Τρίτη, Ιουλίου 19, 2011

Μια ιστορία και μια έκθεση



Με την ευκαιρία της ατομικής έκθεσης του ταλαντούχου εικαστικού Αποστόλη Ζολωτάκη στην Πάρο, σε μια καταπληκτική αίθουσα στο Ξενοδοχείο Porto Paros, λίγο έξω από την Νάουσα - 9 Ιουλίου-Σεπτέμβριος 2011// τηλ. 22840 52669 - θυμήθηκα μια παλιά συνέντευξη που είχα κάνει μαζί του για το «Ημερολόγιο Συνόρων», πριν από δυο χρόνια περίπου, τότε που η χρεοκοπία δεν φαινόταν στον ορίζοντα. Εάν τύχει και βρεθείτε στην Πάρο αξίζει τον κόπο να πάτε να δείτε την έκθεση…


Γεννήθηκα στις 28 Σεπτεμβρίου 1963 στην Αθήνα. Μεγάλωσα στην Άνω Ηλιούπολη, που τότε ήταν ένας πράσινος παράδεισος. Θυμάμαι τις αλεπούδες που κατέβαιναν από το βουνό, τις μονοκατοικίες, αραιά χτισμένες. Στα τέλη του ’70 όλα αυτά άρχισαν να εξαφανίζονται. Η περιοχή κάηκε τρεις φορές και κάθε φορά φύτρωναν σπίτια που σκαρφάλωναν προς το βουνό. Αν και ο κάθε Δήμαρχος ορκιζόταν ότι θα φυτευτούν τα καμένα. Τώρα περπατώ στην ίδια γειτονιά που μεγάλωσα και δεν υπάρχει χώμα να παίξουν τα παιδιά…

***

Μεγάλωσα στα χρόνια της Χούντας. Με τη μαθητική στολή και τα μαλλιά καλά κουρεμένα. Τον δάσκαλο που χτυπούσε με την βίτσα. Τα αυτοκίνητα της ασφάλειας και το κλίμα του φόβου που πλανιόταν στον αέρα. Τον πατέρα μου να ακούει κρυφά «ράδιο Τίρανα» και τη μητέρα μου να τον μαλώνει. Αλλά αυτό που έχει καρφωθεί στη μνήμη μου είναι μια σκηνή από τις πρώτες μέρες της Χούντας. Μαζεύτηκαν όλοι οι γείτονες γύρω από ένα βαρέλι και έκαιγαν εκεί τα απαγορευμένα βιβλία και τους απαγορευμένους δίσκους... Όταν έπεσε η Χούντα, ως μαθητής, έζησα το πέρασμα από την καθαρεύουσα στην δημοτική. Έζησα και το «θαυμαστό φαινόμενο» όλοι αυτοί που δεν είχαν βγάλει κιχ κατά της Χούντας να το παίζουν τώρα αντιστασιακοί. Είδα φιλοχουντικούς δασκάλους να μετατρέπονται σε ένθερμους υποστηρικτές της δημοκρατίας. Ανθρώπους που δεν είχαν κανένα πρόβλημα να περάσουν μέσα σε μια νύχτα από το ένα κόμμα στο άλλο. Αν ήταν να βάλω τίτλο σε εκείνη την εποχή θα ήταν: «δημοκρατία, καιροσκοπισμός και βόλεμα».

***

Επικρατούσε η ιδέα ότι οι άνθρωποι που λειτουργούν σαν ανεμόμυλοι είναι έξυπνοι, ξέρουν πως παίζεται το παιχνίδι. Το όνειρο των συμμαθητών μου ήταν να βολευτούν στο δημόσιο. Ήταν και το όνειρο των γονέων μου για μένα. Δεν ήταν δικό μου όνειρο όμως. Από την άλλη, δεν ήξερα τι ήθελα να κάνω στην ζωή μου. Ήμουν 17 χρονών όταν μπήκε η τηλεόραση στο σπίτι μας. Μάρκας «Ωμέγα». Τα μεσημέρια έβλεπα τις σειρές με τον Ρότζερ Μούρ και Τόνι Κέρτις, «Ο Άγιος», «Οι εκδικητές». Κάποια στιγμή, έπεσα πάνω σε μια εκπομπή που μιλούσε για την λιθογραφία. Έδειχνε νεαρά παιδιά που είχαν μάθει την τέχνη στην Γερμανία. Ήταν η πρώτη φορά που είπα «αυτό με ενδιαφέρει»....Την ιδέα της φυγής από την Ελλάδα την είχα από νωρίς. Ήταν ένα μείγμα περιέργειας και επιθυμίας για ταξίδι. Ήταν επίσης ένας τρόπος φυγής από μια ατμόσφαιρα που την αισθανόμουν αποπνικτική. Τώρα είχα ένα επιπρόσθετο κίνητρο, να μάθω την τέχνη της λιθογραφίας. Σκέφτηκα να πάω στην Αμερική. Οι γονείς μου θορυβήθηκαν. Είμαι μοναχοπαίδι. Θεωρούσαν την Αμερική ταξίδι χωρίς επιστροφή. Έβαλαν τότε τον θείο μου που ζούσε στην Ολλανδία να με καλέσει εκεί. Έτσι έγινε, πήγα Ολλανδία, στην Ουτρέχτη. Ήταν Νοέμβριος, χιόνιζε, επικρατούσε ένα μοβ φως που περιτύλιγε τα μεσαιωνικά σπίτια και την εκκλησία. Σαν σκηνικό από παραμύθι. Στην αρχή όλα με εντυπωσίασαν. Το σπίτι του θείου μου που ήταν επιπλωμένο αλλιώς από το δικό μας. Η πόλη, καταπράσινη, σαν ένας μεγάλος Βασιλικός Κήπος της Αθήνας….

***

Από τις πρώτες μέρες γνώρισα μια Ολλανδέζα. Εκείνη μου έβαλε την ιδέα να σπουδάσω στην Καλών Τεχνών. Γράφτηκα τότε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στο Γκρόνιγκεν, μια πόλη στην Βόρεια Ολλανδία. Η προετοιμασία για την εισαγωγή στην Ακαδημία ήταν οδυνηρή. Δεν ήξερα να ζωγραφίσω. Δούλεψα όμως με πείσμα, μέρα νύχτα, φωτογραφία, ζωγραφική, σύνθεση και τα κατάφερα. Το τρίτο έτος των σπουδών έμπλεξα με την μεταξοτυπία. Έτσι άνοιξε ο δρόμος να γίνω εικαστικός. Ταυτόχρονα δούλευα. Στο μοναδικό ελληνικό εστιατόριο στο Γκρόνιγκεν, «Ακρόπολη» το έλεγαν. Το ελληνικό φαγητό είχε μεγάλη πέραση τότε. Ακόμα και σήμερα έχει. Μόνο στην Ουτρέχτη υπάρχουν καμιά δεκαριά ελληνικά εστιατόρια.

***

Πως ήταν οι Ολλανδοί με τους ξένους; Τότε, γενικά, ήταν φιλικοί. Αν και κάπως υπερόπτες, λόγω του αποικιοκρατικού τους παρελθόντος. Η αλλαγή της συμπεριφοράς τους απέναντι στους ξένους τα τελευταία χρόνια ήταν εκπληκτική. Αν και το έβλεπα να έρχεται από τις αρχές του ’90. Από τότε δημιουργήθηκε το κλίμα «για όλα μας φταίνε οι ξένοι». Κορυφώθηκε με τον Πιμ Φορτέν ο οποίος στοχοποίησε τους Μαροκινούς. Τώρα τον τόνο δίνει αυτός ο ανεκδιήγητος τύπος, ο Βίλντερς, ένας πρωτόγονος ρατσιστής που καθορίζει την πολιτική σκηνή στην Ολλανδία και τα ΜΜΕ τον έχουν κάνει ντίβα. Τα άλλα κόμματα για να τον ανταγωνιστούν υιοθετούν τον ακροδεξιό του λόγο… Έχω μια γειτόνισσα 70 χρονών, αρκετά μορφωμένη. Μιλάμε συχνά για διάφορα θέματα. Όταν ερχόμαστε στο θέμα των Μαροκινών μεταναστών λέει ότι τους μισεί. «Σου έκαναν τίποτα;» την ρωτάω. «Όχι, λέει, τους μισώ όμως γιατί έχουν αγριάδα στα μάτια»! Νομίζω ότι όλοι έχουν έναν θυμό, σε ένα συρτάρι κρυμμένο, κάτω από ένα μαξιλάρι και τον βγάζουν πάνω στους ξένους. Στην Ολλανδία είναι οι Μαροκινοί. Αλλού είναι κάποιοι άλλοι. Ζούμε πλέον σε έναν κόσμο όπου γίνεται μόδα το δικαίωμα να προσβάλλεις και να μισείς τον άλλον.

***

Μετά το Πανεπιστήμιο γνώρισα την γυναίκα της ζωής μου και τη σημερινή μου σύζυγο. Εκείνη ανέτρεψε τα σχέδια να επιστρέψω στην Ελλάδα. Αποφασίσαμε να μετακομίσουμε από το Γκρόνιγκεν στην Ουτρέχτη, όπου ζω σήμερα. Όλα αυτά τα χρόνια έλεγα «θα γυρίσω στην Ελλάδα αλλά περίμενε και λίγο». Περιμένοντας, συμπληρώθηκαν ήδη 28 χρόνια. Όλα αυτά τα χρόνια ήμουν απασχολημένος με την δουλειά μου και η Ελλάδα ήταν στο περιθώριο της σκέψης μου. Πριν λίγα χρόνια σκέφτηκα να κάνω την πρώτη μου έκθεση στην Ελλάδα. Ήταν η αφορμή να αρχίσω να μοιραστώ αυτά που κάνω ανάμεσα σε Ολλανδία και Ελλάδα. Ίσως γιατί, μετά από τόσα χρόνια, ανακάλυψα αυτό που λένε νοσταλγία.

