Υπάρχουμε….. Συνυπάρχουμε;

Με τον τρόπο του Teo

2012-01-27T09:06:00.000+02:00

Η τύχη του φυγά ήθελε να «πέσω» σε Eλληνες κινηματογραφιστές και ηθοποιούς από τις πρώτες μέρες που ήρθα στην Ελλάδα. Σαν να ήθελε να μου θυμίζει το «απωθημένο» μου στην Αλβανία, που ήταν να γίνω ηθοποιός. Για να γίνεις ηθοποιός όμως στην κομμουνιστική Αλβανία έπρεπε να έχεις «δόντι γερό» στο Κόμμα. Η οικογένειά μου όχι μόνο δεν είχε, αλλά ανήκε στις οικογένειες με «κακό βιογραφικό», ανεπιθύμητη για το καθεστώς. Αρα αναγκάστηκα να αποχαιρετίσω το όνειρο του ηθοποιού και δεν ανέβηκα πια στη σκηνή. Οταν ήρθα στην Ελλάδα είχα άλλες προτεραιότητες (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

Σκάκι

2012-01-26T09:19:00.000+02:00

Καθόμουν χθες σε καφετέρια στα δυτικά προάστια. Διάβαζα το «Ημερολόγιο ενός ευαίσθητου killer» του Luis Sepulveda, πίνοντας έναν εσπρέσο. Με πλησιάζει ένας κύριος γύρω στα εβδομήντα περίπου. Καρό πουκάμισο, μαύρο παντελόνι και ένα πρόσωπο από αυτά που έχουν πάντα μάτια χαμογελαστά. «Συγνώμη κύριε μήπως παίζετε σκάκι;» με ρωτάει. «Όχι» απαντώ κάπως ξαφνιασμένος. «Εντάξει» λέει χαμογελώντας και προχωράει πιο πέρα. Ρώτησε δυο – τρεις άλλους πελάτες αλλά ούτε εκείνοι έπαιζαν σκάκι. Το κουτί με το σκάκι το κρατούσε στο χέρι του και ήθελε να μοιραστεί με κάποιον θαμώνα την μοναξιά, τις σκέψεις, το πάθος του για το σκάκι. Αφού έψαξε και δεν βρήκε συμπαίκτες κάθισε σε ένα τραπέζι, άνοιξε το κουτί και άρχισε να αραδιάζει την Βασίλισσα, τον Βασιλιά, το Άλογο... Ήταν η πρώτη φορά στην ζωή μου που μετάνιωσα για το ότι δεν έμαθα σκάκι. Αυτή η πρόσκληση να μοιραστούμε το παιχνίδι είναι ο,τι καλύτερο μου έχει συμβεί τελευταία σε αυτή την πόλη

«Τι να τα κάνω τα βραβεία σας…»

2012-01-25T10:27:00.005+02:00

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος θα μπορούσε να είχε απορρίψει το Mεγάλο Kρατικό Bραβείο παραφράζοντας ελαφρώς μερικούς από τους στίχους του: «Τί να τα κάνω τα βραβεία σας/ είναι πολύ ζαχαρωμένα/ ταιριάζουν σε σοκολατόπαιδα/ μα δε ταιριάζουνε για μένα». Πρέπει να είσαι γενναίος για να απορρίψεις τα βραβεία και ακόμα πιο γενναίος για να απορρίψεις τα μεγάλα βραβεία. Σε όλο τον κόσμο είναι λιγοστοί οι «αντιρρησίες βραβείων» σε σχέση με τα εκατομμύρια βραβείων που δίνονται.
Προσωπικά η πράξη του Ντίνου Χριστιανόπουλου με συγκίνησε. Είναι μια στάση ζωής, ανατρεπτική, βαθύτατα ανθρώπινη, με την χριστιανική έννοια του όρου. Περίμενα αυτή η πράξη να προκαλέσει ουσιαστικές δημόσιες συζητήσεις για τον «θολό» κόσμο των βραβείων στην Ελλάδα και προπαντός για την αξιοκρατία. Ειδικά σε μια χώρα που πολλοί διψούν για βραβεία αλλά που οι περισσότεροι έχουν χάσει εντελώς την πίστη τους στην αξιοκρατία. Ίσως αυτό το τελευταίο είναι και ο λόγος που μια τέτοια συζήτηση δεν θα ανοίξει καν ή θα μείνει περιθωριακή.
Η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα υπάρχει ένα ισχυρό ρεύμα που τάσσεται ενάντια σε αυτούς που διακρίνονται και πετυχαίνουν. Ένα ισχυρό ρεύμα που τάσσεται υπέρ της «ισότητας όλων». Αυτή η έννοια της ψεύτικης ισότητας όμως δεν έχει καμία σχέση με την πράξη του Ντίνου Χριστιανόπουλου. Δεν στηρίζεται σε καμία χριστιανική ηθική αλλά απλά και μόνο στην ηθική του φθόνου. Στην φιλοσοφία «να πεθάνει η κατσίκα του γείτονα». Σε μια χώρα όπου δεν υπάρχει αξιοκρατία όποιος διακρίνεται και πετυχαίνει με τις δικές του δυνάμεις και την δική του αξία εισπράττει τον φθόνο, τον αποκλεισμό και την καχυποψία. Επιτρέπεται να «πετύχουν» μόνο εκείνοι που έχουν το μέσον, το σωστό πελατειακό δίκτυο, που ανήκουν στο σωστό «συνάφι».
Αν και σέβομαι βαθύτατα την στάση του ποιητή, είμαι υπέρ της αναγνώρισης της αξίας του άλλου και των βραβείων. Είμαστε ίσοι ως προς την ανθρώπινη υπόστασή μας αλλά δεν είμαστε ίδιοι. Διαφέρουμε στον τρόπο που σκεφτόμαστε, που δημιουργούμε, που τολμάμε. Σε μια πραγματικά αξιοκρατική κοινωνία δεν είμαστε όλοι ίσοι αλλά πρέπει να έχουμε ίσες ευκαιρίες. Σε αντίθεση με την σημερινή πραγματικότητα όπου ευκαιρίες έχουν συνήθως μόνο οι «λίγοι ημέτεροι». Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οι περισσότεροι δεν ξέρουν τι σημαίνει η λέξη «μοιράζομαι»: μοιράζομαι την πλατεία, τους κανόνες, τις αγωνίες, τις αξίες, τα αγαθά, τα βραβεία, την δημιουργία. Στην κοινωνία της δήθεν ισότητας είναι ο καθένας για τον εαυτό του, προσπαθώντας να τσακίζει τον πλησίον του σε έναν ασταμάτητο πόλεμο φθόνου, φθοράς και μνησικακίας.

Το κορίτσι και το ορυχείο

2012-01-24T09:09:00.000+02:00

«Μαμά ποιος ξέρει εάν άξιζε τον κόπο να κάνω τόσο δρόμο για να φθάσω εδώ». Θυμήθηκα τον στοίχο του αγαπημένου μου τραγουδιστή, του ιταλού Φραντσέσκο ντε Γκρεγόρι, αυτού τον υπέροχου ποιητή και τροβαδούρου. Τον θυμήθηκα όταν άκουσα την αξιότιμη κυρία πολιτικό να λέει ότι γεννήθηκε σε ορυχείο (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

Καπνός και στάχτες

2012-01-20T08:46:00.000+02:00

Βρέθηκα προχθές σε γνωστή καφετέρια στο Χολαργό. Από εκείνες τις τυχερές που ακόμα γεμίζουν με θαμώνες. Εκεί μου έκλεισε συνάντηση ο συνομιλητής μου. Κάποια στιγμή τα μάτια και ο λαιμός μου άρχισαν να τσούζουν από το ντουμάνι. Καθόμουν απέναντι από την είσοδο της καφετέριας και το κατάλαβα καλύτερα όταν το κρύο με χτύπησε σαν κρύα λάμα μαχαιριού. Επειδή μόλις είχα ξεμπλέξει με τη γρίπη, φώναξα πανικοβλημένος τη σερβιτόρα (Η Συνέχεια ΕΔΩ).

Λίγη ιστορία...

2012-01-17T18:48:00.001+02:00

Το μέλλον του ευρώ δεν παίζεται στην Ελλάδα αλλά στην Ιταλία. Αν πέσει η Ιταλία το ευρώ τελείωσε. Σήμερα η κα. Μέρκελ είπε «η Ιταλία ας τα καταφέρει μόνη της». Ο Ιταλός Πρωθυπουργός κ. Μόντι είχε ζητήσει σε δραματικούς τόνους τις προάλλες χαμηλότερα επιτόκια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αυτό σημαίνει ότι οι χώρες της ευρωζώνης με 3Α πρέπει να βάλουν το χέρι τους πιο τολμηρά και βαθειά στην τσέπη. Πράγμα που οι Γερμανοί αρνούνται να κάνουν. Προχθές όταν η κα Μέρκελ έμαθε την υποβάθμιση της Γαλλίας είπε λακωνικά «δεν εξεπλάγην!». Ούτε λόγια αλληλεγγύης ούτε τίποτα. Με αυτή την στάση το κόμμα της έχει φθάσει στο 41% στις δημοσκοπήσεις ενώ όσοι στην Γερμανία είναι υπέρ του ευρωομολόγου έχουν πάρει την κατηφόρα. Στην κρίση του ευρώ δεν είναι εύκολο να ξεχωρίζεις καλούς και κακούς. Αυτό που διαφαίνεται καθαρά πάντως είναι το γεγονός ότι ένα κοινό νόμισμα δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς κοινές κρατικές δομές. Η Ευρωζώνη αρνείται να γίνει Ευρωκράτος γιατί δεν θέλει προπαντός η Γαλλία που παραμένει προσηλωμένη στην παλιά έννοια της απόλυτης εθνικής κυριαρχίας. Από την άλλη, η κα Μέρκελ καιρός είναι να διαβάζει λίγη ιστορία. Όχι δεν εννοώ τον Χίτλερ και τέτοιες εύκολες αηδίες. Εννοώ την οικονομική ιστορία. Είναι προφανές ότι η κα Μέρκελ θέλει η Γερμανία να γίνει Υπερδύναμη. Οι Υπερδυνάμεις όμως κοστίζουν. Η Βρετανική Αυτοκρατορία κόστισε πολλά χρήματα. Οι ΗΠΑ επίσης γνωρίζουν πόσο κοστίζει να γίνεις Υπερδύναμη. Η κα Μέρκελ θέλει η Γερμανία να γίνει Υπερδύναμη χωρίς να ξοδεύει. Μοιάζει κάπως με το αντιστραμμένο νεοελληνικό όνειρο του «ζω σαν πλούσιος χωρίς να παράγω». Σε αυτή την περίπτωση, η Γερμανία και όλη η Ευρώπη πηγαίνουν ολοταχώς προς μια ιστορική υποβάθμιση που θα την συνοδεύει όλο αυτό τον αιώνα, τουλάχιστον.

Identiteti i dyfishtë në Ballkan ose “Toka e Askujt”

2012-01-16T21:19:00.001+02:00

Harvard University
John F. Kennedy School of Government
Kokkalis Program on Southeastern and East-Central Europe
Southeastern Europe Study Group, Center for European Studies
November 9, 2011

Këto 10 vitet e fundit, jam përpjekur dhe kam patur si qëllim të bëhem një rrëfyes i mirë. Megjithatë, po e filloj këtë kumtesë me një poezi në gjuhën greke. Në këtë mënyrë ju mund të shihni vetë se si tingëllojnë në buzët e mia Shqiptare fjalët greke: «Δεν θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά// να μου δοθεί τούτη η χάρη… Κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια// γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά». E di që çka thashë nuk ka kuptim për ju, prandaj po e shqipëroj: «Nuk dua kurrëfarë gjëje tjetër, përveçse të flas thjesht/ le te më jepet kjo dhunti/ ka ardhur koha të themi ato pak fjalë / sepse nesër shpirtrat tanë tutje do të lundrojnë...» - Kjo është poemë e një poeti grek të quajtur Jorgos Seferis.

Të flasësh me fjalë të thjeshta për një çështje të ndërlikuar, identitentin e dyfishtë, sidomos në Ballkan, nuk është gjë e lehtë. Fillova të pyesja seriozisht veten për identitetin e identiteteve të mija kur u gjeta përballë pyetjes "ndihesh Shqiptar apo Grek?". U përballa me këtë pyetje kur fillova të fitoja një farë njohjeje publike në Greqi, njëfarë pranimi publik si shkrimtar dhe gazetar. Të them të vërtetën, ishte një pyetje që nuk më kishte kaluar nga mendja më parë. Gjendja ime shpirtërore, përpara se të përfitoja njohje publike në Greqi, ishte shumë e afërt me atë të dikujt që ende është duke kaluar kufirin nga Shqipëria për në Greqi. Edhe pse kalimi i vërtetë i kufirit kishte ndodhur nja 10 vite të shkuara dhe në atë kohë unë jetoja në Athinë- shumë kilometra larg kufijve.

Bashkëbiseduesit që ma bënin këtë pyetje më shikonin si njëfarë paradoksi. Si dikush që ishte arratisur nga një hapsëirë e paracaktuar. Për ta unë isha i vetmi emigrant që shkruante në gazetat më të mëdha greke. I vetmi emigrant që u bë shkrimtari më i shitur në një vend ku emigracioni, në debatin publik, trajtohej si një kërcënim i vazhdueshëm dhe pothuajse si një 'aksident historik'. E dëgjoja këtë pyetje në greqisht, si edhe në shqip. Edhe kritikët e letërsisë, veçanërisht në Greqi, me disa përjashtime, e kishin të vështirë të më etiketonin në sensin e identitetit kombëtar. Dhe, siç e kuptova, ata e kishin shumë qejf etiketimin.

Romanet dhe artikujt e mi i shkruaja në një gjuhë që nuk ishte gjuha e nënës. I shkruaja në gjuhën zyrtare të vendit ku jetoja, Greqisë. Kur libri im u përkthye në disa gjuhë europiane, pyetja 'je grek apo shqiptar?' u shndërrua në dilemë. Si duhet të kategorizohesha? Isha një shkrimtar grek me origjinë Shqiptare, apo një shkrimtar Shqiptar që shkruan në greqisht? Ndoshta zgjidhja më e mirë në këtë rast do të ishtë të etikohesha si një shkrimtar greko-shqiptar apo shqiptaro-grek. Por një gjë e tillë ishte e pamundur për ata që vinin etiketat.

Vura re se që ndonjëherë, njerëzit që më bënin këtë pyetje- 'ndihesh grek apo shqiptar?'- ishin më shumë se kureshtarë: ata ishin në ankth. Ndonjëherë ata arrinin, me sukses, të ma përçonin edhe mua këtë ankth. Në fillim përgjigjesha: "mendoj se ndoshta jam edhe grek edhe shqiptar'. Vura re se shprehjet 'mendoj' dhe 'ndoshta' shkaktonin një farë turbullimi tek bashkëbiseduesit e mi. Fjalët 'mendoj' dhe 'ndoshta' janë në kundërshtim me fjalët 'besim' dhe «konvertim».

Në shkollat e mesme, sidomos, ku ftohesha për të diskutuar librat e mi me nxënësit, pohimi 'Jam grek dhe shqiptar' provokonte njëfarë pështjellimi mendor e ndonjëherë edhe emocional. Së pari te studentët me 'gjak të pastër' grek. Dhe mandej edhe tek fëmijët e emigrantëve. E kuptoja se ajo çka po thosha unë nuk përputhej me rrëfimet për identitetin kombëtar që ata mësonin në shkollë. Për më shumë, pikërisht gjatë këtyre vizitave nëpër shkolla unë fillova të dëgjoja, shpesh e më shpesh, një pyetje të re, që në fillim më gjeti të papërgatitur: 'je më shumë grek apo shqiptar?' apo 'ndihesh më shumë grek apo shqiptar?' Pas një reagimi tim fillestar prej të sikletosuri, e gjeta, më në fund, një përgjigje konstante: 'varet nga personi që ma bën këtë pyetje. Nëse ai është një nacionalist dhe racist grek atëherë unë jam më shumë shqiptar, dhe e anasjellta'. Vura re se, pavarësisht kësaj, studentët kurrë nuk kënaqeshin plotësisht me përgjigjet e mia. Në sytë e tyre unë isha si një njeri që qëndronte në "Tokën e Askujt". Me kalimin e kohës jam mësuar me atë lloj shikimi ndaj meje. Një shikim që, përsa i takon identitetit, më vendos në "Tokën e Askujt". Na pëlqen apo jo shikimet e të tjerëve përcaktojnë edhe mënyrën se si ne shohim veten tonë. Kështu që, dikur, fillova të pyes veten: 'Mos vallë po qëndron me të vërtetë në "Tokën e Askujt"?

Kur dukush fiton njohje publike në një vend 'të huaj', kryen një kalim vendimtar: nga pozicioni i 'të jashtmit' (outsider) në atë të 'të brendshmit' (insider). Megjithëse kufijtë mes këtyre dy pozitave janë të papërcaktuar mirë dhe ndryshojnë gjatë gjithë kohës. Sidoqofë, në rastin tim, sa më shumë njohje publike fitoja dhe sa më shumë 'i brendshëm' bëhesha nga aspekti social, në çështjen e identitetit po e gjeja veten gjithnjë e më shumë në "Tokë e Askujt". Ndjeja se ndonjëherë kishte një hendek midis meje dhe audiencës sime, që më bënte të ndihesha jo edhe aq mirë. Kaq shumë, saqë në njëfarë pike fillova ta mendoja seriozisht ta lija Greqinë për një vend të tretë, por vetëm me një kusht: në vendin e ri ku do të emigroja nuk do të kishte as Grekë as Shqiptarë. Një ditë qëndrova para hartës së botës, duke kërkuar këtë vend të tretë. Më duhet të pranoj se nuk gjeta asnjë vend që më pëlqente, ku të mos kishte as Grekë, as Shqiptarë. Duke parë hartën dhe duke kuptuar se Grekët dhe Shqiptarët janë gjithandej, fillova të pyes veten: pse këta popuj që udhëtojnë kaq shumë dhe kanë një diasporë të madhe, dhe mbi të gjitha, popuj që jetojnë në Mesdhe, prej shekujsh nën perandori multi-kombëtare, turbullohen nga ideja e identiteti të përzier? Edhe unë isha pjesë e kësaj bote që po vija në pyetje dhe dyshim. Pra hetimi i saj ishte edhe një proçes vetënjohjeje.

U dhashë një përgjigje teorike, por të pjesëshme, pyetjeve të mia gjatë hulumtimeve për doktoraturën. Tema ishte: Imazhet e Shqipërisë dhe shqipëtarve në shtypin grek dhe imazhet e Greqisë dhe grekëve në shtypin shqiptar. Në të vërtetë, për mua hulumtimi nuk ishte vetëm një proçes pjekurie akademike dhe vetënjohje, por gjithashtu edhe një proçes mazokizmi par excellece - për shkak të mbizotërimit të imazheve negative dhe stigmatizuese në të dy anët.

Për sa i përket çështjes së identitit, u mundova të analizoja rrëfimet mbi identitetin kombëtar në të dyja anët e kufirit. Rrëfimet mbi imigracionin, në veçanti, m’u dukën shumë interesante. Gjatë gjysmës së fundit të shekullit 19të dhe gjysmës së parë të shekullit 20të, teksa mundoheshin të formonin shtet-kombet e tyre të reja, Grekët dhe Shqiptarët emigronin në mënyrë masive drejt vendeve të industrializuara, sidomos drejt SHBA-ve. Bostoni, për shembull, ishte një qytet ku gjatë fillimit të shekullit 20të jetonin shumë emigrantë Grekë dhe Shqiptarë.

Në të dyja rastet, emigracioni në rrëfimet mediatike nuk përshkruhej si një mundësi apo si një zgjedhje e lirë por si një mallkim. Përshkrimet dhe perceptimet e “emigrantëve të mirë” më interesonin në veçanti. Një ndjenjë e fortë viktimizimi përshkruante rrëfimet mbi emigracionin. “Emigranti i mirë” përshkruhej si dikush që mbetej gjithmonë i lidhur me rrënjët e tij kombëtare. Nga kjo pikëpamje, ai qëndron i pandryshueshëm dhe nuk ndikohet nga kontaktet me kulturën e vendit të huaj ku ka emigruar. Në këto histori, ku, midis rradhëve mund të dallosh frikën e vazhdueshme për asimilim, “qëllimi madhor” i një “emigranti të mirë” ishte të kthehej në vatrën kombëtare, te Itaka e tij. Modeli më epik i këtij përmallimi për t’u rikthyer ishte padyshim eposi i Uliksit. Ndërkohë, në këto rrëfime identiteti kombëtar, përshkruhej kryesisht me terma gjaku dhe dhe projektohej si një 'bërthamë e paepur dhe e patretshme'. Virtuti i madh i një emigranti, në lufën e tij kundra harresës dhe humbjes, ishte ta mbante këtë 'bërthamë' të pastër nga ndikimet e jashtme: sa më të pastër të ishte e mundur.

Ndërsa përparoja me hulumtimet e mia, kuptova se këto përshkrime të emigrantëve dhe emigracionit ishin projektime dhe zgjatime të rrëfimeve kryesore kombëtare të zhvilluara në atdhe. Rrëfime që mund të përmblidhen në një frazë: "Grek/Shqiptar lindesh, nuk bëhesh." Një perceptim që jo vetëm e redukton dhe e bazon identitetin kombëtar mbi elementin ‘gjak’, por në të njëjtën kohë, përjashton çfarëdolloj ndërmjetësimi dhe kontrate politike. Në këto terma, kombi perceptohet si një klan i mbyllur, anëtarët e së cilit i bashkon ekskuzivisht gjaku. Kombi modern nuk perceptohet si një bashkësi politike e përbërë nga qytetarët në bazë të një kontrate sociale, që bazohet në të drejta dhe përgjegjësi të përbashkëta. Qytetari, në këtë rast, identifikohet dhe pështjellohet me anëtarët e 'klanit' para-modern. Shumë afër ngjizjes së 'fisit' në shqip dhe 'genos' në greqisht- i cili në këtë rast kombëtarizohet dhe modernizohet. Eshtë e qartë se dikush që është mësuar ta shikojë identitetin kombëtar në këto terma do t'i shohë ata që deklarohen si 'hibride kulturore' si bujtës të dyshimtë, të çuditshëm dhe ngacmues.

Në rastin tim, unë jo vetëm po e deklaroja veten si një 'hibrid kulturor' por edhe si një 'hibrid kulturor' ballkanik. Dhe vura re se vetdeklarimi si një hibrid kulturor balkanik konsiderohej një humbje e skajshme e ekuilibrit identitar. Deklarimi i bashkëjetesës të dy identiteteve ballkanike brenda të njëjtit person konsiderohej diçka jo natyrale, diçka anormale.

Gjatë hulumtimeve në shtypin Grek dhe Shqiptar më ra në sy ambiguiteti kundrjet Tjetrit ballkanik. Nga njëra anë ekzistonte prirja për të revendikuar të njëjtat rajone gjeografike, të njëjtat tradita kulturore, të njëjtët heronjë kombëtarë. Nga ana tjetër, sidomos në shtypin grek, në tekstet që analizova, kishtë një tendencë për të mbytur dhe fshehur çdo lloj ngjashmërie historike apo kulturore midis Grekëve dhe Shqiptarëve. Do të thoja se ngjashmëria mes Grekëve dhe Shqiptarëve shkaktonte ankth, i cili si reagim shkaktonte përsiatje dhe argumenta për të imponuar jo vetëm një skemë antagonizmi mes këtyre dy identitetve, por imponimin e dallimit/ndryshimit absolut mes identiteti Grek dhe atij Shqiptar.

Personalisht, një nga privilegjet kryesore mendore e të jetuarit mes dy identiteteve ballkanike ishte që pata mundësinë të kuptoj atë çka unë quaj 'sindroma ballkanase'. Mundohem ta shpjegoj këtë me anë të idesë frojdiane të 'narcizizmit të dallimeve të vogla'. Sipas kësaj teorie urrejtja, frika dhe përbuzja jonë shpesh drejtohen kah njerëz që na ngjajnë, ndërsa krenaria jonë është e lidhur me shenjat e vogla që na dallojnë nga ata. Bazuar mbi këtë perceptim, në librin tim të dytë "Emri im është Europë", protagonisti hedh idenë e «Ngjashmërisë së padurueshme të Tjetrit». Thënë me fjalë të tjera, 'përplasjet e qytetërimeve' në Ballkan shkaktohen jo nga fakti qe Tjetri është i ndryshëm nga vetja por kryesisht ngaqë na ngjan shumë dhe në mënyrë të padurueshme.

Nëse më kërkohet të përshkruaj apo analizoj kuptimin e kësaj atëherë do të të jap këtë përshkrim të shkurtër: 'ngjashmëria e padurueshme e Tjetrit' është një lloj mekanizmi psikologjik i cili shkakton një farë ambigiteti ndaj Tjetrit etnik. Aktivizohet atëherë kur Tjetri nuk është 'Tjetri i përsosur' por prania e tij provokon ankthin e jo-dallimit. Aktivizohet kur duhet të vërtetosh ndryshimin tënd absolut nga dikush me të cilin ti ndan kujtime të përbashkëta të së kaluarës dhe rrugë kulturore të përbashkëta. Prandaj, mendoj unë, koncepti i një identiteti të dyfishtë në Ballkan tingëllon kaq i parehatshëm: provokon kujtimet e një bashkëjetese dhe këmbimi në kuadër të Perandorive para-kombëtare, ku kombësitë, klanet, etnitë, gjuhët, ritualet dhe besimet ekzistonin, përplaseshin, bashkë-ekzistonin dhe jepnin e merrnin mes tyre për shekuj të tërë. Kryesisht, sepse, koncepti i 'identitet i dyfishtë' vë në dyshim thelbin e rrëfimeve moderne në Balloan - sipas të cilave, dikush ose lind grek ose lind shqiptar; pra duke përjashtuar apo duke fshehur proçedurat ndërtuese politike për sa i përket identitetit kombëtar në erën moderne të shtetit-komb.

Nuk ka dyshim që për gjithcka të sipërpërmendur, mund të gjejmë shpjegime në histori. Një nga këta është fakti që në përpjekjet e tyre për të ndërtuar identitete kombëtare të qëndrueshme dhe homogjene, rrëfimet e promovuara në shtet-kombet e reja ballkanike, që kanë të bëjnë me identitetin kombëtar, përjashtojnë, apo në rastin më të keq demonizojnë çfarëdolloj elementi të një bashkë-ekzistence dhe përzierje të mëparëshme.

Këto proçedura, për të cilat fola më pare, nuk janë unike. Këto lloj rrëfimesh mund t'i gjesh në pjesë të tjera të Europës apo te kombe në kontinente të tjerë. Kur unë flas për procedurat politike dhe rrëfimet që formuan kombet moderne ballkanike, duhet të theksoj se ata kurrë nuk janë të njëzëshëm apo të mbyllur hermetikisht. Ato gjithmonë lënë vend për interpretime, kontradikta dhe përjashtime më të gjëra. Në çdo rast, është e rëndësishme të mbahet gjithmonë parasysh perspektiva historike, për të hetuar momentet kyç kur mbizotëruan treguesit e 'komunitetit kombëtar të mbyllur, homogjen dhe të pastër'. Një moment i tillë kyç në rastin e Greqisë janë vitet pas 1922-it, pra fundi i 'Megali Ideas' sipas të cilit destinacioni 'fizik' i shtetit kombëtar moderno-europian grek do të ishte trashëgimtari i Perandorisë Bizantine (i famës dhe tokave). 'Megali Idea' dështoi pas tragjedisë në Azinë e Vogël dhe u pasua me këmbimin e popullësisë (ortodoksët u detyruan të linin Turqinë për Greqinë dhe myslimanët Greqinë për Turqinë). Ky është një moment shumë i rëndësishëm për mbizotërimin e rrëfimeve zyrtare për një 'komunitet kombëtar të pastër dhe homogjen'. Një tjetër moment kyç është lufta civile greke dhe pasojat e saj: mënyra se si shteti grek e formoi dhe përdori 'ithagenia-n' - që është ekuivalentja e natyralizimit dhe shtetësisë, që nënkupton se dikush i përket “genos-it” grek, pra një komunitet biologjik i bazuar në lidhjet e gjakut dhe të fesë- si një armë kundër atyre që kishte deklaruar si armiq, shpesh duke u privuar atyre shtetësinë. Një tjetër moment kyç, edhe më i freskët, ka ta bëjë me prezencën e emigrantëve në Greqi- që sfidon rrëfimet për një “komunitet nacional të mbyllur, homogjen e të pastër”.

Në të njëjtën kohë, në rastin e Shqipërisë, përhapja e narracioneve kombëtare mbi identitetin shqiptar të bazuar mbi gjak, tokë e gjuhë, sipas meje, ka të bëjë me përpjekjet e nacionalistëve shqiptarë për të kapërcyer ndarjen fetare në mënyrë që t’i jepej formë identitetit modern kombëtar shqiptar. Shumë interesant është fakti që narracionet për një “komunitet nacional të mbyllur, homogjen e të pastër” në Shqipëri u fabrikuan sidomos gjatë komunizmit-paralelisht me një diskutim për internacionalizmin e klasës punëtore.

Cilido qoftë rasti, narracionet mbi identitetin kombëtar të përqëndruar në fjalinë “grek/shqiptar lind nuk bëhesh” janë të mishëruara në kodin kushtetues të shtetësisë të të dyja vendeve- në të dyja rastet shtetësia bazohet në ”jus sanguinis” (‘të drejtën e gjakut’) ndërsa “jus solis” (‘e drejta e territorit’) është parashikuar vetëm për raste të veçanta. Eshtë shumë interesante të shohësh se si, në kushtet e reja të krijuara nga globalizimi, këto rrëfime, në versionin e tyre zyrtar apo jozyrtar, përsëri sfidohen, rishfaqen, rezistojnë, ndryshojnë apo u adaptohen realiteteve të reja.

Në këtë pikë ndjej nevojën të sqaroj se nuk po propozoj si model eksperiencën time personale dhe zgjedhjen time mbi identitetet. E pranoj se identiteti i dyfishtë nuk është fati i çdo qënie njerëzore dhe për më tepër nuk është e lehtë të jetosh për një kohë të gjatë midis dy identiteteve antagoniste; nuk është fare qejf të jetosh në “Tokën e Askujt”. Ndonjëherë duket si një lojë ekstreme. Ndonjëherë ndihesh sikur harxhon shumë kohë duke luftuar me mullinjtë e erës. Ajo çka unë po përpiqem të bëj është të ofroj një histori dhe perspektivë individuale, si edhe një rrëfim personal dhe individual.

Duhet ta pranoj që jam shumë i lidhur me rrëfimet personale . Ndoshta prej faktit që u rrita në Shqipëri, nën totalitarizëm, ku personalja dhe individualja përçmoheshin dhe mbyteshin. Në një rrëfim totalitar nuk ka vend për një zë personal dhe individual. Ti je thjesht fragment i një mase të njëtrajtëshme dhe homogjene. Ajo çka thua, zgjedh dhe mendon është përzgjedhur nga të tjerët. Ti duhet të jetosh jetët e të tjerëve, duhet të tregosh historitë e të tjerëve, në të kundërt do të përjashtohesh, shtypesh dhe shkatërrohesh. Individi që mundohet të marrë përgjegjësi për zgjedhjet dhe jetën e tij është ankthi jo vetëm i totalitarizmit por i çfarëdolloj pushteti autoritar dhe çdo lloj rrëfimi që e projekton vetveten si “të paprekshëm”, “të pasfidueshëm” dhe “të shenjtë”. Me erdhi fjala tek “narracioni i shenjtë” qëndrimi im kundrejt identitetit tim të dyfishtë ballkanik i përngjan përshkrimit të filozofit gjerman Odo Marquard “Nëse- duke ekzaminuar një tekst të shenjtë- dy interpretues kontradiktorë deklarojnë: Unë kam plotësisht të drejtë, mënyra ime e perceptimit të këtij teksti është e vetmja e vërtetë, dhe për rrjedhojë, e vetmja rrugë shpëtimi-kjo do të sjellë vetëm konflikt. Por nëse ata bien dakort që teksti mund të kuptohet në një mënyrë ndryshe, dhe në një tjetër mënyrë e kështu me rradhë, atëherë ata do t’i japin mundësi negocimit, dhe ai që negocion nuk kryen vrasje”.

Duke ekzistuar midis dy vendeve ballkanike kam marre nje superdozë Ballkanizmi. Duke ekzistuar midis këtyre dy indentiteteve ballkanike antagoniste, shpesh kam ndier këta dy interpretues, këto dy pikëpamje, dhe zëra të ekzistojnë, bile edhe të përplasen brenda meje. Ishte shushurima e tyre konstante, antagonizmi i tyre, rrëfimet e tyre konfliktuale, lojrat e tyre mizore për pushtet, që më ndihmuan të zhvilloja një sens të fortë individualizmi dhe një zgjedhje individuale. Individualiteti si një zgjedhje etike, si një qëndrim intelektual dhe etje për hulumtim dhe njohuri, por gjithashtu edhe si një mbrojtje dhe “dalje rreziku” gjatë rrugëtimit tim në “Tokën e Askujt”, ku perceptimi i “të tjerëve të njohur” më kishte vendosur. Në të njëjtën kohë, këta zëra antagonistë zhvilluan tek unë një “përkthyes” të tretë, një dimension të tretë, i cili nuk ekzistonte më parë: identitetin tim ballkanik që është i përbërë nga një shumicë zërash.

Kur them se duke jetuar ndërmjet dy identiteteve ballkanike unë ndiej gjithmonë e më shumë se i përkas një identiteti ballkanik, duhet gjithashtu të them se është shumë e vështirë të përcaktoj me saktësi se çfarë do të thotë “identitet ballkanik”. Eshtë i vështirë për t’u përkufizuar, sepse një gjë e tillë nuk është e pranuar apo e institucionalizuar. Si një rrëfim politik ju mund ta gjeni në ligjëratat e intelektualëve, të lindur aty apo të huaj, të cilët i referohen rajonit. Mund ta gjeni nocionin “identitet ballkanik” edhe në rrëfimet letrare, nga shkrimtarë dhe eseistë të ndryshëm. Dhe pastaj në rrëfenjat e udhëtarëve, sidomos në shekullin 19të dhe çerekun e parë të shekullit 20të, shumica e të cilëve vinin nga Europa Veriore dhe Perëndimore, që e përshkruanin Ballkanin si streha e fundit e romantizmit ose si “Tjetri e brendshëm” i Europës; njëfarë ure midis Lindjes dhe Perëndimit, midis para-modernizmit dhe Modernizmit, midis Islamizmit dhe Krishtërimit.

Rrëfimet mbizotëruese aktuale që lidhen me “identitetin ballkanik”, me sa kam dijeni, gjithashtu nënkuptojnë diçka ndryshe nga ajo që dua të them. Disa prej tyre nënkuptojnë njëfarë identiteti ballkanik të përbashkët të bazuar në kohët Bizantine apo Otomane. Të tjerë nënkuptojnë një identitet ballkanik të bazuar mbi një fe të përbashkët apo mbi tolerancën midis besimeve të ndryshme. Dhe disa rrëfenja, të cilat u formuan gjatë luftës civile në Jugosllavi, e përdorin termin në një mënyrë fyese, duke e barazuar “identitetin ballkanik” me prapambetje dhe egërshani. Me trazirat e fundit ekonomike në Greqi, termi “Ballkan” gjithashtu përdoret në një mënyrë fyese, duke u përpjekur të jetë një parim shpjegues për atë çka po ndodh.

Le të themi se unë e kuptoj “identitet tim ballkanik” të vetpërfytyruar më shumë në termat e të sotmes se sa të të djeshmes; në termat e së tashmes më shumë se sa në termat e së kaluarës. Imja nuk është një përqasje esencialiste kulturore ku Ballkani është diçka krejt ndryshe nga pjesa tjetër e Europës. Do e përkufizoja më shumë si një vetëdije për rrugëtimet kulturore dhe jetesën e përbashkët, si edhe procedura të përbashkëta përsa i përket ndërtimit të identiteteve moderne dhe shtet-kombeve që lindën në këtë pjesë Europiane të Perandorisë Otomane të quajtur, dhe të përkufizuar si “Ballkan”.

Materiali bazë për identitetin tim ballkanik është vetëdija për historikun e termit Ballkan- se si simulakra (shenjëzimi) i tij lindi dhe u farkëtua nga dhe në narracionet e Europës Perëndimore. Është më në fund, të paktën për mua, një kërkim i elementëve kozmopolitë që u margjinalizuan, mohuan apo shtypën në historitë kryesore zyrtare e shtetërore të kombeve ballkanike.

Nëse në jetën time nuk do të kisha patur rastësinë apo zgjedhjen e quajtur emigrim, ndoshta sot nuk do të isha këtu duke folur për identitetin tim ballkanik dhe identitetet në përgjithësi. Kalova kufirin nga një vend ballkanik që i përkiste Lindjes komuniste për në një tjetër vend ballkanik që i përkiste Perëndimit liberal. Takimi midis këtyre dy botëve paralele dhe të ndara europiane për mua ndodhi në versionin ballkanik, në kufirin greko-shqiptar. Greqia ishte vendi fqinj ballkanik për të cilin unë nuk dija gati asgjë. Përveç narrativës që kisha mësuar në orën e historisë në Shqipërinë komuniste, sipas të cilave shqiptarët ishin po aq të vjetër sa edhe grekët, dhe se në kohët antike grekët ishin të mrekullueshëm ndërsa në kohët moderne ata kishin një oreks djallëzor për të gllabëruar tokat shqiptare.

Në imagjinatën time Greqia nuk identifikohej plotësisht me Perëndimin dhe dëshira ime ishte të vazhdoja rrugëtimin tim drejt vendeve që identifikoheshin më shumë me Perëndimin; drejt vendeve gjuhët e të cilave unë i kisha përvetësuar gjatë izolimit tim të plotë në Shqipëri. Plani im fillestar ishte të qëndroja në Greqi vetëm 20 ditë. I kam bërë tashmë 20 vite. Qëllimi im sot nuk është të flas për emigracionin, sepse shumë kam folur për të në librat e mi. Në epilogun e librit tim të parë shkruaj se pavarësisht faktit se vetë jam emigrant, ëndërroj për një botë pa emigrantë. Mos me keqkuptoni. Më pëlqen të udhëtoj. Thjesht preferoj që njerëzit të udhëtojnë në kuptimin e plotë të fjalës. Të udhëtojnë me dinjitet. Nuk dua që njerëzit të udhëtojnë ashtu siç Grekët ishin të detyruar të udhëtonin njëherë e një kohë dhe siç shumë Shqiptarë janë të detyruar të udhëtojnë sot.

Megjithatë, dua të them se falë emigracionit dhe kushteve me të cilat lidhet, unë zhvillova jo vetëm një identitet të dyfishtë, por gjithashtu edhe një farë vizioni të dyfishtë: atë të “të brendshmit” dhe të “të jashtmit” në të njëjtën kohë. Nga kjo pikëpamje, jam mësuar me të qenët një “i brendshëm-i jashtëm” apo një “i jashtëm-i brendshëm”, në varësi të rrethanave. Ky është një pozicion shumë i privilegjuar por edhe tejet i pakëndshëm në të njëjtën kohë. Nëse mund ta përshkruaj në terma narrativë, do të thoja se vizioni i dyfishtë të jep aftësinë të shohësh veten me sytë e të tjerëve dhe të evitosh identifikimin absolut me çdo lloj narracioni, të njëanshëm dhe të paracaktuar. Më duhet ta pranoj se shpesh personi që zhvillon dhe identifikohet me një narracion absolut, zakonisht e gjen vetveten në një pozicion më të rehatshëm se unë.

Ajo që unë e quaj “vizion i dyfishtë” me ka ndihmuar jashtë mase me të shkruarin. Unë shkruaj libra në një gjuhë që nuk është gjuha e nënës. Nuk e kisha imagjinuar kështu. Nuk e kisha imagjinuar që një gjuhë, prej së cilës deri në moshën 24-vjeçare nuk dija asnjë fjalë, do të kthehej në një mjet jetese për mua dhe mbi të gjitha do të bëhej mjeti me të cilin do joshja të tjerët, shumica e të cilëve më shihnin mua si një të huaj apo furacak. Në librin tim “Emri im është Europë”, protagonisti bën një rrëfim në lidhje me gjuhën: “Po pra, ishte atëherë kur unë rash në dashuri me gjuhën greke dhe e zotërova atë. Zotërova gjuhën e njerëzve, shumë prej të cilëve përbuznin origjinën dhe gjuhën time. Në anën tjetër, mendoj se kjo është arsyeja që marrëdhënia ime me gjuhën greke u bë kaq speciale... Gjuha më dha një mundësi të vija nën kontroll, të joshja, të bëja për vehte brenda një mjedisi refuzimi. Marrëdhënia ime me gjuhën e juaj u bë speciale sepse më ofroi mundësinë të evoluoja nga një “kokë turku” dhe “i padëshirueshëm” në një bashkëbisedues dhe rrëfyes. Unë doja të dëgjohesha. Doja të tregoja historitë, e mia si edhe të të tjerëve”.

Të shkruash në gjuhën e nënës apo në një gjuhë tjetër, kërkon një “gjueti” të vazhdueshme gjuhe dhe pamjesh përfytyrimi dhe kureshtjeje; Të përmbysësh të parashikueshmen, të shtosh mundësitë e ngjarjeve; të krijosh indentitete prej hiçit, të përballësh me durim qëndrimin përtacak të narcizizmit tënd, dhe të sabotosh “NE-të” dhe “Neve-të” e njëzëshëm në narracione njëjës të “unë”, “ti”, “ai” dhe “ajo”. Nga kjo pikëpamje, të shkruarit kërkon një vizion të dyfishtë dhe një shumicë zërash. Letërsia dhe krijimtaria artistike janë e kundërta e një tregimi të paracaktuar.

Duke i hedhur një sy asaj çka kam thënë deri më tani, e pranoj se jam endur nëpër rrugë dhe eksperienca të përziera: totalitarizëm, Ballkani, kufijtë Greko-Shqiptarë, Europa, Perëndimi, imagjinata, gjuha e nënës dhe e thjeshtrës, letërsia dhe imagjinata. Në fund të fundit, a nuk e ndërtojmë ne identitetin dhe identitetet tona individuale dhe kolektive mbi një bashkëveprim të vazhdueshëm me këta elementë të përzier, duke përzgjedhur, refuzuar, shtypur apo projektuar aspektet e tyre sipas vlerave tona morale, shqetësimeve dhe rrethanave ekzistenciale? Nëse unë do të përshkruaja identitetin, nuk do t’a krahasoja atë me një kolazh elementesh të përzier, por me një prizëm i cili përthyen dritën në reflektime dhe ngjyra të ndryshme.

Jam i vetëdijshëm se duke folur për identitetet nuk është se kam thënë ndonjë gjë shumë origjinale. Statusi qendror që ka sot ky koncept ndodh edhe falë faktit se identiteti si një koncept ka pushuari së qëni i vetëkuptueshëm. Kur po shkruaja për identitetin tim të dyfishtë, mendja më shkoi te një libër që kisha lexuar se fundmi, të shkruar nga Jean Amery, një shkrimar gjermanisht-folës, emri origjinal i të cilit ishte Hans Maier. Jean Amery, ish-Hans Maier, jetoi gjysmën e parë të jetës së tij në Gjermani. Ai ishte hebre dhe u përball me përndjekjen dhe vdekjen në kampet naziste të zhdukjes. Vjen një pikë në librin e tij, ku ai pyet veten (lexuesit më shumë) se nëse ne, si qënie njerëzore, kemi nevojë për një atdhe? Sepse dikush, shkruan ai, nuk mund të jetë, ose nuk mund të jetë vetëm çka ai arrin të realizojë vetë. Më pas, ai përshkruan se si atdheu i tij, Gjermania, u bë armiqësor ndaj tij për shkak të origjinës dhe besimit. Gjuha në të cilën ai shkroi dhe ëndërroi u transformua në gjuhën e anktheve të tij. Amery i referohet një shkrimtari bashkëkohor, Alfred Mombert, i cili vdiq në kampet e përqëndrimit të jug të Francës. Amery kujton se si Mombert, përpara se të vdiste, u shkroi një letër miqve të tij, dhe midis të tjerash përdori frazën “ne shkrimtarët gjermanë”. “Një shkrimtar gjerman nuk është dikush që vetëm shkruan në gjermanisht-thotë Amery-por dikush që shkruan gjithashtu për ata që lexojnë dhe kuptojnë gjermanisht... Por nuk kishte asnjë dorë gjermane që ta mbronte Mombert-in, i cili shkruante në gjermanisht, nga nazistët. Kjo “dorë e munguar” e përjashtoi atë nga të qënit një shkrimtar gjerman”, përfundon ai.

Është një përshkrim shumë i egër. Ajo që më preku është imazhi i një dorë që mungonte në një moment të rëndësishëm. Në të njëjtën kohë më bëri të ndihesha shumë me fat që në udhëtimin tim mes dy vendeve kam takuar shumë duar, -greke dhe shqiptare- që jo vetëm më mbrojtën kur kisha nevojë, por gjithashtu më ofruan kurajo, admirim, miqësi dhe dashuri. Pa këto duar ky do të ishte një tekst shumë ndryshe.

E fillova këtë diskutim me një tekst në greqisht. Dua ta mbyll me disa vargje në shqip. Ishte dikur një kohë kur unë shkruaja edhe poezi, në shqip. Më pas, me sa duket, jeta ime u bë shumë prozaike, kështu që tani shkruaj vetëm proza. Kam zgjedhur një poemë nga ato vite poetike. Dua ta lexoj në shqip-që ju ta shihni vetë se si fjalët shqipe rrëshkasin në buzët e mia të adoptuara greke.

Pas çdo melodie / fshihet një heshtje / që kërkon mëshirë, / mbi pragun e ndërrimit / të stineve / mbi pragun e shkëmbimit / të territ dhe dritës / kur një vajzë e brishtë / inaguron / lojën e pamëshirshme të shqisave dhe / gishtave / kur seicili jep llogari para fatit të vet / lypsar dhe mbret, se / e dashur / arti më i vështirë / është / të dish / të jesh i lirë / mandej vijnë të tjerat / çatitë dhe qelitë / kufomat dhe pajtimet / kangurët dhe guackat / ora e mirë dhe ora e ligë, oratorët / dhe kjo muzikë / me shtatë shpirtra / si macet...

Teksti i kumtesës u përkthye dhe u botua në revistën MAPO, nr. i Dhjetorit 2011
Link: http://revistamapo.com/

Μπρος στον καθρέφτη...

2012-01-15T16:44:00.000+02:00

Ακούγοντας χθες τον Γιώργο Παπανδρέου στο Εθνικό Συμβούλιο του ΠΑΣΟΚ να μιλάει για τον εαυτό του, επί το πλείστον, ίσως επειδή συγκαταλέγομαι στους ανθρώπους που πίστεψαν κάποτε σε εκείνον, μου ήρθε στο μυαλό ένα απόσπασμα του Laurence Cough το οποίο το βρήκα στο βιβλίο του Paco Ignacio Taibo II - Όταν οι νεκροί χορεύουν: “ Τα πρωινά, όταν σκεκόταν ανυπεράσπιστος μπρος στον καθρέφτη του μπάνιου, αποδεχόταν κρυφά τον εαυτό του, και εξομολογιόταν ότι με κάθε μέρα που περνούσε άρχιζε να μοιάζει λίγο περισσότερο στη φωτογραφία της άδειας οδήγησής του"

Η εξουσία της βίας

2012-01-14T16:03:00.000+02:00

Όποιος έχει ζήσει σε ολοκληρωτικό καθεστώς – φασιστικό ή σταλινικό (όπως εγώ) – γνωρίζει ότι η βία δεν είναι θέμα «καλής» ή «κακής» διαγωγής. Αποτελεί την πεμπτουσία της εξουσίας. Σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς η βία είναι καθημερινή και γυμνή. Χτυπάει τυφλά και αδίστακτα, αυτοσυστήνεται ότι παίρνει εκδίκηση, πάντα στο όνομα υψηλών ιδανικών: της φυλής, του έθνους ή του κόμματος. Εκείνοι που κηρύσσονται «εχθροί» αυτού του ιδανικού πρέπει να εξοντωθούν, να καθαριστούν, για να «ξεβρομίσει» το Κόμμα, το έθνος, η πλατεία ή η χώρα (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

Η ΣΥΝΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

2012-01-13T12:42:00.001+02:00

Εδώ και 20 αιώνες τουλάχιστον, όσοι πιστεύουν περιμένουν τη Δευτέρα Παρουσία. Οσοι δεν πιστεύουν φαντασιώνονται και αυτοί, κάθε τόσο, το τέλος του κόσμου. Ειδικά όταν υπάρχουν κρίσεις σαν την τωρινή. Τα ίδια συνέβαιναν και στο κραχ του 1929: Πολλοί πίστευαν ότι ο κόσμος μας τελειώνει. Τελικά ο κόσμος δεν πήγε πουθενά. Εμεινε μαζί μας και εμείς μαζί του.

Ο χρόνος πέρασε μέχρι που φτάσαμε στο σημερινό κραχ, όπου όλοι μαζί, πιστοί και άθρησκοι, διαβάζουμε την προφητεία των Maya ότι η συντέλεια του κόσμου θα έρθει, τελικά, στις 21 Δεκεμβρίου του 2012. Ούτε λίγο πριν, ούτε λίγο μετά. Βλέποντας τη χρονιά που μας περιμένει, μπορεί να είναι και μια παρηγοριά...Προσπαθώ να φανταστώ πώς μπορεί να μοιάζει η συντέλεια του κόσμου (Η Συνέχεια ΕΔΩ).

Πρωτοχρονιάτικα όνειρα

2012-01-06T09:42:00.001+02:00

Είδα τις φωτογραφίες που τράβηξα. Δεν είναι πολλές. Οι πιο εντυπωσιακές απεικονίζουν Αη Βασίληδες που σκαρφαλώνουν σε μπαλκόνια, για να παραδώσουν τα δώρα των Χριστουγέννων. Δεν θυμάμαι ακριβώς πότε μπήκε αυτή η μόδα στην Ελλάδα. Έχω δει τέτοιους Άη Βασίληδες και σε άλλες χώρες, να σκαρφαλώνουν σε μπαλκόνια ή καμινάδες. Αυτοί οι Άη Βασίληδες στην Αθήνα προχθές όμως μου φάνηκαν πιο πολύ σαν ληστές που το έσκαγαν με την λεία τους. Ή σαν παράνομοι εραστές που τους έπιασαν στα πράσα και προσπάθησαν να το σκάσουν από το μπαλκόνι. Είχαν πάντως περισσότερη σχέση με την φυγή παρά με την άφιξη (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

Συμβαίνει και εις Παρισίους

2011-12-16T22:29:00.001+02:00

Απο τότε που η Ελλάδα φλερτάρει βαρέως με την χρεοκοπία οι τσολιάδες (και όχι η Ακρόπολη πια) σκίζουν εις Παρισίους και κοστίζουν και πανάκριβα. Ο άτιμος ο νεοφιλελευθερισμός, απο παντού τα πιάνει!

Το Παρίσι στολίζεται για τα Χριστούγεννα και αγχώνεται για το μέλλον της Ευρώπης. Στην τηλεόραση, στο ραδιόφωνο, στις εφημερίδες αυτό είναι το κύριο θέμα συζήτησης. Οι εκλογές πλησιάζουν και είναι η πρώτη φορά που κάθε συζήτηση για τα «γαλλικά ζητήματα» συνδέεται αναπόφευκτα με τις συζητήσεις για τα «ευρωπαϊκά». Το μέλλον του έθνους εξαρτάται προπαντός από το μέλλον της Ευρωπαϊκής Eνωσης (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

Η γοητεία των "σωτήρων"

2011-12-09T23:45:00.000+02:00

Πέθανε την περασμένη εβδομάδα η κόρη του Ιωσήφ Στάλιν. Η Σβετλάνα Αλιλούγιεβα άφησε την τελευταία της πνοή στη φτώχεια και την αφάνεια σε κάποιο γηροκομείο της Αμερικής, όπου είχε ζητήσει πολιτικό άσυλο πριν από χρόνια. Είχε αποκηρύξει την ιδεολογία του πατέρα της και είχε ασπαστεί το φιλελευθερισμό. Οσο και αν προσπάθησε να απαλλαγεί, το όνομα «Στάλιν» την ακολούθησε σαν φάντασμα παντού. Στα απομνημονεύματά της περιγράφει την ευφυΐα και την παράνοια του πατέρα της. Ανάμεσα στα άλλα, διηγείται με λεπτομέρεια τη σκηνή του θανάτου του Στάλιν, όπου ήταν παρούσα (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

Αγαπημένε μου Αϊ Βασίλη…

2011-12-02T11:35:00.001+02:00

Πέρασαν χρόνια που δεν σου έχω γράψει επιστολή. Ακούγοντας να μιλούν συνέχεια για «υπογραφές» και «επιστολές» αποφάσισα να σου στείλω και εγώ μια. Είμαι στην δυσάρεστη θέση να γνωρίζω πως δεν υπάρχεις. Παρόλα αυτά ζηλεύω τα παιδιά που πιστεύουν στην ύπαρξή σου. Αφορμή για να σου γράψω έγινε και ένα επεισόδιο στον δρόμο. Με πλησίασαν δυο πιτσιρίκια. Το ένα, γύρω στα 10, με ρώτησε με περιπαιχτικό ύφος: «Υπάρχει ο Άγιος Βασίλης, κύριε; Γιατί αυτός εδώ πιστεύει ότι υπάρχει» και έδειξε με το δάκτυλο τον φίλο του, ένα παιδί γύρω στα 7, που στεκόταν λίγο παράμερα, σαν ντροπιασμένο. «Πιστεύεις ότι υπάρχει ο Άγιος Βασίλης;» το ρώτησα. «Ναι» απάντησε χωρίς μεγάλη σιγουριά. «Άμα το πιστεύεις, υπάρχει» απάντησα. Εκείνο που δεν πίστευε απογοητεύτηκε, το άλλο χάρηκε. Προχώρησα λίγο πιο πέρα και σκέφτηκα ότι κανένα κακό δεν μπορεί να έρθει από την πίστη σε ωραία πράγματα. Σε τελευταία ανάλυση, έχει και αυτός χρόνο να ανακαλύψει ότι τελικά αυτό που πίστευε πως υπάρχει δεν υπάρχει. Θα απογοητευθεί μάλλον αλλά θα μάθει ότι η ζωή προχωρά αναθεωρώντας. Δεν φοβάμαι τα μικρά παιδιά που πιστεύουν στην ύπαρξή σου. Φοβάμαι τα μεγάλα που δεν πιστεύουν πια σε τίποτα. Ή πιστεύουν μόνο σε αυτά που τους κάνουν να φοβούνται, να συντρίβουν, να αποκλείουν τον διπλανό τους. Επειδή δεν έχει την ίδια θρησκεία, το ίδιο φύλο ή την ίδια κοινωνική σειρά με αυτούς. Τα παιδιά που ονειρεύονται τα ζηλεύω. Τους μεγάλους που παραλογίζονται φοβάμαι. Έχω διαπιστώσει πως όσοι δεν ονειρεύονται καλά ως παιδιά παραλογίζονται άσχημα όταν μεγαλώνουν. Αλλά και όσοι, κάποια στιγμή, δεν μπορούν να αντέξουν το γεγονός ότι κάποτε πίστεψαν σε κάτι ωραίο που τελικά δεν υπάρχει, δεν έχουν καταλάβει τίποτα ούτε από το νόημα της πίστης. Όταν μεγαλώσουν, πιθανόν, θα συνεχίσουν να συμπεριφέρονται σαν μικρά παιδιά. Και τα σύμπλεγμα του “ΜικροMέγαλου” είναι το πιο αυτοκαταστροφικό. Εσένα όμως, φαντάζομαι, δεν σε ενδιαφέρουν αυτοί οι φιλοσοφικοί συλλογισμοί. Οπότε σταματάω εδώ. Απλά, πριν κλείσω, ήθελα να σου ζητήσω να μου απαντήσεις σε μια πρακτική ερώτηση: πως είναι να ζεις σε χώρα με χαμηλές θερμοκρασίες, χαμηλά spreads και που οι Οίκοι αξιολογούν με τρία Α;

Γκαζμέντ Καπλάνι (ιδιοχείρως)

Δημοσιεύτηκε στο METROPOLIS (www.metropolisnews.gr)

Link: http://issuu.com/metropolisnews/docs/metropolis_021211/1

Αμερικανικές σημειώσεις

2011-11-25T14:50:00.000+02:00

Ένα ταξίδι στην Αμερική φθάνει για να καταλάβεις ότι ζούμε στην εποχή της Μεγάλης Αβεβαιότητας. Οι νέοι σου μιλούν συνέχεια για την ανεργία. Οι καθηγητές Πανεπιστημίου για τις περικοπές. Οι αστυνομικοί σου απαγορεύουν την είσοδο στο Χάρβαρντ - για να αποτρέψουν τους ακτιβιστές του «Occupy Wall Street» να καταλάβουν το Campus του κορυφαίου Πανεπιστημίου. Το κίνημα ενάντια στις αγορές είναι ετερόκλητο και σε «εμβρυακή μορφή». Σε κάθε περίπτωση, οι Αμερικανοί δεν κατεβαίνουν για πλάκα στους δρόμους. Στα αμερικάνικα Πανεπιστήμια γίνεται ουσιαστική συζήτηση για την οικονομική κρίση, για το προς τα πού πάει ο κόσμος. Νομίζω ότι η παρακμή της Αμερικής είναι πιο πολύ μια υπόθεση. Οι πολιτισμοί που παράγουν ιδέες δεν παρακμάζουν εύκολα. Και η Αμερική παράγει ακόμα, όχι μόνο gadgets, αλλά και ιδέες και κινήματα. Ιδέες και κινήματα που η Ευρώπη δυσκολεύεται να παράγει. Τα καλύτερα μυαλά της Ευρώπης πάντα έρχονταν εδώ για να κάνουν καριέρα και έρευνα. Με την οικονομική κρίση, όμως, η τάση αυτή έχει γίνει ρεύμα. Ειδικά οι Νότιοι (Έλληνες, Ιταλοί, Ισπανοί) φεύγουν πολύ. Ενώ οι Κινέζοι μετανάστες που ήρθαν στην Αμερική μετά το ΄90 επιστρέφουν στην Κίνα που αναπτύσσεται ραγδαία, γράφουν οι New York Times. Η Κίνα που πολλοί προβλέπουν ότι θα εκτοπίσει την Αμερική από την θέση της Υπερδύναμης. Η Κίνα που θέλει να «κατακτήσει» τα Βαλκάνια, την Ευρώπη, την Αφρική. Για τον ανταγωνισμό της Κίνας λίγοι ανησυχούν στην Αμερική. Ο φόβος είναι η Ευρώπη. Εάν η Κίνα κατέρρεε αύριο, μου είπαν στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών του Χάρβαρντ, οι επιπτώσεις στην Αμερική θα ήταν ελάχιστες. Εάν καταρρεύσει η Ευρώπη μπορεί να πάρει μαζί της και την Αμερική. Εν τω μεταξύ, οι USA ετοιμάζονται για εκλογές. Ο Ομπάμα έχει απογοητεύσει πολλούς. Είναι δύσκολο να κάνεις θαύματα σε εποχές κρίσης. Δύσκολο ακόμα και να επιβιώσεις πολιτικά. Στην άλλη πλευρά, ο πρωτόγονος λόγος του Tea Party ακούγεται δυνατά, μόλις ξεμυτίζεις από τα πανεπιστημιακά campus. Εκείνη την στιγμή καταλαβαίνεις ότι αυτό που παίζεται στην Αμερική και στην Ευρώπη δεν είναι απλά το θέμα του δημοσίου χρέους. Είναι η ίδια η ουσία της φιλελεύθερης δημοκρατίας - έτσι όπως την γνωρίσαμε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο…

Δημοσιεύτηκε στο METROPOLIS (www.metropolisnews.gr)

Link: http://issuu.com/metropolisnews/docs/metropolis_251111/1

Being Greek and Albanian: The “No Man’s Land” of a Double Identity in the Balkans

2011-11-21T13:10:00.001+02:00

The Kokkalis Program on Southeastern and East-Central Europe made me the honor to invite me for a lecture. The title of the lecture: “Being Greek and Albanian – the “No Man’s Land” of a double identity in the Balkans”.

Below you’ll find the text of my lecture and you can also watch the video from the event. Comments, as always, are more than welcome.

Thank you in advance for your attention and patience.

Being Greek and Albanian:

The “No Man’s Land” of a Double Identity in the Balkans

Harvard University

John F. Kennedy School of Government

Kokkalis Program on Southeastern and East-Central Europe

Southeastern Europe Study Group, Center for European Studies

November 9, 2011

Ladies and Gentlemen,

I feel extremely honored being with you today. I want to thank the Kokkalis Program on Southeastern and East – Central Europe and especially its director Elaine Papoulias for the honor she made me with her invitation. I want to thank the Southeastern Europe Study Group, Center for European Studies for supporting this meeting. Thank you very much indeed toIlyana Sawka and Andrew Hall who took care of all the preparations. I feel honored from your presence and especially honored also because among the audience there are academic personalities whose work I really admire. I have had the opportunity in less than 24 hours to meet and exchange ideas with wonderful people and taste the rare hospitality of Kokkali Program.

The last ten years, it has been my aim and effort to become a good storyteller. Nevertheless I choose to begin my speech with a poem in Greek. This way you can witness for yourself how the Greek words sound in my Albanian mouth: «Δεν θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά// να μου δοθεί τούτη η χάρη… Κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια// γιατί η ψυχή μας αύριο κάνει πανιά». I know, it’s all Greek to you and therefore I have to translate it into English: “I want nothing else but to talk simply/ I wish this favor be given to me/… it’s time to say our few words/ because tomorrow our soul will take sail …” – this is a poem from the Greek poet Giorgos Seferis.

Talking simply about a complicated issue, double identity, especially in the Balkans, is not an easy thing. The first time that I began asking myself seriously about the identity of my identitieswas when I found myself faced with the question “do you feel Albanian or Greek?”. I faced this question when I began acquiring a kind of public visibility, a kind of public recognition as a writer and journalist in Greece. Truthfully, it was a question that had not occupied me before. My state of mind before acquiring public visibility in Greece was close to someone who is still crossing the border from Albania to Greece. Even if the actual crossing of the border had happened some ten years ago and I was by then living in Athens - far away from the borders.

The interlocutors who used to ask me this question looked at me a bit like a paradox. Like someone who had escaped a predetermined space. For them I was the only immigrant writing newspaper columns in the biggest Greek dailies. The only immigrant becoming a bestselling writer in a country where immigration, in the public discourse, was treated like a constant threat and almost a “historical accident”. I heard this question in Greek, as well as, in Albanian. Even literary critics, in Greece especially, with few exceptions, had difficulties giving me a label in a national identity sense. And as I understood, they encourage labeling.

I was writing my novels and columns in the newspaper in a language that was not my mother tongue. I was writing in the official language of the country where I was living, Greece. When my book was translated in several European languages the question “are you Greek or Albanian?” became a dilemma. How should I be categorized? Was I a Greek writer of Albanian origin or an Albanian writer writing in Greek? Maybe the best solution in this case was to label me as a Greek-Albanian or an Albanian-Greek writer. But this was not the case.

I noticed that, sometimes, people asking this question– “do you feel Greek or Albanian?” - were more than curious: they were anxious. Sometimes they managed successfully to convey their anxiety to me. In the beginning I use to answer: “I guess that maybe I’m both”. I noticed that the expressions “I guess” and “maybe” provoked discomfort to my interlocutors. “I guess” and “maybe” conflict with “faith” and “adherence”.

In high schools, especially, where I was invited to discuss my books with the students there, the affirmation “I’m both” provoked a kind of mental and sometimes sentimental disarray. Firstly to the “true blooded” Greek students. And then to the children of immigrants. I understood that what I was saying didn’t match with the narratives that they were taught about national identity. Furthermore, it was in these visits to the schools that I began to hear, more and more often, a new question which in the beginning caught me by surprise: “are you more Greek or Albanian?” or “do you feel more Greek or Albanian?”. After some embarrassing reaction on my part, I found, finally, a constant answer: “it depends on the person who asks me this question. If he’s a Greek nationalist and racist than I’m more Albanian and vice versa”. I noticed, nevertheless that the students were never fully satisfied with my answers. In their eyes I was like a man standing in a “No Man’s Land”.

With time I have become accustomed to that kind of vision of me. A vision which places me in the “No Man’s Land” of identity. At the end, as others’ visions of us, - whether we want them to or not - influence and sometimes determine the way we look at ourselves, I began questioning myself: “Are you really standing in a “No Man’s Land”?

When you gain public recognition in a “foreign” country, then you make a decisive transition: from the position of “outsider” to that of the “insider”. Even if the limits between them are fluid and shifting all the time. Nevertheless, in my case, the more public recognition I gained and the more of an “insider” I became socially, in the matter of identity I was finding myself, more and more, in a “No Man’s Land” position. I felt sometimes that there was a gap between me and my audience which made me feel uncomfortable. So much so, that at some point I began to think very seriously about leaving Greece for a third country but only under one condition: the country of my new immigration should be a country where neither Greeks or Albanians would exist. One day I stood in front of a world map looking for this third country. I must confess that I couldn’t find a country of my preference where neither Greeks nor Albanians existed.

Looking at the map and realizing that Greeks and Albanians were almost everywhere I began questioning myself: why do people who travel so much and have a huge Diaspora, and furthermore, people living in the Mediterranean under multinational Empires for centuries – why are they so troubled by the idea of a mixed identity? I was also part of this “universe” I was questioning, so investigating it was also a process of self-knowledge.

I gave a, theoretical but partial answer to my questions during my doctoral research. Its subject was: images of Albania and Albanians in the Greek written Press and images of Greeks and Greece in the Albanian written Press. In truth, the research was not only a process of academic maturity and self-knowledge for me but it was also a process of masochism par excellence -because of the plethora of overwhelming reciprocal stigmatizing images.

In the matter of identities, I tried to analyze the narratives of national identity on both sides of the border. I found the narratives on immigration especially interesting. During the last part of the 19th century and the first half of the 20th century, while trying to shape their new nation-states, Greeks and Albanians were immigrating to industrialized countries, especially to the USA. Boston, for example, was a city where plenty of Greek and Albanian immigrants used to live in the beginning of the 20th century.

In both cases, immigration in the media’s narratives was not described as an opportunity or an act of choice but rather as a curse. The descriptions and perceptions of the “good immigrant” were of particular interest to me. There was a strong sense of victimhood which permeated the narratives on immigration. The “good immigrant” was described as someone who is attached to his national roots. By his stance he remains unchanged and uninfluenced from the contact with the culture of the foreign land where he had immigrated. In these narratives, where, between the lines you could localize the constant fear of assimilation, the “supreme intention” of a “good immigrant” was to return to his national home, to his “Ithaca”. The most epic pattern of this longing for returning was obviously the epic of Odysseus. In the meantime, in these narratives, national identity was mainly described in terms of blood and was projected as an “irreducible, insoluble nucleus”. The great virtue of an immigrant, in his struggle against oblivion and loss, was to maintain this “nucleus” pure from external influences: the purest possible.

Going further into my research I realized that these descriptions on immigrants and immigration were projections and extensions of the main national narratives developed in the homeland - narratives that can be condensed to one phrase: “you are born a Greek/Albanian, you cannot become one.”

A perception that not only reduces and bases the national identity on the element of blood but at the same time excludes any kind of political mediation and contract. The acceptance of “Others”, is not possible. They are perceived as “eternal foreigners”. In these terms, the nation is perceived as a closed clan whose members are linked exclusively by links of blood. The modern nation is not perceived as a political community made up of citizens on the basis of a social contract which is based on equal rights and duties. The citizen, in this case, is identified and confused with the member of the pre-modern “clan” - rather close to the conception of “fis” in Albanian or “genos” in Greek - which is in this case nationalized and modernized. It is clear that someone taught to perceive national identity in these terms will look at those declaring being “cultural hybrids” like suspects, bizarre and uncomfortable guests.

In my case, I was not only declaring myself as a “cultural hybrid” but as a Balkan “cultural hybrid”. And I noticed that declaring myself a Balkan cultural hybrid was considered some sort of extreme identity- trouble. Declaring the coexistence of two Balkan identities in the same person was considered unnatural and even abnormal. In my research I was struck by the predominant ambivalence towards the Balkan national Other. In one hand there was a tendency of revendicating ownership over the same geographical regions, the same cultural traditions and even the same national heroes. On the other hand, especially in the Greek Press, in the narratives I analyzed, there was a tendency to suppress any kind of cultural or historical similarities between Greeks and Albanians. I would say that similarities produced anxiety which as a reaction produced efforts and arguments to impose not only a schema of antagonism but of absolute difference between these two identities: the Greek and the Albanian.

Personally, one of the main cognitive privileges of living between two Balkan identities was having the opportunity to understand what I call the “Balkan syndrome”. I try to explain it by the Freudian idea of the “narcissism of small differences”, according to which our hatred, fear, and contempt are often directed at people who resemble us, while our pride is attached to the small markers that distinguish us from them. Based on this perception, in my second book titled “My name is Europe”, my protagonist maintains that the “clashes of civilization” in the Balkans are provoked not by the differences of the Other but mainly from the “Unbearable Similarity of the Other”.

If you ask me to describe or analyze what that means, then I’ll give this short description: “The unbearable similarity of the Other” is a kind of psychological mechanism which triggers a kind of ambivalence toward the national – Other. It is activated when the Other is not the “perfect Other” but provokes the anxiety of the non-difference. It is activated when you are supposed to prove your absolute difference from someone with whom you share common memories of the past and common cultural routes.

That’s why, I think, the concept of a double identity in the Balkans sounds so uncomfortable: it provokes memories of a preposterous coexistence and exchange in the framework of pre-national Empires, where nationalities, clans, ethnicities, languages, rituals and religions used to exist, clash, coexist and exchange between them for centuries. Mainly, because, the concept of “double identity” hurts the hardcore of the modern national narratives - according to which, someone is either born “Greek” or “Albanian” thus excluding or suppressing political building procedures regarding national identity in the modern era of the nation-state.

There is no doubt that for everything previously stated, we can find explanations in history. One of them is the fact that in their attempt to build solid and totally homogenous national identities, the narratives promoted in the new Balkan nation-states, concerning national identity, exclude or in the worst case demonize any emergent element of previous coexistence and mixture.

These procedures are not unique. You can find similar narratives in other parts of Europe or inother nation’s narratives. When I talk about political procedures and narratives which shaped the new modern Balkan nations I should stress that they are never univocal or hermetically closed. They always leave space for broader interpretations, contradictions and exceptions. In any case it is important to have always in mind the historical prospective, to investigate the key - moments when the narratives of the “closed, homogenous, pure national community” prevailed. Such a key – moment in the Greek case are the years after 1922, that is the end of the “Megali Idea” (the Greek political project of “Great Idea”, according to which the “physical” destination of the European modern Greek national state was to become the inheritor of the Byzantine Empire, in glory and lands). The “Megali Idea” was defeated after the tragedy in Minor Asia, associated with the population exchange (of Orthodox who were obliged to leave Turkey for Greece and of Muslims obliged to leave Greece for Turkey). This is a crucial moment for the prevalence of official narratives about a “homogenous, pure national community”. Another key moment is the Greek civil war and its consequences: the way that the Greek state shaped and used “ithagenia” – which is the equivalent of naturalization and citizenship, implying the belonging to the Greek “genos”, that is a community based in links of religion and blood - as a weapon against what it had declared as enemies, depriving often the citizenship from them. Another key- moment and more recent has to do with the presence of immigrants in Greece – which challenges the narratives of a “closed, homogenous, pure national community”.

In the same time, in the Albanian case, the prevalence of a national narrative on the Albanian identity based on blood, land and language, according to me, has to do with the efforts of Albanian nationalists to overcome religious fragmentation in order to shape the modern Albanian national identity. Moreover, what is interesting is the fact that the narratives of a “closed, homogenous, pure national community” were forged in Albania especially during communism - in parallel with a discourse about working class internationalism.

In any case, the narratives on national identity condensed in the sentence “someone is born Greek or Albanian and not become Greek or Albanian”, are incarnated in the Constitutional code of citizenship of both countries – in both cases citizenship is based in the “jus sanguinis” while the “jus solis” is predicted only for exceptional cases. It is very interesting to see how, in the new conditions created from globalization these narratives, in their official or unofficial version, are again challenged, reemerge, resist, change or readopt themselves to the new realities.

I feel the need at this point to clarify that I’m not proposing my personal experience and my choice on identities as a model. I recognize that double identity is not the destiny of every human being and furthermore that it is not easy to live for a long time between two anta’gonistic identities, it’s not at all pleasurable to live in a “No Man’s Land”. Sometimes it looks like an extreme game. Sometimes you feel that you are spending a lot of energy fighting against windmills. What I’m trying to do is to offer an individual story and perspective as well as a personal narrative.

I should say that I’m attached to personal narratives. Maybe due to the fact that I grew up in Albania, under totalitarianism where the personal and the individual were totally despised and suppressed. In a totalitarian narrative there is no room for personal and individual voice. You are just a fragment of the solid and homogenous mass. What you should say, choose and think is predetermined by others. You should live others’ lives, you should tell others’ narratives, otherwise you will be excluded, crushed and destroyed.

The individual who tries to take responsibility for his choices and his life is the nightmare not only of totalitarianism but of any authoritarian power and narrative which projects itself as “untouchable”, “unchallengeable” and “saint”. Talking about the “saint narrative”, my stance toward my dual Balkan identity resembles the description of the German philosopher Odo Marquard “If – examining a saints text – two interpreters who belie declare: I have absolute right, my understanding of the text is the only true and concurrently is the only road to redemption – this will lead to conflict. But if they agree that the text can be understood in a different way, and in another way and so on then they will give negotiation a chance, and one who negotiates doesn’t commit murder”.

Existing between two Balkan countries I have overdosed on Balcanicity. Existing between two antagonist Balkan identities I often have felt these two interpreters, these two sights and voices existing and even clashing inside me. It was their constant murmur, their antagonisms, their conflicting narratives, their cruel games of power, which helped me to develop a strong sense of individuality and individual choice. Individuality as an ethic choice, as an intellectual stance and thirst for investigation and knowledge, but also as a shield and “emergency exit” during my passage through “No Man’s Land” where the sights of the “familiar others” managed to place me. At the same time, these antagonistic voices enhanced in me a third “interpreter”, a third dimension, which didn’t exist before: my Balkan identity which is made up of a plurality of voices.

When I say that by living between two Balkan identities I feel more and more that I belong to a plural Balkan identity, I should say also that it is very difficult to define exactly what a “Balkan identity” means. It is difficult to define, because such a thing is not recognized or institutionalized. As a political narrative you can find it time after time in the discourses of intellectuals who were born in or foreigners who refer to the region. You can find the notion of the “Balkan identity” in literary narratives, by different writers and essayists. And then in the narratives of travelers, especially in the 19^th and the first quarter of the 20^th century, most of them coming from Northern and Western Europe, describing the Balkans as an ultimate refuge of romanticism or as the “internal Other” of Europe, a kind of bridge between East and West, between pre-modernity and Modernity, between Islam and Christianity.

The current predominant narratives, to my knowledge, regarding the “Balkan Identity” also imply something different from what I mean. Some of them imply a kind of common Balkan identity based on Byzantine or Ottoman times. Others imply a Balkan identity based on a common religion or on the tolerance between different religions. And some other narratives which were shaped during the civil war in Yugoslavia use the term in a pejorative way, distinguishing the “Balkan identity” with regression and wilderness. With the recent economic turmoil in Greece the term “balkan” is used also in a pejorative way, trying to be an explanatory principle for what is happening.

Let’s say that I understand my self-imagined “Balkan identity” in terms mainly of today than of yesterday, in terms of present and future more than of the past. Mine is not an essentialist cultural approach where the Balkans are something essentially different for the rest of Europe. I would define it more as an awareness of common cultural routes and lifestyles as well as similar procedures concerning the construction of modern identities and nation-states which emerged in this European part of the Ottoman Empire called and defined as “Balkans”.

The raw material of my “Balkan identity” is awareness of the historicity of the term Balkan – of how for example its simulacrum emerged and was forged from and in the narratives of Western Europe. It is at last, and at least for me, a re-vindication of the cosmopolite(an) elements which were marginalized, denied or repressed in the main public narratives of the new Balkan nations.

Without the coincidence or choice in my life called “immigration” I would have never, perhaps, been here talking about my Balkan identity and identities. I crossed the borders from a Balkan country belonging to the communist East to another Balkan country which belonged to the liberal West. The “meeting” between these two parallel and separated “European worlds” for me happened in its Balkan version, in the Greek-Albanian borders. Greece was a neighboring Balkan country of which I knew almost nothing. Besides the narratives I had been taught in the history classes of communist Albania according to which Albanians were as old as the Greeks are in the Balkans, that in ancient times Greeks were great and in modern times they had an evil appetite to swallow Albanian lands.

Nevertheless, in my imagination Greece was not identified completely with the West and my desire was to continue my journey toward countries that were more identified with the West; toward countries where I had managed to learn the languages of, in my time of full isolation in Albania. My first plan was to stay in Greece for 20 days. I have already completed 20 years. My intention today is not to talk about immigration as I have talked a lot about it in my books. In the epilogue of the first book I write that in spite of the fact that I’m an immigrant I dream of a world without immigrants. Don’t get me wrong. I love traveling. I’d simply prefer people to travel in the real sense of the word. To travel with dignity. I do not want people to travel in the way that so many Greeks once travelled and the way so many Albanians are forced to travel today.

I have to say nevertheless that personally thanks to the immigration and the conditions that it is associated with , I developed not only a dual identity but also, I guess, a dual vision: That of the “insider” and the “outsider” at the same time. From this point of view I have become accustomed to being an “insider-outsider” or an “outsider – insider”: it depends on the conjecture. This is a position of privilege and of extreme unpleasantness at the same time. If I can describe it in terms of narratives I would say that the dual vision gives you the ability to look at yourself with the other’s eyes and to avoid the absolute identification with any given, unilateral and predetermined narrative. I have to accept that often the person who develops and identifies with a unique absolute narrative usually finds himself in a more comfortable position.

What I call a “dual vision” helped me a lot in my writings. I write my books in a language that is not my mother tongue. I hadn’t imagined it that way. I hadn’t imagined that a language which I didn’t know a single word of until I was 24 years old, could become the vehicle by which I would have to make a living and above all would be, the instrument by which I would try to charm the others, most of whom look at me as a foreigner or intruder. In my book, “My name is Europe”, the protagonist makes a confession on the matter of language: “So, yes, it was back then that I fell in love with the Greek language and mastered it. I mastered the language of people, many of whom looked down upon my origin and my mother tongue. On the other hand, I think that is most likely the reason that my relationship with the Greek language became so special… Language gave me this ability to capture, to charm, to amaze within the environment of rejection. Our relationship became so special because it offered me the means to evolve from being a “scapegoat” and an “undesirable” to an interlocutor and storyteller. I wanted to be heard. I wanted to tell stories, my own, as well as the stories of others”.

Writing, in your mother tongue or not, requires a continuous “hunt” of language and images, imagination and curiosity; an overthrowing of a priori finalities, a multiplication of the possibilities; it involves inventing identities from scratch, facing the slouchy attitude of your narcissism with patience, and undermining the univocal “WE” or “US” in singular narratives of “me”, “you”, “he” and “she”. From this point of view, writing requires a dual vision and a plurality of voices. Literature and fiction is the opposite of the predetermined narrative.

Looking back at what I have said until now I recognize that I have wandered through promiscuous paths and experiences: totalitarianism, the Balkans, Greek-Albanian borders, Europe, West, immigration, the mother tongue and the non-mother tongue, literature and imagination. In the end, don’t we build up our individual and collective identity and identities in a continuous interaction with these promiscuous elements by selecting, rejecting, repressing or projecting their aspects according to our moral values and to our existential anxieties and purposes? If I was to describe identity I won’t compare it with a collage of promiscuous element but rather with a prism which refracts the light in different between them colors and reflections.

I’m conscious that talking about identities I have not said something extraordinarily original. Its centricity in the public discourse today is due also to the fact that identity as a concept ceased being something self-evident. When I was writing about my dual identity my thought went to a book that I read recently, written by Jean Amery, a German speaking writer, whose original name is Hans Maier. Jean Amery formerly Hans Maier lived the first half of his life in Germany. He was Jewish and faced prosecution and death in the Nazi extermination camps. At some point in his book he asks himself (more than the readers) if, as a human being, do we need a homeland? Because someone, he writes, cannot be or cannot be only what he managed to accomplish himself. Afterward he describes how his homeland, Germany, became hostile towards him because of his origin and religion. The language in which he wrote and dreamed was transformed then into the language of his nightmares. Amery refers to a fellow writer, Alfred Mombert, who died in a Nazi camp in Southern France. Amery remembers how Mombert, before dying, wrote a letter to a friend of his and among other things used the phrase “we the German writers”. “A German writer is not someone who simply writes in German – says Amery – but someone who writes also for those who read and understand German… But there was no German hand there to protect Mombert, who was writing in German, from the Nazis. This “missing hand” expelled him from being a German writer” he concludes.

It is a very harsh description. What touched me more was the image of the hand which was missing in the crucial moment. At the same time it made me feel lucky that in my trip between two countries I met a lot of hands, - of Greeks and Albanians, that were there not only to protect me when I needed it but also to offer me courage, admiration, friendship and love. Without these hands this would have been a different text.

I began this discussion with some verses in Greek. I want to conlude with some verses in Albanian. There was a time when I used to write poems as well, in Albanian. Afterward, my life became quite prosaic it seems, so I keep writing only prose now. I’ve chosen a poem from these poetic years. I want to read it in Albanian – so you can witness how Albanian words sound in my Greek adopted mouth

Pas çdo melodie

fshihet një heshtje

qe kerkon mëshirë,

mbi pragun e ndërrimit

të stinëve

mbi pragun e shkëmbimit

të territ dhe dritës

kur një vajzë e brishtë

inaguron

lojën e pamëshirshme të shqisave dhe

gishtave

kur seicili jep llogari para fatit të vet

lypsar dhe mbret, se

e dashur

arti më i vështirë

është

të dish

të jesh i lirë

mandej vijnë të tjerat

çatitë dhe qelitë

kufomat dhe pajtimet

kangurët dhe guackat

ora e mirë dhe ora e ligë, oratorët

dhe kjo muzikë

me shtatë shpirtra

si macet...

and the translation

Beneath every melody

lies a hidden silence

it begs for mercy

on the changing seasons’ doorstep

at the break point where dark and light

change guards.

The place where, an innocent girl

initiates

the heartless game of fingers and senses,

The moment when, beggar and king

each is responsible

in front of its own fate.

Don’t we all know, my dear;

Art is the most difficult endeavor,

it is

to know

how to be free

and only then comes the rest

the roofs and the prison cells

bodies’ remains and the reconciliations

kangaroos and seashells

the good hour and the bad hour, the orators

and this music

which, like cats

has nine lives…

Thank you very much…

Ευρώ μου όλα...

2011-11-19T16:32:00.003+02:00

Επηρεασμένος από τις υπαρξιακές συζητήσεις για το ευρώ, αποφάσισα εδώ και έξι μήνες να κάνω συλλογή από ευρωκέρματα. Προχθές βάλθηκα να τα χωρίσω σε ομάδες. Πρώτα ασχολήθηκα με εκείνα που ανήκουν στα «γουρούνια», όπως μας αποκαλούν οι αγορές. Τα ελληνικά τα βρήκα αρκετά καλαίσθητα. Με αρχαία καράβια και μοντέρνα δεξαμενόπλοια, πολιτικές προσωπικότητες και τον Δία να μεταμορφώνεται σε ταύρο ώστε να αρπάξει την Ευρώπη. (Νομίζω, παρόλα αυτά, ότι θα έπρεπε να υπήρχε το σκίτσο ενός τζακιού, ως το κατεξοχήν πολιτικό σύμβολο της χώρας. Αυτονόητο είναι ότι για να λειτουργούν τα τζάκια χρειάζονται πολλά κούτσουρα). Τα ιταλικά είναι τα πιο ντιζαϊνάτα. Στο δίευρω έχουν ένα υπέροχο φουτουριστικό άγαλμα. Ισπανοί και Πορτογάλοι έχουν κυρίως παλιά βασιλικά οικόσημα και πορτρέτα (φαντάζομαι ότι οι Καταλανοί βγάζουν σπυράκια βλέποντάς τα). Οι Ιρλανδοί είναι λιτοί: σε όλα τα ευρωκέρματα απεικονίζεται μια κέλτικη άρπα. Από τα «γουρούνια» πέρασα στους «πρώην κομμουνιστές». Στα σλοβάκικα ευρωκέρματα μου έκανε εντύπωση ένα σκίτσο με τίτλο που θυμίζει ταινία του Μπουνιουέλ: «διπλός σταυρός σε τριπλό λόφο» (!). Οι Εσθονοί, λιτοί σαν τους Ιρλανδούς, έχουν μόνο το χάρτη της χώρας τους. Οι Σλοβένοι έχουν εθνικούς ποιητές και ανάκτορα. Από τους «πρώην κομμουνιστές» πέρασα στην ομάδα με τα τρία Α. Οι Φινλανδοί έχουν ευρωκέρματα με λιοντάρια και εξωτικά λουλούδια. Και ούτε ένα χιονάνθρωπο. Οι Αυστριακοί έχουν από Μότσαρτ και μπαρόκ ανάκτορα μέχρι λουλουδάκια. Το Λουξεμβούργο και οι Ολλανδοί έχουν πορτρέτα από βασιλιάδες και βασίλισσες. Οι Γερμανοί είναι οι μόνοι στην ευρωζώνη που έχουν πτηνό στο ευρώκερμα: τον γερμανικό αετό. Εχουν επίσης την Πύλη του Βρανδεμβούργου, σύμβολο ενότητας και χωρισμού ταυτόχρονα. Οι Γάλλοι έχουν σύμβολα της γαλλικής République και το σύνθημα «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη». Στο τέλος τα νησιά: Κύπρος και Μάλτα. Καράβια και αρχαία σύμβολα οι Κύπριοι. Σταυρούς και βασιλικά οικόσημα οι Μαλτέζοι. Σε γενικές γραμμές, στα ευρωκέρματα, αν και φτιάχτηκαν πρόσφατα, επικρατούν κυρίως βασιλιάδες, μεσαιωνικές εκκλησίες, αρχαία καράβια και εξωτικά λουλούδια. Η Ευρώπη, όπως απεικονίζεται στα ευρωκέρματά της, είναι μια ήπειρος που «μυρίζει» μουσείο και ζει σε ένα ανέμελο παρελθόν. Γι’ αυτό, ίσως, δυσκολεύεται τώρα να αντιμετωπίσει το ανελέητο παρόν...

Δημοσιεύτηκε στο METROPOLIS (www.metropolisnews.gr)
Link: http://issuu.com/metropolisnews/docs/metropolis_181111

Είμαι εγώ ακροδεξιός;

2011-11-16T10:48:00.001+02:00

Μισώ τους Εβραίους και μετά λέω ότι «δεν το εννοούσα». Θέλω οι μετανάστες, αν και γεννιούνται εδώ, αν και πληρώνουν φόρους, αν και μιλούν ελληνικά καλύτερα από μένα, να μην γίνουν ποτέ Έλληνες πολίτες. Να παραμείνουν για πάντα παρίες. Εξαιρώ μόνο τους μετανάστες που αποδέχονται για πνευματικό πατέρα τον Άδωνη. Οι βουλευτές μου συκοφαντούν τον γράφοντα – τον στοχοποιούν στην Βουλή ως «αρχηγό του Αλβανικού κόμματος» που ετοιμάζεται να αλώσει την Ελλάδα. Γιατί δεν μπορείς να φτιάχνεις σοβαρό πολιτικό κίνημα αυτής της μορφής χωρίς θεωρίες συνωμοσίας και την μόνιμη παρουσία εσωτερικών εχθρών. Δεν χωνεύω τους Τούρκους, τους Αλβανούς, τους ομοφυλόφιλους, τους μουσουλμάνους, τους Εβραίους, τους κομμουνιστές και πάμπολλους άλλους. Ρίχνω όμως νερό στο κρασί μου – έτσι κάνει και η κόρη του Λεπέν τώρα. Πάντα αυτός ο τύπος αποτελούσε για μένα πηγή έμπνευσης και διδαγμάτων. Και το βασικό δίδαγμα είναι ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα και σε τελευταία ανάλυση πρέπει να διδαχθούμε από το παρελθόν. Για να φθάσουμε στην καρδιά της εξουσίας πρέπει να φανούμε «σοβαροί» και «υπεύθυνοι» - με μετρημένες δόσεις γραφικότητας. Τα ακραία να τα πούμε μεταξύ μας, στο κανάλι μας ή στα φυλλάδιά μας. Δημόσια να πούμε τα "μετρημένα". Πείτε το πονηριά αν θέλετε - εγώ το λέω "έξυπνη τακτική". Είμαι υπέρ του Μεταξά και του Μνημονίου. Έχω Υπουργούς στην κυβέρνηση «Εθνικής σωτηρίας» (ή «εθνικής ενότητας» ή «μεταβατική» ή «περιορισμένης ευθύνης» ή πες το όπως θέλεις, λίγη σημασία έχει. Σημασία έχει ότι έβαλα το πόδι μου μέσα). Σε μια κοινωνία κατακερματισμένη που την έχουν μάθει να προσδοκά για σωτήρες, με ένα πολιτικό σύστημα βουτηγμένο στην ανικανότητα και την διαφθορά, με μια Αριστερά που ζει στο παρελθόν, αισθάνομαι πως έχω μέλλον. Το κλίμα είναι καλό και με καλούν σε εκπομπές υψηλής τηλεθέασης. Κάποιοι ομοφυλόφιλοι, πλουτοκράτες και Εβραίοι στην Ευρώπη όμως αρχίζουν και φωνάζουν ενάντια στη συμμετοχή μας στην κυβέρνηση. Μας λένε «ακροδεξιούς». Πείτε μου όμως, με το χέρι στην ελληνική ορθόδοξη καρδιά σας, είμαι εγώ ακροδεξιός;

Ρώτα με αν ευτυχώ

2011-11-14T14:25:00.001+02:00

Δοκίμασα τις προάλλες να απαντήσω στο ερωτηματολόγιο που ο Βρετανός Πρωθυπουργός Ντ. Κάμερον έφτιαξε για να μετρήσει την ευτυχία των συμπολιτών που κυβερνά:

1.Είστε ευχαριστημένος από την ζωή σας; Με διακυμάνσεις, όπως όλοι, μέχρι την στιγμή που βρίσκομαι μπροστά σε ένα τέτοιο ερωτηματολόγιο και πρέπει να απαντήσω με ένα «ναι» ή ένα «όχι»: τότε μπαίνω σε κρίση (Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ)

Ένα ντοκιμαντέρ ψάχνει τους πρωταγωνιστές του

2011-11-05T10:01:00.001+02:00

Ο Nicolas Brodard, Ελβετός ανεξάρτητος φωτογράφος και δημοσιογράφος θα βρίσκεται μέχρι τις 11 Νοεμβρίου στην Αθήνα. Θα περιπλανιέται στους δρόμους της πόλης ψάχνοντας αληθινές ιστορίες ανθρώπων που ζουν σε αυτή την πόλη και στην περιδίνηση της οικονομικής κρίσης. Ψάχνει για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω της κρίσης, πρωταγωνιστές που έχουν να πουν ενδιαφέρουσες ή και επικές ιστορίες για την τρέχουσα κατάστασή τους, αλλά και πολίτες που θα ήθελαν να μοιραστούν την οπτική τους. Οι επιλεγμένοι πρωταγωνιστές θα φωτογραφιθούν κατά τη διάρκεια της καθημερινής ζωής τους στο σπίτι, στην εργασία, ή στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Οι φωτογραφίες θα συνοδεύονται από συνεντεύξεις, περιγράφοντας την κατάσταση των πρωταγωνιστών. «Γιατί είναι πλέον καιρός να μιλήσουμε» λέει ο Nicolas Brodard – «για το τι οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν, και όχι να προσεγγίζουμε την κατάσταση με όρους όπως: παγκόσμια κρίση, ελληνικό χρέος, μειωμένες αγορές, διεθνές νομισματικό Ταμείο, Ευρωπαϊκή Ένωση που καταρρέει, Παπανδρέου, Σαρκοζί, Μέρκελ,… Επειδή άνθρωποι άλλων χωρών θα αντιμετωπίσουν πιθανώς την ίδια κατάσταση αργά ή γρήγορα».

Αν θέλετε να είστε ένα από τα πρόσωπα των ιστοριών ή επιθυμείτε να προτείνετε άλλους δείτε για λεπτομέρειες ΕΔΩ

Yes We Cannes!

2011-11-03T17:51:00.002+02:00

Σήμερα το πρωί πήγα στο ταχυδρομείο. Πήρα τον αριθμό προτεραιότητας και κάθισα σε μια από τις καρέκλες στην αίθουσα αναμονής. Επικρατούσε εντυπωσιακή σιωπή. Αριστερά μου, κρεμασμένα στον τοίχο, δυο συλλεκτικά κομμάτια γραμματοσήμων με την υπογραφή του Μυταρά με τον τίτλο «Europa» και υπότιτλο «τσίρκο». Προς πώληση: 15 ευρώ το καθένα. Κάτω από τα γραμματόσημα, ράφια με αγιογραφίες που πωλούνταν και εκείνες. Ομολογώ την άγνοιά μου αλλά δεν ξέρω άλλη χώρα της Ε.Ε. όπου να πωλούνται εικόνες Αγίων στα ταχυδρομεία. Πήρα το δέμα που μου έστειλαν και έφυγα. Πέρασα δίπλα από μια καφετέρια. Παρατήρησα ότι είχαν αλλάξει κανάλι. Συνήθως εδώ έβλεπαν την Fashion TV. Τώρα παρακολουθούν τις πολιτικές εξελίξεις, πελάτες και σερβιτόροι, όλοι μαζί. Κατέληξα στον μανάβη. Το κλίμα ήταν ζωηρό εκεί. Είχαν αρχίσει ήδη τις πολιτικές συζητήσεις. Οι μισοί έλεγαν και ξαναέλεγαν «και τώρα τι θα γίνει;», με ένα ύφος τρομαγμένο και ανήσυχο. Οι άλλοι μισοί έβριζαν τον Παπανδρέου που έβαλε την χώρα σε κίνδυνο να βγει από το ευρώ και την Ευρώπη. Οι ίδιοι άνθρωποι, μέχρι προχθές, έβριζαν τον Παπανδρέου επειδή, έλεγαν, είναι υπάκουος στους Ευρωπαίους. Τώρα τον βρίζουν επειδή, λένε, τους πήγε κόντρα.

Ο Γιώργος Παπανδρέου με την πρόχειρη και βεβιασμένη, όπως λένε, κίνησή του για δημοψήφισμα ξεσκέπασε την «ελληνική νεύρωση»: την αιώνια αμφιθυμία απέναντι στην Ευρώπη. Ξαφνικά όλα τα συνθήματα για «αντίσταση», για «την κατοχή της Τρόικα στην Ελλάδα», για τους «ευρωλιγούριδες» καταποντίστηκαν. Ούτε κρεμάλες στους δρόμους είδαμε, ούτε Γουδί ακούσαμε. Οι θεωρίες συνωμοσίας λέγονται πολύ χαμηλόφωνα. Ούτε οι χούλιγκαν φώναξαν "έτσι σας γ.... αυτοί που σας χρωστάνε". Ούτε καν δήλωση «Σπίθα» δεν μετέδωσαν τα κανάλια.

Δεν ξέρω τι θα γίνει αύριο αλλά σήμερα ζούμε την ημέρα των θαυμάτων. Το ένα μετά το άλλο. Σήμερα που η χώρα μύρισε την μυρωδιά του γκρεμού της εξόδου από την Ευρώπη υπάρχει μια έκρηξη φιλοευρωπαισμού. Λαϊκιστές και αριστεριστές, απόγονοι πολιτικών τζακιών και πολιτικά κούτσουρα ξέχασαν τα αντιευρωπαϊκά τους συνθήματα και αισθήματα και έσπευσαν να δηλώσουν τον «φιλοευρωπαισμό» τους. Κανείς δεν θέλει να γίνει δημοψήφισμα και να τεθεί σε κίνδυνο η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ. Είκοσι χρόνια που ζω στην Ελλάδα είναι η πρώτη φορά που ζω τέτοιο φιλοευρωπαϊκό «τσουνάμι».

Ο κ. Σαμαράς έγινε συναινετικός και συμφωνεί με κυβέρνηση «εθνικής ενότητας». Συμφωνεί να ψηφίσει και την Σύμβαση της 26ης Οκτωβρίου – η οποία αποτελεί την ουσία της παραμονής της Ελλάδας στο ευρώ. Μέχρι χθες ζητούσε εκλογές «εδώ και τώρα» και διαφωνούσε με όλες τις συμφωνίες και τις επιλογές της κυβέρνησης Παπανδρέου. Σιωπούσε για τις κρεμάλες και τις φωνές για «προδότες». Δεν έβαλε καν ως όρο, όπως έκανε την προηγούμενη φορά, την κατάργηση του νόμου για την ιθαγένεια. (Αυτό το τελευταίο, παρεμπιπτόντως, αποτελεί το όραμα του κ. Σαμαρά για την «ευρωπαϊκή Ελλάδα»;). Επιπλέον, Βουλευτές των δυο μεγάλων κομμάτων ξύπνησαν και εκείνοι και υπέγραψαν κοινή δήλωση για κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Είκοσι χρόνια που ζω στην Ελλάδα είναι η πρώτη φορά που ζω τέτοιο κλίμα σύμπνοιας και πολιτικής συνεργασίας.

Είδα, βέβαια, και άλλα. Όπως γλοιώδη πρόσωπα που μέχρι χθες εκλιπαρούσαν και έγλυφαν για μια θεσούλα στο "σύστημα Παπανδρέου" και τώρα τον βρίζουν με τον πιο χυδαίο τρόπο. Αλλά αυτά τα βλέπω εδώ και είκοσι χρόνια.

Ο κ. Παπανδρέου με την επιλογή του για το δημοψήφισμα έγινε μάλλον ένας ιδανικός αυτόχειρας. Θεωρώ ότι ως Πρωθυπουργός έκανε πολλά λάθη και άστοχες επιλογές. Απογοήτευσε πολλούς που περίμεναν πολλά από αυτόν. Παραμένει, πάντως, το γεγονός ότι με την επιλογή του για το δημοψήφισμα κατάφερε να τραντάξει συθέμελα το ελληνικό πολιτικό σύστημα και να το θέσει προ των ευθυνών του - αυτό το ίδιο σύστημα που ως αγαπημένο του χόμπι έχει την ανευθυνότητα. Αυτή η κίνηση και ο,τι ακολούθησε στις Κάννες ξεσκέπασε όλο το πλέγμα της βαθιάς πολιτικής ανεντιμότητας και υποκρισίας που χαρακτηρίζει το ελληνικό πολιτικό σύστημα. Είμαι σίγουρος ότι το σύστημα, όταν συνέλθει από την ταραχή, δεν θα του το συγχωρέσει ποτέ αυτό. Θα προσπαθήσουν να τον καθιστούν τον απόλυτο αποδιοπομπαίο τράγο.

Μας έδωσε, επιπλέον, την ευκαιρία να δούμε ξανά τα πρόσωπα του δίδυμου Merkozy: όλο και πιο βλοσυρά, όλο και πιο ανησυχητικά αυταρχικά, όλο και πιο κυνικά, όλο και πιο νεοφιλελεύθερα. Χωρίς καμία διάθεση αυτοκριτικής για τα δικά τους ασυγχώρητα λάθη, για τις δικές τους παραλείψεις, για τις δικές τους άστοχες επιλογές, για τον λαϊκισμό τους που αντί να προωθεί μια πραγματικά ενωμένη Ευρώπη - όπου όλα τα κράτη θα εκχωρούν συνειδητά και δημοκρατικά κυριαρχικά δικαιώματα υπέρ της ευρωπαϊκής υπερεθνικής στέγης - προωθεί μια Ενωμένη Ευρώπη όπου ο εθνικισμός των Μεγάλων και πλουσίων θα κάνει κουμάντο στον εθνικισμό των μικρών και φτωχών. Εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση του μέλλοντος μοιάζει στα δικά τους πρόσωπα, τότε φοβάμαι πραγματικά ότι στο μέλλον θα είμαστε όλοι Έλληνες…

ΥΓ. Κι εμάς που τον λαό τον αναφέρουμε πάρα πολύ σπάνια – γιατί τόσα και τόσα εγκλήματα έγιναν στο όνομά του, τόσοι και τόσοι απατεώνες άκμασαν στο όνομά του - μας προβλημάτισε η ιδέα του δημοψηφίσματος. Αλλά εσείς πια, που σε κάθε δυο λέξεις επικαλείστε τον λαό λυσσάξατε και σκυλιάσατε. Γαμώ το κέρατό μου, συμβαίνει κάτι;

Δημοψήφισμα...(μέρος ΙΙ)

2011-11-01T14:05:00.001+02:00

Μερικές πρόχειρες και αντιφατικές διαπιστώσεις:

Πως θα ζήσουμε τους επόμενους τρεις μήνες; Θα μας δανείσουν οι Ευρωπαίοι μέχρι να στηθούν οι κάλπες; Μήπως θα έχουμε χρεοκοπήσει πριν στηθούν οι κάλπες;

Βλέποντας τις δημοσκοπήσεις διαπιστώνει κανείς ότι η «κοινή γνώμη» στην Ελλάδα θέλει και τον σκύλο χορτάτο και την πίτα ολόκληρη. Θέλει να μείνει στην Ευρώπη αλλά δεν θέλει να εκχωρήσει κυριαρχικά δικαιώματα. Θέλει το ευρώ αλλά χωρίς θυσίες. Δεν θέλει τα δυο μεγάλα κόμματα αλλά θα ψηφίσει ένα από αυτά πλειοψηφικά ξανά. Η κακή πλευρά του δημοψηφίσματος είναι ότι υπεραπλουστεύει υπερπερίπλοκα ζητήματα. Η βασανιστική αρετή του είναι ότι δεν μπορείς να έχεις και τον σκύλο χορτάτο και την πίτα ολόκληρη.

Όταν σε θέτουν μπροστά στις ευθύνες σου τότε δεν μπορείς να ζεις πλέον με την θεωρία «για ο,τι μου συμβαίνει φταίνε οι άλλοι». «Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους;» ΓΑΠ;

Η εχθρότητα για το δημοψήφισμα στην Ελλάδα πηγάζει και από το γεγονός ότι ως κίνηση προσκρούει στην κύρια εθνική αφήγηση (που έχει ρίζες βαθιές): η αφήγηση της αντίστασης. Το δημοψήφισμα είναι μια διαδικασία που δεν αναγνωρίζει την «ηθική της αντίστασης» αλλά την ηθική της ευθύνης και συνευθύνης.

Θύμωσαν Μέρκελ και Σαρκοζί. Έχουν δίκιο προφανώς. Αλλά από την άλλη όταν σπέρνεις την ηθική της τιμωρίας κάποια στιγμή θα θερίζεις την ηθική της αυτοτιμωρίας

Γιατί προκαλεί τόση ταραχή το δημοψήφισμα; Για πολλούς λόγους. Ανάμεσα σε αυτούς και για το γεγονός ότι ο λαός δεν εμπιστεύεται το πολιτικό σύστημα που ο ίδιος εξέλεξε και συντήρησε τόσα χρόνια. Αλλά προπαντός επειδή δεν εμπιστεύεται την ίδια την κρίση του.

Λένε κάποιοι: «όχι στο δημοψήφισμα επειδή ο λαός έχει χάσει αυτή την στιγμή την ψυχραιμία του». Ενώ αν γίνουν εκλογές θα την ξαναβρεί;

Κι αν υπάρχει μια επιδημία δημοψηφισμάτων στην ευρωζώνη; Και εάν - λέω εάν – οι άλλες χώρες της ευρωζώνης κάνουν δημοψήφισμα με το ερώτημα «θέλετε να παραμείνει η Ελλάδα μαζί μας στο ευρώ ή όχι;». Τότε τι κάνουμε, ακόμα και σε περίπτωση που εμείς έχουμε απαντήσει «ναι, θέλουμε να μείνουμε;».

Είδηση της ημέρας: διάβασα στο διαδίκτυο ότι θύμωσε ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής με τα «διχαστικά διλήμματα» που θέτει ο Γιώργος Παπανδρέου. Όταν διαβάζεις τέτοιες ειδήσεις και όταν βλέπεις πάμπολλα λαμόγια να παρελαύνουν στις οθόνες τότε το ξανασκέφτεσαι μήπως τελικά πρέπει να γίνει το δημοψήφισμα. Ή μήπως όχι;

Δημοψήφισμα...

2011-11-01T10:43:00.001+02:00

Κρίμα που το δημοψήφισμα δεν θα γίνει τον Ιούνιο. Για να συμπέσει με το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου 2012. Τότε θα μπορούσε ως ΥΓ. να προστεθεί και το ερώτημα: «σε περίπτωση που η Ελλάδα κερδίζει ξανά – λέμε τώρα – το Ευρωπαϊκό Κύπελλο θα ακουστεί ξανά το σύνθημα «δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ Αλβανέ Αλβανέ»;

ΥΓ. Παρεμπιπτόντως το σύνθημα αυτό ακούστηκε και την περασμένη Κυριακή στην Πλ. Συντάγματος από τους "αγανακτισμένους" των παρελάσεων

Μια βραδιά ανάγνωσης στο Columbia

2011-10-30T14:51:00.002+02:00

Φίλες και φίλοι,

παρακάτω θα βρείτε την ανακοίνωση για μια βραδιά ανάγνωσης του βιβλίου μου "Με λένε Ευρώπη". Έχω την τιμή να είμαι καλεσμένος του Τμήματος Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Columbia στην Νέα Υόρκη

The Modern Greek Seminar
at the University Seminars Program
& The Program in Hellenic Studies

in cooperation with
The Harriman Institute

Columbia University

invite you to a reading & discussion with

GAZMEND KAPLLANI

(Author and Journalist)

"My Name Is Europe"

On Friday, November 11th
At 6:30 p.m., Hamilton Hall 602
1130 Amsterdam Avenue,
New York

The event is open to the public

Μεταξύ πανηγυρισμών και πένθους

2011-10-27T18:16:00.002+03:00

Μετά από κάθε απόφαση των εταίρων στην Ε.Ε. για την Ελλάδα αιωρείται στον αέρα ένα λεξιλόγιο που θυμίζει ποδοσφαιρικούς αγώνες στην καλύτερη περίπτωση και πόλεμους στην χειρότερη. «Πανηγυρίζει η κυβέρνηση για τη νέα συμφωνία» διάβασα σε έναν τίτλο εφημερίδας. «Δεν πανηγυρίζει η κυβέρνηση» έγραφε ένας άλλος. «Δεν υπάρχει κανένας λόγος για πανηγυρισμούς» λένε τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ένα λεξιλόγιο που κινείται μεταξύ πανηγυρισμών και πένθους. Δεν αιωρείται απλά στον αέρα ως λεξιλόγιο αλλά το βλέπεις και ως κατάσταση που διαγράφεται στις πόζες των πολιτικών. Αναρωτιέμαι: η πολιτική και η δημόσια κουλτούρα σε αυτή την χώρα είναι καταδικασμένες να κινούνται διαρκώς μεταξύ πανηγυρισμού και πένθους; Αυτά αποτελούν τα δυο άκρα μιας συγκινησιακής κατάστασης που έχει παραμερίσει την ορθολογική σκέψη. Μεταξύ πανηγυρισμού και πένθους υπάρχουν και άλλες καταστάσεις, ουσιαστικά και ρήματα όπως: «σκέφτομαι», «περισυλλογή», «ορθολογική προσέγγιση», «υπολογισμός», «αντιρρήσεις», «κριτική», «αμφισβήτηση», «αναμονή» κλπ. κλπ. κλπ. Μεταξύ «πανηγυρισμού» και «πένθους» κινούνται διαρκώς μόνο τα κακομαθημένα παιδιά. Ή όσοι δεν κατάφεραν να μεγαλώνουν και να ωριμάζουν ποτέ…

Ζωή με όμικρον...

2011-10-25T11:01:00.002+03:00

«Δεν έκανε φασαρία», είπαν κάποιοι, δικαίωμα στη πολυκατοικία μας δεν έδωσε ποτέ. Αυτό του ‘’λειπε!
Γυναίκα δεν είχε εμφανίσει. Πείτε μου εσείς. Είναι φυσιολογικό αυτό;
Τα κοινόχρηστα και το ενοίκιο τα '’δινε μόλις πατούσε ο μήνας. Πού τη βρήκε τη συνέπεια, αυτός που δεν είχε στον ήλιο μοίρα;
Και κείνη η ευγένεια, οι καλοσύνες τάχα, τα χαμόγελα, ποια πονηριά ήθελαν να καλύψουν; Δεν είμαι κορόιδο εγώ, τα ξέρω αυτά τα κόλπα. Μόλις έκλεινε την πόρτα πίσω του, μας έφτυνε χολή.
Δεν φτάνουν τα προβλήματα που έχει ο τόπος, αυτοί μας λείπανε। Να μην έχω να ταΐσω το παιδί μου -–που λέει ο λόγος δηλαδή, μην με παρεξηγήσετε–-, και να πρέπει να ταΐσω και το παιδί του αλλουνού…
Ευτυχώς που έφυγε.
Ένας ξένος λιγότερος, ένας μπελάς λιγότερος.
Έτσι τη θέλω εγώ τη χώρα μου, καθαρή.
Δεν είναι ξένοι, λέει, αυτοί και κακώς τους αποκαλούμε Ρωσοπόντιους.
Τι είναι δηλαδή; Έλληνες; Πώς να νιώσεις Έλληνας, μωρέ, αν δεν σε έχει ποτίσει μέσα σου τούτος ο τόπος; Εξ αποστάσεως, γίνεται; Εδώ εμένα, που ήρθα από την επαρχία 12 χρονών παιδάκι, βλάχο με ανεβάζανε, βλάχο με κατεβάζανε για χρόνια. Την αδερφή μου όμως την έκανα υπηρέτρια και τη γυναίκα μου μοδίστρα, όχι πουτάνα όπως εκείνοι τις δικές τους.
Τα σχολεία είδες πώως τα καταντήσανε. Μπαίνεις στην τάξη και ξεχνάς πού βρίσκεσαι.
Και φαντάροι αν πάνε, όλο τσαμπουκά, μαγκιά και τρομοκρατία είναι. Όχι σαν και μένα που έκανα 24 μήνες με το Θεό.

Και δουλειά να τους εξασφαλίσουμε, και το στόμα μας να μαζέψουμε μη μας πούνε ρατσιστές, και σπίτια να τους δώσουμε, και επιδόματα. Μήπως να τους ζητήσουμε και συγγνώμη που ζούμε ανάμεσά τους; Πήγαινε στην πλατεία να δεις τι γίνεται. Τολμάς να κυκλοφορήσεις; Δεν θα μας κάνουν και μειονότητα στη χώρα μας!
Αυτοί δεν υπολογίζουν τίποτα.
Ναρκωτικά, πορνεία, όπλα, κλεψιές.
Αυτά ξέρουν, αυτά είναι.
Παραπονιούνται ότι το κράτος δεν τους φροντίζει. Σιγά μην τους βάλουμε και στο Δημόσιο!
Καλά το λέει ο γιος μου. Ο μετανάστης θα σ’ το δαγκώσει το χέρι, γι’ αυτό κράτα το καλύτερα στις τσέπες σου. Τα βλέπει το παιδί μου κάθε μέρα στο καφενείο που του άνοιξα απέναντι απ’' το Τμήμα. Η κόρη μου έχει άλλα μυαλά. Δεν υπάρχουν πατρίδες, λέει. Όλη η γη για τους ανθρώπους είναι, τα σύνορα γραμμές στο χάρτη. Με έφαγε η γυναίκα μου. Σάββα μου, να το σπουδάσουμε το κορίτσι μας, να έχει άποψη. Ιδού τα αποτελέσματα.
Το λένε και στις Ειδήσεις. Τα εγκλήματα έχουν αυξηθεί από τότε που άνοιξαν τα σύνορα και γίναμε μπάστε σκύλοι αλέστε.
Έκανα αγώνα εγώ. Να φτιάξω σπίτι, κομπόδεμα, να ’μαστε σίγουροι. Με ένα μισθό από την Υπηρεσία όλα αυτά και με τους κόπους της γυναίκας μου. Τα χάλασε τα μάτια της πάνω στη μηχανή βράδυ πρωί. Πώς να την ησυχάσω, όταν μπουκάρουνε στα σπίτια μας; Η μέρα καλά κυλάει, τις νύχτες όμως αγριεύεται…
Λένε, οι Έλληνες έχουμε πείρα στην ξενιτιά, θα πρεπε να ’μαστε πιο ευαίσθητοι. Και ο αδερφός μου πήγε στη Γερμανία, μαύρα μάτια έκανα να τον δω, παιδί τον έστειλα, γέρο μούυ τον γυρίσανε, όμως εμείς ήμασταν λεβέντες, υπερήφανοι, λες Έλληνας και ανατριχιάζει όλη η Γη. Τώρα όλοι Έλληνες γίνανε...
Τους βλέπεις, γυαλίζει το μάτι τους. Έτσι γυάλιζε και το δικό του. Είναι ικανός, λέγανε κάποιοι. Μια μέρα θα τα καταφέρει. Καλό παιδί, φιλήσυχο, σεβαστικό.
Πιάνεται φίλος μωρέ ο ξένος;”

Ο νεαρός Γιούρι είναι ένας από τους χιλιάδες Έλληνες που μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης εγκατέλειψαν την ανεξάρτητη πια Γεωργία για να επαναπατριστούν στην Ελλάδα, στην πατρίδα της ψυχής τους. Όμως όταν θα φτάσει στην ιδανική αυτή πατρίδα, θα βιώσει, όπως και πολλοί άλλοι που έκαναν το ίδιο ταξίδι της επιστροφής, το οδυνηρό αίσθημα του να σε αντιμετωπίζουν σαν ξένο, μια εν δυνάμει απειλητική παρουσία. Φορτωμένος με τις μνήμες της γενέθλιας γης του, ο Γιούρι προσπαθεί να βρει το δρόμο του και να κατακτήσει τα όνειρά του στα δυτικά προάστια της Αθήνας, αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα αμείλικτη, που τον διαψεύδει καθημερινά. Έρμαιο των γεγονότων που νιώθει να τον ξεπερνούν, οδηγείται στην "άλλη όχθη", γίνεται και αυτός ένα γρανάζι του υποκόσμου που εκμεταλλεύεται γυναίκες από το πρώην ανατολικό μπλοκ, με τις οποίες μπορεί να μιλήσει την ίδια γλώσσα...Μια από τις γυναίκες αυτές είναι και η Ιρίνα, που θα του δώσει το έναυσμα για να διορθώσει εντέλει την ανορθόγραφη ζοή του...

Με λόγο γεμάτο ένταση και ρυθμό, η Χριστίνα Χρυσανθοπούλου περιγράφει μια πραγματικότητα απόλυτα ρεαλιστική και επίκαιρη, μιλά για την ξενοφοβία, για την ανάγκη του "άλλου" να γίνει αποδεκτός σε μια καχύποπτη κοινωνία, αλλά και για τη δύναμη της μνήμης κα του έρωτα. Η Ζοή με όμικρον είναι συνάμα ένα φόρος τιμής στη σύγχρονη Οδύσσεια των Ελλήνων της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, πολλοί από τους οποίους βρέθηκαν πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα....

(Κατά λάθος σήμερα το πρωί ανάρτησα ένα αδημοσίευτο κείμενο που γράφτηκε για το Ίδρυμα European Cultural Foundation, το οποίο έσβησα ήδη. Το κείμενο θα δημοσιευτεί αφού εμφανιστεί η αγγλική του μετάφραση στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος. Ζητώ συγνώμη από τους αναγνώστες του μπλογκ για το λάθος)

Μια συνέντευξη στο περιοδικό "ΌΡΙΟ"

2011-10-24T18:57:00.000+03:00

Δεν είμαι οπαδός της άποψης "αχ τι ωραία που ζούσαμε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία". Αλλά νομίζω ότι με τη δημιουργία του έθνους - κράτους, κάποια στιγμή, εμείς οι Βαλκάνιοι σκοτώσαμε τα κοσμοπολίτικα στοιχεία μας, πράγμα που πολλές φορές δημιουργεί την τάση απομονωτισμού από τον υπόλοιπο κόσμο (Διαβάστε όλη την συνέντευξη ΕΔΩ)

Μια συνέντευξη σε ραδιόφωνο της Νέας Υόρκης

2011-10-17T09:07:00.002+03:00

Μια συνέντευξη με τον δημοσιογράφο Στέλιο Τακετζή στο ελληνόφωνο ραδιόφωνο της Νέας Υόρκης - Cosmos FM 91.5. Μια συζήτηση για τα σύνορα, τα Βαλκάνια, την διπλή ταυτότητα και την σημερινή κρίση στην Ελλάδα (ακούστε ΕΔΩ)

Ο ξένος και η βασίλισσα

2011-10-13T19:19:00.003+03:00

Χθες, Τετάρτη, ήταν τυχερή μέρα. Όχι επειδή ήταν ηλιόλουστη αλλά επειδή το Μετρό, τα λεωφορεία, τα τρόλεϊ και το τραμ κυκλοφορούσαν κανονικά. Αυτό το χαρούμενο γεγονός νικούσε, κάπως, την δυσοσμία που σκόρπιζαν οι πύργοι των σκουπιδιών στους δρόμους. Για να φθάσω στον σταθμό του Μετρό, πέρασα δίπλα σε έναν από αυτούς τους πύργους με τα σκουπίδια. Τόσο αδιάφορα που και ο ίδιος έμεινα κατάπληκτος με την αδιαφορία μου. Είκοσι χρόνια στην Αθήνα το θέαμα μου έχει γίνει οικείο πλέον, σκέφτηκα. Κατέβηκα τις κυλιόμενες σκάλες και με το κέρμα στο χέρι απευθύνθηκα προς την αυτόματη μηχανή των εισιτηρίων. Ξαφνικά μια πανέμορφη κοπέλα στάθηκε μπροστά μου με τεντωμένο χέρι. Γαλάζια μάτια, λιτά ξανθιά μαλλιά, φορούσε ένα μωβ κασκόλ και μια καφέ καμπαρτίνα. Λες και το ντύσιμό της το είχε φροντίσει η ίδια η Κοκό Σανέλ. Προς στιγμή προσπάθησα να θυμηθώ αν την ξέρω ή μήπως με μπέρδεψε με κάποιον άλλον. Εκείνη χαμογέλασε και τέντωσε το χέρι ακόμα πιο πολύ: "το θέλετε αυτό;». Χαμήλωσα το βλέμμα μου για να δω “αυτό” και διαπίστωσα ότι ήταν εισιτήριο για το Μετρό. Εκείνη την στιγμή πέρασε δίπλα μας ένας κύριος γύρω στα πενήντα. Καταλαβαίνοντας τι συμβαίνει κοντοστάθηκε και με παρότρυνε «παρ’το παρ’το παιδί μου. Δεν θα πληρώνουμε την Μέρκελ!». Κατάλαβα αμέσως ότι βρισκόμουν μπροστά σε μια πράξη "υπόγειας" αλληλεγγύης. Πρέπει να σας εξομολογηθώ ότι δέχτηκα το εισιτήριο. Αν και είμαι κατά αυτών των πράξεων «υπόγειων» αλληλεγγύης όπως και κατά του κινήματος «Δεν πληρώνω!». Η μέρα μου ξεκίνησε με μια πράξη που πήγαινε ενάντια στις πεποιθήσεις μου.

Πήρα το εισιτήριο και άρχισα μετά από λίγο να αναλύω την φράση του κυρίου που με παρότρυνε να πάρω το εισιτήριο "δεν θα πληρώνουμε την Μέρκελ!» Πολλοί Γερμανοί νομίζουν ότι πληρώνουν για τους «τεμπέληδες» Έλληνες. Πολλοί Έλληνες νομίζουν ότι πληρώνουν για την «αποικιοκράτη» Μέρκελ. Πέρα από γραφικότητες νομίζω ότι έχει δίκιο η Ιταλίδα δημοσιογράφος Μπάρμπαρα Σπινέλι (κόρη ενός από τους ιδρυτές του Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Αλτιέρο Σπινέλι) όταν έγραφε χθες στην Repubblica ότι «η κρίση του ευρώ θέτει στην ημερήσια διάταξη το θέμα των κυριαρχικών δικαιωμάτων των εθνών-κρατών, διαλύοντας ψευδαισθήσεις και την ίδια στιγμή αναμορφώνει εν βρασμώ τις δημοκρατίες τους, όχι χωρίς τους κινδύνους και τις ανισορροπίες ανάμεσα σε Κράτη υπερ-κυρίαρχα και Κράτη που έχουν χάσει πλέον την κυριαρχία τους. Ο τρόπος που αναμορφώνονται οι δημοκρατίες μας: αυτός είναι ο πυρήνας του προβλήματος αυτή την στιγμή».

Μπήκα στον συρμό με αυτές τις πολιτικές αναλύσεις στο μυαλό μου όταν μπροστά μου, αυτή την φορά, εμφανίστηκε μια ταλαιπωρημένη γυναίκα με τεντωμένο χέρι η οποία ζητιάνευε. Το βλέμμα της με άγγιξε. Είμαι ενάντια στην ελεημοσύνη αλλά αυτή την φορά άφησα ένα κέρμα στο χέρι της. Το κέρμα που είχα υπολογίσει για το εισιτήριο. Ήταν μέρα που έκανα τα αντίθετα από αυτά που πιστεύω. Εκείνη συνέχισε πιο πέρα αλλά καθώς φαίνεται δεν βρήκε μεγάλη ανταπόκριση. Κάποια στιγμή κάρφωσε με το βλέμμα της δυο νεαρούς που μιλούσαν για μια ταινία. "Εμένα δεν μου δίνετε τίποτα" είπε με ύφος διαμαρτυρίας "δίνετε στους ξένους που μας σκοτώνουν". Είχε αγγίξει το δικό μου «σύνδρομο». Επειδή βρισκόταν κοντά μου, με την πλάτη γυρισμένη, έγειρα και της ψιθύρισα στο αυτί "εγώ είμαι ξένος". Γύρισε και με ξαναείδε. "Παράτα μας κύριε” είπε. "Εάν εσύ είσαι ξένος εγώ είμαι βασίλισσα”. Κάποια μάτια επιβατών που παρακολουθούσαν αυτό τον ιδιότυπο «διάλογο» καρφώθηκαν πάνω μου. Ένιωσα να κοκκινίζω ελαφρώς. Για να διώξω την αμηχανία μου έβγαλα τα γυαλιά και άρχισα να τα σκουπίσω με ένα πανί. Αυτό είναι το «κόλπο» μου κάθε φορά που βρίσκομαι σε αμηχανία. Και καθώς σκούπιζα τα γυαλιά μυωπίας σκεφτόμουν ότι η κυρία που ζητιάνευε ίσως να είχε δίκιο. Ο πραγματικός ξένος δεν ορίζεται με βάση της καταγωγή του. Ο πραγματικός ξένος είναι ο απελπισμένος. Εκείνος που ψάχνει να βρει κάποιον, πιο κάτω από αυτόν, για να έχει έστω και την ψευδαίσθηση ότι δεν βρίσκεται ακόμα στον πάτο της κοινωνίας…

Oι τύραννοι δεν μετανιώνουν ποτέ…

2011-10-11T10:35:00.001+03:00

Ραμίζ Αλία και Ενβέρ Χότζα σε μια κοινή βόλτα

Πέθανε τις προάλλες ο Ραμίζ Αλία, ο διάδοχος του Ενβέρ Χότζα και τελευταίος ηγέτης της κομμουνιστικής Αλβανίας. Πλήρης ημερών, 85 ετών, είχε έναν εύκολο θάνατο, διαφορετικά από τον προκάτοχό του, τον Ενβέρ Χότζα που τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια της ζωής του πάλεψε κυριολεκτικά με τον θάνατο. Και όσο πιο πολύ ένιωθε να τον πλησιάζει ο θάνατος τόσο πιο πολύ έσπερνε τον θάνατο γύρω του. Να πίστευε, μάλλον, ασυνείδητα, ότι ο θάνατος των άλλων θα καθυστερούσε τον δικό του θάνατο; Ο Ραμίζ Αλία ήταν από τους λίγους ανθρώπους της «αυλής» που επέζησε της παράνοιας του τυράννου. Χάρη στην πανουργία του και την συμμαχία με την γυναίκα του Ενβέρ Χότζα, την Νετζμίε Χότζα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ζώντας στην αιμοβόρα «αυλή» του τυράννου και ο ίδιος είχε τα χέρια του βουτηγμένα στο αίμα. Αλλιώς δεν θα τον επέλεγε ο τύραννος και η γυναίκα του ως διάδοχο. Πρώτη φορά συνάντησα από κοντά τον Ραμίζ Αλία το 1999. Στην Αθήνα. Είχε έρθει στο Πάντειο για να παραστεί στην υποστήριξη της διδακτορικής διατριβής μιας γνωστής μου και γνωστής του από την Αλβανία. Δεν ήξερα ότι θα βρισκόταν εκεί. Όταν τον είδα ένιωσα έκπληξη και δυσφορία μαζί. Μετά την πετυχημένη υποστήριξη ήμουν αναγκασμένος να ακολουθήσω την γνωστή μου και τους γονείς της στην καφετέρια δίπλα για το καθιερωμένο κέρασμα. Ο Ραμίζ Αλία φαίνεται πως κατάλαβε την δυσφορία μου και αφού μου συστήθηκε, μετά από λίγο, προσπάθησε να μου πιάσει κουβέντα και να κάνει χιούμορ, πράγμα που αύξανε ακόμα πιο πολύ την αμηχανία μου. Κάποια στιγμή, ενώ πίναμε καφέ, μου λέει ξαφνικά: «έχω την εντύπωση Γκαζμέντ ότι δεν χαρήκατε που με είδατε». Τα άλλα μέλη της παρέας πάγωσαν. Για να μην γίνω δυσάρεστος στην παρέα αποπειράθηκα στην αρχή να δώσω μια σύντομη, ουδέτερη, απάντηση. Αντί αυτού όμως, ανεξέλεγκτα σχεδόν, βγήκε από μέσα μου ολόκληρο κατεβατό. «Η αλήθεια είναι» απάντησα «ότι σας είχα δει για πρώτη φορά από κοντά τον χειμώνα του 1989, όταν είχατε έρθει να μας επισκεφτείτε στο Πανεπιστήμιο, στην πόλη της Σκόδρα. Ήμουν φοιτητής στο Τμήμα Βιοχημείας τότε γιατί έτσι αποφάσισε το Κόμμα σας, αν και εγώ δεν ήθελα να σπουδάσω βιοχημεία. Τότε εσείς μιλήσατε για τους εσωτερικούς εχθρούς του έθνους, το ένδοξο έργο του Ενβέρ Χότζα, τους ιμπεριαλιστές που θέλουν να φάνε την Αλβανία. Η αίθουσα ήταν γεμάτη από χαφιέδες που έγραφαν τα ονόματα όσων έλεγαν «αιρετικές απόψεις» και έτσι δεν κατάφερα να σας πω αυτό που σκεφτόμουν». Ο Ραμίζ Αλία άρχισε να χάνει σταδιακά το χαμόγελό του. «Και τι σκεφτόσουν;» ρώτησε. «Για να είμαι ειλικρινής σκεφτόμουν ότι εσείς και η κλίκα σας καταστρέψατε έναν ολόκληρο λαό. Ότι είστε εγκληματίες και έχετε τα χέρια σας βουτηγμένα στο αίμα». Είχα αρχίσει να φοβάμαι και ο ίδιος από την φόρα που είχα πάρει. Ο Ραμίζ Αλία είχε χάσει οριστικά το χαμόγελό του. Εγώ είχα χάσει οριστικά την ηρεμία μου. Οι γνωστοί μου είχαν χάσει οριστικά κάθε καλή σκέψη για μένα. Τους είχα καταστρέψει την γιορτή. «Τότε, τι περιμένετε, σκοτώστε μας!» είπε ο Ραμίζ Αλία, με μια ηρωική χειρονομία. «Μα εμείς δεν είμαστε σαν και σας» του απάντησα και ένιωσα τα χέρια μου να τρέμουν και να ιδρώνω συνάμα. Ίσως γιατί πραγματοποιούσα, σε εντελώς παράδοξες συνθήκες και ετεροχρονισμένα, ένα νεανικό μου απωθημένο: την εξέγερση ενάντια στην τυραννία που στοίχειωνε ακόμα και τα όνειρά μας. Σε λίγα λεπτά διαλυθήκαμε. Η γνωστή μου και οι γονείς της ήταν εξωφρενών μαζί μου και εννοείται ότι από εκείνη την ημέρα δεν έχουμε ανταλλάξει ούτε μια κουβέντα. Ο Ραμίζ Αλία είχε πάρει ξανά το αυταρχικό και άκαμπτο του ύφος. Δεν χαμογελούσε, δεν έκανε χιούμορ. Είπαμε ένα γεμάτο αμηχανία “shëndet” («για» στα αλβανικά) και φύγαμε.

Πέρσι, στα πλαίσια μιας ιστορικής έρευνας που κάνω για την ζωή (και τους αμέτρητους φόνους) στην «αυλή» του Ενβέρ Χότζα, αναγκάστηκα να αναζητήσω ξανά τον Ραμίζ Αλία. Αυτή την φορά είχα ανάγκη να μου μιλήσει. Ήμουν αμήχανος και σχεδόν σίγουρος ότι θα μου κλείσει την πόρτα. Τίποτε τέτοιο δεν συνέβη. Ήταν κάπως ψυχρός και απόμακρος αλλά προσποιήθηκε ότι δεν με θυμόταν. Το μόνο που μου είπε ήταν ότι είχε διαβάσει κάποια άρθρα μου στον αλβανικό τύπο τα οποία του άρεσαν πολύ! Συναντηθήκαμε αυτή την φορά στο σπίτι του, λίγα μέτρα από την πρώην βίλλα του, ένα ψηλοτάβανο τριάρι στο κέντρο των Τιράνων, όπου ζούσε μόνος του. Ήταν φοβερά προσεχτικός σε όλες τις απαντήσεις του. Στο τέλος της συνέντευξης, προθυμοποιήθηκε να μου δείξει την ιδιαίτερη αγάπη του: την βιβλιοθήκη του. «Ξέρετε» μου λέει «πολλά βιβλία μου τα έκλεψαν τότε». Το «τότε» σήμαινε «τότε που έχασα την εξουσία». Άρχισε να μου αραδιάσει τα βιβλία που του είχαν κλέψει και διαπίστωσα ότι αυτά τα βιβλία τον καιρό που εκείνος κυβερνούσε ήταν απαγορευμένα στην Αλβανία. «Συγνώμη αλλά ξέρετε ότι «τότε» εάν έπιαναν κάποιον με ένα από αυτά τα βιβλία μπορεί να τον έβαζαν μέσα;». Έκανε σαν να μην άκουσε και συνέχισε να μου μιλά για βιβλία και εκδόσεις. Αυτό δυνάμωσε το πείσμα μου. «Αλήθεια γιατί ήταν απαγορευμένα αυτά τα βιβλία τότε;» επέμενα. Χαμογέλασε, με εκείνο το χαρακτηριστικό κυνικό του χαμόγελο. «Γιατί τα μυαλά των ανθρώπων δεν ήταν έτοιμα για αυτά τα βιβλία. Είναι σαν τον πατέρα που προστατεύει το παιδί του να μην πάθει κακό» απάντησε. Μετά από είκοσι χρόνια πτώσης του καθεστώτος υπερασπιζόταν ακόμα τις μεθόδους του. Χαιρετηθήκαμε και ενώ κατέβαινα τις σκάλες του σοβιετικού τύπου πολυκατοικίας του σκέφτηκα ότι όσα χρόνια και αν περνούν οι τύραννοι δεν μετανιώνουν ποτέ. Αν έπαιρναν ξανά την εξουσία θα έκαναν ακριβώς τα ίδια...

Harvard

2011-10-07T09:18:00.001+03:00

Φίλες και φίλοι,

όσοι από σας βρεθείτε κατά τύχη στην Βοστώνη στις 9 Νοεμβρίου (ή όσοι μένετε ή σπουδάζετε εκεί), θα χαρώ να σας δω στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όπου έχω την τύχη και την τιμή να είμαι καλεσμένος για μια διάλεξη με θέμα την διπλή ταυτότητα στα Βαλκάνια.

Αγγλιστί παρακάτω:

Being Greek and Albanian: The “No Man’s Land” of a Double Identity in the Balkans
Dr. Gazmend Kapllani, writer and newspaper columnist
Wednesday, November 9 – 4:15 p.m.
Guido Goldman Room, Minda de Gunzburg Center for European Studies, 27 Kirkland St. at Cabot Way
Co-sponsored with the Southeastern Europe Study Group, Center for European Studies

Για περισσότερες πληροφορίες ΕΔΩ

Ζωή με φήμες

2011-10-05T14:52:00.001+03:00

Ζώντας σε δυο βαλκανικές χώρες έχω πάρει μια υπερδόση βαλκανικότητας. Να ζεις στα Βαλκάνια σημαίνει πολλά πράγματα. Ένα από αυτά είναι να συνηθίσεις να ζεις με φήμες. Στα Βαλκάνια η δημόσια ζωή, σε μεγάλο βαθμό, συγκροτείται μέσω των φημών, ανεξάρτητα από το καθεστώς. Στην κομμουνιστική Αλβανία το ίδιο συνέβαινε. Γι’αυτό η πηγή της πολιτικής ενημέρωσης στα Βαλκάνια δεν είναι οι εφημερίδες, ούτε οι κυβερνητικές ανακοινώσεις αλλά τα καφενεία, τα στέκια και τα οικογενειακά δίκτυα. Από εδώ βγαίνουν οι πιο έγκυροι δημοσιολόγοι.

Η ζωή με φήμες είναι ίσως μια κληρονομιά της Βυζαντινής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τότε που τα νέα από την πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας, την Πόλη, έφθαναν στις επαρχίες περνώντας από χίλια φίλτρα. Όταν έφθαναν δεν έμοιαζαν πια με ειδήσεις αλλά με μύθους. Οι άνθρωποι επένδυαν σε αυτά τις δικές τους προβολές, τις δικές τους φοβίες ή τα δικά τους συμφέροντα. Όταν η Αυτοκρατορία κατέρρευσε και στα ερείπιά της αναδύθηκαν τα νέα κράτη - έθνη πολλά πράγματα άλλαξαν αλλά η δημόσια ζωή, σε μεγάλο βαθμό, συνέχισε να είναι τυλιγμένη σε μια ομίχλη από φήμες. Οι πηγές των φημών είναι πολλές. Πολλές φορές επινοούνται ή «χτίζονται» πάνω σε υπαρκτά γεγονότα, ψάχνοντας πάντα την κρυφή, αόρατη πλευρά των πραγμάτων. Είναι κάτι σαν συνωμοτικές ερμηνείες της πραγματικότητας. Άλλες φορές διαδίδονται από τους κρατούντες, τους ανθρώπους της κάθε «Αυλής», ως «κράχτες» του δημόσιου αισθήματος.

Αν το δεις το πράγμα ιστορικά διαπιστώνεις ότι οι φήμες, σε όλες τις κοινωνίες, οργιάζουν συνήθως σε περιόδους μεγάλης αστάθειας. Όταν οι κοινωνίες βρίσκονται σε περίοδο μετάβασης, όταν η αξιοπιστία των θεσμών καταρρέει, όταν οι άνθρωποι νιώθουν ότι δεν τους λένε πια την αλήθεια, όταν νιώθουν ότι δεν ελέγχουν το παρόν και το μέλλον τους.

Στην Ελλάδα δυο χρόνια τώρα ζούμε με φήμες – έτσι και αλλιώς δεν έπαψαν ποτέ. Αλλά αυτά τα δυο χρόνια οι φήμες έχουν γίνει η κανονικότητα της καθημερινότητάς μας. Φήμες για χρεοκοπία. Φήμες ότι η Ελλάδα θα βγει από την ευρωζώνη και θα επιστρέψει στην δραχμή. Φήμες ότι στο «Εθνικό Νομισματοκοπείο», γείτονες ακούν τα μηχανήματα να δουλεύουν νύχτα, κόβοντας δραχμές για την μετα-ευρώ εποχή. Φήμες ότι τον Νοέμβριο θα γίνει κάτι πολύ μεγάλο, τεράστιο, τρομακτικό. Φήμες ότι όχι τον Νοέμβριο αλλά ο Δεκέμβριος θα είναι ο μοιραίος μήνας. Φήμες ότι οι φτωχοί παίρνουν τα χρήματα από τις τράπεζες και τα κρύβουν σε υπόγεια και στρώματα. Φήμες ότι και οι πλούσιοι το ίδιο κάνουν. Φήμες - όπου το όριο μεταξύ της πραγματικότητας και του μύθου έχει ήδη καταργηθεί. Να ζεις με φήμες είναι σαν να ζεις πάνω σε μια γέφυρα. Και η γέφυρα είναι το κατεξοχήν σύμβολο των Βαλκανίων.

Χθες το πρωί μου τηλεφώνησε ένας φίλος μου. Ακουγόταν τρομερά ανήσυχος. Σε μία ώρα, μου είπε, βγαίνει ο Βενιζέλος και ανακοινώνει την «συντεταγμένη χρεοκοπία» ενώ ο Παπανδρέου έχει ήδη ετοιμάσει την δήλωση για την παραίτησή του. Το Χρηματιστήριο καταρρέει και ο κόσμος τρέχει στις τράπεζες να πάρει τα χρήματα, πρόσθεσε. Παρεμπιπτόντως, δυο χρόνια τώρα, εκτός από τις φήμες, έχουμε εμπεδώσει και όλη την οικονομική ορολογία: «spreads», “ασφάλειες κινδύνου”, “hedge funds”, “διάσωση τραπεζών”, «συντεταγμένη χρεοκοπία», “σκέτη χρεοκοπία”, “πιστωτικό γεγονός”, «συγχώνευση τραπεζών», PSI, PSI plus και πάει λέγοντας. Στις καφετέριες κάποτε ο κόσμος μιλούσε για ποδόσφαιρο, τον Ρεχάγκελ και τον Τρεζεγέ. Τώρα μιλάει για τα spreads, την κα. Μέρκελ και τον κ. Τρισέ. Έκλεισα το τηλέφωνο και σκέφτηκα να κάνω μια βόλτα. Να διαπιστώσω την αντιστοιχία φημών και πραγματικότητας. Το σπίτι όπου μένω βρίσκεται κοντά σε έναν δρόμο γεμάτο τράπεζες.

Δεν είδα καμία ιδιαίτερη ανησυχία εκεί έξω. Όλα φαίνονται όπως χθες, όπως προχθές, όπως πριν μια εβδομάδα. Διαπίστωσα ότι ο μανάβης πωλούσε φρούτα. Στο ψαράδικο, δίπλα του, όμως μιλούσαν για την μετοχή της «Εθνικής» και την «έκτη δόση». Ο ψαράς επέμενε ότι θα μας την δώσουν αλλά για την έβδομη δεν ήταν σίγουρος. Στην Εθνική και την Alpha Bank η ουρά ήταν μεγάλη, στις άλλες ερημιά. Το ανθοπωλείο στην γωνία είχε κλείσει και πάνω στην βιτρίνα, δίπλα σε ένα ζωγραφισμένο κόκκινο τριαντάφυλλο ένα ενοικιαστήριο κίτρινου χρώματος. Προχώρησα πιο πέρα και είδα τέσσερεις Πακιστανούς καθισμένους σχεδόν μπροστά στην είσοδο της Millenium Bank. Σε ένα σχήμα τετράγωνο γύρω από ένα πλαστικό πιάτο γεμάτο πατάτες τηγανιτές και πίττες. Είναι πλανόδιοι πωλητές και έχουν βάλει τα τελάρα και τα λουλούδια τους λίγο πιο κάτω. Τρώνε με τα χέρια και μια ηλικιωμένη κυρία που περνάει από εκεί τους κοιτάει τόσο επίμονα που αρχίζουν και εκείνοι να την κοιτούν το ίδιο επίμονα. Βλέπω και εγώ την κυρία που βλέπει τους Πακιστανούς οι οποίοι με την σειρά τους βλέπουν την κυρία. Λυπάται το παρόν τους καθώς τους βλέπει; Της θυμίζουν κάτι από το παρελθόν που είχε ξεχάσει και πονάει να το θυμάται ή φαντάζεται εικόνες ενός μέλλοντος που φοβάται;

Σάντουιτς

2011-10-03T09:57:00.003+03:00

Βράδυ Παρασκευής. Η Αθήνα είναι μια πόλη παραδομένη. Στα Προπύλαια βαράνε ενέσεις ενώ ένα μηχάνημα του Δήμου καθαρίζει τον χώρο και δυο εργάτες που μοιάζουν με σκιές, με μια μακρύ βούρτσα, σβήνουν τα μαύρα συνθήματα στους τοίχους του Πανεπιστημίου. Στην Ερμού, ως συνήθως, πέφτουν πάνω σου ζητιάνοι. Νεαρά παιδιά με ντύσιμο underground που επαναλαμβάνουν το ίδιο συνθηματικό καθώς κατεβαίνουν τον δρόμο «ρε παιδιά μήπως υπάρχουν πενήντα λεπτά να πάρω ένα σάντουιτς;». Η Ελλάδα σάντουιτς ανάμεσα στην παγκόσμια οικονομική κρίση και την κουτοπονηριά και την απροθυμία των ντόπιων πολιτικών να την κατανοήσουν και να την αντιμετωπίζουν. Πιο κάτω κάποιος παίζει ένα ηπειρώτικο μοιρολόγι που σου τρυπάει σαν βελόνα το συκώτι, λίγο πιο κάτω ένας μαύρος παίζει αριστουργηματικά και σε τρελά κέφια Μπομπ Μάρλει, δέκα μέτρα πιο κάτω, σε ένα στενό, οι θαμώνες της ταβέρνας τραγουδάνε ρεμπέτικα. «Θα κάνω ντου βρε πονηρή στα στέκια που αράζεις/ κι αν σε τρακάρω πουθενά/ μ' αυτο τον άνθρωπο ξανά/ να ξέρεις δεν τη βγάζεις/ Καθάρισε τη θέση σου/ μ' αυτή σου την κατάσταση/ πριν κάνω επανάσταση/ Θα κάνω ντου για να σε βρω Αθήνα και Περαία κι αν θα σε κάνω τσακωτή/ να ξέρεις η βραδιά σου αυτή θα είν' η τελευταία»

Boomerang

2011-09-29T19:09:00.002+03:00

Διάβασα στην Guardian εχθές για αντικείμενα που είχαν κατάσχει οι φύλακες του Βρετανικού Κοινοβουλίου από διάφορους επισκέπτες. Ανάμεσα σε αυτά αναφέρονται και δυο μπούμερανγκ. Άλλα κατασχεμένα αντικείμενα που αναφέρονται και μου έκαναν εντύπωση: μπαλόνι, φυσαρμόνικες και μεγάλες μπάλες τένις, σκηνές και σλίπινγκ-μπαγκ! Θα είχε ενδιαφέρον να μάθουμε και εμείς τι αντικείμενα κατάσχουν οι φύλακες του Ελληνικού Κοινοβουλίου από τους επισκέπτες. Σε μια εποχή που έχει γίνει της μόδας το σύνθημα «να καεί να καεί το μπουρδέλο η Βουλή», υπάρχει μέσα σε αυτά και κάποιο μπούμερανγκ;

James Joyce

2011-09-28T11:24:00.001+03:00

“I will not serve that in which I no longer believe, whether it calls itself my home, my fatherland, or my church: and I will try to express myself in some mode of life or art as freely as I can and as wholly as I can, using for my defense the only arms I allow myself to use -- silence, exile, and cunning.”

"A Portrait of the Artist as a Young Man"

«Με τη ∆ανία γίναµε φίλοι αλλά δεν ερωτευτήκαµε»

2011-09-27T09:41:00.001+03:00

GRεεκς

Το όνοµά µου είναι Εφη Γεωργίου. Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1980 αλλά οι γονείς µου µετακόµισαν στον Βόλο και έπειτα στον Αγιο Βλάσιο Πηλίου, όπου µεγάλωσα.Οι γονείς µου δεν έχουν καµία σχέση µε το Πήλιο. Η µητέρα µου κατάγεται από χωριό της Καρδίτσας και ο πατέρας µου από χωριό της Θεσπρωτίας. Ο λόγος που εγκαταστάθηκαν στο Πήλιο ήταν η δουλειά τους. Ο πατέρας µου είναι δηµόσιος υπάλληλος και η µητέρα µου νοσοκόµα (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

Είμαι όλος αυτιά...

2011-09-26T09:35:00.002+03:00

Φίλες και φίλοι,

παρακολουθώ με αμείωτη ένταση και ανησυχία τις εξελίξεις στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Στήνω αυτί, είμαι όλος αυτιά αλλά ομολογώ πως δεν μπορώ καθόλου να ακούω το χλιμίντρισμα της Ιστορίας, όπως ο κ. Σαμαράς. Στα αυτιά μου φθάνει μόνο το μονότονο, συνεχές γκάρισμα… της Ιστορίας. Γι’αυτό μάλλον νιώθω πιο κοντά στον Νασρεντίν Χότζα παρά στον Μπίσμαρκ…

Αναμνήσεις από ένα ταξίδι στην Σικελία

2011-09-25T12:24:00.007+03:00

Βλέποντας την Ιταλία να βουλιάξει αυτές τις μέρες – και ίσως αυτό θα είναι και το τελειωτικό χτύπημα στην Ενωμένη Ευρώπη – θυμήθηκα ένα ταξίδι πριν δυο χρόνια στην Σικελία. Είχα συναντήσει τότε έναν Ιταλό κομμουνιστή, τον κ. Ροζάριο Κροτσέτα, που σήμερα είναι Ευρωβουλευτής. Από την κουβέντα μαζί του κατάλαβα πολύ καλά ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν Ιταλό και σε έναν Έλληνα οργανωμένο κομμουνιστή. Αλλά δεν τον θυμήθηκα για αυτό. Τον θυμήθηκα κυρίως για τα λόγια του για την Ιταλία και τον Μπερλουσκόνι. Ήταν προφητικά. Αναδημοσιεύω μερικά αποσπάσματα από το τότε μου ταξίδι και την συνάντηση με τον Κροτσέτα…

Σικελία, Κατάνια, η πόλη της Αίτνα. Είναι Παρασκευή βράδυ, κοντά στην κεντρική πλατεία, βρίσκομαι μπροστά σε εξαίσια σικελικά σπεσιαλιτέ, με καλή παρέα και τον ήχο από τις κόρνες των αυτοκινήτων που πνίγει ακόμα και τις φωνές μας. Δεν έχω γνωρίσει άλλη πόλη όπου οι άνθρωποι να κορνάρουν τόσο πολύ όπως στην Κατάνια. Η Αθήνα μοιάζει (σχεδόν) σαν τη Ντίσελντορφ. Βρίσκομαι στο σπίτι ενός γνωστού μου, του Αντόνιο Πρέστι, ενός συγκλονιστικού ανθρώπου, που κληρονόμησε μια οικονομική αυτοκρατορία και αποφάσισε να την επενδύει σε έργα τέχνης και σε προσφορές για τους αποκλεισμένους. Δίπλα μου μια Ιταλίδα δημοσιογράφος, η Τζουζεπίνα, με την οποία έχουμε πιάσει κουβέντα για την Αίτνα και την υπαρξιακή σχέση των κατοίκων της πόλης με το ηφαίστειο. Ξαφνικά μας ενημερώνουν ότι στο τραπέζι μας θα έρθει ο Ροζάριο Κροτσέτα. Μετά από πέντε λεπτά, βλέπω στην είσοδο του σπιτιού έναν άνδρα γύρω στα πενήντα, με μια τσάντα κρεμασμένη στον ώμο και τον οποίον συνόδευαν έξι νεαροί. Βλέποντας την έκπληξη στο πρόσωπό μου η Τζουζεπίνα μου ψιθυρίζει στο αυτί: «είναι οι αστυνομικοί που τον φυλάνε. Η μαφία θέλει να τον σκοτώσει». Στο τραπέζι γίναμε δώδεκα άτομα. Έξι εκ των οποίων αστυνομικοί με πολιτικά. Δυο άλλοι περίμεναν κάτω στην είσοδο…

Ο Ροζάριο Κροτσέτα είναι ένας χαρισματικός άνθρωπος και θαρραλέος πολιτικός. Γέννημα θρέμμα της Σικελίας, έχει εκλεγεί δυο φορές Δήμαρχος της Τζέλα, μιας πολίχνης κοντά στην Κατάνια, που αποτελεί φρούριο της Μαφίας. Εκλέχτηκε με το σύνθημα: «Η Σικελία ενάντια στη Μαφία». Τα έβαλε με τους νονούς και κέρδισε μαζί του τους κατοίκους. Σήμερα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους πολιτικούς στην Σικελία. Η Μαφία συγχωρεί τα πάντα αλλά όχι την δημοτικότητα. Γιατί η μεγαλύτερη απειλή για αυτήν δεν είναι όσοι μιλούν εναντίον της, ούτε οι αστυνομικοί και οι εισαγγελείς. Η μεγαλύτερη απειλή είναι η απομόνωσή της. Εδώ και πέντε χρόνια, ο Κροτσέτα αποτελεί τον πιο περιζήτητο «στόχο» της μαφίας. Γι’αυτό κινείται έχοντας στο κατόπιν του οκτώ αστυνομικούς. Είναι ένας μεταμοντέρνος πολιτικός. Από αυτούς που μόνο η Ιταλία νομίζω, και ειδικά η Σικελία, μπορεί να βγάλει. Τα έχει βάλει με τη μαφία, είναι κομμουνιστής, καθολικός, φιλελεύθερος και γκέι. Ο πρώτος δήμαρχος στην ιστορία της Ιταλίας, και ο τρίτος στην Ευρώπη, που τόλμησε να δηλώσει ανοιχτά την σεξουαλική του ταυτότητα. Αναρωτιέμαι πως αντέχει στην Σικελία των μαφιόζικων κυκλωμάτων και της μάτσο νοοτροπίας…

Ο Κροτσέτα καπνίζει ασταμάτητα και καθηλώνει το ακροατήριό του όταν μιλάει. Συζητάμε για τη Μαφία, την Ιταλία, το φαινόμενο Μπερλουσκόνι. «Για να καταλάβεις το φαινόμενο Μπερλουσκόνι» μου λέει «πρέπει πρώτα να καταλάβεις ότι η Ιταλία φτιάχτηκε από την αρχή ως διεφθαρμένη Πολιτεία. Αρκεί να διαβάσεις τους «Αρραβωνιασμένους» του Μαντζόνι. Θα βρεις εκεί όλο το πλέγμα της θρησκοληψίας και της διαπλοκής της εξουσίας. Αυτή η χώρα μεγαλούργησε χάρη σε δυο ρεύματα. Την Αναγέννηση - πυλώνας της φιλελεύθερης σκέψης - και την Αντίσταση, που είναι ο πυλώνας των αντιφασιστικών αξιών. Αυτά τα δυο τα μισεί και κατάφερε να τα ξεκάνει ο Μπερλουσκόνι». «Αλλά dottore, πως αντέχουν οι Ιταλοί τον Μπερλουσκόνι» τον ρωτώ. Τραβάει μια βαθιά τζούρα. «Μην εκπλήσσεσαι. Δυστυχώς οι Ιταλοί άντεξαν είκοσι δυο χρόνια τον Μουσολίνι» απαντά κοφτά. «Και οι δυο έχουν κάτι κοινό: χαϊδεύουν τα πιο ποταπά ένστικτα των Ιταλών». Οι λαοί, σε συνθήκες πολιτικού κενού, γίνονται σαν τα παιδάκια που αρέσκονται να τους νανουρίζουν με παραμύθια. Και έτσι αποκομίζονται, με την κοιλιά όλο και πιο άδεια, συνήθως…

Τσαντίρια

2011-09-24T15:59:00.005+03:00

Στην Μαδρίτη, στο Σαντιάγο της Χιλής, στην Αθήνα (δεν υπάρχουν πια αλλά μπορεί να επιστρέψουν στο Σύνταγμα), στην Ρώμη, στο Τελ Αβίβ οι αγανακτισμένοι στήνουν σκηνές. Η αλήθεια είναι ότι οι σκηνές ήταν πάντα παρούσες στις χώρες της Δύσης, όταν οι εργάτες διαμαρτύρονταν μπροστά στα εργοστάσια – τότε που υπήρχαν ακόμα εργοστάσια στην Δύση, πριν «μεταναστεύσουν» στην Ασία. Αλλά εκείνες οι σκηνές ήταν μεγάλες, με βεράντες. Είχα δει μια τέτοια, πριν οκτώ χρόνια, σε διαμαρτυρία εργαζομένων στην Γαλλία. Τώρα οι σκηνές που στήνονται από τους αγανακτισμένους στις πλατείες είναι μικρά κουβούκλια από nylon, από αυτές που στήνονται στα κάμπινγκ, σε παραλίες και βουνά.

Η σκηνή ως κατασκευή και λειτουργία μας παραπέμπει στα παιδικά χρόνια της ανθρωπότητας. Είναι η «στεγαστική δομή» των νομαδικών λαών. Τότε που όλοι οι λαοί, λίγο ως πολύ, ήταν νομάδες και περιπλανώμενοι. Σήμερα εμείς λέμε «σκηνή» και «τέντα» όταν σε αυτές μένουν «κανονικοί» άνθρωποι. Λέμε «τσαντίρι», περιφρονητικά τις περισσότερες φορές, όταν σε αυτές μένουν οι σημερινοί νομάδες και περιπλανώμενοι.

Οι νέοι νομάδες που φτιάχνουν καταυλισμούς στις πλατείες της Ευρώπης δεν κατάγονται από τους τελευταίους. Πρόκειται για μια νέα, αναδυόμενη, «φυλή». Ίσως, τους αληθινούς προγόνους των νέων που κατεβαίνουν στις πλατείες πρέπει να τους ψάξουμε στους λαούς της νεολιθικής εποχής. Εκείνη ήταν η ένδοξη περίοδος της σκηνής, της τέντας, του τσαντιριού. Βέβαια, τα σημερινά τσαντίρια στις πλατείες, φτιάχνονται από ραφινάτο βιομηχανικό υλικό και όχι από δέρματα ζώων ή ξύλα όπως συνέβαινε με τους πρωτόγονους. Σχετίζονται όμως μεταξύ τους, αφού φαίνεται πως έχουμε αρχίσει μια αναδρομική πορεία. Υπάρχει ένα διάχυτο αίσθημα ότι ζούμε το έτος μηδέν, την ώρα μηδέν, το απόλυτο μηδέν. Από αυτή την άποψη, νομίζω, το τσαντίρι είναι η πιο ταιριαστή μασκότ της εποχής μας....

Focus

2011-09-22T12:48:00.001+03:00

Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες λένε ότι αυτό θα είναι το επόμενο προκλητικό εξώφυλλο του «Focus» για τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Η λεζάντα, λένε, θα είναι έκπληξη...

Μαζεύοντας εικόνες στο ακρογιάλι

2011-09-21T10:13:00.003+03:00

Στο Μπατσί της Άνδρου το ΚΤΕΛ έχει «ιδιαίτερες» συνήθειες. Αν και το χωριό απέχει μόλις πέντε χιλιόμετρα από το λιμάνι του Γαυρίου, κάνοντας την διαδρομή με λεωφορείο έχεις την εντύπωση ότι ταξιδεύεις προς την πόλη του Μεξικού – πρέπει να αλλάξεις λεωφορείο δυο φορές. Όταν δε από το Μπατσί προσπαθείς να πας με ΚΤΕΛ στην Χώρα της Άνδρου ή σε κάποιον άλλον προορισμό η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο κωμικοτραγική. Ένας μουτρωμένος σοφέρ με το βαν του περνάει πάντα καθυστερημένα για να παραλάβει τους επιβάτες από την στάση στο Μπατσί. Μετά από δυο χιλιόμετρα τους κατεβάζει από το βαν σε ένα ερημικό σταυροδρόμι χωρίς να τους ενημερώνει καν τι θα κάνουν. Όσοι γνωρίζουν ελληνικά, μετά πολλών βασάνων, καταφέρνουν να μάθουν ότι θα περιμένουν το μεγάλο λεωφορείο του ΚΤΕΛ για να πάνε στον προορισμό τους. Όσο για τους ξένους τουρίστες εκείνοι είναι κυριολεκτικά χαμένοι στη μετάφραση. Ο σοφέρ τους απαντά σε βλοσυρά ελληνικά ότι δεν καταλαβαίνει τα ξένα, τους αφήνει σαν σάκους από αλεύρι στο ερημικό σταυροδρόμι και φεύγει. Τότε είναι που στο σταυροδρόμι ακούγονται πολυγλωσσικά επιφωνήματα όπως «merde», «shit», «cazzo», «Scheiße»... Είχα έρθει στο Μπατσί πριν από μερικά χρόνια. Τότε το ΚΤΕΛ περνούσε ακόμα από εκεί και δεν χρειαζόσουν να αλλάξεις δυο λεωφορεία για να πας στον προορισμό σου. Μετά όμως, όπως μου εξηγούν κάποιοι ντόπιοι, ο ιδιοκτήτης του ΚΤΕΛ τσακώθηκε με τον Δήμο και έτσι τα λεωφορεία σταμάτησαν να περνούν από το Μπατσί. Με λίγα λόγια, με το πέρασμα του χρόνου, σε αυτό τον τομέα τα πράγματα δεν βελτιώθηκαν αλλά χειροτέρεψαν. Οι Μπατσιώτες άρχισαν να ξανασυζητούν το θέμα τώρα που οι τουρίστες είναι πολύ λιγότεροι από πέρσι. Και υποθέτω ότι έτσι όπως είναι τα πράγματα ίσως να είναι λιγότεροι του χρόνου.

***

Κατά τα άλλα, στο Μπατσί, στο ακρογιάλι παίζανε πολλά παιδιά. Αρκετά μιλούσαν αλβανικά. Γεννημένα στο Μπατσί από γονείς μετανάστες της πρώτης γενιάς μιλούν μια ιδιαίτερη διάλεκτο της αλβανικής, ανακατεμένη με πολλές ελληνικές λέξεις – μια ιδιαίτερη μεικτή γλώσσα που μοιάζει πιο πολύ με τα αρβανίτικα. Τώρα που η κρίση έφθασε και σε αυτό το μικρό χωριό οι δουλειές έχουν λιγοστέψει. Μερικοί γονείς παίρνουν τα παιδιά τους και μετακομίζουν στην Αθήνα, ελπίζοντας ότι θα βρουν εκεί δουλειά πιο εύκολα. Άλλοι σκέφτονται να επιστρέψουν στην Αλβανία και μερικοί κάνουν σχέδια να πάνε Βόρεια, σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Κάποιοι από αυτούς που επέστρεψαν στην Αλβανία γύρισαν ξανά πίσω γιατί, λένε, στη Αλβανία τα παιδιά τους νιώθουν ξένα και απροσάρμοστα. Οι περισσότεροι μετανάστες στο νησί υπομένουν και ελπίζουν ότι το κακό θα περάσει. Είναι αποφασισμένοι να μείνουν εδώ όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν τα παιδιά τους, να σωθούν ή να πνιγούν μαζί με τους υπόλοιπους κατοίκους του χωριού…

***

Ανεξαρτήτως από την γλώσσα που μιλούν, τα παιδιά στην παραλία, παίζουν ακατάπαυστα τα ίδια παιχνίδια. Το προτιμητέο τους παιχνίδι είναι να σκάβουν τρύπες. Γιατί στα παιδιά αρέσει τόσο πολύ να σκάβουν γουβίτσες; Κάποτε είχα διαβάσει έναν Αμερικανό ανθρωπολόγο, ονόματι Γουίλιαμ Βράγιαντ, που έλεγε ότι τα παιδιά φαντάζονται πως ο,τι υπάρχει κάτω από τα πόδια μας είναι αινιγματικό και θέλουν να το ανακαλύπτουν. Νομίζουν ότι κάτω από το «δέρμα» της Γης, κάτω από την άμμο, είναι κρυμμένος ο αληθινός, αθέατος κόσμος. Δεν είναι τυχαίο ότι οι τρύπες μια φορά και έναν καιρό θεωρούνταν ιερές, λέει ο Μπραγιάντ. Οι τρύπες είναι σαν καταφύγια αλλά ταυτόχρονα και άνοιγμα προς το μυστήριο και το Αλλού. Τα παιδιά, κρυμμένα μέσα σε μια τρύπα, κουλουριασμένα, ανακαλύπτουν την Μητέρα Γη και με την φαντασία τους ταξιδεύουν ποιος ξέρει που. Και κάπως έτσι ο χρόνος περνάει. Τα παιδιά μεγαλώνουν και κάποια από αυτά μεγαλώνοντας θα συνεχίζουν να ανοίγουν τρύπες. Κάποιοι για να ανακαλύπτουν τον κόσμο, άλλοι κάνοντας μια τρύπα στο νερό και άλλοι σκάβοντας λάκκους για να θάψουν τον διπλανό τους. Μέχρι που μια μέρα οι τελευταίοι μπορεί να ανακαλύψουν έκπληκτοι ότι στην τρύπα που άνοιξαν για να πέσει ο διπλανός τους κατέληξαν τελικά οι ίδιοι…

Samara Plan

2011-09-19T10:03:00.003+03:00

Ο κ. Σαμαράς ανάμεσα στα πολλά σημαντικά που είπε χθες στην συνέντευξη Τύπου - όπου για άλλη μια φορά απέδειξε ότι είναι λαϊκό παιδί και πιστεύει στον Θεό - ανακοίνωσε, ξανά, ότι θα καταργήσει τον Νόμο για την ιθαγένεια. Το γιατί επιμένει τόσο πολύ δεν χρειάζεται καμία βαθειά ανάλυση. Αυτό που με εντυπωσίασε αυτή την φορά είναι το γεγονός ότι προχθές έδωσε και μια άλλη, οικονομική διάσταση, στο θέμα. Είπε «είναι και αυτό οικονομικό θέμα και θα μπορούσε το θέμα της παράνομης μετανάστευσης να λυθεί με οικονομικό όφελος». Αρχίζω και καταλαβαίνω, νομίζω, το μεγαλοφυές σχέδιο του κ. Σαμαρά. Μόλις γίνει Πρωθυπουργός θα δώσει εντολή να μαζέψουν τους μετανάστες, νομίμους και παράνομους, σε γήπεδα και αλλού και ταυτόχρονα θα προτείνει στην Τρόικα να τους πουλήσει ως δούλους στις Βόρειες χώρες της Ευρώπης – οι οποίες, καθώς ξέρουμε, ελέγχουν το «ταμείο» της Ένωσης. Εκείνος, ως διαβασμένος και με ντοκτορά στο Χάρβαρντ, ξέρει ότι ορισμένες από αυτές τις χώρες στο παρελθόν πρωταγωνιστούσαν στο εμπόριο των δούλων. Ως αντάλλαγμα για τους δούλους που θα τους προσφέρει, αυτές οι χώρες, θα δηλώσουν την στήριξή τους στον κ. Σαμαρά και θα δώσουν άφθονο χρήμα ώστε, σε μια καθαρή από βρωμοξένους Ελλάδα πλέον, να αρχίζουμε ξανά από την αρχή το «πάρτι» που διέκοψε βίαια και άδικα η παγκόσμια οικονομική κρίση και εκείνη η στρίγκλα η κα. Μέρκελ. Εάν η Τρόικα απαντήσει στον κ. Σαμαρά ότι η πρότασή του είναι άκυρη επειδή η δουλεία έχει καταργηθεί εδώ και καιρό στην Ευρώπη εκείνος θα επιμείνει και θα απαιτήσει επαναδιαπραγμάτευση της κατάργησης της δουλείας στο πλαίσιο της επαναδιαπραγμάτευσης του Μνημονίου. Πέρα όμως από το γκροτέσκο, βασιζόμενος σε αυτά που λέει, φοβάμαι ότι εάν ο κ. Σαμαράς γίνει Πρωθυπουργός (και υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες να γίνει), η (αρρωστημένη) φαντασία δεν θα απέχει πολύ από την (αρρωστημένη) πραγματικότητα και το αντίστροφο...

Αχ αυτοί οι Γερμανοί!

2011-09-18T09:16:00.002+03:00

«Φίλες και φίλοι,

Ο Μπίσμαρκ είχε πει ότι οι μεγάλοι πολιτικοί ακούν πριν από τους άλλους το μακρινό χλιμίντρισμα από τα άλογα της Ιστορίας» είπε ο κ. Σαμαράς στην χθεσινή του ομιλία.

Όταν μετά τον άκουσα να μιλάει για την κατάργηση του νόμου για την ιθαγένεια θυμήθηκα και εγώ κάτι που είχε πει ένας άλλος Γερμανός - ο οποίος και αυτός ανέφερε συχνά τον Μπίσμαρκ. Αυτός ο άλλος Γερμανός, λοιπόν, είχε πει: «Οι Γερμανοί – αυτό είναι το ουσιαστικό – θα πρέπει να συστήσουν μεταξύ τους μια κοινωνία κλειστή σαν φρούριο»... Το όνομα του άλλου Γερμανού δεν θα το πω για να μην παρεξηγηθώ…

Avgolemono!

2011-09-18T08:27:00.001+03:00

Από μια διαβολική σύμπτωση ανακάλυψα τον SO TIRI την ημέρα που μου ήρθε ο φάκελος με το ποσό της έκτακτης εισφοράς. Αυγολέμονο!

(Μάθετε περισσότερα για αυτό τον νέο καλλιτέχνη αναζητώντας το λήμμα So Tiri στο google.com, www.pasok.gr, www.nd.gr, www, laos.gr, www.kke.gr, www.syn.gr, στα site των ελληνικών ΜΜΕ και φυσικά στο opengov.gr...)

«Οι Πορτογάλοι παρακολουθούν µε φόβο την Ελλάδα»

2011-09-05T13:02:00.003+03:00

GRεεκς

Τα σημάδια της οικονομικής κρίσης είναι ορατά στην Πορτογαλία. Εκείνοι που το νιώθουν πιο πολύ, φυσικά, είναι οι φτωχοί και οι απροστάτευτοι. Οι Πορτογάλοι φίλοι μου με ρωτούν συχνά τι συμβαίνει στην Ελλάδα. Την βλέπουν σαν έναν καθρέφτη και ανησυχούν μήπως η βαριά κατάσταση που υπάρχει στην Ελλάδα φθάσει και εκεί. Τώρα το Σεπτέμβριο θα ανακοινωθούν τα καινούργια μέτρα λιτότητας από την κυβέρνηση. Όλοι τα περιμένουν με αγωνία, αλλά και με αυτόν το στωικό, σχεδόν μοιρολατρικό, τρόπο των Πορτογάλων. Όσο για το μέλλον μου, το βλέπω στην Πορτογαλία, κυρίως λόγω της δουλειάς του άνδρα μου. Έχουμε έναν γιο που είναι δίγλωσσος - μιλάει ελληνικά και πορτογαλικά. Εκείνος μεγαλώνει διαφορετικά, νιώθει σπίτι του και την Πορτογαλία και την Ελλάδα, αλλά με ένα τρόπο διαφορετικό από τον δικό μου. Οι δυνατότητες που έχει είναι μεγαλύτερες και διαφορετικές από εκείνες που είχαμε εμείς, όπως και οι κίνδυνοι και οι δυσκολίες. Το ταξίδι τι μου έμαθε; Με εμπλούτισε σαν άνθρωπο, με έκανε μια πολίτη του κόσμου και συνειδητά Ελληνίδα (Όλο το άρθρο ΕΔΩ)

«Είµαστε η γενιά της αβεβαιότητας»

2011-08-28T14:16:00.004+03:00

Grεεκς

Γεννήθηκα τον Μάιο του 1973 στην Αθήνα. Από τα παιδικά µου χρόνια θυµάµαι καλά τις εκλογές του ’81 και τη νίκη του ΠΑΣΟΚ. Η µητέρα µου το επόµενο πρωί µού είχε πει: «Παιδί µου, σήµερα ξηµέρωσε ένας διαφορετικός ήλιος». Σαν παιδί που παίρνει τις λέξεις στην κυριολεξία κοίταξα έξω από το παράθυρο. Ο ήλιος που είδα µου φάνηκε ίδιος µε εκείνον των προηγούµενων ηµερών (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

«Αγαπώ τον τόπο όπου ζω σαν να είναι δικός µου»

2011-08-21T14:07:00.003+03:00

GRεεκς

ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ στις 10 Ιουλίου 1982. Το όνοµά µου είναι Χρήστος Βάσσης. Οι γονείς µου, εκπαιδευτικοί και οι δύο, έµεναν τότε στη Σαλαµίνα. Οταν ήµουν δύο χρονών µετακοµίσαµε στην Αθήνα. Από τη Σαλαµίνα και την Αθήνα θυµάµαι ελάχιστα πράγµατα. Οι πρώτες µεστές µου µνήµες είναι από τις Βρυξέλλες. Ηµουν πέντε χρονών όταν οι γονείς µου πήγαν στο Βέλγιο µε απόσπαση, για να διδάξουν ελληνικά (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

«∆εν µπορείς να κλείνεις τα αφτιά στις τραγικές ιστορίες»

2011-08-16T10:53:00.003+03:00

GRεεκς

ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ στην Πάτρα το 1963, στη συνοικία Αγιος Αλέξης, πέντε λεπτά από το λιµάνι. Η αίσθηση του ταξιδιού που είχα ήταν πάντα συνδεδεµένη µε το λιµάνι και τα φεριµπότ που πηγαινοέρχονταν στην Ιταλία. Ως παιδί θυµάµαι να περιµένω τον θείο µου από το Τουρίνο, να βγει από την µπουκαπόρτα µε το Fiat 850... Το όνοµά µου είναι Κώστας Μοσχοχωρίτης. Ο παππούς µου, από τη µεριά της µητέρας µου, ήταν ιταλικής καταγωγής. Είχε έρθει στα τέλη του 1800, από τη Νότια Ιταλία. Τότε µετανάστευαν πολλοί Ιταλοί στην Πάτρα, για πολιτικούς και κυρίως για οικονοµικούς λόγους. Πολλοί Ιταλοπατρινοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Πάτρα µετά το τέλος του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου. Ο παππούς µου έµεινε, γιατί είχε παντρευτεί Ελληνίδα και είχε την ελληνική υπηκοότητα (Η συνέχεια ΕΔΩ)

Ο ληστής με το blackberry

2011-08-13T18:33:00.002+03:00

Αυτό που συμβαίνει στην Αγγλία μού θυμίζει περισσότερο τα γαλλικά προάστια όπου οι νεαροί εξεγερμένοι πυρπολούσαν τα αυτοκίνητα των γειτόνων τους: προφανώς γιατί τα γαλλικά προάστια είναι πολύ πιο φτωχά από τα αγγλικά και οι νεαροί δεν είχαν φιρμάτα καταστήματα να λεηλατήσουν. Αλλά και πάλι αυτό που συνέβη στην Γαλλία είχε ένα συνεκτικό μοτίβο - πρόβαλλε έστω και το άλλοθι μιας αντι-ρατσιστικής εξέγερσης. Αυτό που συμβαίνει στην Αγγλία δεν έχει ούτε αυτό. Μοιάζει πιο πολύ σαν μια μαζική τρέλα. Αρκετές λεηλασίες άλλωστε γίνονται μεταξύ μιμητισμού και χαβαλέ (Η συνέχεια ΕΔΩ)

Ησυχες μέρες του Αυγούστου

2011-08-11T09:16:00.003+03:00

Εκείνη την στιγμή, θυμήθηκα την φιλία της Αλβανίας με την Κίνα, τη δεκαετία του '70. Θυμάμαι ακόμα τα ποιήματα του Μεγάλου Τιμονιέρη, του Μάο, που μας έβαζαν να μάθουμε απ' έξω στο δημοτικό. Το ένα από αυτά το έλεγα με πάθος: «Είχαμε πολλά να κάνουμε/και πολύ γρήγορα./ Ουρανός-και-Γη στροβιλίζονται/και ο χρόνος είναι λίγος./Δέκα χιλιάδες χρόνια είναι μακρύς χρόνος/και έτσι ένα πρωινό και μια βραδιά μετρούν./Οι τέσσερεις ωκεανοί βράζουν και τα σύννεφα φορτώνονται με βροχή./ Οι πέντε ήπειροι τρεκλίζουν από την θύελλα της αστραπής/εμείς σκοτώνουμε τα έντομα/ και είμαστε δυνατοί» (Η συνέχεια ΕΔΩ)

Με την Ευρώπη στην Ίο

2011-08-10T13:12:00.002+03:00

Σήμερα (10 Αυγούστου) στις 9.00 το βράδυ παρουσιάζω το βιβλίο μου «Με λένε Ευρώπη» στην ΙΟ.

Η συνάντηση με τους αναγνώστες θα γίνει στο εργαστήριο του εικαστικού Πάνου Αρχολέκα – Αγία Θεοδότη Ίου - τον οποίον ευχαριστώ για την διοργάνωση της παρουσίασης και την φιλοξενία.

Παράλληλα, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να περιδιαβούν το Atelie του Πάνου Αρχολέκα και να περιπλανηθούν απ’ τις αφηγήσεις της δουλειάς του.

Θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση.

Τηλ. Επικοινωνίας - κιν. 6948 12 63 78// σπ. 210 51 32 322

Σας περιμένω

Γκάζι

«Τα παιδικά βιώµατα είναι βαλίτσα που κουβαλάµε µαζί µας»

2011-08-08T12:42:00.002+03:00

GRεεκς

Πώς μπορώ να περιγράψω τον ρατσιστή ή τον ξενόφοβο με ψυχιατρικούς όρους; Εχει να κάνει κυρίως με τον φόβο και τον φθόνο του Αλλου για την αγάπη του γονέα. Ο ρατσιστής και ο ξενόφοβος απολαμβάνει τη ζωή και την αγάπη αποκλειστικά μέσω του αποκλεισμού των άλλων. Ο ρατσιστής συχνά καταφεύγει σε συμπεριφορές που θυμίζουν ένα παιδί που απαιτεί οι γονείς να αγαπούν μόνο αυτόν και κανέναν άλλον (Η συνέχεια ΕΔΩ)

Μεταμεσονύχτιες καλοκαιρινές σημειώσεις

2011-08-05T15:06:00.002+03:00

Είδα τον Κέβιν Σπέϊσι στην Επίδαυρο την περασμένη Παρασκευή. Άψογη ερμηνεία του Σπέϊσι στον ρόλο ενός φθονερού, δολοπλόκου και στυγερού τυράννου, άψογη σκηνοθεσία, πολύ καλά δουλεμένη, με κορυφαίες στιγμές. Κουραστική παράσταση παρόλα αυτά. Ίσως γιατί ήμουν ο ίδιος πολύ κουρασμένος, ίσως γιατί δίπλα μου καθόταν μια Γερμανίδα τουρίστρια που από τα μέσα της παράστασης και μετά άρχισε να ροχαλίζει σε τακτά χρονικά διαστήματα, ίσως γιατί είχα την εντύπωση ότι μια τέτοια παράσταση θα στεκόταν καλύτερα σε ένα μικρότερο θέατρο. Όταν η παράσταση τέλειωσε χειροκρότησα δυνατά. Ακόμα πιο δυνατά χειροκρότησε η Γερμανίδα δίπλα μου, η οποία ξύπνησε την στιγμή που ο Σπέϊσι φώναξε : «το Βασίλειό μου για ένα άλογο!» (Η συνέχεια ΕΔΩ)

Falemnderit, Ευχαριστώ, Thanks, Grazie etc. etc.

2011-08-01T10:42:00.003+03:00

Sot bëhen 44, σήμερα γίνονται 44 - years are already on my skin, 44 anni oggi, αποτελεί προνόμιο να ξυπνάς το πρωί, është privilegj të zgjohesh në mëngjez dhe të gjesh kaq shumë urime nga njerëz kaq të veçantë, και να βρεις ευχές από τόσους πολλούς και ξεχωριστούς ανθρώπους, it’s a privilege to wake up in the morning and find so many wishes from wonderful people, disa i njeh mirë disa nuk i njeh fare, e veramente un privilegio di svegliarsi e trovare tanti auguri da persone meravigliose, μερικούς τους ξέρεις καλά και άλλους καθόλου, different people and different languages, people you know, people you don’t know at all, in lingue diverse, disa nga ata që të urojnë i njeh, disa nuk i njeh fare.

Πρέπει να ομολογήσω ότι βασανίστηκα σήμερα το πρωί για να βρω ένα τραγούδι που ήθελα να αφιερώσω σε σας και στον εαυτό μου. Και επέλεξα αυτό εδώ. Duhet të them se u mundova shumë sot në mëngjez të gjej një këngë per t’ja kushtuar vehtes sime dhe juve. Dhe gjeta këtë këtu (më vjen keq për ata që nuk do kuptojnë vargjet). Ι have to confess that I had a hard time this morning choosing a song that I would like to dedicate to you and to myself. Finally I choosed one. E stato molto difficile trovare una canzone da dedicare a voi e a me stesso. Finalmente ho scelto questa una.

Ju falenderoj nga zemra. Σας ευχαριστώ από την καρδιά μου. Thank you from my heart. Grazie di cuore.

Gazi

«Στην Αμερική μπορείς να ξαναδημιουργήσεις τον εαυτό σου»

2011-07-31T14:06:00.002+03:00

GRεεκς

Το όνομά μου είναι Ελένη Παπούλια. Γεννήθηκα στην Βοστώνη, τον Σεπτέμβριο του 1970. Ήταν το τέλος της ευτυχισμένης εποχής στην Αμερική. Τα «sixties» τέλειωναν και μπαίναμε στην εποχή της κρίσης. Γεννήθηκα στο σταυροδρόμι μεταξύ ιδεαλισμού και κρίσης (Η Συνέχεια ΕΔΩ)

Ο Ντοστογιέφσκι στο νησί Οτόγια

2011-07-26T10:42:00.002+03:00

Ο Νικολάϊ Μιχαϊλόφσκι είναι Ρώσος φιλόσοφος και συγγραφέας δοκιμίων του προπερασμένου αιώνα, ο οποίος σε ένα από τα κείμενά του είχε αποκαλέσει τον Ντοστογιέφσκι «στυγερό ταλέντο». Ενα από τα πιο «φρικτά ευρήματα» του Ντοστογιέφσκι, έγραψε, είναι το γεγονός ότι ανακάλυψε στον άνθρωπο την ροπή για «άσκοπη στυγερότητα» (Η συνέχεια ΕΔΩ)

«Τιτανικός» reloaded

2011-07-21T12:37:00.003+03:00

Ο «Τιτανικός» φτιάχτηκε στον Βορρά και ναυάγησε στον Βορρά. Τελευταία όμως έχει πέραση στον Ευρωπαϊκό Νότο. Στην αρχή ήταν ο κ. Γιώργος Παπακωνταντίνου που χρησιμοποίησε την παραβολή του «Τιτανικού» για την ελληνική οικονομία. Πριν από λίγες μέρες ο ιταλός υπουργός Οικονομικών κ. Τζούλιο Τρεμόντι αναφέρθηκε και αυτός στον «Τιτανικό». Η Ευρωπαϊκή Ενωση, είπε, μοιάζει με «Τιτανικό» και αν ναυαγήσει δεν θα σωθούν ούτε οι επιβάτες στην πρώτη θέση. Εννοούσε τους προτεστάντες του Βορρά, φυσικά (Η Συνέχεια ΕΔΩ)