνικοποίησης των νέων γενεών, την ανοχή και τη συνύπαρξη των διαφορών, που είναι η αρχή η οποία προστατεύει τις κοινωνίες από τη βία και την τυραννία.

Τέλος, την ανάγκη να καλλιεργεί το σχολείο την εθνική αυτογνωσία, δηλαδή μια εθνική ταυτότητα αρκετά ισχυρή, ώστε να μην την υπερασπίζονται οι φορείς της αμυντικά, σαν να κινδυνεύει από την ανάμειξη των πολιτισμών και τις επιρροές, και επίσης αρκετά ανεκτική, ώστε να μην την υπερασπίζονται επιθετικά, παραβιάζοντας το δικαίωμα στη διαφορά.

Και ο καθρέφτης

Μέσα από αυτή την επισκόπηση γίνεται τώρα φανερό ποιοι είδαν στο βιβλίο το αρνητικό είδωλο του εαυτού τους και των ιδεών τους. Και αυτό ακριβώς το αποκρουστικό είδωλο θέλησαν κατά κάποιον τρόπο να το αντιστρέψουν, να το αντιγυρίσουν σε μία από τις συγγραφείς, όχι απλώς για ευκαιριακούς λόγους πολιτικής τακτικής, αλλά για τις βαθιές ιδεολογικές διαφορές που τους χωρίζουν, που μας χωρίζουν.

Ώστε η «υπόθεση Δραγώνα» είναι δική μας υπόθεση.

Στο μεταξύ, θα ’πρεπε να βρούμε και την απάντηση, να ξέρουμε τι μας γίνεται, ή τι μας ετοιμάζουν: αναγνωστική αδυναμία; σκέτη απάτη; και τα δυο;

Πηγή: http://yannisharis.blogspot.com/2010/01/blog-post_09.html

Τα Νέα, 9 Ιανουαρίου 2010

Τετάρτη, Ιανουαρίου 13, 2010

‘’Αυτοί πότε θα γίνουν Έλληνες’’;

video



του Σταύρου Θεοδωράκη
www.protagon.gr

Μεσάνυχτα σχεδόν βρέθηκα να περπατάω στην Αχαρνών. Θυμάστε τον στίχο του Σαββόπουλου; ‘’Έλα Ηπείρου και Αχαρνών να σε γιουχαΐσω’’. Εκεί ακριβώς πήγαινα. Τελευταία στιγμή είχα αποφασίσει να κάνω ένα πέρασμα από το Κύτταρο όπου εμφανιζόταν ο Μανώλης Λυδάκης με τον Γιάννη Σπάθα στις κιθάρες. Και στάθηκα τυχερός. Δυο καρέκλες ήταν άδειες, δίπλα στον Πασχάλη Τερζή που είχε έρθει και αυτός να δει ‘’την φωνάρα τον Μανώλη’’. Πήγε 2 και εγώ ήμουν ακόμη εκεί. Η ‘’συνομωσία’’ με τον Λυδάκη απέδωσε και ο Τερζής ανέβηκε κάποια στιγμή στην πίστα. Και ερμήνευσε 4-5 Καζαντζίδηδες όπως μόνο αυτός μπορεί. ‘’Εγώ περπάτησα γυμνός’’, ‘’αν είναι η αγάπη έγκλημα’’, ‘’το αγριολούλουδο’’, ‘’γιατί να είμαστε λοιπόν αισθηματίες’’. Από κοντά και ‘’ η φωνάρα ο Μανώλης’’ να τον σιγοντάρει και να τον συναγωνίζεται όπου πρέπει. Έτσι με την γλύκα που αφήνουν τα ερωτικά του Καζαντζίδη βγήκα στις 3 το πρωί στην Αχαρνών. Και σκιάχτηκα, μια πόλη ‘’ξένη’’.
Τίποτε δεν θύμιζε την Αχαρνών που κάποτε βολτάριζα. Σκουπίδια παντού, λουκέτα στα πατζούρια, άνθρωποι να παραπατάνε, εμπορεύματα να βγαίνουν από πολυκατοικίες και να χώνονται βιαστικά σε αυτοκίνητα, τύποι που δεν σήκωναν 2η ματιά, περιπολικά που περνούσαν χωρίς να κοιτάξουν. Εν ολίγοις και χωρίς περιστροφές, ένας δρόμος εχθρικός που αν δεν είσαι τολμηρός δεν τον περπατάς. Οι κυριακάτικες εφημερίδες στην Ομόνοια είχαν και αυτές ‘’το ίδιο θέμα’’. ‘’Επικίνδυνη ζώνη το κέντρο’’, ‘’Μετανάστες και εγκληματικότητα στο μικροσκόπιο’’, ‘’Αντιπαράθεση με την Ιθαγένεια’’...

Είναι δέκα χρόνια τώρα που τα ρεπορτάζ, μπερδεύουν όλα αυτά μαζί. Έστω και έτσι όμως το ερώτημα δεν αλλάζει. Τι θα κάνουμε τελικά με τους μετανάστες; Η κουβέντα ‘’άναψε’’ όταν ο Παπανδρέου ανακοίνωσε ότι θα δώσει ιθαγένεια στα παιδιά των μεταναστών που γεννιούνται και μεγαλώνουν στην Ελλάδα. Και να λύσει έτσι μια ‘’εκκρεμότητα’’ –πηγή πολλών κακών- που έπρεπε να μας είχε απασχολήσει πριν μια δεκαετία. Το ίδιο ήθελα να κάνει και ο Καραμανλής αλλά την τελευταία στιγμή δείλιασε (κι αν λέω ψέματα να με διαψεύσει). ‘’Μα είναι όλοι αυτοί Έλληνες;’’, άρχισαν οι ενστάσεις.

Οργανωμένα και γρήγορα οι ‘’ακραίοι’’ ύψωσαν αμέσως τείχη ανακατεύοντας (και διαστρεβλώνοντας) Δραγώνα, Ρεπούση, Ραγκούση, την πατρίδα, το Σύνταγμα και την Ορθοδοξία. Όπως μου εξηγεί ένας επαΐων του ευρωπαϊκού διαδικτύου οι ‘’ακροδεξιοί’’ – ας τους δώσουμε ένα τίτλο για να συνεννοηθούμε- έχουν στήσει και στην Ελλάδα τον μηχανισμό που έστησαν και σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. ‘’Πολεμούν δυναμικά κάθε κοινωνικό νεωτερισμό, στοχοποιώντας παράλληλα όσους θεωρούν αντιπάλους τους, αφού, βασιζόμενοι στην ανωνυμία, έχουν εξασφαλίσει ότι δεν θα στιγματισθούν οι ίδιοι δημοσίως’’. Κάπως έτσι κατάντησαν στην Γαλλία την ηλεκτρονική διαβούλευση για το ‘’τι σημαίνει να είσαι Γάλλος’’, ένα ‘’φόρουμ ρατσισμού και ξενοφοβίας’’.

Το protagon.gr όμως σε πείσμα των ‘’ακραίων’’ που νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα και έχουν μόνο αφορισμούς, ξεκινάει σήμερα έναν διάλογο για το μεγαλύτερο πρόβλημα ή ίσως την μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας. ‘’Τι πρέπει να κάνουμε με τους μετανάστες και τους πρόσφυγες’’. Αυτό ρωτάμε και σε 10 μέρες θα προσπαθήσουμε να ακουστούν όλοι εδώ. Πολιτικοί, επιστήμονες, ακτιβιστές, ερευνητές, δημοσιογράφοι, μετανάστες. Γιατί , ναι, η Ελλάδα δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα του πλανήτη –όπως είπε ειρωνευόμενος ένας πολιτικός - αλλά η Ελλάδα πρέπει επιτέλους να λύσει τα προβλήματα του πλανήτη στον τόπο της.

Παρακολουθήστε λοιπόν νομίζω ότι θα έχει ενδιαφέρον.

Τρίτη, Ιανουαρίου 12, 2010

«Δεν μου έμαθε ποτέ να μισώ»

«Αγαπητέ “Υπάρχουμε. Συνυπάρχουμε;”, ήθελα να ανεβάσω το σχόλιο αυτό στο άρθρο σας στα “ΝΕΑ”. Δεν το κατάφερα (ο δαίμων της τεχνολογίας). Αλλά θα ήθελα τόσο να σας πω τι σκέπτομαι, που αποφάσισα να σας το στείλω και να το κάνω επιστολή. Ελπίζω να μη σας ενοχλώ. Θέλω να σας μεταφέρω ιστορίες οικογενειακές (από αυτές που σαν παραμύθια μού έλεγαν οι παππούδες μου όταν ήμουν μικρή, ευτυχώς νόμιζα ότι ήταν παραμύθια και δεν κατάλαβα μέχρι πρόσφατα ότι ήταν αλήθεια). Οι παππούδες και οι γιαγιάδες ήρθαν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα από τη Μικρά Ασία, από εκεί διώχθηκαν γιατί ήταν Έλληνες. Όταν ήρθαν στην Ελλάδα κάποιοι γηγενείς τούς δέχθηκαν σαν Τούρκους (αιώνια ιστορία αυτό), αλλά κάποιοι δεν τους δέχθηκαν καν ως ανθρώπους. Δεν θα ξεχάσω ότι ο παππούς μου είπε πως δούλευε σε ένα χωράφι και του πρόσφεραν φαγητό στο πιάτο του σκύλου! Παρ΄ όλα όσα πέρασε ο παππούς στην Τουρκία και στην Ελλάδα, δεν μου έμαθε ποτέ να μισώ κανέναν, ούτε λόγω της καταγωγής ούτε λόγω της κακής συμπεριφοράς. Μου έμαθε πως αυτόν που έχει ανάγκη πρέπει να τον βοηθάμε, μου έμαθε πως ο ξένος δεν είναι απαραίτητα εχθρός, αλλά μπορεί να γίνει και ένα παράθυρο στον κόσμο. Ο παππούς όμως διέσχισε το 1922 όλη την Τουρκία με τα πόδια, έμεινε σε προσφυγικό καταυλισμό, κατάφερε να χτίσει ζωή και οικογένεια σε ένα νέο τόπο, συνάντησε εχθρούς και φίλους στον δρόμο του, είχε πατέρα που έφυγε για να δουλέψει στην Αμερική χωρίς να ξέρει κανείς αν ποτέ θα επιστρέψει.
Πολλοί άνθρωποι δεν είχαν την ευκαιρία να έχουν έναν τέτοιο παππού και να έχουν συνείδηση της επιβίωσης, της ανάγκης για ελευθερία και της ανάγκης να ξέρουν πως προσφέρουν στους γύρω τους (γιατί μπορεί κάποιος κάποτε να πρόσφερε ή να προσφέρει σε έναν δικό του). Τα δικά σας εγγόνια θα έχουν την ευκαιρία να έχουν έναν τέτοιο παππού. Δεν ξέρω αν είναι παρήγορο για σας, αλλά θα είναι πολύτιμο γι΄ αυτούς... Πολλοί άνθρωποι μεγαλώνουν σε μία μόνο χώρα, σε μία μόνο πόλη, με μία μόνο οικογένεια και κάποτε ίσως κάνουν τη δική τους και θα αναπαραγάγουν το ίδιο μοντέλο (το οποίο δεν λέω ότι είναι πάντα κακό). Όταν όμως δεν θέλεις να ξέρεις τι υπάρχει γύρω σου και τι θησαυρό μπορεί να κουβαλά ένας άνθρωπος που έχει περπατήσει από την άλλη άκρη της Γης είσαι φτωχός άνθρωπος στο πνεύμα. Τι κι αν κομπάζεις πως είσαι Έλληνας. Έχεις ξεχάσει τι είναι αυτό που μπορεί να σε κάνει υπερήφανο που είσαι Έλληνας, έχεις ξεχάσει τον Ξένιο Δία, έχεις ξεχάσει τον Οδυσσέα που γύρισε τον κόσμο για να φτάσει στην Ιθάκη, έχεις ξεχάσει το πνεύμα το οποίο όλος ο κόσμος έχει θαυμάσει. Για την κάθε Μπέρτα και για τον κάθε παππού, που δεν είναι μια ιστορία όταν ο κόσμος καίγεται, είναι η πορεία του ανθρώπου στη Γη, είναι η ιστορία η ίδια. Αρκεί να μπορεί κανείς να τη δει καθώς εξελίσσεται γύρω του. Αυτά ήθελα να πω, δεν ξέρω γιατί. Ίσως γιατί ντράπηκα διαβάζοντας κάποια από τα σχόλια στα άρθρα και στο νομοσχέδιο για την ιθαγένεια. Ίσως γιατί θέλω να σας πω ότι δεν έχουμε όλοι φτωχό πνεύμα και ότι το ποιο άσχημο σενάριο θα ήταν το μίσος να γεννήσει μίσος. Χρειάζεται δύναμη, αλλά είναι δυνατό, να αγνοήσουμε το ασήμαντο και το κακό.

Με εκτίμηση

Δέσποινα Αγαθαγγέλου

agathades@gmail.com"

Τρίτη, Ιανουαρίου 05, 2010

Αξίζει να φανταστούμε μια νέα ελληνική κοινωνία!


Βλέπωντας οτι το θέμα για την χορήγηση ιθαγένειας στα παιδιά των μεταναστών και το δικαίωμα ψήφου στους μετανάστες έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον. Διαπιστώνοντας οτι υπάρχει άφθονη άγνοια και μπόλικη παραπληροφόρηση, δυο ειδικοί επιστήμονες σε αυτά τα θέματα, η Άννα Τριανταφυλλίδου και ο Μίλτος Παύλου συνέγραψαν το παρακάτω κείμενο. Θα σας πάρει 20 λεπτά για να το διαβάσετε (όσοι συμφωνείτε και όσοι διαφωνείτε). Αξίξει τον κόπο. Παραθέτω το κείμενο αυτούσιο:

Αξίζει να φανταστούμε μια νέα ελληνική κοινωνία!

Κοινή Δημόσια Δήλωση για τo Νομοσχέδιο περί Ιθαγένειας και Πολιτογράφησης Μεταναστών



Μεγάλο μέρος των σχολίων στη διαβούλευση που έχει ανοίξει το Υπουργείο Εσωτερικών στο www.opengov.gr/ypes είναι δυστυχώς αποτέλεσμα παραπληροφόρησης. Kάποτε δε προδίδουν ότι οι γράφοντες δεν έχουν καν αναγνώσει αυτό το ίδιο το νομοσχέδιο που επικρίνουν ή λασπολογούν. Η αβάσιμη κινδυνολογία περί αλλοίωσης του έθνους και περί φυλετικής διαφοροποίησης, είναι απαράδεκτη σε μια δημοκρατία και κάποτε ποινικά κολάσιμη. Μπορεί να προκαλέσει μόνο θύματα βίας, δυσανεξίας, χειραγώγησης, απογοήτευσης και ματαίωσης από όλες τις πλευρές. Μέσα στην προσπάθεια δημιουργίας πόλωσης και όξυνσης μέσα από εμπρηστικές διαστρεβλώσεις, δαιμονοποιήσεις και ρατσιστικής έμπνευσης υστερίες, ακόμα και εκείνοι που τις εκφέρουν έχουν να χάσουν. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις βρίσκονται σαφώς στο μέσο όρο (αν όχι λίγο κάτω από αυτόν) των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών και είναι εύλογες και δικαιολογημένες, όσο και επιφυλακτικές και προσεκτικές. Aξίζει λοιπόν να σημειώσουμε κάποια σημεία που χρήζουν προσοχής από ειδικούς και μη, από τους κατέχοντες πολιτικά αξιώματα αλλά και κυρίως τους απλούς πολίτες:

1- Σήμερα υπάρχει ήδη «αλλοίωση» του 'δήμου' στο βαθμό που για πολλά έτη εργαζόμενοι και τα παιδιά τους στη χώρα δεν έχουν κανένα απολύτως δικαίωμα να πουν τη γνώμη τους ακόμα και για το πού πρέπει να μπουν κάδοι καθαριότητας ή μια παιδική χαρά.

2- Αξίζει να αναλογιστούμε τι θα λέγαμε και πώς θα αντιδρούσαμε εάν έλληνες μετανάστες για δεκαετίες στην Αμερική, τη Γερμανία κλπ. είχαν δικαίωμα (υποχρέωση) μόνο να εργάζονται και όχι να λένε τη γνώμη τους, ούτε καν για ζητήματα που τους αφορούν άμεσα σε τοπικό επίπεδο. Ο κίνδυνος λοιπόν για την Ελλάδα δεν είναι εκείνος της «αλλοίωσης» της εθνική ομοιογένειας αλλά η αναβίωση ενός αποκρουστικού καθεστώτος ειλώτων και πληβείων. Στο δημοκρατικό σύστημα δεν χωρεί τέτοιος αποκλεισμός.

3- Το μεταναστευτικό και ο κώδικας ιθαγένειας έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά προβληματικά και παρωχημένα, ακριβώς επειδή καμία κυβέρνηση δεν τα άγγιξε όταν έπρεπε. Αποτέλεσμα είναι σήμερα η Ελλάδα να βρίσκεται κάτω από όλες τις χώρες της ΕΕ των 27 στις σχετικές ρυθμίσεις. Ως τέτοια σήμερα το «μεταναστευτικό» βρίσκεται ενώπιόν μας ως γόρδιος δεσμός και χρήζει ανάλογων - όσο και νηφάλιων και δημοκρατικών - λύσεων.

4- Η απόδοση ιθαγένειας στους ανθρώπους με αποδεδειγμένα ισχυρούς δεσμούς με την Ελλάδα, έχει μέγιστο όφελος πρώτα απ'όλα για το σύνολο των Ελλήνων και κατόπιν για τους πολιτογραφηθέντες. Η ισότητα δικαιωμάτων ανάμεσα στους κατοίκους της χώρας που έχουν κτίσει παραγωγικά το κέντρο της ζωής τους και το μέλλον τους στην Ελλάδα, μόνο καλό μπορεί να κάνει σε όλους τους εργαζόμενους, ιδιαίτερα στη νέα γενιά, απέναντι σε φαινόμενα ανασφάλιστης ή επισφαλούς απασχόλησης, εκμετάλλευσης, ολιγαρχίας και κρίσης της δημοκρατίας. Η διατήρηση μεγάλου μέρους της εργατικής δύναμης σε επισφαλή θέση έχει προφανώς αρνητική επίπτωση σε όλους τους εργαζόμενους (ασφαλιστικά-εργασιακά δικαιώματα), ενώ συντηρεί τις ολιγαρχίες και τους ισχυρότερους που εμμέσως ή άμεσα εκμεταλλεύονται αυτήν την κατάσταση.

5- Γιατί λοιπόν ακριβώς εκείνοι που θα έπρεπε να προσβλέπουν στην υπηκοότητα ή το δικαίωμα ψήφου στις τοπικές εκλογές για τους μετανάστες να αντιδρουν σε αυτή τη μεταρρύθμιση; Η απάντηση ίσως βρίσκεται στην αρκετά παλιά (και ενίοτε δύσοσμη, βλ.«Βατοπέδιο») διαπλοκή ανάμεσα σε κομμάτι της πολιτικής τάξης και τους υπερπατριώτες και τους μονοπωλητές της εθνικής ταυτότητας με το αζημίωτο. Αυτή η πολιτική ομάδα από τα όρια του 'κέντρου' έως την ακροδεξιά είναι και εκείνη που σήμερα, επισείοντας την ανύπαρκτη απειλή σκιάχτρο της «αλλοίωσης της εθνικής ομοιογένειας», επιδιώκει να στρέψει τους λιγότερο ισχυρούς και λιγότερο ενημερωμένους - ή απλά χειραγωγημένους. Συχνά σε αντίθεση προς τα ίδια τους τα συμφέροντα για μια πιο δίκαιη κοινωνία. Ένα παράδειγμα: σε ποιον μπορεί να συμφέρει να μην έχουν δικαιώματα τα παιδιά μεταναστών όταν εισέρχονται στην αγορά εργασίας; η ευάλωτη θέση τους αποβαίνει σε βάρος ολόκληρης της νέας γενιάς ανεξαρτήτως ιθαγένειας που ανταγωνίζεται αυτό το χαμηλά αμειβόμενο και λιγότερο προστατευμένο από το νόμο εργατικό δυναμικό.

6- Η νηφάλια ρύθμιση (όπως εκείνη που πρότεινε η Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου http://www.hlhr.gr) που εκτιμά την πραγματική ένταξη του πολιτογραφηθέντα στην ελληνική κοινωνία καθώς και τη δυνατότητά του να συμμετάσχει ενεργά και ουσιαστικά στην ελληνική πολιτική κοινότητα, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις δημοκρατικές αρχές οι οποίες την διέπουν, είναι επαρκής για να κατευναστούν οι, κατά τη γνώμη μας αβάσιμοι, φόβοι 'αυτόματης' απόδοσης ιθαγένειας.

7- Επιπλέον το προτεινόμενο σχέδιο νόμου επιδέχεται ουσιαστικών βελτιώσεων που θα βοηθήσουν την εφαρμογή του στην πράξη, αποφεύγοντας ασάφειες:

- Δεν είναι σαφής η σκοπιμότητα της ρύθμισης για συμμετοχή στις τρεις πρώτες τάξεις υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Θα μπορούσε να είναι οποιεσδήποτε τρεις τάξεις του Δημοτικού. Εξαιρείται επίσης ένα σημαντικό κομμάτι για το οποίο έχουν επενδυθεί δημόσιοι πόροι: οι μετανάστες που έχοντας μεταναστεύσει ανήλικοι και έχοντας φοιτήσει λίγα έτη (λιγότερα των έξι) και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αποφοιτούν από ελληνικά πανεπιστήμια. Θα ήταν δοκιμη μια ρύθμιση ως εξής: "...το τέκνο αλλοδαπών που έχει φοιτήσει για έξι τουλάχιστον έτη σε ελληνικό εκπαιδευτικό ίδρυμα στην Ελλάδα."

- χρειάζεται να καλυφθούν οι περιπτώσεις γονικής μέριμνας από τρίτους (και όχι τους γονείς). Αυτό μπορεί να καταστεί σαφές και ερμηνευτικά αλλά θα βοηθούσε η διαζευκτική αναφορά "των γονέων ή των ασκούντων τη γονική μέριμνα στην Ελλάδα".

- η παρ.2 του 1Α είναι δόκιμο να δίνει τη δυνατότητα πολιτογράφησης με την πλήρωση των προϋποθέσεων που αναφέρονται και όχι μετά από το 18ο έτος της ηλικίας των παιδιών. Εϊναι προβληματικό να τα διατηρεί στην αναμονή της απονομής αυτού του δικαιώματος για δεκαετίες (για περίοδο δηλαδή μεγαλύτερη ακόμα και για τους μη γεννηθέντες ή μεταναστεύσαντες ανήλικους στη χώρα) οδηγώντας σε διακρίσεις και δυχεραίνοντας τελικά την ίδια την εφαρμογή του νέου κώδικα ιθαγένειας στην κοινωνία.

- η ρύθμιση για νόμιμη διαμονή είναι εύλογη σε έναν κώδικα ιθαγένειας. Ωστόσο, ενόψει πολύχρονης προβληματικής πολιτικής αδειών διαμονής, πολλοί έχουν εκπέσει της νομιμότητας ή δεν έχουν συνεχή νόμιμη διαμονή όχι με δική τους ευθύνη. Μπορεί, διατηρώντας τη ρύθμιση εδώ για νόμιμη διαμονή, να προστεθεί μια μεταβατική διάταξη μόνο για την πρώτη εφαρμογή του νέου νόμου που να προβλέπει για ένα περιορισμένο χρόνο - κυρίως με στόχο τη λεγόμενη μιάμιση γενιά - τη δυνατότητα υποβολής αίτησης πολιτογράφησης μόνο με το στοιχείο της πραγματικής (και όχι αναγκαστικά συνεχούς και νόμιμης) διαμονής και των αποδεδειγμένων δεσμών με τη χώρα όπως και της ένταξης στην ελληνική κοινωνία.

- Η προϋπόθεση της εν τοις πράγμασι πενταετούς συνεχούς διαμονής μέσα από μεταβατικές διατάξεις ειδικά για την παρούσα «μιάμιση» και «δεύτερη» γενιά μεταναστών (παιδιά που μετανάστευσαν ανήλικα ή γεννήθηκαν) που έχουν βρεθεί εκτός νομιμότητας λόγω του προβληματικού συστήματος αδειών διαμονής που ισχύει έως σήμερα, είναι απαραίτητη για την πολιτογράφηση ακριβώς του δυναμικού κομματιού της νέας γενιάς που έφερε το ζήτημα της ιθαγένειας των παιδιών των μεταναστών στη δημόσια συζήτηση και νομιμοποίησε την αναγκαιότητα και σκοπιμότητα της διεύρυνσης της ιδιότητας του Έλληνα πολίτη.

- ο περιορισμός του δικαιώματος του εκλέγεσθαι, ελληνική πρωτοτυπία εάν ψηφιστεί ως έχει, μπορεί να αποβεί εξαιρετικά προβληματικός στην πρακτική εφαρμογή του. Κινδυνεύει να δημιουργήσει δημότες 2 κατηγοριών, ενώ μπορεί να οδηγήσει και σε πρακτικά προβλήματα νομιμοποίησης και διαδικασίας (πχ. δυσχέρεια στον ορισμό αντιδημάρχων αλλά και νομιμοποίηση δημάρχων) εκεί όπου οι ιδανικότεροι και πλέον ψηφισμένοι σύμβουλοι μπορεί να είναι αλλοδαποί. Αν και η Ελλάδα δυστυχώς δεν έχει ακόμη επικυρώσει τη Διεθνή Σύμβαση για τη συμμετοχή των Μεταναστών στη Δημόσια Ζωή μπορεί τουλάχιστον να μη βλάψει τη δημοκρατική της συνοχή αποδίδοντας ίσα δικαιώματα πολιτικής συμμετοχής στους επί μακρόν διαμένοντες (όπως άλλωστε υποδεικνύει και η σχετική οδηγία 2003/109/ΕΚ)

- To ύψος του παραβόλου πρέπει να είναι αναλογικό ως προς το κόστος των ανάλογων επιτροπών και των επιπλέον διαδικασιών που απαιτούνται. Λόγω του συμβολισμού του σε πολλές χώρες δεν είναι υψηλότερο από το χαρτόσημο για την έκδοση ενός δελτίου ταυτότητας. Εάν διατηρηθεί στα 1000 € τότε είτε λειτουργεί αποτρεπτικά, είτε με εισπρακτική λογική αφαίμαξης μιας οικογένειας, κάτι που δεν αρμόζει στην οικοδόμηση σχέσης κράτους-πολίτη και μάλιστα στην πρώτη ανάλογη συναλλαγή του υπό πολιτογράφηση με τη διοίκηση. Ως εκ τούτου το παράβολο επείγει να μειωθεί με βάση την εκτίμηση της επιβάρυνσης της διοίκησης για την εξέταση των αιτήσεων πολιτογραφησης Ένα αναλογικό παράβολο ενδέχεται να κυμαίνεται ανάμεσα στα 50-200€.

8- Αξίζει να δούμε και να διαβάσουμε προσεκτικά το νόμο. Αξίζει να φανταστούμε μια νέα ελληνική κοινωνία.



Η ιδιότητα του πολίτη στην Ελλάδα και στην Ευρώπη

Το κύριο επιχείρημα όσων κινδυνολογούν επεισείοντας απειλές «αλλοίωσης» του πληθυσμού από την την ευχερέστερη απόδοση ιθαγένειας στα παιδιά των μεταναστών και τους γονείς τους είναι ότι απειλείται η εθνική «ομοιογένεια».

Αυτό το επιχείρημα αγνοεί ότι η Ελλάδα, όπως και κάθε σύγχρονο έθνος-κράτος, έχει ιδρυθεί, μετασχηματιστεί και εξελιχθεί μέσα από συγκλίσεις διαφορετικών τοπικών και περιφερειακών πολιτισμικών ταυτοτήτων και ότι ο καθένας μας κουβαλάει έναν πλούτο από εντελώς διαφορετικές εθνοτικές, συνειδησιακές και κοινωνικές ταυτότητες.

Επίσης αποκρύπτει ότι η επίκληση μιας υποτιθέμενης ενιαίας και μονολιθικής «εθνοθρησκευτικής ομοιογένειας» και μάλιστα μέσα από δεσμούς αίματος που παραμένουν ευδιάκριτοι ως ευθεία γραμμή ανά τους αιώνες, δεν είναι παρά ένας μύθος που αποτέλεσε πάντα εργαλείο αποκλεισμού και διακρίσεων με δυσμενείς συνέπειες για το συλλογικό συμφέρον και όχι μόνο για τα άμεσα και ορατά του θύματα. Αν ο μύθος αυτός ευσταθούσε, τότε η μοναδικότητα αυτής της γωνιάς της υφηλίου θα συγκέντρωνε το έκπληκτο ενδιαφέρον γενετιστών και μελετητών του DNA.

Αντιθέτως, σε κάθε ιστορική περίοδο οι κάτοικοι της επικράτειας αναγνώρισαν εαυτούς γύρω από ένα σύνολο κοινών πεποιθήσεων και, συχνά θρησκευτικής και πολιτιστικής, συνείδησης. Έτσι σε κάθε εποχή, το 'δίκαιο του αίματος' και η ιθαγένεια με βάση ένα κοινό 'γένος' δεν είναι παρά 'δίκαιο του εδάφους΄ (πολίτες=κάτοικοι) που στη διαδικασία αναγνώρισης και οικοδόμησης μιας κοινής εθνικής και πολιτισμικής ταυτότητας μετατρέπεται σε δίκαιο του αίματος (πολίτες=κάτοικοι με κοινή 'καταγωγή' και 'θρησκεία').

Συχνά αυτή η ταυτότητα καθοριζόταν σε σχέση με τους άλλους και στα πλαίσια συγκρούσεων και πολέμων. Σήμερα, όπου τουλάχιστον σε αυτήν την ήπειρο, οι θρησκευτικοί πόλεμοι είναι απίθανοι, οι κάτοικοι της χώρας που επιθυμούν να ενταχθούν παραγωγικά σε μια πολιτική ενότητα και συλλογικότητα μπορούν να αναγνωριστούν γύρω από συνταγματικές αξίες της αξιοπρέπειας, της πλήρους πολιτικής και κοινωνικής συμμετοχής, τις ελευθερίες, τα δικαιώματα και το στόχο της κοινωνικής ισότητας, σε ένα δημοκρατικό κράτος δικαίου.

Αν δούμε πώς οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναπτύξει τις δικές τους πολιτικές ιθαγένειας και πολιτογράφησης θα διαπιστώσουμε ότι οι σχεδόν όλες τους έχουν προβλέψει μια λιγότερο ή περισσότερο ευνοϊκή πρόσβαση της δεύτερης γενιάς μεταναστών στην ιθαγένεια. Η πλειοψηφία τους (2 στις 3 ευρωπαϊκές χώρες) παραχωρεί την ιθαγένεια σε όσους γεννήθηκαν στη χώρα είτε αυτόματα με τη γέννηση (25%) είτε μετά από 3 έτη (22%) ή 5 έτη (19%). Η Ελλάδα είναι πλέον η μόνη χώρα που δεν προβλέπει κάποια ειδική ρύθμιση για τους μετανάστες δεύτερης γενιάς για πρόσβαση στη δυνατότητα να γίνουν έλληνες πολίτες πριν από τους γονείς τους. Ακόμα και οι υπόλοιπες χώρες με αυστηρές προϋποθέσεις (Αυστρία, Ιταλία, Κύπρος) προβλέπουν ευνοϊκότερους όρους πρόσβασης στη μακρά διαμονή και ειδικές ρυθμίσεις για τη δεύτερη γενιά).

Αντίστοιχα, ένας μεγάλος αριθμός ευρωπαϊκών χωρών (11: 41%) χορηγεί στην 1η γενιά μεταναστών την ιθαγένεια σε λιγότερα από 5-6 χρόνια και 14 χώρες σε 8-10 χρόνια.

Όταν εφαρμοστεί η πρόσφατη διακήρυξη του Πρωθυπουργού κ.Παπανδρέου δεν πρόκειται να συμβεί κάτι το συνταρακτικό, αλλά απλά η Ελλάδα θα εναρμονίσει τις πολιτικές της ιθαγένειας κάπου κοντά στο μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην εποχή της νέας μετανάστευσης.

Ωστόσο, ακόμα και αν παραχωρηθεί η ιθαγένεια αυτή θα παραμείνει νεκρό γράμμα εάν δεν συνοδεύεται από την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας κατά των διακρίσεων και από συμμετοχικές δομές, αντάξιες σε μια δυναμική και αναπτυσσόμενη ελληνική κοινωνία.

Γι αυτό χρειάζεται χορήγηση του καθεστώτος μακράς διαμονής στους εκατοντάδες χιλιάδες διαμένοντες πάνω από πέντε και δέκα χρόνια στην Ελλάδα - συμπεριλαμβανομένης της λεγόμενης «μιάμιση» γενιάς - το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις δημοτικές εκλογές, και η ενίσχυση και συμμετοχή των οργανώσεων μεταναστών σε έναν πραγματικά δημοκρατικό δημόσιο εθνικό διάλογο για τη μετανάστευση.

Εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις τοπικές εκλογές: Μετά από χρόνια ξενοφοβικής μεταναστευτικής πολιτικής η Ελλάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στη μικρή μειοψηφία των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εμποδίζουν τη συμμετοχή όλων μεταναστών στη δημόσια ζωή. Στις μισές ευρωπαϊκές χώρες οι μετανάστες ψηφίζουν, ενώ στο 18% ψηφίζουν, αλλά και εκλέγονται στις τοπικές εκλογές. Η απουσία δυνατότητας συμμετοχής στις τοπικές εκλογές, αποτελεί ένα σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα κυρίως για τις χώρες εκείνες στις οποίες οι μετανάστες αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι του εργατικού δυναμικού, της χειρωνακτικής εργασίας και των υπηρεσιών. Με άλλα λόγια όταν εκατοντάδες χιλιάδες ή εκατομμύρια ζουν και εργάζονται σε μια χώρα αλλά δεν έχουν λόγο στη διαχείριση των κοινών και σε αποφάσεις που τους αφορούν τότε υπάρχει πρόβλημα. Η δημοκρατική συμβίωση απειλείται από την εκμετάλλευση ενός εργατικού δυναμικού χωρίς πολιτικά δικαιώματα - αλλά και υποχρεώσεις - και οι κοινωνικές εντάσεις καραδοκούν ως νομοτελειακή συνέπεια.

Το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο στις χώρες εκείνες όπου ούτε η ιθαγένεια χορηγείται εύκολα στους μετανάστες 1ης γενιάς. Με εξαίρεση την Τσεχία και την Πολωνία, που έχουν ανάλογα αρνητικές πολιτικές ιθαγένειας και πολιτικής συμμετοχής, αλλά δεν φιλοξενούν σημαντικούς αριθμούς μεταναστών, όλες οι υπόλοιπες χώρες σε ένα από τα δύο πεδία (ιθαγένειας ή εκλέγειν-εκλέγεσθαι σε τοπικές εκλογές) παρέχουν δικαιώματα είτε πολιτικής συμμετοχής, είτε πρόσβασης στην ιθαγένεια. Μόνον η Ελλάδα και η Κύπρος είναι απόλυτα αρνητικές, αδικαιολόγητα ως προς το βαθμό παραγωγικής συμμετοχής του μεταναστευτικού δυναμικού στην οικονομία και κοινωνία τους.

Όταν παραχωρηθεί το δικαίωμα ψήφου στους μετανάστες μακροχρόνιας διαμονής στην Ελλάδα η Ελλάδα απλά θα ενταχθεί στην πλειοψηφία των δημοκρατικών χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου οι μετανάστες ψηφίζουν και εκλέγονται στις δημοτικές εκλογές.

Πολιτική συμμετοχή και διαβούλευση: Το πρόβλημα της Ελλάδας που ανέδειξε η έρευνα για την Ένταξη των Μεταναστών (Migration Policy Index) είναι ότι οι πολιτικές της για τη μετανάστευση δεν περιέχουν την παραμικρή διέξοδο για δημοκρατική συμμετοχή και για δικαιώματα στους μετανάστες παρά την πολυετή παραγωγική τους συμβολή στην κοινωνία και οικονομία.

Χώρες με κλειστές πολιτικές ιθαγένειας για την 1η γενιά παρέχουν ευνοϊκότερους για τη 2η γενιά, ή δίνουν τη δυνατότητα ψήφου στις τοπικές εκλογές ή για συμμετοχή σε δημόσια διαβούλευση για θέματα που τους αφορούν (μεταναστευτική πολιτική). Αντίθετα ακόμη και στο τελευταίο αυτό τομέα η Ελλάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στη μειοψηφία των χωρών που δεν «ακούν» θεσμικά τους μετανάστες, αλλά και δεν χρηματοδοτούν τις οργανώσεις τους.

Όταν οι οργανώσεις μεταναστών και των δικαιωμάτων τους κληθούν να συμμετάσχουν στην Επιτροπή Κοινωνικής Ένταξης των Μεταναστών, από την οποία έως σήμερα αποκλείονται σκανδαλωδώς, χρηματοδοτώντας τις κυριότερες εξ αυτών, τότε η Ελλάδα απλά θα πράξει το αυτονόητο, όπως και η μεγάλη πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ στοχεύοντας στη δημόσια νομιμοποίηση των πολιτικών και στην κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη.

Νέες ρεαλιστικές και γενναίες πολιτικές ιθαγένειας και πολιτικής δημοκρατικής συμμετοχής των μεταναστών, τόσο με το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, όσο και με την πλήρη και ισότιμη συμμετοχή στη δημόσια ζωή και διαβούλευση για τα κοινά αγαθά και τους νόμους, δεν είναι παρά μια επιτακτικά αναγκαία ρήξη με φοβικές και ανιστόρητες μεταναστευτικές πολιτικές. Γιατί σε μια ραγδαία εξελισσόμενη και γόνιμη κοινωνία και νέα γενειά αξίζει ένα κράτος που εκτιμά και στηρίζεται στους ανθρώπινους πόρους της και δεν φοβάται να ξαναφανταστεί την πολιτική της συγκρότηση.

Πηγή στατιστικών στοιχείων: Migrant Integration Policy Index, http://www.integrationindex.eu

Οι παραπάνω διαπιστώσεις μας καλούν να στηρίξουμε με εποικοδομητική κριτική το νέο νομοσχέδιο και να προωθήσουμε την πληρέστερη κοινωνική και πολιτική ένταξη των αλλοδαπών συμπολιτών μας στην ελληνική κοινωνία και δημοκρατία.

Μίλτος Παύλου,

Διευθυντής Εθνικού Παρατηρητηρίου του Ρατσισμού και της Ξενοφοβίας

ΕΝΩΣΗ-ΚΕΜΟ/i-RED

Άννα Τριανταφυλλίδου,

Επίκουρη Καθηγήτρια, Δημοκρίτειο Πανεπιστημίο Θράκης,

Κύρια Ερευνήτρια ΕΛΙΑΜΕΠ.