***

Στην Ελλάδα έρχομαι με χαρά και φεύγω με χαρά. Υπάρχουν πράγματα που μ’αρέσουν, υπάρχουν αλλά τα οποία δεν μπορώ να συνηθίσω με τίποτα. Η καλλιτεχνική ζωή στην Ελλάδα είναι κάπως διαφορετική από την Ολλανδία. Εκεί υπάρχουν πολλές δυνατότητες να αναδείξεις την δουλειά σου και είναι πιο διαδεδομένο στον κόσμο να αγοράσει έργα. Στην Ελλάδα κάνουμε καλές δουλειές στην τέχνη. Το κακό είναι ότι δεν προβάλλονται. Επίσης νομίζω ότι εδώ υπάρχει η νοοτροπία της αρπαχτής και τα γκαλερί δεν υποστηρίζουν όσο πρέπει τους καλλιτέχνες τους… Ποια είναι η γνώμη μου για την Ελλάδα; Νομίζω ότι νίκησε κατά κράτος αυτό που άρχισε με την πτώση της Χούντας: ο καιροσκοπισμός και το βόλεμα. Αυτό, πάντως, που με αφήνει άφωνο στην Ελλάδα είναι η ποιότητα του πολιτικού λόγου. Μοιάζει με τσίρκο. Στην Ολλανδία βλέπω ελληνική τηλεόραση και μια φορά έτυχε να παρακολουθούν και κάποιοι Ολλανδοί φίλοι. Είδαν πολιτικούς που τσακώνονταν στα άπειρα παράθυρα ενός δελτίου ειδήσεων. Νόμιζαν ότι ήταν επιθεώρηση. Δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι αυτό το πράγμα συνέβαινε στην πραγματικότητα. Ποια είναι η κύρια διαφορά ανάμεσα σε Ελλάδα και Ολλανδία; Δεν είναι μια, είναι πολλές. Νομίζω, πάντως, ότι η κύρια διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι στην Ολλανδία οι πολίτες εμπιστεύονται την χώρα και το κράτος τους. Αυτό ακριβώς που λείπει από την Ελλάδα. Χρειάζεται δουλειά για να αλλάξει αυτό το αίσθημα, που κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται ξένοι στην ίδια τους την χώρα…

Info:

www.zolotakis.com

Η προσωπική ιστοσελίδα του εικαστικού Αποστόλη Ζολωτάκη


To Φεστιβάλ στο Πάρκο Πάρου σε συνεργασία με το ξενοδοχείο Porto Paros διοργανώνουν στο Porto Paros την έκθεση «Μονοπάτια Μνήμης» του μόνιμα εγκατεστημένου στην Ολλανδία εικαστικού Αποστόλη Ζολωτάκη.

Στην έκθεση συνενώνονται διαφορετικές σειρές έργων στου Ζολωτάκη, με αποκορύφωμα τα δύο σκάφη πεντέμισι μέτρων που είναι εγκατεστημένα στον χώρο. Αυτά τα γλυπτά μαζί με τα έργα επεξεργασμένα με φωτιά παραπάμπουν σε εποχές πολύ μακρινές. Οι σύγχρονες τεχνικές και τα υλικά με τα οποία δημιουργεί τα έργα του ο καλλιτέχνης δίνουν πρωτόγνωρη αλλά ταυτόχρονα γήινη αίσθηση στην επαφή του κοινού με τα έργα. Ο θεατής ακολουθεί τα γήινα μονοπάτια των έργων μέσα από τις μνήμες σε μία έκθεση που σχετίζεται άμεσα με τα Μονοπάτια του Περιβαλλοντικού και Πολιτιστικού Πάρκου Πάρου.

Ο Αποστόλης Ζολωτάκης γεννήθηκε ο 1963 στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ακαδημία Minerva Gronningen στην Ολλανδία. Ζει και εργάζεται στην Ουτρέχτη.

Η έκθεση αυτή κινείται παράλληλα με την συμμετοχή του Ζολωτάκη σε εκθέσεις στο Μουσείο Ηρακλειδών στην Αθήνα και στην Holland Tunnel στην Πάρο.

Διάρκεια έκθεσης: 9 Ιουλίου-Σεπτέμβριος 2011

Ξενοδοχείο Porto Paros, αίθουσα Αφροδίτη

τηλ. 22840 52669

Δεν υπάρχουν σχόλια: