Σάββατο, Μαρτίου 09, 2013

«Μετανάστες είμαστε κι εμείς»


Ένα ωραίο κείμενο του Metropolis για την παράσταση ΞΕΝΟΙ απο το Θέατρο Κωφών Ελλάδας. Οι παραστράσεις συνεχίζονται. ΘΕΑΤΡΟ ΚΩΦΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΣΑΧΤΟΥΡΗ 8-10 ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΥ. Κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή. ΤΗΛ.ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: 6945390799 

Από τις αρχές του μήνα, το Θέατρο Κωφών παρουσιάζει την παράσταση «Ξένοι», που βασίζεται σε κείμενα του Γκαζμέντ Καπλάνι από το βιβλίο του «Μικρό ημερολόγιο συνόρων». Μια ομάδα Αλβανών μεταναστών, τρεις άντρες και τρεις γυναίκες, ξεκινούν να περάσουν τα σύνορα της Ελλάδας, παράνομα, για να αντιληφθούν λίαν συντόμως ότι η πραγματικότητα απέχει πολύ από το «όνειρο». Διαβάζοντας το λιτό αλλά πλούσιο βιογραφικό του Θεάτρου Κωφών, το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα είναι η γνωστή παροιμία «όσο θέλεις βρόντα», αλλά το αστειάκι πήγε κάπως έτσι: «Οσο θέλεις βρόντα στου αρτιμελούς την πόρτα». Θέατρο που υπάρχει 29 χρόνια και η γράφουσα πρώτη φορά το συναντούσε. 
Αρτιμελής (αρτιμελέστατη) είναι η Σοφία Ρομπόλη που έχει αναλάβει εδώ και χρόνια τη διερμηνεία και διδασκαλία των κειμένων στη νοηματική στη μικρή αλλά σταθερή ομάδα των ηθοποιών του θεάτρου, που ενίοτε εμπλουτίζεται και με περαστικά πρόσωπα. Η ίδια κάνει και το δελτίο για κωφούς στην τηλεόραση του Alpha. «Αρα και εγώ ανήκω στο σύστημα», λέει, «αλλά παρόλα αυτά είναι εξαιρετικά δύσκολο να προσεγγίσει κανείς τα μέσα ενημέρωσης και να επικοινωνήσει. Η λέξη ‘κωφός’ είναι ένας τοίχος. Ενας δεύτερος αποκλεισμός».

Να τα πάρουμε όμως όλα από την αρχή. Πώς γίνεται ένα θέατρο για κωφούς; Oι ηθοποιοί είναι (προφανώς) κωφοί. Ο σκηνοθέτης όμως; Και πώς επικοινωνούν μαζί του; Mε τους θεατές;
Οι ηθοποιοί είναι κωφοί, αλλά συμμετέχουν και ακούοντες ηθοποιοί, που «ατακάρουν» πάνω σε αυτά που ειπώνονται (στη νοηματική) πάνω στη σκηνή. Ο σκηνοθέτης Βασίλης Βηλαράς είναι ακούων. Σκηνοθέτης και κοινωνικός λειτουργός μαζί. Είμαστε και οι δύο αναπόσπαστα μέλη της ομάδας και δουλεύουμε άπειρες ώρες. Το κείμενο του Καπλάνι που εκείνος έχει διασκευάσει εγώ το αποδίδω στη νοηματική. Μετά το αναλύουμε, μοιράζουμε ρόλους και μετά οι φωνές των ομιλούντων ηθοποιών. Είναι πάρα πολλή η δουλειά. Μήνες.

Δηλαδή;
Συνήθως ξεκινάμε από το καλοκαίρι και πιάνουμε το θέμα από όλες τις πλευρές. Ξέρετε, οι άνθρωποι που δεν ακούν έχουν μεγάλες ελλείψεις σε βασικά πράγματα γιατί είναι σχεδόν αποκλεισμένοι από την τηλεόραση – αν εξαιρέσει κανείς τα δελτία ειδήσεων στη νοηματική. Δεν έχουν ισοτιμία στην ενημέρωση. Στο θέμα, ας πούμε, της μετανάστευσης, τα πιο νέα παιδιά δεν ήξεραν ότι κάποτε είχε και η Ελλάδα το ίδιο πρόβλημα. Οτι έφευγαν τα καράβια από τον Πειραιά για την Αμερική. Και είναι πολύ εύκολο να γίνεις ρατσιστής αν δεν έχεις γνώσεις. Μπορεί κάλλιστα κάποιος να πει «εμένα δεν μου δίνουν δουλειά και δίνουν στους Αλβανούς».

Για αυτό επιλέξατε το συγκεκριμένο έργο;
Οταν βλέπει κανείς το φαινόμενο Χρυσή Αυγή, κάτι πρέπει να κάνει. Εμείς το βλέπουμε και λίγο εκπαιδευτικά το θέμα. Να μάθουμε λίγο Ιστορία.

Εννοιες όπως ανεξαρτησία, αυτογνωσία κλπ. -αφηρημένες έννοιες δηλαδή- πώς μεταφέρονται στους ηθοποιούς;
Κάθε Τετάρτη υπάρχει ειδικό σεμινάριο από ψυχολόγο για να βγουν οι ρόλοι. Είναι οργανωμένη η ομάδα. Υπάρχουν ηθοποιοί που ακολουθούν πάνω από 20 χρόνια πρόγραμμα διδασκαλίας.

Μου μεταφέρετε μια πραγματικότητα που είναι άγνωστη για μένα. Φαντάζομαι και για πολύ κόσμο.
Η νοοτροπία είναι κάπως σαν «Αχ τα καημένα, θέλουν λεφτά να παίζουν μεταξύ τους θέατρο». Αλλά πώς να μην είναι. Εδώ, ακόμη και σήμερα, ο νόμος απαγορεύει σε έναν κωφό να φοιτήσει σε δραματική σχολή. Πρέπει να είσαι «ημεδαπός και αρτιμελής» – έτσι λέει. Τρώμε πολλούς αποκλεισμούς, πάρα πολλούς, για αυτό δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι είμαστε και εμείς μετανάστες μέσα στην ίδια μας τη χώρα. Το έργο του Καπλάνι μιλάει και για μας. Αν έρθετε, θα καταλάβετε.

Χέρια, μάτια, πρόσωπο, ένταση, έκφραση, η νοηματική είναι μια ολοκληρωμένη γλώσσα που έχει ρυθμό και εκφραστικότητα από μόνη της. Αλλά όλοι εμείς, που δεν έχουμε λόγο να προσέξουμε τις αποχρώσεις της, είναι δύσκολο να εκτιμήσουμε τη θεατρικότητά της. Στην πράξη, βέβαια, έχουμε μια ολοκληρωμένη θεατρική εμπειρία. Νοηματική σε συνδυασμό με λόγο (από τους ακούοντες ηθοποιούς) είναι ένας πλήρης κώδικας επικοινωνίας, που φτάνει με φυσικότητα στο κοινό που παρακολουθεί. Σίγουρα είναι και ένα καλό πρώτο βήμα για να μπορεί να βλέπει από δω και πέρα αλλιώς. «Η προκατάληψη δημιουργεί τα μεγαλύτερα προβλήματα μεταξύ μας», λέει η Σοφία Ρομπόλη.«Αυτήν προσπαθούμε να χτυπήσουμε, εδώ και χρόνια. Και η γλώσσα είναι ένα μεγάλο εμπόδιο».
«‘Ο μετανάστης είναι ένα ον περικυκλωμένο από σύνορα’ είναι η φράση-κλειδί στο ‘Μικρό Ημερολόγιο Συνόρων’ του Καπλάνι. Τα συμβατικά σύνορα, εκείνα που χωρίζουν τις χώρες μεταξύ τους, δεν είναι για αυτόν παρά το μεγάλο ορατό σύνορο. Υπάρχουν όμως χιλιάδες άλλα. ‘Η γλώσσα: ιδού το πρώτο αόρατο σύνορο’». Ο,τι ακριβώς μας λένε και οι έξι ηθοποιοί από τη σκηνή του Θεάτρου Κωφών Ελλάδος (Σαχτούρη 8-10, Πλατεία Κουμουνδούρου). Και μας το λένε καλά με όλο το σώμα και όλη την ψυχή - πιο φωναχτά δεν γίνεται - κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή μέχρι τις 28 Απριλίου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: